

D3994

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨཱཪྱ་ཨཀྵ་ཡ་མ་ཏི་ནི་རྡེ་ཤ་ཊཱི་ཀཱ། བོད་སྐད་དུ། འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ། ཚིག་གི་མངའ་བདག་འཇམ་དཔལ་ གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།སྟོན་པའི་གཙོ་བོ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་དང་། །བསྟན་པ་འཇུག་འབྱུང་དམ་པའི་ཆོས་མཆོག་དང་། །འཆད་དུ་འཇུག་དང་འཆད་པ་འཁོར་གྱི་གཙོ། ། ཤཱ་རིའི་བུ་དང་བློ་གྲོས་མི་ཟད་དང་། །གཞན་ཡང་མཚན་སྨོས་འདི་དག་གིས་མཚོན་པའི། །འགྲོ་བ་གསུམ་གྱི་བླ་མ་དཀོན་མཆོག་གསུམ། །ཕྱོགས་དུས་ཀུན་ན་བཞུགས་པ་མ་ལུས་ལ། །སྤྱི་བོ ས་ལ་གཏུགས་ཏེ་ཕྱག་འཚལ་ནས།།སྤྱོད་པ་གང་གིས་འཕགས་རྣམས་ངེས་འབྱུང་ཚུལ། །ཐབས་མཁས་འདུས་པ་ཆེན་པོ་ངེས་པ་འདི། །བདག་པས་བློ་ཞན་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་ ཕྱིར།།བླ་མའི་ལུང་ལས་བརྟེན་ཏེ་ཚིག་ཙམ་དབྱེ། །འདི་ལ་དགོས་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། འབྲེལ་བ་དང་། བསྡུས་པའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་རྣམ་པ་འདི་ལྔས་བཤད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་མདོ་སྡེའི་དགོས་པ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེ་ཐབས་འདིས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་མི་ཟད་པ་བརྒྱད་ཅུ་སྟེ། དེ་ལ་མི་ཟད་པ་བརྒྱད་ཅུ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། རྟོན་པ་བཞི་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་དང་། གཟུངས་དང་། སྤོབས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞི དང་།བགྲོད་པ་གཅིག་གི་ལམ་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པའོ། །འབྲེལ་པ་ནི་དེ་གཉིས་འབྲེལ་བ་སྟེ། ཐབས་དང་ཐབས་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྡུས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དགུ་སྟེ། གླེང་གཞི་དང་། གླེང་བསླང་ བ་དང་།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གཞི་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་དང་། སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། ཡོ་བྱད་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་མཐུ་དང་། བསྟན་པར་བྱ་བའི་མཐུ་འཐོབ་པ་དང་། དེའི་ཐབས་ཤེས་ པ་དང་།ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དང་། སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། མཐོང་བའི་ལམ་དང་། སྒོམ་པའི་ལམ་དང་། དེར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དང་། ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པ་དང་། དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རང་བྱང་ཆུབ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་སྟེ། དེ་ལ་བསྡུས་པའི་དོན་ བསྟན་པ་ནི་མདོ་སྡེའི་དོན་བདེ་བར་ཟིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཚད་མེད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཐབས་ཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་གླེང་གཞི་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ།ཆོས་ཉན་པའི་ཕྱིར་འདུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་གླེང་བསླང་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གཞི་བསྟན་ཏོ།།གཞན་ཡང་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། འདི་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་བསམ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་གསུམ་གྱིས་དེའི་འབྲས་ བུ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། སྔོན་གྱི་སྦྱངས་པ་བྱས་པ་སྟོང་ཕྲག་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཡན་ཆད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་གྲོས་ མི་ཟད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་སྙིང་བརྩེ་བ་བསྟན་ཏོ།

印度语为：圣无尽慧指示注释。藏语为：圣无尽慧所说广释。顶礼文殊童子语言之主。
顶礼导师之主佛陀世尊，以及最胜正法教法源泉，及说法引导与说法眷属之主，舍利子与无尽慧，以及其他提及名号所表征者，三界导师三宝，遍及十方时处一切尊前，以头面顶礼。
为利益比我智慧更为微弱者，依据上师教言，仅作文字分析，阐述圣者决定出离之行为，及此大乘方便善巧决定。
此中当以五种方式解说：必要性、所诠、关联、摄义及文义。
其中经典之必要为无住涅槃，因以此方便可获得故。所诠为八十种无尽，其中八十种无尽为：发心、意乐、加行、增上意乐、六波罗蜜多、四无量、五神通、四摄事、四无碍解、四依、福德资粮、智慧资粮、三十七菩提分、止、观、陀罗尼、辩才、四法要、一乘道及方便善巧。
关联为此二者之关系，因为是方便与所依方便故。摄义有十九种：缘起、引起、诸法之基、其果、成办自他利益、悲悯、资具、成熟所化之力、获得所说之力、了知其方便、资粮道、加行道、见道、修道、于彼修行、获得授记、建立所得、自证菩提及转法轮。其中宣说摄义是为了易于理解经典之义。
其中从'如是我闻'开始直至'与无量不可说菩萨俱'为止，显示缘起。从'世尊入菩萨行'开始直至'为听法而集会'为止，显示引起。从'具寿舍利子'开始直至'此为菩萨之心无尽'为止，显示诸法之基。
又从'具寿舍利子，菩萨意乐无尽'开始直至'此为增上意乐无尽'为止，以意乐、加行、增上意乐三者显示其果。从'具寿舍利子'开始直至'三万二千先修学者获得无生法忍'为止，以六波罗蜜多显示成办自他利益。从'菩萨无尽慧'开始直至'具寿舍利子，菩萨舍无尽'为止，显示悲悯。

།གཞན་ཡང་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ ཤེས་པ་ལྔ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཡོ་བྱད་བསྟན་ཏོ།།གཞན་ཡང་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་མཐུ་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་མཐུ་འཐོབ་པ་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། རྟོན་པ་བཞི་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་དེའི་ ཐབས་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ།།གཞན་ཡང་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་བསྟན་ཏོ། །བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་སྦྱོར་བའི་ལམ་བསྟན་ཏོ།།གཞན་ཡང་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་མཐོང་བའི་ལམ་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཞེས་ བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ།ལམ་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་སྒོམ་པའི་ལམ་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་དེར་སྦྱོར་བར་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ ཏིའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ།གཟུངས་དང་སྤོབས་པ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པ་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞི་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་དེ་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་ ཏོ།།གཞན་ཡང་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་རང་བྱང་ཆུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཐབས་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་ འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བ་བསྟན་ཏོ།།ཚིག་གི་དོན་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་རིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་གླེང་གཞི་ནི་མདོ་སྡེ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་སྟེ། ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་མཛད་པ་ རྣམས་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དུ་སྨོས་སོ།།དེའང་གནས་དང་སྟོན་པ་དང་། འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྟེ། གནས་གང་ན་གང་ཞིག་།སུ་དག་དང་ཐབས་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་བཤད་ཅེས་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་གནས་ནི་ཡོན་ ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན།སྟོན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན། འཁོར་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་འདི་སྐད་བདག་གིས་ ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཕགས་པ་སྡུད་པ་མཛད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་སྟེ།འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་མི་ཟད་པ་བརྒྱད་ཅུ་ཞིག་འོག་ནས་འབྱུང་བ་ལ་བྱའོ། །བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལས་ཉིད་གཏམ་དུ་ཐོས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱིས་སྡུད་པ་མཛད་པ་ ཉིད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལས་མངོན་སུམ་དུ་རྣ་བའི་དབང་པོས་ཐོས་པ་ལ་བྱའོ།།དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་དོན་ལ། དུས་གཞན་དག་ཏུ་ནི་མདོ་སྡེ་འཆད་ཅིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གཞན་མཛད་པས་མདོ་སྡེ་འདི་དུས་གཅིག་ཅིག་ཏུ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྡུད་པར་མཛད་པ་ཉིད་དུས་གཞན་དག་ཏུ་ཆོས་གཞན་མཉན་ནས། དུས་གཅིག་ཅིག་ཏུ་མདོ་སྡེ་འདི་ལན་ཅིག་མཉན་པ་ལའང་བྱ་སྟེ། དུས་གཅིག་ལན་ཅིག་མཉན་པ་དེས་སྡུད་པར་མཛད་པ་ཉིད་མང་དུ་ཐོས་པ་དང་། ཐོས་པ་འཛིན་པ་ཡིན་པར་ཡང་ཞར་ ལ་བསྟན་ཏོ།

此外，从'尊者舍利子'开始，直至'菩萨五种无尽神通'为止，宣说了资具。
此外，从'尊者舍利子'开始，直至'四种无尽摄事'为止，宣说了成熟众生的能力。
此外，从'尊者舍利子'开始，直至'四种无尽无碍解'为止，宣说了获得教法的能力。
此外，从'尊者舍利子'开始，直至'四种无尽依止'为止，宣说了了知其方便。
此外，从'尊者舍利子'开始，直至'无尽福德智慧资粮'为止，宣说了资粮道。
从'尊者舍利子'开始，直至'此等是菩萨无尽力'为止，宣说了加行道。
此外，从'尊者舍利子'开始，直至'七觉支'为止，宣说了见道。
此外，从'尊者舍利子'开始，直至'无尽道'为止，宣说了修道。
此外，从'尊者舍利子'开始，直至'无尽止观'为止，宣说了彼等修习。
此外，从'尊者舍利子'开始，直至'无尽陀罗尼辩才'为止，宣说了获得授记。
此外，从'尊者舍利子'开始，直至'四种无尽法门'为止，宣说了获得彼等的建立。
此外，从'尊者舍利子'开始，直至'无尽一乘道'为止，宣说了独觉菩提。
此外，从'尊者舍利子'开始，直至'无尽方便'为止，宣说了转妙法轮。
文字的含义是为了了知摄义，即是广说'如是我闻一时'等义理。
其中，因缘是经典生起的原因，为了使结集者生起信心而于一切处宣说。
此复由处所、说者、眷属圆满而分别，即是在何处、何人、与谁共住而说此法门。
其中，处所是以'一切功德无量聚'等来说明。
说者是以'佛陀事业任运不断'等来说明。
眷属是以'不可说菩萨'等来说明。
其中'如是我闻一时'等是圣者结集者的语言。'如是'是指此经中后面所说的八十种无尽。
'我闻'并非从他人处听闻传说，而是结集者亲自从世尊处亲耳所闻。
'一时'是说如来为众多众生利益，于其他时间说经及做其他众生利益，此经是在某一时间宣说的意思。
或者从两个方面来说，结集者于其他时间听闻其他法，而于一时一次听闻此经，以一时一次听闻，也顺便显示了结集者是多闻及持闻者。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགེགས་བཅོམ་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། བགེགས་ཀྱང་འདིར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་བདུད་རྣམ་བཞི་ལ་བྱའོ། །བདུད་རྣམ་བཞི་ནི་ལྷའི་བུའི་བདུད་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་དང་། ཕུང་པོའི་བདུད་ དང་།འཆི་བདག་གི་བདུད་དོ། །དེ་ལ་ལྷའི་བུའི་བདུད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་བྱམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བཅོམ། ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཚེ་བཅོམ། ཕུང་པོའི་བདུད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཚེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་ཡོངས་ སུ་གྱུར་པས་བཅོམ།འཆི་བདག་གི་བདུད་ཀྱང་གྲོང་ཁྱེར་ཡངས་པ་ཅན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལས་མི་འདའ་བར་ཟླ་བ་གསུམ་དུ་ཚེའི་འདུ་བྱེད་སླར་བསྣུར་ཏེ། ཚེ་ལ་དབང་ཐོབ་པས་འཆི་བདག་གི་བདུད་ཀྱང་དེར་བཅོམ་མོ། །ཡང་ན་འདི་ལ་ལེགས་པ་མངའ་བས། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་སྟེ།ལེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་དང་། གཟུགས་བཟང་བ་དང་། གྲགས་པ་དང་། དཔལ་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དབང་ཕྱུག་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་བླ་ན་ཡོད་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་དང་ ལྡན་པ་ལ་བྱའོ།།གཟུགས་བཟང་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་དང་ལྡན་པའོ། །གྲགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་གྲགས་པ་ལ་བྱའོ། །དཔལ་ནི་ བདག་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་།དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་དང་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དཔལ་དུ་གྱུར་ཏེ། རེ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་བྱའོ། །ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཆགས་ཤིང་ཐོགས་པ་མེད་པར་ མཁྱེན་པ་ལ་བྱའོ།།བརྩོན་འགྲུས་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མི་གཏོང་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་ལ་བྱའོ། །རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཅེས་བྱ་བ་ནས། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ན་བཞུགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གནས་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་ལ་བྱའོ། །ཡང་ན་རྒྱལ་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལ་བྱའོ། །ཁབ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དེ་བཞུགས་པའི་གནས་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ལ་བཞུགས་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་ལ་བྱའོ།།ཁབ་དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་བསྟན་ཏེ། ཟབ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྒྱ་ཆེ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།རྒྱས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ཟབ་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་དང་འདྲ་བར་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་ སུ་མ་ཆད་པས་ཟབ་བོ།།རིན་པོ་ཆེ་བཀོད་པའི་འཁོར་གྱི་ཁྱམས་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱ་ཆེ་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏེ། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲས་ཤིང་བརྒྱན་པའམ། ཡང་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུ་ལས་བྱུང་བའི་རིན་པོ་ཆེ་རྣམས་ ཀྱི་ཕོ་བྲང་དེ་སྤྲས་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཞེས་བྱ་བས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏེ། གནས་དེ་གཞན་གྱིས་བཟུང་བ་མ་ཡིན་གྱི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཤིང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

'世尊'一词是指降伏魔障并具足功德者。此处的魔障是指阻碍获得无上菩提的四魔。四魔是指天子魔、烦恼魔、蕴魔和死魔。其中天子魔在菩提树下以慈心三昧降伏，烦恼魔在证悟菩提时降伏，蕴魔也在证悟菩提时通过阿赖耶识转依而降伏，死魔则在广严城中延寿三月而不入涅槃，由于获得了寿命自在而降伏死魔。
或者说'世尊'是因为具足胜妙功德。'胜妙'是指自在、妙相、名声、吉祥、智慧和精进。其中自在是指具足世间和出世间有上和无上的受用。妙相是指具足三十二大丈夫相和八十种随形好。名声是指世间和出世间圆满功德遍闻于十方。吉祥是指自身意愿圆满，如如意树和如意宝珠般成为一切众生的吉祥，满足其所愿。智慧是指对一切所知事物无著无碍而了知。精进是指在三大阿僧祇劫中不舍众生利益的精进。
从'王舍城'到'安住无量功德之聚'是显示世尊住处的圆满。其中'王舍城'是指王舍大城。或者说'王'是指佛世尊法王，'舍'是指法王所住之处，究竟而言是指安住于清净法界。
此处具有七种特征：深妙相、广大相、摄持相、因圆满相、果圆满相、广博相和神变圆满相。其中'如来行境'显示深妙相，如来行境如虚空界般无有所缘和相的间断故深妙。'宝庄严轮围'显示广大相，以力、无畏等佛陀珍宝功德庄严，或者说以如来威力所生的珍宝庄严宫殿故称此名。'一切如来所住'显示摄持相，意思是此处非他所摄，而是为如来足迹所履并加持。

། བསོད་ནམས་ཆེན་པོའི་རྒྱན་གྱི་ཚོགས་བསགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དངོས སུ་མ་སྨོས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཉི་ག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལས་ཐོབ་པས་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱང་ཟླས་བསྟན་ཏེ།ཚོགས་དེ་གཉིས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་རྒྱན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེ་བ་ཡང་གཞི་དང་། སྐྱེད་ པ་དང་།རང་བཞིན་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་གཞི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་སོ། །སྐྱེད་པ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་སོ། །རང་བཞིན་ནི་གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་ཏེ། སྐུ་དང་ཐུགས་དང་གསུང་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ལྟ་བུ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །སྤྱོད་པ་ཆེན་པོའི་ རྒྱུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཆོས་རྣམ་པར་སྨིན་པས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་འདི་གཉིས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་སྤྱོད་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་བྱ་བ་འམ། ཡང་ན་ སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཡིན་པས་ན་སྤྱོད་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྤྱོད་པ་དེ་དག་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པས་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་གནས་ཞེས་བྱ་བས་ རྒྱས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏེ།གནས་དེ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱང་བཞུགས་ཏེ། བཅུད་ཀྱིས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མཐའ་ཡས་པར་བསྟན་ཞེས་བྱ་བས་རྫུ་འཕྲུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏེ། རྫུ་འཕྲུལ་ གྱི་མཐུས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ་སོ་ཡིད་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་བསྟན་པ་མཐའ་ཡས་པ་ལ་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པར་སྤྲུལ་པའི་བྱིན་གྱི་བརླབས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་རྫུ་འཕྲུལ་དེ་ ཉིད་ལས་རྣམ་པ་དགུར་ཕྱེ་ནས་བསྟན་ཏེ།དགུ་གང་ཞེ་ན། སྤྲུལ་པ་དང་སྒྱུར་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་གཞིའི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། འོད་གསལ་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། ཀུན་དུ་མཛེས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། དགོས་པ་དང་ བཅས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་ཏེ་། དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པར་སྤྲུལ་པའི་བྱིན་གྱི་བརླབས་ཞེས་བྱ་བས་སྤྲུལ་པ་དང་སྒྱུར་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་སྤྲུལ་པ་ནི་མེད་པ་ལས་ཡོད་པར་སྤྲུལ་པའོ། །སྒྱུར་བ་ནི་རྡོ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ངན་པ་ལས་གསེར་དང་དངུལ་དང་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པར་བསྒྱུར་བའོ། །ཆགས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་གཞིའི་རྫུ་འཕྲུལ་བསྟན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མས་མ་ཆགས་མ་གོས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་སྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་འོད་གསལ་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་བསྟན་ཏེ། འོད་གསལ་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་དགའ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

以'积累广大福德庄严聚'说明了圆满因相。如来之处法界是从无量福德智慧资粮之因而生，此为其义。虽未明说智慧资粮，但因法界是从福德和智慧二种资粮圆满而获得，故以相对而说智慧资粮，因为这两种资粮是获得大菩提的庄严。
其中福德和智慧资粮之大是因为基、生和自性大的缘故。其中基是如来身业，生是意业，自性是语业。因为从如此殊胜的身、意、语而生，故称为大。
以'大行相应'和'一切佛法异熟成就'这两个词说明了圆满果相。其中'大行'是指地和波罗蜜多等行，或者说是诸佛和大菩萨们的行为，故称为大行。与彼等行相应的果称为相应。
'一切佛法'是指力、无畏、不共等。为何称为佛法？因为不共声闻、缘觉等，从彼等法的异熟而生，故称为异熟成就。
以'大菩萨处'说明广大相。彼处住有安住大地的诸菩萨，此为'以众生而广'之义。
以'显示无边法界'说明神通圆满相。以神通力如意显示有漏无漏诸法无边，此为其义。
从'如来化现加持'到'无量功德之聚'分别显示了神通的九种相。九种是什么？化现变化神通、无烦恼基神通、光明神通、无颠倒神通、普遍庄严神通、具有意义神通、受用大乘法神通、相续不断神通和具足安乐神通。
其中以'如来化现加持'显示化现变化神通。其中化现是从无中显现为有。变化是从石头树木等劣质事物变化为金银珍宝等。
以'入无著行境智'显示无烦恼基神通，因为入于不为贪等垢染所染著的智慧法界。
以'生起大欢喜'显示光明神通，因为以光明神通令诸众生欢喜的缘故。

། དྲན་པ་དང་བློ་གྲོས་དང་རྟོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་བསྟན་ཏེ། དྲན་པས་དམིགས་པ་ལ་མ་རྨོངས། བློ་གྲོས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དོན་རྟོགས། རྟོགས་པས་ཆོས་ཀྱི་དོན་དེ་གཏན་ལ་འབེབས་ཤིང་དབང་དུ་གྱུར་པས་ན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། །ཀུན་ནས་མ་བསླད པ་ཞེས་བྱ་བས་ཀུན་དུ་མཛེས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་བསྟན་ཏེ།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྤྱོད་ལམ་ལ་སོགས་པས་མཛེས་པས་གཞན་གྱིས་སྨད་ཅིང་འཕྱས་གདགས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་དོན་ཏོ། །ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བས་དགོས་པ་དང་བཅས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་བསྟན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་གར་རིགས་རིགས་སུ་སྟོན་པ་ལ་བྱའོ།།མ་ཆགས་པའི་རྟོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བས་ ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་བྱ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་ལ་མ་ཆགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕྱི་མའི་མཐའི་བསྐལ་པར་མངོན་པར་བསྟོད་པ་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་བསྟན་ཏེ། རྫུ་ འཕྲུལ་དེ་དང་ནམ་དུ་ཡང་མི་འབྲལ་བས་རྟག་ཏུ་ལྡན་པར་བསྔགས་ཤིང་བཤད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་བསྟན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་ པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་ལྡན་ན་བདེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཞུགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་དེ་ལྟ་བུ་ན་སྤྱོད་ལམ་བཞིའི་ཚུལ་དུ་བཞུགས་པའམ། ཚད་མེད་པ་བཞིའི་ཚུལ་ དུ་བཞུགས་པ་ལ་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གནས་དེ་ལྟ་བུ་ན་བཞུགས་པའི་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་ཏེ། བདག་གི་དོན་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པ་དང་།གཞན་གྱི་དོན་ཡང་དག་པར་བརྙེས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་ནུས་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བས་བདག་གི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་བསྟན་ཏེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད། སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་བདག་གི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ནི་བསྐོར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སློབ་མ་ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་མཐའ་ཡས་པའི་ཚོགས ནི་མངའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་ཡང་དག་པར་བརྙེས་པ་བསྟན་ཏེ་།ཇི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་ཅེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་སློབ་མ་ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་མཐའ་ཡས་པའི་ཚོགས་མངའ་བས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བ་ཡང་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ལེགས་པར་བཤད་པ་ལ་བྱ་སྟེ།འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཆོས་དེ་ཡང་འཁོར་ལོ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འཁོར་ལོ་ནི་ལྟེ་བ་དང་། རྩིབས་དང་མུ་ཁྱུད་གསུམ་གྱིས་འཁོར་ལོར་ གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ལས་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་།ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་གསུམ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོར་རྟོགས་ཏེ་། ལྟེ་བ་དང་འདྲའོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་ པའི་དྲན་པ་དང་།ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་བཞི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོར་རྟོགས་ཏེ་། རྩིབས་དང་འདྲའོ། །ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱེད་པས་ན་མུ་ཁྱུད་དང་འདྲའོ།

以'入于念、慧、证悟'显示无颠倒神变，以念力于所缘不迷惑，以智慧通达法义，以证悟确立并掌握法义，故为无颠倒。
以'完全无染'显示普遍庄严神变，以神变威仪等庄严，故无他人诽谤嘲笑等意。
以'智慧行'显示具有利益的神变，以世间和出世间的种种智慧，为凡夫和圣者们随宜显示。
以'入于无执著证悟'显示受用大乘法的神变，'彼'指前述智慧行，即以不执著世间智慧行的神变受用大乘法之意。
以'后际劫中称赞'显示相续不断的神变，与彼神变永不分离故常具足赞说之语义。
以'无量一切功德蕴'显示具乐神变，具足世间和出世间功德，念住等菩提分及力、无畏等佛法功德，故为圆满安乐。
'安住'是指在如是处所以四威仪方式安住，或以四无量心方式安住。
'世尊现证一切法平等性即是圆满正觉'等，显示如是处所中安住的圆满导师四种功德：圆满自利、获得他利、能作他利、具足无上威力功德。
其中'现证一切法平等性即是圆满正觉'显示圆满自利，即现证有为无为一切法的平等性、空性、无相即是圆满自利。
'已转法轮'和'具无量极调伏众'二语显示获得他利，如何善转法轮？因具无量极调伏众故当知善转法轮。
其中善转法轮是指善说八支圣道，彼法因似轮故称法轮。如轮由轮毂、辐条、轮辋三者成轮，如是八支圣道中正语、正业、正命三者摄于戒蕴，如轮毂；正见、正思维、正念、正精进四者摄于慧蕴，如辐条；正定能息灭一切戏论，如轮辋。

།རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ན་ཇི་ལྟར་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་དེས་ཕྱོགས་མ་རྒྱལ་བ་རྣམས་ནི་རྒྱལ་ བར་བྱེད།རྒྱལ་བ་རྣམས་སུ་གནས་འཆའ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཆོས་འདི་ཡང་ས་གོང་མ་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྒྱལ་ནས་ཐོབ་པར་བྱེད། སྒྲིབ་པ་སྤངས་ནས་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ནི་གནས་སོ། །རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ན་ཇི་ལྟར་འཁོར་ལོ་དེ་མགྱོགས་སུ་འགྲོ་ཞིང་། བླ་ འོག་ཀུན་ཏུ་དགྲ་སེལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་འདི་ཡང་ཤེས་རབ་མྱུར་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་བླ་མ་ནི་གཟུགས་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སེལ། འོག་ཏུ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སེལ་བས་ན་འཁོར་ལོ་ དང་འདྲའོ།།རྣམ་པ་བཞིར་ན་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ལན་གསུམ་དུ་བསྐོར་བ་ལ་ཡང་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ། འདི་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ། འདི་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ། འདི་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པའོ་ཞེས་བསྟན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ནི་ ཤེས་པར་བྱ།ཀུན་འབྱུང་ནི་སྤང་བར་བྱ། འགོག་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱ། ལམ་ནི་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པར་བྱས་ཟིན་པས། ཡང་ཤེས་པར་བྱ་མི་དགོས། ཀུན་འབྱུང་བ་སྤངས་ཟིན་པས་ཡང་སྤང་མི་དགོས། འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཟིན་ པས་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་མི་དགོས།ལམ་བསྒོམས་ཟིན་པས་ཡང་བསྒོམ་མི་དགོས་ཞེས་དེ་ལྟར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་ལན་གསུམ་བཤད་ན་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བ་དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བ་ཞེས་བྱའོ་། །སློབ་མ་ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་མཐའ་ཡས་པའི་ ཚོགས་ནི་མངའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་མིའི་ནང་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མི་བསྟན་མི་བསྒྲལ་བ་མེད་པས་ན་ལྷ་དང་མི་ཐམས་ཅད་སློབ་མ་ཡིན།དེ་ལྟར་མང་བས་ན་མཐའ་ཡས་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་བསྟན་བསླབས་ཏེ། ལམ་ལོག་པ་ལས་བཟློག་ཅིང་ཡང་དག་པའི་ལམ་ལ་ ཞུགས་པར་གྱུར་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་ནི་བརྙེས་ཞེས་བྱ་བས་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་ནུས་པ་བསྟན་ཏེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཆོས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། དུས་རིང་པོས་ཆོད་པ་དང་། ཐག་རིང་པོ་ན་གནས་ པ་ཡང་མངོན་དུ་གྱུར་པ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ཅིང་རྟོགས་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བརྙེས་པས་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་ནུས་པའི་ཡོན་ཏན་དུ་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་པའི་ཚུལ་ནི་ཤིན་ཏུ་མཁྱེན་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་ལྷག་མ་བཞིས་བླ་ན་མེད་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ།ཚིག་དེ་བཞི་ལས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བླ་ན་མེད་པ་སྟོན་པས་བླ་ན་མེད་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཡོ་ བྱད་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་།མི་བསྐྱོད་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྦྱོར་བའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་པའི་ཚུལ་ནི་ཤིན་ཏུ་མཁྱེན་ཞེས་བྱ་བས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ ཀྱི་ཁམས་དང་།རང་བཞིན་དང་། བསམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་རྣམས་ཅི་འདྲ་བར་མཁྱེན་ནས། དེ་དང་མཐུན་མཐུན་དུ་ཆོས་སྟོན་པའོ། །དབང་པོ་དམ་པའི་མཆོག་ནི་བརྙེས། །ཞེས་བྱ་བས་ཡོ་བྱད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ དྲུག་དང་།དད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་རྟོགས་ཤིང་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཡོ་བྱད་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་གཞན་གྱི་དབང་པོ་དང་མི་འདྲ་བར་གཅིག་གིས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བྱེད་ནུས་པས་དབང་པོའི་མཆོག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་མིག་གི་དབང་པོས་ལྟ་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ ཉན་པ་དང་སྣོམ་པ་དང་རོ་མྱང་བ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་བྱ་བ་ཡང་བྱེད་ནུས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལྟར་དབང་པོ་གཅིག་གིས་ཀུན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་ནུས་པའི་དམ་པ་དེ་ཡང་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་བརྙེས་པ་སྣ་ཚོགས་བརྙེས་པ་ཞེས་བྱའོ།

从两个方面来说，就像转轮宝一样征服未征服的方向，安住于已征服的地方。同样，这个圣道法也使未获得上地的人战胜障碍而获得，对于已断除障碍获得的人则安住其中。
从三个方面来说，就像那个轮子快速运转，上下普遍消除敌人一样，这个八支圣道也因为是智慧迅速的本性，上能消除色界和无色界的烦恼，下能消除欲界的烦恼，所以与轮子相似。
从第四个方面来说，也指法轮十二相三转，即：'这是苦谛，这是集谛，这是灭谛，这是道谛'的教示；'苦应知，集应断，灭应证，道应修'的教示；以及'苦已知无需再知，集已断无需再断，灭已证无需再证，道已修无需再修'，如此对四圣谛三转，成为十二相，这称为转妙法轮。
'具有无量极调伏弟子众'是说，在天人之中，如来无不教化度脱，因此一切天人都是弟子。如此众多故为无量，他们受教导后，远离邪道而入正道，称为极调伏。
'于一切法得自在'表明能作他利，即对有为法和无为法，过去、未来、长时隔绝及远处所住的法，都如现前般了知通达。因为于一切法得自在，故在利他方面无有障碍，这显示了能作他利的功德。
'善知一切众生意乐'等余下四句显示具有无上威力的功德。这四句也显示佛陀无上的功德，故为具有无上威力的功德。这又分为四种：不共功德、具资具功德、不动威力功德、相续不断功德。
其中'善知一切众生意乐'显示不共功德，即了知众生的界、性、意乐、随眠等如何，而随顺为其说法。
'获得最胜诸根'显示具最胜资具功德，即眼等六根和信等根是通达决定诸法的资具。这些根与他人的根不同，一根能主宰一切，故称根之最胜。例如，眼根不仅能见，也能如耳根听闻、鼻根嗅闻、舌根尝味等其余根的作用。如是一根能作一切根的作用，而且获得圆满最胜，称为获得种种。

།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་ལེགས་པར་འཇོམས་པ་ལ་ནི་མཁས་ཞེས་བྱ་བས་མི་སྐྱོ་བའི་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ།ཁམས་གསུམ་དང་། འགྲོ་བ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་གནས་བཞི་རྣམས་སུ་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་བསྒོས་ཤིང་བསགས་པ།ཕུང་པོ་ཕྱི་མ་ལེན་པའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལེགས་པར་རྩད་ནས་འབྱིན་ཅིང་མ་ལུས་པ་སྤོང་བ་ལ་སྐྱོ་བ་མི་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ནི་རྒྱུན་མ་ཆད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བས། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྦྱོར་ བའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛད་པ་བསྟན་པ་འདི་ལ་མ་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྟན་པ་འདི་ལ་གཟུད་པ་དང་། བཙུད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་དང་། སྨིན་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མཛད་པ་ལ་འབད་ཅིང་རྩོལ་མི་དགོས་པར་ལྷུན་གྱིས་ གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཅིང་སེམས་ཅན་གྱི་མཐའ་ཇི་སྲིད་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་མཛད་པ་དེ་གསུམ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ན་ཚིག་དེ་དག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་ཏེ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཆོས་ འཆད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་།མཐུའི་ཡོན་ཏན་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་མི་ཉམས་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་མིང་དང་མཚན་མ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའོ། །མཉམ་པ་ཉིད་མངོན་ པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་སྟེ།དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པས་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པར་བསྟན་ཏོ་། །དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པས་ནི་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པར་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་ བསྐོར།སློབ་མ་ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་མཐའ་ཡས་པའི་ཚོགས་ནི་མངའ་ཞེས་པའི་ཚིག་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ཆོས་འཆད་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་ནི་བརྙེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བཞིས་མཐུའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ་། མཐུ་ཡང་སྐབས་འདིར་མངོན་པར་ ཤེས་པ་དྲུག་པོ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་།ལྷའི་མིག་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། ལྷའི་རྣ་བ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་དྲན་པ་དང་། འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བརྙེས་པས་ རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བསྟན་ཏེ།ལྷའི་མིག་གིས་ཀྱང་ཐག་རིང་པོ་ན་འདུག་པའི་དངོས་པོ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ནང་དུ་བསྡུའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་པའི་ཚུལ་མཁྱེན་པས་ གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་།ལྷའི་རྣ་བ་དང་སྔོན་གྱི་གནས་དྲན་པ་གསུམ་བསྟན་ཏོ། །དབང་པོ་དམ་པའི་མཆོག་བརྙེས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བ་འཇོམས་པ་ལ་མཁས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཟག་པ་ཟད་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་བསྟན་ ཏེ།ཟག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་ཟད་པ་ཡང་གཉེན་པོ་དང་སྤང་བར་བྱ་བ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། གཉེན་པོ་ནི་དབང་པོའི་མཆོག་གོ། །སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་རྒྱུན་མ་ཆད་ཅེས་བྱ་བས་བདག་དང་ གཞན་གྱི་དོན་མི་ཉམས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏོ།

'善巧断除一切有情烦恼习气相续'这句话表明具有不知疲倦力量的功德，即对三界、五趣、四生中所有有情从无始以来积集熏习的烦恼习气，善巧地从根本断除并无余地舍弃，在此过程中毫不疲厌。
'佛陀事业任运成就相续不断'这句话表明相续不断修行的功德，即如来的事业对于未入此教法的有情令其入教，对已入教者令其成熟，对已成熟者令其解脱，这三种事业无需勤勉努力而自然成就，乃至有情边际存在之间都不舍弃这三种事业，故称为相续不断修行。
从两个方面来说，这些词句显示了世尊的四种功德：证悟功德、说法功德、威力功德以及不失自他二利的功德。
其中'世尊现证一切法平等性'这句话显示证悟功德。证悟有两种：一切法证悟和平等性证悟。其中一切法证悟是指如实通达名相分别；平等性证悟是指通达真如。其中一切法证悟表明具有无碍智慧，平等性证悟表明具有无著智慧。
'转正法轮，具有无量极调伏弟子众'这两句话显示说法功德。
'于一切法获得自在'等四句话显示威力功德。此处威力是指六种神通：神足通、天眼通、他心通、天耳通、宿命通、死生智通和漏尽通。
其中'于一切法获得自在'显示神足通，因为以天眼见到远处事物等方式于一切法获得自在，故归入神足通。
'遍知一切有情意乐行相'显示他心通、天耳通和宿命通三种。
'获得最胜根'和'善巧断除一切有情烦恼习气相续'这两句显示漏尽通。漏即是烦恼。其中漏尽通过对治和所断两方面来显示：对治即最胜根，所断即烦恼习气。
'佛陀事业任运成就相续不断'这句话显示不失自他二利的功德。

།རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བརྒྱད་བསྟན་ཏེ། བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མཐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཐབས་མཁས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འདོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བྱ་བ་རྫོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྐྱེས་བུའི་མཐུའི་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བསྟན་ཏེ། མདོའི་ཚིག་བརྒྱད་དང་གོ་རིམས་བཞིན་སྦྱར་རོ། །དགེ་སློང་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་དྲུག་ཅུའི་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཤད་དེ། འཁོར དེའང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་འཁོར་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་རོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་མན་ཆད་ཀྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་དགེ་སློང་བརྒྱ་ཕྲག་དྲུག་ཅུ་ཞེས་གྲངས་ངེས་པ་བསྟན་པ་ཡང་སྔོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལས་སྡུད་པ་པོས་མདོ་སྡེ་འདི་ཐོས་པའི་ཚེ་ལྷ་དང་ཀླུ་ལ་སོགས་པ་ཚེ་རིང་པོ་རྣམས་ཀྱང་འཁོར་དེ་ན་འཁོད་འཁོད་པ་དེ་ཉིད་ཕྱིས་མདོ་སྡེ་འདི་སྡུད་པའི་ཚེ་ན་ཡང་ འཁོད་དེ།གྲངས་ངེས་པ་འདིས་མ་འཁྲུལ་བའི་དོན་རྟགས་སུ་རུང་ཞིང་ཕྱི་མ་རྣམས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོས་སོ་། །དགེ་སློང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་འདིར་ཉོན་མོངས་པ་བཅོམ་པ་ལ་བྱའོ། །དགེ་འདུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་དང་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་མཐུན་པས་ལྟ་བ་གཞན་གྱིས་མི་ཕྱེད་པ་ ལ་བྱའོ།།ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ལ་ཡང་བྱའོ། །གཉིས་སུ་ན་ཉོན་མོངས་པ་བཅོམ་པས་ན་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཅང་ཤེས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟ་ཅང་ཤེས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་པོ་དུལ་བའི་ཡོན་ཏན་དེས་ཤིང་ གཡུང་བརྟན་ཆེ་བ་དང་།མི་སྲུན་པ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་གྲོགས་ལ་ཟ་འཕྲ་ལ་སོགས་པས་མི་འཚེ་བ་དང་། རྒྱུའི་ཡོན་ཏན་རྟའི་རིགས་དང་ཡུལ་ས་བཟང་པོ་ནས་སྐྱེས་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འགྲོ་བའི་གནས་སུ་མ་ཕྱིན་པར་བར་མ་དོར་ཟས་ལ་སེམས་མི་འབྱུང་སྟེ་ལམ་ན་བསྙབ་ ཅིང་མི་ཟ་བ་དང་།མགྱོགས་པའི་ཡོན་ཏན་འགྲོ་བའི་གནས་སུ་མྱུར་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལྕགས་བྱད་བཟང་ཞིང་བོང་ཆེ་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྩ་དང་ཆས་ལ་ངན་མ་མི་བྱེད་ཅིང་རྟོག་པས་མི་འཆགས་པ་དང་། ལྟ་བའི་ཡོན་ཏན་ངམ་གྲོག་དང་གཡང་ས་ ལ་སོགས་པ་སྤངས་ཏེ།ལམ་བདེ་བ་མཐོང་ཞིང་རྩོལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཅང་ཤེས་པ་ཡང་དུལ་བའི་ཡོན་ཏན་དབང་པོ་མི་རྒོད་ཅིང་ཐུལ་བ་དང་། མི་སྲུན་པ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་གྲོགས་ལ་མི་འཚེ་ཞིང་འགྲན་མི་ང་བ་དང་། རྒྱུའི་ཡོན་ཏན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་ པ་ལས་བྱུང་བ་དང་།སེམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཆོས་གོས་དང་བསོད་སྙོམས་དང་མལ་སྟན་ངན་དོན་གྱིས་ཆོག་ཤེས་ཤིང་གནས་པས་མཐའ་ན་གནས་ཏེ་འཕགས་པའི་རིགས་ཀྱིས་མགུ་བ་དང་། མགྱོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ས་གོང་མ་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་མྱུར་དུ་བསྒྱུར་ཏེ་ཐོབ་པར་བྱེད་ པ་དང་།ཚད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དགེ་བ་སྤྱོད་པ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཧ་ཅང་བརྟུན་པ་དང་ལེ་ལོའི་སྐྱོན་དུ་མ་གྱུར་པར་ཚད་གཅིག་ཏུ་མི་ཉམས་པར་རྒྱུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དད་པས་བྱིན་པའི་ཟས་དང་། གོས་བསོད་ནམས་སུ་མི་འགྱུར་ཞིང་གནས་མ་ཡིན་པར་ཆུད་མི་གསོན་པ་ དང་།ལྟ་བའི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་ཡོན་ཏན་ལྡན་ཞིང་ལོག་པའི་ལམ་སྤངས་ཏེ། དམ་པའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པའི་ཡོན་ཏན་འདི་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ལ་ཅང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།

在三个方面中，世尊诸法平等性即是现前圆满正觉等所说的佛世尊八种功德，是哪八种呢？即自利圆满、他利圆满、眷属圆满、威力圆满、善巧方便圆满、安立圆满、事业成就圆满以及士夫力加持圆满的功德，这些功德与经中八句依次配合。
'与六十万比丘的大比丘僧众'等句说明世尊眷属圆满。此眷属有二种：声闻眷属和菩萨眷属。其中'于如来教法极为趣入'以上说明声闻眷属圆满，其以下说明菩萨眷属圆满。
其中说明六万比丘这一确定数量，是因为从前结集者从世尊处听闻此经时，天龙等长寿者也在此眷属中安住，后来结集此经时也同样安住，为了表明此确定数量不错乱，并使后人生信而说。'比丘'在此处是指断除烦恼。'僧众'是指见解和行为等相同，不为他见所分裂。'大'是指获得预流果等果位，其二是因断除烦恼而称为'大'。
'一切皆具有良马之心'是指如同良马八种功德：调伏功德即调顺而稳重；无暴戾功德即不以啮咬等伤害同伴；种姓功德即生于良马种姓和良好地域；心性功德即未到行进处所时中途不贪食而不在路上觅食；迅速功德即迅速到达行进处所；体量功德即铁器优良而体型高大；受用功德即不糟蹋草料装具且不挑剔；观察功德即远离险峻悬崖等而见到安稳道路并精进。
如是圣声闻良马也具有调伏功德即诸根不躁动而调顺；无暴戾功德即不害同伴且不争竞；种姓功德即从如来教法中生；心性功德即以粗劣法衣、乞食、卧具知足而住，安住于边际即以圣种满足；迅速功德即未得上地者迅速转变而获得；体量功德即于行善精进不过分勤奋也不成为懈怠过失而保持适度且恒常不退；受用功德即信施之饮食衣物不成为福德且不在非处浪费；观察功德即具足正见功德而远离邪道，趣入正道，具足此八种功德者称为'良马'。

།ཚིག་ལྷག་མ་བརྒྱད་ནི་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་། ཡང་དག་པའི་ ཤེས་པས་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཀུན་ཏུ་ཤེས་པ་དང་།རྟོགས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་འཇོམས་པ་ལ་བརྩོན་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཕུང་པོ་ཕྱི་མ་ལེན་པའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་འཇོམས་པ་ལ་བརྩོན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྒྲ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་ཐོབ་པ་ནི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་གསུང་རབ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སྲས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་གནས་པར་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཟབ་མོ་ལ་དམིགས་ཤིང་སྤྱོད་པ་ལ་མཁས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དམིགས་པའི་ཆོས་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་མཚན་མ་མེད་པའི་དམིགས་པ་ལས་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྤྱོད་ལམ་མཛེས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་ ལམ་བཞི་ཅར་བཟང་ཞིང་མཛེས་པའི་དོན་ཏོ།།སྦྱིན་པའི་གནས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལ་ཡོན་ཕུལ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་དུ་གྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཞུགས། པ་ཤ་སྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་ལས་རྡུལ་ཙམ་འགལ་བར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་དང་ཐབས་ཅིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ནི ཟད་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་དེ་ངེས་པར་ཐོབ་པར་སེམས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ།།དགེ་འདུན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཆེན་པོ་ནི་ཆོས་དང་། སེམས་དང་། མོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། ཚོགས་དང་། དུས་དང་། ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཆེན་པོ་ རྣམ་པ་བདུན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལ་ཆོས་ཆེན་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་བསྟན་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་ཆེན་པོ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་ བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མོས་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་དེ་དག་ཉིད་ལ་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་པ་ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་སྐྱེད་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོགས་ཆེན་པོ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དུས་ཆེན་པོ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཆེན་པོ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྣ་ཚོགས་ནས་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བས་མ་འོངས་ པའི་དུས་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་ཆོས་དོན་དུ་མི་གཉེར་བ་དང་།ལེ་ལོ་ཅན་གྱི་གཉེན་པོར་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་བུ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཉན་པའི་ཕྱིར་ཐག་རིང་པོ་ནས་འདུ་ན་བདག་ཅག་ཐག་ཉེ་བ་ན་འདུག་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་སྙམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ།གཉིས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །སངས་རྒྱས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་ པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལའང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ཚེགས་ཆུང་ངུས་སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་དང་། བསོད་ནམས་སྤེལ་བས་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་སྤེལ་བས་སངས་རྒྱས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པའོ།

其余八句与八种功德依次配合：以正确的智慧使心完全解脱，是指通过了知和证悟四圣谛而使心从烦恼障碍中解脱。
精进于善巧摧毁一切烦恼习气的相续，是指精进于摧毁贪欲等烦恼导致后蕴相续的意思。
如来法王之子中，如来之名指完全无误通达一切法，如此通达而获得一切法自在即称为王。因从其教法中出生故为子。
善巧安住于佛陀甚深法，是指善巧缘取并修习佛法中人无我和缘起甚深之义。
从所缘法中决定出离，是指从我见等无相所缘中生起之义。
威仪庄严圆满，是指四种威仪皆善妙庄严之义。
成为广大布施处，是指若对他们供养，将获得殊胜异熟果报，故成为人天福田之义。
完全趣入如来教法，是指不违背如来教法丝毫之义。
与大菩萨僧众俱等，以此等显示菩萨眷属圆满。其中菩萨是指决定获得尽智和无生智而发心者。
僧众如前。大是具足七种大的特征：法、发心、胜解、意乐、资粮、时间和圆满成就。
其中大法是指对菩萨宣说十万般若波罗蜜多等极为广大的教法。
大发心是指发无上正等正觉之心。
大胜解是指于如是甚深广大法生起胜解。
大意乐是指具有利益安乐一切众生的意乐。
大资粮是指无量福德智慧资粮。
大时间是指经三无数劫而得菩提。
大圆满成就是指圆满成就无上正等正觉。
从种种佛土集会而来，是为对治未来时期不求法和懈怠者而说，为令生起'如此大菩萨尚且从远处来听法，何况我等近在咫尺'之心。
菩萨功德圆满亦以二相显示，何为二相？即是：承事供养佛陀圆满和成熟众生圆满。
承事供养佛陀圆满复有三种：以小功用承事供养众多佛陀、以增长福德承事供养、以增长智慧承事供养。

།སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་མཐའ་ ཡས་པ་མཐུ་རྩལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཚེགས་ཆུང་ངུས་སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཆོས་ཉན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བརྒྱ་སྟོང་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྩལ་གྱིས་ གནོན་ཅིང་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་ལ་མཁས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་ཅིང་རིམ་གྲོ་བྱེད་པར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསོད་ནམས་སྤེལ་བས་སངས་རྒྱས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་མཐའ་ཡས་པར་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཡང་ཆོས་ཉན་དུ་འགྲོ་ བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་མཆོད་ཅིང་རིམ་གྲོར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེར་བྱུང་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་སྤྱོད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་སྤྱོད་པ་ལ་བྱའོ། །ཆོས་ཉན་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བས་མི་ངོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཡེ་ཤེས་སྤེལ་བས་སངས་རྒྱས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ། བདག་ གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་།མཉན་པ་དང་ཚོལ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ་། །རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་མཐའ་ཇི་སྲིད་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པས་མི་སྐྱོ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དོན་དུ་ན་ཚིག་གཅིག་པོ་འདིས་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྤྱིར་སྟོན་ཏོ། །ཚིག་ལྷག་མ་བཞིས་ནི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་བླ་ན་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དོན་ཡོད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་མང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དམ་པའི་མཆོག་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་བླ་ན་མེད་པ་བསྟན་ཏེ། ཐབས་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟབ་པ་ལ་མཁས་པ འདི་གཉིས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་གཞན་ལ་མེད་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དོན་ཡོད་པ་བསྟན་ཏོ་། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལྟ་བུར་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་ བཅས་པ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་གྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཅིས་ཀྱང་མ་བསྒྲིབས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཅིས་ཀྱང་མ་བསྒྲིབས་པ་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བྱེད་དེ། ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཡེ་ ཤེས་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་བཤད་དོ།།རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཤིན་ཏུ་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་མང་བ་བསྟན་ཏེ། རྟོག་པ་ནི་རྩིང་པར་རྟོག་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཞིབ་མོར་རྟོག་པ་སྟེ། རྟོག་ པ་དེ་ཉིད་སེམས་མ་ཞི་བའི་མཚན་མ་མ་ཡིན་པས་སྤྲོས་པ་ཞེས་བྱའོ་།།དེ་དག་སྤངས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་འདས་པའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་ལ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ཤ་སྟག་ཅེས་བྱ་བས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་བསྟན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་འོད་ཐོབ་ཏུ་ཉེ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་།འདིས་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གློག་གི་ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གློག་ནི་འགྱུར་ཞིང་མི་རྟོག་པའི་དོན་ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོལ་པ་འམ་སྤྱོད་པའི་དོན་ཏེ། མི་རྟོག་པའི་ཆོས་ལ་རོལ་པའམ། སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཡུལ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲའི་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་སྣང་བའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་འཕྲོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྙིང་པོ་དེ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བའི་གནས་ལ བྱའོ།།ཡང་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ལ་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱའོ།

以心刹那间以神通威力降临无边佛土并善巧往来，此句说明以小功用承事众多佛陀。为听如来说法，于一心刹那间以神通威力降临百千佛土并善巧往来之义。
说'供养承事如来'，是说以增长福德而承事佛陀。如是于无边佛土，即便一刹那间前往听法，以此即是以法性供养承事如来。'所生'是指行持如是行为之自性。
从'听法及遍求而无厌足'说明以增长智慧而承事佛陀。即自己对于佛法成熟、听闻及寻求无有满足之义。
'恒常不断精进于令一切众生成熟'说明圆满成熟众生。因为乃至有情边际之间，不厌倦利益众生，实际上此一句总说圆满成熟众生。其余四句别说，即无上成熟、有意义成熟、广大成熟及无过失成熟。
其中'获得殊胜方便智慧'说明无上成熟，以方便善巧广大及以智慧通达甚深，此二者成熟众生是他者所无，故为无上。
'安住无碍解脱及智慧'说明有意义成熟。不如声闻解脱般住于所知障，而是住于菩萨无有任何遮障的解脱及无有任何遮障的智慧之义。以二种解脱成就是由智慧所作，此智慧又是如何？即说'安住无碍智慧'。
'超越一切分别、遍分别及戏论'说明广大成熟。分别是粗分别，遍分别是细分别，此分别即是心未寂静之相，故称戏论。断除彼等即是超越。
'唯是接近一切智地'说明无过失成熟。即将获得佛陀遍光之意，此亦说明圆满果位。
关于'菩萨闪电天'，闪电是变化无分别义，天是游戏或行为义，即于无分别法中游戏或行持之意。
'菩萨战胜'是战胜烦恼敌军之战。
'菩萨遍照精要'是具有种种光明放射之义。精要是指如是生起之处。或者为利众生而显现为种种有情及非有情事物，以其为主要故称精要。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྩལ་གྱིས་དཔའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གོང་མ་ཐོབ་པའི་རྣམས་ཐོབ་ཅིང་གནོན་པའི་ རྩལ་དང་ལྡན་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིད་གཉིས་ཤིན་ཏུ་འཇོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡིད་གཉིས་སུ་གྱུར་པ་འཇོམས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲ་རྣམ་པར་བསྒྲགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སེང་གེའི་སྒྲ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྒྲོགས་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་ལྟ་བའི་མིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་རབ་ཏུ་ལྟ་བའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མུན་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའོ། །བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ བྱམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇམ་དཔལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་སྙིང་པོའི་སྤྱན་སྔར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་རྩིབས་ཀྱི་མུ་ཁྱུད་ཀྱི་སྲས་དབང་པོའི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་པའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ དེས།།རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡོན་ཏན་དང་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པས་ན་གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རབ་དང་མཆོག་གི་བློ་གྲོས་བཀྲ་ཤིས་པ་བྱས་ཤིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་ཡོན་ཏན་བཀོད་པ་རབ་མཆོག་བཟུང་བས་རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་འཇམ་དཔལ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལས་འདིར་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་རྣམས་ཡོན་ཏན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཅུང་ཟད་ཅིག་སྨོས་སུ་ཟད་ཀྱི། གཞན་རྣམས་སོགས་པའི་ནང་དུ་འདུས་ཏེ། འཁོར་དེ་ལྟ་བུ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཐབས་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།འདིར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འཁོར་སྔར་སྨོས་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིས་སྨོས་པ་ཡང་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་དོན་ཉུང་ཞིང་བྱ་བ་ཉུང་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རག་ལ་བརྟེན་པས་རྟག་ཏུ་ཞབས་འབྲིང་ན་ངེས་པར་འཁོད་པའི་ ཕྱིར་སྔར་སྨོས་སོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་གཞན་ལ་རག་ལ་མི་བརྟེན་པར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་སུ་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དོན་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་ཏེ་མ་ངེས་པས་ཕྱིས་སྨོས་སོ། །གླེང་བསླང་བ་ཡང་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་བསྟན་ཏེ། བསྟན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བསྟན་ པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འོད་ཟེར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།བསྟན་པའི་གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྟོན་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་བརྗོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ངེས་པར་གདོན་མི་ཟ་བའི་གཏམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དྲིས་པ་ལ་ལན་གླན་པས་འདི་ན་བཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པས་གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་བསྔགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།མཐུ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གསལ་བར་མཛད་དོ་ཡང་དག་པར་རབ་ ཏུ་སྟོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟ་བུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པའི་དོན་འདུས་པ་ཆེན་པོའི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལུས་དང་སེམས་རབ་ཏུ་ཚིམ་པར་གྱུར་ཅིང་བདག་ཉིད་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་སྙམ་དུ་ཤེས་པའི་བར་གྱིས་ བཤད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འོད་ཟེར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ།།རིན་པོ་ཆེ་བཀོད་པའི་འཁོར་གྱི་ཁྱམས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འོངས་ཏེ་དེ་དག་འོང་བའི་སྔ་ལྟས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་པའི་གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་པར་དེ་ནས་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འཁོར་དང་བཅས་ཏེ་པདྨའི་སྙིང་པོ་དེ་དག་ལ་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་དུ་འཁོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་སྟོན་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་བརྗོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ།

菩萨'勇猛精进'是指已获得并掌握上地的力量。
菩萨'极为摧毁疑惑'是指摧毁对真理和三宝等的疑惑。
菩萨'广宣声名'是指宣说各种法音。
菩萨'观察之眼'是指以智慧眼观察各种众生利益。
菩萨'远离黑暗'是指已断除一切无明黑暗。
所谓'慈氏'是因为恒时安住于慈心三昧。
所谓'文殊'是指在如来宝藏前，当转轮王辐轮之子'根聚'时发菩提心，彼世尊说：'善男子，由于你具足殊胜功德与智慧，为利益一切众生而发如是殊胜智慧吉祥心，并持取佛土功德庄严，故善男子，你名为文殊。'
'等'字是指在无量菩萨中，此处仅略说主要菩萨与功德相应的部分，其余包含在'等'字中。如是眷属与世尊共住。
此处先说声闻眷属后说菩萨，是因为声闻所为甚少、所作甚少，依止如来而常随侍左右，故先说。菩萨不依赖他人，在各种世界中利益各种众生，来去无定，故后说。
引言以七种圆满宣说：教法圆满、随顺教法光明圆满、教基圆满、说者大德宣说圆满、决定语圆满、以答问方式宣说此处如来赞叹他人功德圆满、显示大威力圆满。
从'尔时世尊于菩萨行入、出'乃至'明示、善说'，显示教法圆满。
从'尔时世尊如是极为决定义大集会品'乃至'身心极为满足，自身具足一切安乐'，显示随顺教说光明圆满。
从'于宝庄严眷属殿堂世尊前'乃至'共同前来，彼等来临之前兆'，显示教基圆满。
从'世尊如是宣说后不久，尔时'乃至'与眷属共于彼等莲花台结跏趺坐'，显示说者大德宣说圆满。

།དེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་ཚེ་དང་ལྡན་ པ་ཤཱ་རིའི་བུ་སྟན་ལས་ལངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་པ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ངེས་པར་གདོན་མི་ཟ་བའི་གཏམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པ་ལ་ འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གང་དག་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་དག་པ་འདི་ལྟ་བུ་དག་འཁོད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེ་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་ཉུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་དྲིས་པ་ལན་གླན་པས་འདི་ན་བཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་བསྔགས པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཚད་མེད་པ་ནས་ཆོས་ཉན་པའི་ཕྱིར་ལུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་མཐུ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་མདོ་སྡེའི་ལུས་དང་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ།སྔར་སྨོས་པའི་གནས་དེ་ན་འཁོར་དེ་ལྟ་བུ་དག་དང་ཐབས་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་ནས་མདོ་སྡེ་འདི་ལྟ་བུ་གསུངས་སོ། །རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཚིག་འོག་མ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་མདོ་སྡེ་འདིའི་ལུས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ དང་།ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ནི་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས། ཐབས་ལ་མཁས་པའི་བར་བསྟན་པ་རྣམས་ཏེ། འཇུག་པ་ནི་སྤྱོད་པ་དེ་དག་རྩོམ་པའོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ལ་ཞུགས་པའི་ དགོས་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་ལ་བྱའོ།།སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ནི་དེ་ལྟར་འཇུག་ཅིང་འབྱུང་བ་ལ་སྒྲིབ་པ་དང་། བར་ཆད་མེད་པའི་དོན་ཏེ་། དེ་ལྟ་བུ་དག་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་བསྟན་པས་ན་སྒོ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་བཀོད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཚུལ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་མདོ་སྡེ་འདིའི་ཡོན་ཏན་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་བཀོད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ས་རྣམས་ལ་བྱའོ། །ས་དེ་དག་ གི་རྣམ་པ་སོ་སོར་གསལ་བར་སྣང་བ་ལ་བཀོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།མདོ་སྡེ་འདིས་དེ་ལ་དམིགས་པ་སྟོན་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཟབ་མོ་ཐམས་ཅད་དང་། སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གིས་ སྨོས་པའི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་མདོ་སྡེ་འདི་བསྟན་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཟབ་མོ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཚུལ་དང་གཟུངས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་སྒོར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འདུས་བྱས་དང་།འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་དབང་ནི་དོན་དང་ཚིག་མི་བརྗེད་པའི་གཟུངས་ཀྱིས་བྱེད་དེ་། གཟུངས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའི་སྒོ་ཕྱེ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་སྟོན་པས་ན་སྒོར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ རིག་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལ་གཟུད་པའི་སྒོར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་དོན་དང་ངེས་པའི་ཚིག་དང་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ལེགས་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་སྟོན་པས་ན་གཟུད་པའི་སྒོར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་ པོའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གཟུད་པའི་སྒོར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་སྟོན་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།ཆེན་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བས་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཐབས་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།

此后，以佛陀威力，具寿舍利子从座位起身，从'如是说'到'无来无去是圣者之行'之间，宣说了必定无疑的圆满言教。
此后，具寿舍利弗对智慧无尽菩萨如是说道，从'如是说'到'如是清净菩萨所住的佛土极为稀少'之间，以问答方式宣说了此处所住如来他方功德圆满赞叹。
此后，从'具寿舍利弗'到'为听法故留在十方无量佛土'之间，宣说了圆满大威力。
此后，以'世尊'等词宣说经典体性与功德，即前述处所与如是眷属共处宣说如是经典。'善说'等词与后文相连。
其中此经典体性即是菩萨行入及决定出离无碍门。菩萨行即此经中从发菩提心到善巧方便等所说内容，入即开始这些行为。决定出离即修行这些行为所获究竟利益。无碍即如是趣入与出离无有障碍与间断之义，由此经宣说如是内容故称为门。
从'缘于安立菩萨道'到'为说如来功德故入于一切法自在之理'之间宣说此经功德。
其中'缘于安立菩萨道'者，菩萨道即诸菩萨地。安立即各别明显显现彼等地之相，此经缘于彼而宣说故如是称呼。
'一切甚深佛法及十力无畏圆满智慧之源'者，由此经宣说能圆满所说诸法之智慧故。甚深佛法即人无我与法无我。
'入一切法自在之理及陀罗尼印门'者，通达有为无为一切法之自在即由不忘义词之陀罗尼而成就，开启陀罗尼印门则能自在一切法，此经宣说如是内容故称为入门。
'入引导极为决定之无碍解门'者，此经宣说善巧成立法、义、词句、辩才四无碍解，故称为引导入门。
'入引导大神通智慧门'者，此经宣说菩萨六神通故如是称呼。大者，因菩萨神通较世间神通及声闻、独觉神通更大故。
'不退转法轮'者，因此经宣说不退转于无上菩提之方便故。

།མི་སྐྱེ་ཞིང་མི་ལྡོག་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོག་མ་ནས་མ་ སྐྱེས་པ་དང་།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་མི་ལྡོག་པའི་ཚུལ་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དུ་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་གཅིག་གི་ལམ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་མཚུངས་པ་ ཉིད་ལ་ཡང་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་མ་ཉིད་འདིས་གསལ་བར་བསྟན་ཏེ།གོང་དུ་བགྲོད་པ་གཅིག་ཅེས་སྨོས་པ་སྟེ། བགྲོད་པ་གང་དང་གང་གཅིག་ཏུ་སྟོན་ཅེ་ན། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་གསུམ་ཆར་མཚུངས་པར་སྟོན་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཚུལ་གཅིག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དབྱེར་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ཚུལ་གཅིག་སྟེ། སྣ་ཚོགས་སུ་དབྱེར་མེད་པ་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་པ་དང་དབང་པོ་ལ་ གཟུད་པ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་གང་ལ་དད་པ་དང་། དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་ལ་མཁས་པ་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙིང་པོའི་རྗེས་སུ་སོང་བའི་ཆོས་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་རྣམས་ ཀྱིས་མི་ཚུགས་ཤིང་བསྟན་པ་ལ་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཚིག་འོག་མས་མཚོན་ཏེ། བདུད་ཀྱི་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཚུལ་བཞིན་ཆོས་ལ་གཟུད་པའི་སྒོར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་ཚུལ་བཞིན་གྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ལ་གཟུད་པ་ནི་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་བཤད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་འདུལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་ འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་།ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ལྔ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཐབས་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆགས་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་དང་ཐག་རིང་པོས་ཆོད་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་བསྒྲིབས་པ་མེད་པར་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་དང་།ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་ཐབས་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་ནུས་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་ཆོས་ལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའོ།།མཐའ་ཡས་ཤིང་མཚུངས་པ་མེད་པའི་བསྔོ་བ་ལ་མཁས་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་སྤྱད་དོ་ཅོག་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་ལ་མཁས་པའི་ཐབས་མཐའ་ཡས་ཤིང་མཚུངས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ འགྱུར་བ་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་ཆུད་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་བ་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་བསྟན་ པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་བརླབས་ཀྱི་སྒོར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་ཞིང་འབད་མི་དགོས་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་གནས་པ་འམ་ དེ་ལྟ་བུའི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ལ་བྱིན་གྱི་བརླབས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་མདོ་སྡེ་འདི་བསྟན་པ་ལས་འབྱུང་བས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཏན་ལ་ཕབ་པར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ རྣམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'宣说不生不退之法'，是因为此经中宣说一切法本来不生以及不退转于无上菩提的道理。
所谓'趣入一乘道'，是指正确宣说一乘之道，不颠倒。
所谓'趣入一切乘平等'，即由上文明显显示，上文说'一乘'，若问何种一乘，是指声闻、缘觉、菩萨三乘平等为一的意思。
所谓'趣入一味法界无差别'，是因为此经中宣说清净法界为一味，无有差别。
所谓'显示随顺一切众生意乐根基'，是因为此经中宣说善巧了知众生的信解意乐和利钝根基。
所谓'决定随顺精要之法'，是指不为魔众、外道等对手所能摧毁的教法称为精要，因为此经中宣说如是法。因此下文说'彻底降伏一切魔众'。
所谓'趣入如理引导正法之门'，是指与涅槃相顺应的法称为如理之法，因为此经中解说引导趣入彼法，故如是说。
所谓'调伏一切烦恼与见'，是因为此经中宣说断除贪等烦恼以及我见、边执见、邪见、见取见、戒禁取见五种见解的方法。
所谓'随顺无著智慧与智'，是因为此经中宣说对长时间和遥远事物无碍了知的智慧与智的生起方法。智慧能分别一切法的自相，智则是通过智慧分别诸法后了悟其共相。
所谓'宣说无边无等回向善巧方便智'，是因为此经中宣说将所有善行回向无上菩提的无边无等善巧方便智。
所谓'随顺一切佛法平等性智'，是因为此经中宣说通达力、无畏等一切佛法在空性中为一味的智，故如是说。
所谓'趣入无碍智加持之门'，无碍智是指不用思维努力而自然成就、了知一切事物的智慧。安住或具有如是智慧的力量称为加持，因为从此经的教授中出现如是智慧，故如是说。
所谓'宣说如实抉择一切法'，是因为此经中如实宣说菩提分、地、波罗蜜多等佛法。

།མི་རྟོག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ལས་འདས་པའི་མཉམ་པ་ཉིད་མདོ་སྡེ་འདི་བཤད་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོ་ ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་བྱེད་པ་པོས་མ་བྱས་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཡིད་མི་ཆེས་པའི་ཕྱིར་ཟབ་སྟེ།།མདོ་སྡེ་འདི་བཤད་པ་ལས་དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ ཐམས་ཅད་བསགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་འདི་བཤད་པའམ།བསྟན་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་སྩོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱན་གྱི་རྗེས་སུ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུ་དང་ གསུང་དང་ཐུགས་གསུམ་ཆར་ཡང་དོན་དམ་པར་རོ་གཅིག་སྟེ།མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཟབ་པས་ན་རྒྱན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུ་མདོ་སྡེ་འདི་བཤད་པ་ལས་འབྱུང་བས་ན་རྗེས་སུ་སོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དྲན་པ་དང་བློ་གྲོས་དང་རྟོགས་པ་དང་མོས་པ་དང་། ཤེས་རབ་མི་ཟད་པ་མངོན་ པར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་མིང་གིས་སྨོས་པའི་རྣམས་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་ཟད་མི་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་མདོ་སྡེ་འདི་བཤད་པ་ལས་འབྱུང་བས་ན།དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན། མོས་པ་ནི་ཡིད་ཆེས་ནས་ གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་འདུལ་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་བདེན་པའི་ཚུལ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་ཚུལ་ཡང་འདི་ལས་སྟོན་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པས་ འདུལ་བའི་ཕྱིར་ལུས་དང་སེམས་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་བསེ་རུ་ལྟ་བུར་སྤྱད་པའི་ལུས་དང་སེམས་རབ་ཏུ་དབེན་པར་ཤེས་པ་ཡང་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོས་འདུལ་ བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སར་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྐལ་བ་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་དབང་བསྐུར་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མདོ་སྡེ་འདི་བསྟན་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཚུལ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡང་རྟོགས་ཤིང་སྟོན་ནུས་པར་ འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་འགྱུར་བའི་ཐབས་ལ་ཚུལ་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་དེ་ལྟ་བུ་མདོ་སྡེ་འདི་བསྟན་པ་ལས་འབྱུང་བས་ན་ཚུལ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་འདི་གསུང་ངོ་སྟོན་ཏོ། །རབ་ཏུ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཆད་པའི་ཚིག་གི་རྣམ་གྲངས་སུ་ རིག་པར་བྱའོ།།ཡང་ན་གསུང་ངོ་ཞེས་པ་ནི་བསྟན་པའོ། །འོག་མ་རྣམས་ནི་བཤད་པ་སྟེ། དེ་ལ་སྟོན་པ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་བཟང་པོས་སྟོན་པའོ། །རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ནི་རིགས་པ་དང་མི་འགལ་བའི་དོན་སྟོན་པའོ། །མོས་པར་མཛད་པ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་གང་ཟག་བདུན་ པོ་ལུང་གི་སྟོབས་ཅན་དང་།རྟོགས་པའི་སྟོབས་ཅན་དང་། མདོར་བསྟན་པས་གོ་བ་དང་། སྤྲོས་ཏེ་བསྟན་པས་གོ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཅན་དང་། མི་ཤེས་པ་དང་། ལོག་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ལུང་གི་སྟོབས་ཅན་ནི་སྐྱེ་བོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་ལུང་ཙམ་ ལ་བརྟེན་ཅིང་ཀློག་པ་དང་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་སྟེ།དེའི་ཆེད་དུ་ནི་མོས་པར་མཛད། འཛིན་དུ་འཇུག་སྟེ། མདོ་བཤད་པའི་ཚེ་དང་པོ་མོས་པར་མཛད་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་དོན་དང་ཚིག་མ་ནོར་བར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཕྱིས་ཀྱང་མི་བརྗེད་པར་ཁ་དོན་དུ་བྱེད་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'入无分别离分别平等性'，是因为从解说此经中，显示超越分别和观察的平等性。所谓'通达甚深缘起'，是因为世人不信诸法非由作者所作而是缘起的，故为甚深，从解说此经中如是通达故。所谓'积集一切福德智慧大资粮'，是因为从解说或宣说此经中，能积集菩萨的福德和智慧大资粮。所谓'随顺佛身语意平等性庄严'，是因为身语意三者在胜义中是一味，成为平等性故为甚深，故称为庄严。因为从解说此经中显示如是，故称为随顺。
所谓'成就无尽念慧觉解信解慧'，是因为从解说此经中显示念等所说名称诸法直至轮回边际都成为无尽，故如是称呼。念等前已说过，信解是确信而不转异。所谓'为调伏声闻乘故入圣谛理'，是因为为调伏以声闻乘的众生故，此中也说四圣谛理，故如是称呼。
所谓'为调伏独觉乘故知身心极远离'，是因为为利益以独觉乘调伏的众生，此经中也教示如独角兽般行持的身心极为远离的了知。所谓'为调伏大乘故获得一切智智地灌顶'，是因为为利益具大乘根机的众生，从宣说此经中显示将获得佛地灌顶，故如是称呼。
所谓'为宣说如来功德故入于一切法自在理'，是指无碍了知一切佛法称为于一切法自在，若了知一切法则能通达并能宣说如来功德，如是成就的方便称为理。因为从宣说此经中显示如是理，故称为入于理。具足如是功德的此经，宣说、开示、善说等。
关于'宣说'等词，应知是解说的异名。或者，'宣说'是教示，下面诸词是解释。其中'开示'是以善妙文句开示，'善说'是以不违正理之义开示。'令信解'等余下诸词是针对七种补特伽罗：依教力者、依证悟力者、略说能解者、广说能解者、具疑惑者、无知者、邪解者。
其中依教力者是仅依如来教典而读诵听闻等的人，为此而令信解、令受持，即在解说经典时首先令信解，其后令不错误地受持义理和文句，之后令不忘失而诵持。

། རྟོགས་པའི་སྟོབས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་གི་ཆེད་དུ་ནི་ཤེས་པར་མཛད། རྣམ་པར་རིག་པར་མཛད། རབ་ཏུ་ཤེས་པར་མཛད་དེ། དེ་ཡང་ཆོས་གསུམ་པོས་བཤད་པར་བྱ་བ་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། ཐོས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གསུང་རབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་། འཕགས་པའི ལམ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ཤེས་པར་མཛད་པ་ལ་སོགས་པ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བྱའོ། །མདོར་བསྟན་པས་གོ་བའི་གང་ཟག་གི་ཆེད་དུ་ནི་འཇུག་པར་མཛད་དེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མིང་ཙམ་བསྟན་པས་འཇུག་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲོས་ཏེ་བསྟན་པ་གོ་བའི་གང་ ཟག་གི་ཆེད་དུ་ནི་འགྲེལ་ཏེ་བདེན་པ་བཞི་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་ཕྱེ་ནས་སྟོན་པ་ལྟ་བུའོ།།ཐེ་ཚོམ་ཅན་གྱི་གང་ཟག་གི་ཆེད་དུ་ནི། རྣམ་པར་འབྱེད་དེ་བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་གཅད་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་དང་བཅས་པས་རྣམ་པར་འབྱེད་དོ། ། མི་ཤེས་པའི་གང་ཟག་གི་ཆེད་དུ་ནི། །གསལ་བར་མཛད་དེ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སྟོན་ཏོ། །ལོག་པར་ཤེས་པའི་གང་ཟག་གི་ཆེད་དུ་ནི། ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསྟན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འོད་ཟེར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི སྐབས་སུ་བབ་ནས།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པའི་དོན་འདུས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་འདིས་ཆོས་ཀྱི་དོན་ལེགས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པ་མང་པོ་བསྟན་པ་འདུས་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །བསྟན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ པའི་འོད་ཟེར་ཡང་།ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞིས་བསྟན་ཏེ། འོད་ཟེར་གཞན་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འོད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་བསྐུར་བ་ཐེབ་པ་རྣམས་ཀྱི་འོད་མ་གཏོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་མི་ གསལ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།མུན་ནག་སེལ་བ་ནི་གང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འོད་དེས་ས་ལེར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་འདི་ལྟར་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་བ། འདི་ལྟར་མཐུ་ཆེ་བ། འདི་ལྟར་དབང་ཆེ་ བ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་བར་སྣང་ལ་རྒྱུ་བ་དང་།འདམ་རྫབ་དང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་སྐེམས་ཤིང་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། གླིང་ཁམས་གང་དུ་འཆར་ཞིང་སྣང་བར་བྱེད་པ་དེར་འཆར་ཞིང་སྣང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ནི་འོད་དེ་ལ་རྩཝ་དང་ཤིང་གེ་ལ་བཞེས་བྱ་བ་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ ཐམས་ཅད་སྣང་བར་བྱས་ནས་ས་ལེར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་དང་སེམས་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བདག་ཉིད་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་སྙམ་དུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ བསྟན་ཏོ།།བསྟན་པའི་གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་བསྟན་ཏེ། རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱི་པདྨ་ཞེས་སྨོས་སོ། །ཚད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཁ་ཚོན་ཤིང་རྟའི་འཕང་ལོ་ཙམ་འདབ་མ་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་སྨོས་སོ་། །དྲི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ དྲི་ཞིམ་པ་ཞེས་སྨོས་སོ་།།དབྱིབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་བཀྲ་བ་བལྟ་ན་སྡུག་པ་ཞེས་སྨོས་པའོ། །ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཁ་དོག་དང་ལྡན་ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞེས་སྨོས་པའོ། །ས་གཡོ་བ་དང་འོད་ཟེར་གཏོང་བ་དང་མེ་ཏོག་གི་ཆར་ཆེན་པོ་འབེབས་པའི་སྔ་ལྟས་གསུམ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ ལ་ལྟ་བ་སྤང་བར་དཀའ་བ་རྩ་ནས་དབྱུང་བ་དང་མ་རིག་པའི་མུན་པ་བསལ་བ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་གི་ཆར་ཆེན་པོ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

为了具有证悟力量的补特伽罗而作了了知、认识、彻底了知，这也是以三法来解说、修持、听闻之法，即十二分教法以及圣道和涅槃等，应当依次第而行。
为了通过略说而理解的补特伽罗而作引导，因为通过仅仅宣说四圣谛的名称而引导。
为了通过广说而理解的补特伽罗而作解释，如将四谛分为十六行相而宣说。
为了具有疑惑的补特伽罗而作分别，对于所生起疑惑的谛和三宝等，为了断除彼等疑惑而以理由分别。
为了无知的补特伽罗而作明了，即反复宣说。
为了邪解的补特伽罗而作正确宣说，即无颠倒地宣说之意。
当讲述契合教法的圆满光明之时，从'尔时世尊'等开始宣说。如是极为决定义的大集会，因为此经中宣说了众多善巧抉择法义的集合，故称为此。
契合教法的光明也以四种功德宣说：胜过其他光明，即除如来光和已得灌顶菩萨的光之外，从'胜过'乃至'变得不明'之间宣说。
驱除黑暗，从'三千大千世界'乃至'光明照耀'之间宣说。说'日月如是神通广大、如是威力广大、如是威德广大'，是因为能行于虚空、能使泥泞和谷物等干燥成熟，以及在任何洲界出现照耀之处皆能出现照耀。
无障碍，从'此光于草木'乃至'照耀一切世界'之间宣说。
令一切众生身心满足，从'或是地狱众生'乃至'自身具足一切安乐'之间宣说。
所说基础的圆满也以五种宣说：因圆满即说'七宝莲花'；量圆满即说'如车轮大小，具有百千诸多花瓣'；香圆满即说'香气芬芳'；形圆满即说'美丽悦意'；色圆满即说'具足色相且令人喜悦'。
大地震动、放光明和降下大花雨三种前兆，是为了显示难以断除的萨迦耶见将从根本拔除、无明黑暗将被驱散，以及将降下菩提分的大花雨。

།སྟོན་པའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་བརྗོད་པའང་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་དགུས་བསྟན་ཏེ་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཡོན་ཏན་དང་། འཇིགས་ པ་བདུན་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་ནུས་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཆོས་བདག་མེད་པ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཁམས་གསུམ་ གྱི་ཆོས་མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ལ་མ་ཆགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་།སྐུའི་ཡོན་ཏན་དང་། བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བའི་ཡོན་ཏན་མདོར་བསྡུས་པས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ། རྡུལ་མེད་རྡུལ་དང་བྲལ་བ་དཔའ་བོ་འདོད་ཆགས་བྲལ་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་ པོས་བསྟོད་དེ།དེ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཕ་མ་ཉེ་དུ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཐུགས་བརྩེ་བ་དང་། རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཟབ་པ་ རྣམ་པ་བཞིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཁྱད་ཞུགས་པས་ན་ཐུགས་རྗེའི་སྒོ་ནས་བསྟོད་དོ།།དེ་ལ་ཕ་མ་ཉེ་དུ་བུ་ཚ་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་ཡོད་མོད་ཀྱི། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོགས་པར་མི་ལྟ་བ་དང་། རབ་ཏུ་ཉམས་པ་དང་། དམན་པ་རྣམ་པ་ལྔའི་སྒོ་ནས་ཤིན་ཏུ་སྙིང་བརྩེ་བ་ མ་ཡིན་ཏེ།དེའང་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བདག་གིར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པའི་ཡུལ་ཚོལ་བར་རྟོག་པ་དང་། དེ་དང་མི་ལྡན་ན་ཡིད་མི་བདེ་བའི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་ལྡན་ན་དགའ་བས་ཡིད་བདེ་བའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞིས་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ སྙིང་རྗེར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ལ་སྐྱོན་རྣམ་པ་དེ་བཞི་མི་མངའ་བས་ན། རྡུལ་མེད་རྡུལ་དང་བྲལ་བ་དཔའ་བོ་འདོད་ཆགས་བྲལ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་བཞི་གསུངས་སོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བའོ། །ལེགས་ པར་མི་ལྟ་བ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མ་རྟོགས་པ་སྟེ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ལ་སྐྱོན་རྣམ་པ་དེ་གཉིས་མི་མངའ་བས། ཡེ་ཤེས་རབ་རིབ་མི་མངའ་སྤྱན་གསུམ་རྣམ་པར་སྦྱངས། །ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གཉིས་གསུངས་ཏེ། སྤྱན་གསུམ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་དང་། ཤེས་ རབ་ཀྱི་སྤྱན་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ནོ། །དེ་ལ་རབ་ཏུ་ཉམས་པའི་སྙིང་རྗེ་ནི་བུ་ཚ་ལ་སོགས་པས་ཡིད་དང་འགལ་བ་ཞིག་བྱས་མ་ཐག་ཏུ་ཞེ་སྡང་གི་སེམས་འབྱུང་བས་དེའི་ཚེ་ཕ་མ་དང་ཉེ་དུའི་སྙིང་རྗེ་རབ་ཏུ་ཉམས་པ་ཡིན་གྱི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྐྱོན་དེ་མི་མངའ་ བས།སྐྱོན་རྣམས་བསལ་བས་དྲི་མ་གསུམ་དང་ཐ་བ་སྤངས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཞེ་སྡང་གི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྤངས་པས་འགལ་བ་ཅིས་ཀྱང་ཕྱིས་ཞེ་སྡང་མི་སྐྱེ་སྟེ། སྐྱོན་རྣམས་བསལ་བ་ཡིན་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པས་དྲི་མ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དགེ་བའི་ ལོ་ཏོག་གི་ཞིང་དུ་མ་གྱུར་པས་ཐ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དུག་གསུམ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་སྤངས་པས་ཕྱིས་ཀྱང་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དམན་པའི་སྙིང་རྗེ་ནི་གནོད་པར་བྱས་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པའི་ངོར་ལྟ་བ་སྟེ། འདིས་ངའི་བུ་ལ་གནོད་པ་འདི་བྱས་སོ། །ཕན་པ་འདི་བྱས་སོ་ཞེས་བདག་དང་ བདག་གིར་རྟོག་པའི་གཞི་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱོན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མི་མངའ་བས།རྡུལ་བྲལ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཤིན་ཏུ་ཐུགས་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པའི་སངས་རྒྱས་ཐུགས་རྗེ་ཅན་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

对导师的伟大本性的赞颂是以九种功德来显示的：大悲的功德、无七种畏惧的功德、具有利益众生能力的功德、如何利益众生的功德、不住于轮回和涅槃的功德、宣说法无我的功德、对三界无常法性不执著的功德、身相的功德，以及简略显示的不可言说的功德。
其中，以'无尘离尘勇士离贪欲'等一个偈颂赞叹大悲。这是因为相对于四种众生——父母亲属、外道、菩萨和阿罗汉的悲心，如来的大悲在极其慈悲、完全了知、极其清净和甚深这四个方面依次超胜，因此从大悲的角度来赞叹。
其中，虽然父母亲属对子女有慈悲，但由于烦恼、邪见、不正见、极度退失和低劣这五个方面，并非极其慈悲。这是为什么呢？由于执著我所而生起，寻求具有痛苦的对境，不具足则被不悦意所压制，具足则生起欢喜悦意的贪著，这四种情况使其成为烦恼的悲心。如来的大悲不具有这四种过失，因此说'无尘离尘勇士离贪欲'这四个词。
邪见是指将无常颠倒执著为常等。不正见是指未证悟四圣谛。如来的大悲不具有这两种过失，因此说'智慧无翳三眼清净'这两个词。三眼是指法眼、慧眼和佛眼。
其中，极度退失的悲心是指当子女等做了违逆意愿的事情时立即生起嗔恨心，那时父母亲属的悲心就极度退失，而如来不具有这种过失，因此说'断除过失离三垢染'。由于断除嗔恨的纠缠，之后无论如何也不会生起嗔恨，这就是断除过失；由于本性成为烦恼染污称为垢染，由于不成为善业田地称为染污，断除了三毒的随眠，因此之后也不会生起嗔恨。
低劣的悲心是指观待损害和利益，认为'他对我的孩子做了这样的伤害'、'做了这样的利益'，如来不具有这种从我执和我所执基础而生起的过失，因此说'离尘'。应当理解为向具有如是极其慈悲的大悲佛陀顶礼。

།ཡང་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ནི་རབ་ཏུ་ ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སྐྱོན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། བདུད་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་མ་བཅོམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཤེས་པ་རབ་རིབ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ས་འོག་མ་ལ་རགས་པར་རྟོགས་པ་དང་། ས་ གོང་མ་ལ་ཞི་བར་རྟོགས་པ་དང་།འདོད་ཆགས་ཤས་ཀྱིས་སྤངས་ཀྱང་བདུད་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་བཅོམ་ནས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བདག་དང་བདག་གིར་རྟོག་པའི་རབ་རིབ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་རབ་ཅན་དེ་ལྟ་བུའི་སྐྱོན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ལས་མི་མངའ་ བས།རྡུལ་མེད་རྡུལ་བྲལ་དཔའ་བོ་འདོད་ཆགས་བྲལ། །ཡེ་ཤེས་རབ་རིབ་མི་མངའ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བདུད་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་བཅོམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས་ན་དཔའ་བོ་འདོད་ཆགས་བྲལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཞན་ནི་ཚིག་རེ་རེ་དང་སྦྱར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་མ་ཐོབ་པ་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་པར་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོར་སྤྱན་གསུམ་རྣམ་པར་སྦྱངས་ཞེས་གསུངས་སོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་། མི་དམིགས་ པའི་སྙིང་རྗེ་དང་མི་ལྡན་པས་ན་ཟབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་གཉེན་པོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་སྤོང་བ་དང་། ཡིད་ལ་མཛད་པའི་ཁྱད་པར་གཉིས་ཀྱིས་ཟབ་པར་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་སྤོང་བའི་ཁྱད་པར་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་སྤངས་པས་སྐྱོན་རྣམ་པར་བསལ་བ་དང་དྲི་མ་ གསུམ་དང་ཐ་བ་སྤངས་པས་བསྟན་ཏོ།།ཡིད་ལ་མཛད་པའི་ཁྱད་པར་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མི་དམིགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྡུལ་བྲལ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་འདི་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་སྤངས་པའི་ ཁྱད་པར་གཉིས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པར་བསྟན་ཏོ།།ཡེ་ཤེས་ཀྱང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འཇོམས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་རྣམ་པར་འཚེ་བའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྡོ་དབྱིག་ལ་སོགས་པས་འཕྲལ་དུ་ཐོ་ འཚམས་པ་དང་།དེའི་བག་ལ་ཉལ་སེམས་ལ་ཡོད་པ་དང་། དེ་སྤོང་བའི་བར་ཆད་བྱེད་པ་ལྟ་བུའི་བདུད་དང་། བདུད་དེའི་གྲོགས་སུ་གྱུར་པ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཏེ། དེ་དག་བཅོམ་པས་སྤངས་པས་ན། རྡུལ་མེད་རྡུལ་དང་བྲལ་བ་དཔའ་བོ་འདོད་ཆགས་བྲལ། །ཞེས་ བྱའོ།།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་ཡང་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། གཟིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཡོད་དེ། གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ནི་དེ་མ་ཐག་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའོ། །གཟིགས་པ་ནི་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་སྟེ།ཡེ་ཤེས་དེ་གཉིས་དང་ལྡན་པས་ན། ཡེ་ཤེས་རབ་རིབ་མི་མངའ་སྤྱན་གསུམ་རྣམ་པར་སྦྱངས། །ཞེས་བྱའོ། །སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་དྲང་སྲོང་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་ཀྱང་། ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ལམ་གཉེན་པོ་ལ་ཡང་ས་འོག་མ་དང་གོང་མ་ལ་ རགས་པ་དང་ཞི་བར་འཛིན་པའི་ལམ་དྲི་མ་ཅན་ཡོད་ལ།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉོན་མོངས་པ་ཆེ་རིམ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ན་ཐ་མ་ཡང་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མི་མངའ་བས་དྲི་མ་གསུམ་དང་ཐ་བ་སྤངས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ སྐྱོན་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་རྡུལ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལས་ཀྱང་སྤོང་བ་ཁྱད་ཞུགས་ཏེ། དེ་བས་ན་སྐྱོན་རྣམས་བསལ་བ་དང་རྡུལ་བྲལ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཐུགས་རྗེའི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་སྡུག་བསྔལ་བར་གཟིགས་ཀྱང་རང་ཉིད་འཇིགས་ པའི་སྐབས་མེད་དམ་ཞེ་ན།འཇིགས་དང་བྲལ་ཞིང་གཏི་མུག་དྲ་བ་རྣམ་པར་བསལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་འཇིགས་པ་བདུན་དང་བྲལ་བར་སྟོན་ཏེ། འཇིགས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་ཡན་ལག་གོ།

外道们的悲悯并非真实通达，因为他们具有过失的分别和功德的分别，未降伏魔障与对手而离贪，具有迷乱的智慧。因为他们对下地粗相了知，对上地寂静了知，虽然以分别断除贪欲，但未降伏魔障与对手而离贪，具有我执和我所执的迷乱智慧。如来的大悲中没有这样的过失，所以经中说：'无尘离尘勇士离贪欲，智慧无有迷乱'。因为已降伏魔障与对手而离贪，所以称为勇士离贪，其他词语一一对应。
菩萨们的悲悯因为未得佛地，未完全断除所知障，所以不是极其清净的，为对治这点，经中说'清净三眼'。阿罗汉们的悲悯具有分别，不具无缘大悲，所以不是甚深的。为对治这点，以世尊大悲的断除和作意两种殊胜显示甚深。其中断除的殊胜是以断除缠缚和随眠而远离过失，以断除三垢和微细过失而显示。
作意的殊胜是具有无分别智慧和无缘大悲，这以'离尘'而显示。另一种解释是，世尊的大悲以智慧和断除两种殊胜超胜世间和声闻。智慧也包括降伏违品的智慧和智慧的自性。违品是指损害的缠缚，如以石头、棍棒等当下伤害，以及心中的随眠，还有障碍断除这些的魔障，以及与魔为伴的欲贪。因为已降伏并断除这些，所以说'无尘离尘勇士离贪欲'。
智慧的自性也有对治智慧和观察智慧两种。对治智慧包括无间道和解脱道所摄。观察智慧是通达一切有为法和无为法，因为具足这两种智慧，所以说'智慧无有迷乱清净三眼'。断除的殊胜虽然世间仙人等也有，但在对治烦恼的道中，对下地和上地执著粗相和寂静的道是有垢染的，因为渐次断除违品烦恼，所以还有微细过失，而世尊没有这些，所以断除三垢和微细过失。
因为远离俱生过失和所知障的尘垢，所以断除也超胜声闻圣者，因此说'远离过失'和'离尘'。如果问：以大悲观见一切众生皆苦，自身是否有恐惧之处？'远离恐惧及断除愚痴之网'等一个偈颂显示远离七种恐惧，远离恐惧是支分。

།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཉེ་བའི་ཡན་ལག་སྟེ། གཏི་ མུག་དྲ་བ་རྣམ་པར་བསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་པ་ན་།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་པོ་འདི་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བས་རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། ངན་འགྲོར་ལྟུང་བའི་འཇིགས་པ་དང་བྲལ་བར་བསྟན་ཏོ། །སྟོབས་ བཅུ་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོབས་བཅུ་ཀུན་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་དང་ལྡན་པས་འཚོ་བ་མེད་པས་འཇིགས་པ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མེད་པས་འཇིགས་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བར་བསྟན་ཏེ། འཚོ་བའོ་ཅོག་གི་ནང་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་འཚོ་བ་ ནི་མཆོག་གོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་།སྟོབས་བཅུ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མེད་པས་མི་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒོལ་བའི་ཚོགས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ཐུབ་པར་དཀའ་བ་དང་། །ལོག་པའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ཕ་རོལ་ཚོགས་སྐྲག་མཛད། །ཅེས་བྱ་བས་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་བག་ཚ་བས་ འཇིགས་པ་དང་བྲལ་བར་བསྟན་ཏེ།མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བས་མི་ཐུབ་པ་དང་། བདུད་ལ་སོགས་པ་ལོག་པའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པའི་ཚོགས་སྐྲག་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཇི་ལྟར་སེང་གེ་ནི་གང་ནས་གང་དུ་འགྲོ་ཡང་རུང་། འདུག་ཀྱང་རུང་སྟེ་ས་འདིའི་ སྟེང་ན་བག་ཚ་བ་དང་།འཇིགས་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡང་འཇིགས་པ་བདུན་སྤངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་འདི་ན་བསྙེངས་པ་མི་མངའ་བར་གཤེགས་པ། །སེང་གེ་ལྟ་བུར་བསྙེངས་པ་མི་མངའ་བ་ལ་གཤེགས། །ཞེས་བྱའོ་། །དེ་ ལྟར་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་ཞིང་བསྙེངས་པ་དང་བྲལ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་མཐུ་མི་མངའ་བ་ཞིག་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།ལྷ་ཡུལ་ས་སྟེངས་ན་ཡང་སྐྱོན་རྣམས་ཀུན་དང་བྲལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་སེམས་ ཅན་གྱི་དོན་མཛད་སྤྱོད་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པར་སྟོན་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་འོད་ཅན་སྐྱོན་དང་བྲལ་བས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་ཅིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོད་དེ་ཡང་ཁྱབ་པ་དང་། མཐུ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དང་། གནས་དང་། རབ་ཏུ་གསལ་བ་དང་། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་བསྟན་ཏེ། འོད་དེ་ཡང་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་གྱི་ལྷའི་ཡུལ་དང་། མནར་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཡན་ཆད་ཁྱབ་པས་ན་ལྷ་ཡུལ་ས་སྟེངས་ན་ཡང་ཞེས་སྨོས་སོ། །འོད་ཀྱི་སྐྱོན་རྣམས་དང་བྲལ བས་ན་མཐུ་དང་ལྡན་པ་སྟེ།སྐྱོན་རྣམས་དང་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་མེད་པས་ན་ཀུན་ཞེས་སྨོས་སོ། །འོད་དེ་སྐུ་ལ་གནས་པས་ན། །ཁྱོད་ཀྱི་ཡན་ལག་དྲི་མི་མངའ། །ཞེས་སྨོས་སོ། །འོད་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་གསལ་བས་ན་ལམ་ མེར་བཞུགས་ཞེས་སྨོས་སོ།།མཉམ་པར་མ་གཞག་པ་དང་། མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མི་ཤེས་པ་གསུམ་བསལ་བས་ན་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མུན་དང་རབ་རིབ་མ་རིག་ལེགས་པར་རབ་བསལ་ ནས།།སྤྲིན་གྱི་དྲ་བ་ལས་གྲོལ་ཉི་མ་བཞིན་དུ་ལྷན། །ཞེས་བྱ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱི་དྲ་བ་ལས་གྲོལ་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ལྷན་ཞིང་འཆར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

其余的是近支分。'遣除愚痴之网'是说由于无明灭尽而行灭时，唯此巨大的苦蕴得以灭尽，因此说明远离了衰老、疾病、死亡和堕恶趣的恐惧。
十力即是处非处智等十力，一切都是智慧的本质。具足这些，故说明远离了无生计恐惧和无诗句恐惧两种，如说'在一切生计中，智慧生计最为殊胜'，具足十力者不因无诗句而恐惧。
'难以降伏诸论敌，令入邪道他众惊'，说明远离了在众中怯懦的恐惧，因为不被外道等论敌所胜，且令魔等入邪道之众惊惧。
因此，如同狮子无论行走或安住于何处，在此地上都无有怯懦和恐惧，如是具大悲的如来也断除七种恐惧，'于此世间无畏行，如狮子般无畏行'。
如是虽具大悲且远离怯懦，然而如来是否缺乏利益众生的力量呢？'天界人间离诸过'等一个偈颂说明具足利益众生的力量，意思是如来具光明身且离过失，遍及一切世界而作众生利益。
此光明具足遍及、具力、无障、安住、极明以及不住涅槃等性质。此光明遍及四禅天以及无间地狱以上，故说'天界人间'。由于远离光明的过失而具力，故与'离诸过'相连。遍及一切世界，由无障碍故说'一切'。此光明安住于身，故说'尊身无垢染'。此光明极为明显，故说'炽然住'。
由断除不等持、等持以及无烦恼的无知三者，故不住于轮回与涅槃。
'善除无明暗翳已，如日离云网光临'，意思是说已从二障之网解脱的如来，为众生利益而显现光临。

།དེ་ལྟར་ཐུགས་རྗེ་དང་ལྡན་ཞིང་བསྙེངས་པ་དང་བྲལ་ལ། སེམས་ཅན་ གྱི་དོན་མཛད་པའི་མཐུ་མངའ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་རྣམས་ཁམས་གསུམ་ན་གནས་པར་སྣང་ཞེ་ན།འགྲོ་བ་འདི་རྣམས་མགོན་སྐྱབས་མེད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་གྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་ཡོན་ཏན་ གྱིས་བསྟོད་དེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མཛད་པ་མ་ཡིན་གྱི་སྨན་པ་དང་འདྲ་བར་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་བསལ་བའི་ཐབས་སྟོན་པར་མཛད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་གནས་སྐྱབས་མ་མཆིས་པས་མགོན་སྐྱབས་མེད་པ་དང་། རྒ་བ་དང་འཆི་བས་མནར་བས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་འགྲོ་བ་ རྣམས་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་མཆོག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུའི་ཚེ་ན་ཐུགས་རྗེ་དང་།འབྲས་བུའི་ཚེ་ན་ཐུགས་བརྩེ་བ་བསྐྱེད་ནས་སྨན་པ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་གྲོལ་བར་མཛད་ཅིང་གཤེགས་ཏེ་སྨན་པས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་སྨན་འཐུངས་ཞིང་ཆོ་ག་བྱས་ན་ནད་ལས་ལྡང་བར་འགྱུར་ བ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་བསལ་བའི་ཐབས་བསྟན་པ་ལས་ནད་པ་དང་འདྲ་བའི་སེམས་ཅན་གང་གིས་བཀའ་ལུང་བཞིན་དུ་བསྒྲུབས་པ་ནི་གྲོལ་བར་འགྱུར་ལ།གཞན་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་སེམས་ཅན་གཞན་ལྟར་འཁོར་བར་གནས་ཤིང་མ་གྲོལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་བདག་ཉིད་མ་གྲོལ་བས་གཞན་དགྲོལ་བར་ཡང་མི་སྤྱོད།ཅི་སྟེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གཤེགས་ན་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཇི་ལྟར་དགྲོལ་བར་མཛད་ཅེ་ན། མ་རིག་པ་དང་གཏི་མུག་སྲིད་མཚོ་བརྒལ་དཀའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པར་སྟོན་ཏེ་།དེ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྒྱུར་གྱུར་པ་གཉིས་མི་ཤེས་པའོ། །གཏི་མུག་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་གཉིས་མི་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱིས་བསྐོར་བའི་ཁམས་གསུམ་ བརྒལ་བར་དཀའ་བའི་སྲིད་པའི་མཚོ་ཆུ་ལྟ་བུའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྦ་ཀློང་ལྟ་བུའི་ཡུལ་དང་ཉེ་དུ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་མང་རྦ་ཀློང་མང་བ་དང་ལྡན་པ་ལས་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལས་མ་གསན་ཏེ། ལུང་དང་མན་ངག་མ་ མནོས་པར་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་རྒལ་ཏོ།།དེ་ལྟར་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་བརྒལ་ནས་ཀྱང་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཕྱིར་ཡང་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་དེར་སྦྱོར་ཞིང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཀྱང་མཛད་ལ། ཇི་ལྟར་པདྨ་ཆུ་ལས་སྐྱེས་ཀྱང་ཆུའི་ཉེས་པས་མི་ གོས་པ་བཞིན་དུ་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པས་ཀྱང་མི་གོས་པས།པདྨ་བཞིན་དུ་ཆགས་པ་མི་མངའ་རྣམ་པར་གཤེགས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་འཁོར་བ་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་ཚེ་ཆོས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྟོན་ཞེ་ན། ཆོས་འདི་ཐམས་ཅད་རང་བདག་མ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་ཆོས་བདག་མེད་པ་སྟོན་པར་བསྟོད་དེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་མགོན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སེམས་ཅན་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་མེད་ཅིང་དབང་ཕྱུག་གིས་མ་བྱས་ལ། བྲག་ཅ་དང་འདྲ་བ་ དང་།།བདག་མེད་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་དང་། རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དང་། བྱེད་པ་པོས་མ་བྱས་པ་དང་། ནང་ན་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་མེད་པར། འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་སེམས་ཅན་ཕན་ཕྱིར་རབ་ཏུ་གསུངས། །ཞེས་ བྱ་བས་སྦྱར་རོ།

如此具有大悲心且无所畏惧，具有利益众生之力，为何众生仍显现安住于三界中呢？对此，以'众生无有怙主依怙而成苦'等一个偈颂，赞叹如何以利益众生的功德而作赞颂。
如来并非亲自行动，而是如同医生一般示现去除烦恼病的方法。因为无有依处庇护故而无有怙主依怙，并为衰老和死亡所逼迫而成为痛苦的众生们，殊胜众生如来于苦因之时生起大悲心，于果时生起慈悲心，如同医生一般使其获得解脱而示现。
如同遵照医生指示服药并依法而行则能从病中康复一样，如来也是示现去除众生烦恼病的方法，如病人般的众生若能依教奉行则能获得解脱，其他则不然，此为其义。
如果如来如同其他众生一样住于轮回未得解脱，则因自身未解脱而不能解脱他人。若已趣入涅槃，又如何令众生解脱呢？以'无明愚痴轮回海难度'等一个偈颂，显示不住于轮回与涅槃。
其中，无明是不知四圣谛中的两种因，愚痴是不知两种果。被这两者所围绕的三界犹如难以越渡的有海，如水般的贪欲等烦恼，以及如波涛般的对境、亲眷等诸多分别念的波涛汹涌，不从和尚、阿阇黎等他人处听闻，未得教授与窍诀而自身超越。
如是越过有海之后，也不如声闻圣者般住于涅槃，而是再次趣入轮回大海，并作利益众生之事。如同莲花虽生于水中却不为水所染一般，也不为三界烦恼所染，故说'如莲无著而示现'。
如是于轮回中利益众生时示现何等法门呢？以'此等诸法无有自性'等一个偈颂，赞叹宣说诸法无我。世间怙主如来为利益众生，宣说蕴界等一切法无作者、无感受者，非自在天所造，如回声般，无我。
另一方面，世间怙主为利益众生而宣说一切法无我、从缘而生、无作者造作、内无作者士夫。

།དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་ཅིང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དང་། མ་བྱས་ཤིང་ནང་ན་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་སེམས་ཅན་གཞན་དག་ལ་སྟོན་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ཀྱི་། འཇིག་རྟེན་ཆོས་རྣམས་འཇིག་རྟེན་རི་ཡི་ཆུ་བཞིན་གཡོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཆོས་མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ལ་མ་ཆགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་བསྟོད་དེ།ཇི་ལྟར་རི་གཟར་པོའི་ཆུ་གཡོ་ཞིང་མི་རྟག་པ་བཞིན་དུ་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་ཡང་མི་རྟག་པ་ལ་མི་མཁས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་མི་རྟག་པར་མ་ ཤེས་ཏེ།གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བསྟེན་ཅིང་སྤྱད་པ་དེ་དག་ནི་སྙིང་པོ་གང་ཡང་མེད་དེ་སྟོན་ཀའི་སྤྲིན་དང་འདྲ་བར་ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ནི་སྲིད་པ་ལས་བརྒལ་བར་གྱུར་ཅིང་། སྨོན་པ་ མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ནི།ཕྱིས་ཀྱང་མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་པར་སྲིད་པ་ཀུན་ལ་སྨོད། །ཅེས་སྦྱོར་རོ། །པདྨ་དཀར་པོ་འདབ་མ་རྒྱས་འདྲའི་སྤྱན་མངའ་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་སྐུའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། བསྟོད་ཅིང་བསྔགས་ ལ་བསྟོད་འོས་པ་།།ཞེས་བྱ་བས་ནི་དུས་གསུམ་དང་སྦྱར་རོ། །གདུལ་བའི་གང་ཟག་རྣམས་སྐལ་བ་བཞིན་དུ་འདུལ་བར་མཛད་པས་མི་འདུལ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་བསྐལ་པའི་མཐའི་བར་དུ་བགྲང་བར་དཀའ་བ་ཡིན་པས། མི་ཡི་ཁྱུ་མཆོག་མཐའ་ཡས་པ་ཡི་ ཕ་རོལ་གཤེགས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བའི་ཡོན་ཏན་མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟོད་དེ། ཇི་ལྟར་ཁྱུ་མཆོག་ནི་གཞན་གྱི་དང་པོར་འགྲོ་བ་བཞིན་དུ་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་འདྲེན་པ་ཁྱུ་མཆོག་དང་འདྲ་བ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་ རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མང་པོ་མཐའ་ཡས་པའི་ཕ་རོལ་དུ་གཤེགས་ཏེ་ཕུལ་དུ་བྱུང་ཞིང་།སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་མ་འདྲེས་པའི་ཡོན་ཏན་ཀུན་གྱི་ཕ་རོལ་བྱོན་པར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་སྨོས་ པ་འདི་དང་འདྲ་བར་གཞན་ཡང་བློས་དཔག་པར་དཀའ་ན།ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་མངའ་བས་འགྲོ་བ་བསོད་ནམས་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་དང་། འབྲས་བུ་དང་ཕན་ཡོན་ཆེ་བའི་སངས་རྒྱས་བསོད་ནམས་ཞིང་ལ་མགོ་བོས་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་ སྦྱར་རོ།།ལན་བདུན་བསྐོར་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་རྣམ་བདུན་སྦྱང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་དོན་རྣམ་པ་བཞི་ཞུས་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པ་འདི་ལ་དྲིས་ཤིག་ཅེས་གསུངས་པ་ནི་དྲིས་པ་འདིའི་ལན་གླན་པས་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་།སྤོབས་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གནས་བརྟན་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ལ་ད་དུང་དུ་ཡང་འོང་བ་དང་འགྲོ་བའི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤཱ་རིའི་བུ་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་ལ་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མི་སྲིད་པའི་རིགས་ན། ཁྱོད་ལ་ད་དུང་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་འདུ་ཤེས་ཡོད་དམ་ཞེས་དགོངས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བདག་གི་འདུ་ཤེས་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་འདུ་ཤེས་སྤངས་པའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་ཤཱ རིའི་བུས་སྨྲས་སོ།།འདུ་ཤེས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་གཉིས་ཀ་ལ་བློ་མི་འཇུག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་ཀུན་སྤངས་པའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ན་འོང་བ་དང་འགྲོ་བའི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་བའི་མི་རིགས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བསྡུ་བའི་ཚིག་གོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདུ་བ་དང་འབྲལ་བ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་བསྟན་ཏེ།འོང་བ་ནི་འདུ་བའོ། །འགྲོ་བ་ནི་འབྲལ་བའོ།

如是通达一切法无我且从缘起，非造作且内无作者之士夫，不仅仅是对其他众生宣说而已。
'世间诸法如山泉动摇'等一个偈颂，以三界诸法无常自性无执著的功德赞叹。
如同陡峭山上的流水动摇无常一样，对于身体和受用等也是无常，而愚昧众生不知其无常。
贪求色声等欲妙，受用这些无任何实质，如同秋云一般不可依靠，通达此理后，以空性无相三昧超越轮回。
以无愿三昧，后亦无喜乐而呵责一切轮回。
'具如绽放白莲瓣般眼'等一个偈颂显示身相功德。
'应受赞叹礼敬者'则与三时相连。
调伏所化众生随其根机而调伏故称调御。
如来功德难以计数至劫末，故以'人中最胜无边彼岸行'等一个偈颂略赞难以言表之功德。
如同牛王为他者之首，于天人中为导师如牛王，超越声闻缘觉等无量功德彼岸而殊胜。
具足力无畏等不共功德一切彼岸，故佛世尊大悲等上述功德如是，其他亦难以思议。
何况言说，具足如是无量功德，是求福众生之所依，于佛福田以头顶礼。
绕行七匝是为净化身语七业。
具寿舍利子向世尊请问四种义理，告知向菩萨无尽慧请问，是为显示菩萨智慧与辩才之大自在。
问长老舍利子是否仍生起来去之想，是因舍利子为圣者，圣者不应有颠倒见、颠倒心、颠倒想，故意问你是否仍有颠倒想。
'我已遍知我想'是舍利子说已断除颠倒想而遍知。
'具足遍知想者于二者心不入'是说如是断除一切想而遍知，则不应生起来去之想。
'来'是摄集之词等，显示聚集与分离之坏灭，来是聚集，去是分离。

།དེ་ལྟ་བུའི་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ནི་འགྲོ་བ་པོའི་སྐྱེས་བུ་ཡོད་ན་སྲིད་ཀྱི། མུ་སྟེགས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་སྐྱེས་བུ་མེད་དེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཆུད་པའི་ འཕགས་པ་རྣམས་ལ་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཉིད་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་བའོ་ཞེས་བཤད་དོ།།བཙུན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་འོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལས་དང་ལས་མེད་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་བསྟན་ཏེ། ལས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་ ན་ཡོད་ཀྱི།བྱེད་པ་པོ་མེད་ན་ལས་ཀྱང་མེད་པས་བྱེད་པ་པོས་ལས་བྱས་ཀྱང་ལས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་འོང་བའོ། །བྱེད་པ་པོ་ལས་མ་བྱས་ན་ལས་ཀྱི་ཟད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་འགྲོ་བའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་འཕགས་པ་ལ་མི་སྲིད་དེ། དེ་གཉིས་མེད་པ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ ཀྱི་འགྲོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྨོན་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་འཇིག་པ་བསྟན་ཏེ། ལས་ཞིག་བྱས་སམ་སྨོན་ལམ་ཞིག་བཏབ་པ་ལས་དངོས་པོ་འགའ་འགྲུབ་པ་ལ་ འོང་བ་ཞེས་བྱའོ།།སྨོན་ལམ་ཀྱང་མ་བཏབ་ལས་ཀྱང་མ་བྱས་པ་ལས་དངོས་པོ་འགའ་མ་གྲུབ་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་སྨོན་པ་པོའི་གང་ཟག་ཡོད་ཀྱང་དེ་གཉིས་སྲིད་ཀྱི། འཕགས་པ་ལ་ནི་དེ་གཉིས་མི་སྲིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་བསྟན་ཏེ།དངོས་པོ་འགའ་སྔོན་མ་སྐྱེས་པ་ལས་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་ནི་འོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དངོས་པོ་སྐྱེས་པ་རྣམས་འགགས་པ་ནི་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་པོའི་གང་ཟག་ཡོད་ ཀྱང་དེ་གཉིས་སྲིད་ཀྱི།དེ་གཉིས་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་འཕགས་པ་ལ་མི་སྲིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པའི་སྒོའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་པ་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་པ་ཡང་ལུས་དང་ལུས་ཅན་དང་། སྤྱོད་པ་པོ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། སྤྱོད་པར་བྱ་བ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། དུས་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། ཡུལ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། གྲངས་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། ཐ་སྙད་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། བདེ་འགྲོ དང་ངན་འགྲོ་རྣམ་པར་རིག་པ་སྟེ།དེ་ལ་ལུས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ། ལུས་ཅན་ནི་བདག་སྤྱོད་པ་ཡང་བདག་ཉིད་དོ། །སྤྱད་པར་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས། སྤྱོད་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས། དུས་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དུས། ཡུལ་ནི་ལྷོ་བྱང་ཤར་ནུབ་ལ་སོགས་པའོ། །གྲངས་ནི་གཅིག་གཉིས་ལ་སོགས་པའོ། །ཐ་སྙད་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚིག་དང་མིང་དུ་བྱས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །བདེ་འགྲོ་ནི་ལྷ་དང་མི་ངན་འགྲོ་ངན་སོང་གསུམ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རིག་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སྲིད་ཀྱི། འཕགས་པ་རྣམས་ལ མི་སྲིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འོང་བའི་ཡུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཡུལ་དང་ཡུལ་མེད་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་བསྟན་ཏེ། འོང་བས་ཡུལ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བ་དང་། འགྲོ་བས་ཡུལ་དང་བྲལ་བ་གཉིས་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཡོད་པ་ལ་ སྲིད་ཀྱི།འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་མེད་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་བསྟན་ཏེ། འོང་བ་ཉིད་གང་དུ་འགྲོ་བའི་ཡུལ་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། དེ་འོང་བ་ ཞེས་བྱའོ་།།འགྲོ་བའི་གནས་སུ་མ་སོང་དང་། ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་མེད་དོ་། །དེ་ལ་རྐྱེན་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་འོང་བ་དང་། རྐྱེན་ཟད་པའི་མཚན་ཉིད་འགྲོ་བ་གཉིས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སྲིད་ཀྱི། རྐྱེན་དེ་ལྟ་བུ་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་མི་སྲིད་ཅེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

这样的来去，是在有来去者补特伽罗的情况下才有可能，而外道所执著的补特伽罗是不存在的。对于已经通达补特伽罗无我的圣者们来说，没有来去，这就是圣者们的行为。
尊者舍利子，所谓来是业的自性相，通过这等说明业与无业的破灭。业也是在有作者的情况下才存在，若无作者则业也不存在，因此作者造业时业的自相即是来，作者未造业时业的灭尽相即是去。这样的来去对圣者是不可能的，无此二者即是圣者们的行为，此为语义。
尊者舍利弗，所谓来是愿的相，通过这等说明愿与无愿的破灭。由造某业或发某愿而成就某事，称为来。既未发愿也未造业而未成就某事，称为去。这也是在有发愿者补特伽罗的情况下才有可能，对圣者而言这二者是不可能的，此为其义。
尊者舍利弗，所谓来是生的相，通过这等说明生与灭的破灭。某法从先前未生而后来生起称为来，已生诸法灭去称为去。这也是在有生者补特伽罗的情况下才有可能，对于通达无此二者的圣者而言是不可能的，此为其义。
尊者舍利弗，所谓来是了别门的相，通过这等说明了别与无了别的破灭相。了别也包括身与身者的了别、行为者的了别、所行的了别、行为的了别、时间的了别、处所的了别、数量的了别、名言的了别、善趣恶趣的了别。其中身是五蕴，身者是我，行为者也是自我。所行是色等境，行为是眼等根，时间是过去、未来、现在时，处所是南北东西等，数量是一二等，名言是世间的语言名称等，善趣是天人，恶趣是三恶道。这样的了别在凡夫有可能，对圣者们而言是不可能的，此为其义。
尊者舍利弗，所谓来是来处，通过这等说明处与无处的破灭。由来而境成为现前，由去而离境这二者，是在有境与有境者的情况下才有可能，对圣者们而言这是不可能的，此为其义。
尊者舍利弗，所谓来是缘的相，通过这等说明缘与无缘的破灭。来本身是使到达所去处的缘，这称为来。未到去处和无使至的缘，这称为缘尽，即是去。缘相的来与缘尽相的去这二者在凡夫有可能，这样的缘对圣者们而言是不可能的，此为其义。

།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་བསྟན་ཏེ། འོང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཉིས་ཀ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་འོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འོང་བའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མེད་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཟད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སྲིད་ཀྱི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་མི་སྲིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི བུ་འོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྒྱུ་མེད་པར་རྣམ་པར་འཇིག་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་ས་བོན་ལྟ་བུའོ། །རྐྱེན་ནི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཏེ། ས་ཆུ་མེ་རླུང་ལྟ་བུའོ། །འོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འོང་བའི་རྒྱུས་འོང་བར་བྱེད་པས་ན། རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ དོ།།འོང་བའི་རྒྱུ་མེད་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཟད་པའོ། །འོང་ཞིང་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ས་བོན་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སྲིད་ཀྱི། དེ་ལྟ་བུ་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་མི་སྲིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྒྲ་ དང་ཡི་གེ་དང་བརྡའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐ་སྙད་དང་ཐ་སྙད་མེད་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་བསྟན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དང་། སྒྲ་དང་། ཡི་གེ་དང་བརྡ་སྣ་ཚོགས་ལ་འོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཐ་སྙད་དང་ཡི་གེ་དང་། སྒྲ་དང་བརྡ་སྣ་ཚོགས་ཤེས་པའམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སྲིད་ཀྱི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དང་། སྒྲ་དང་ཡི་གེ་དང་བརྡའི་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་ལྟ་བུ་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་མི་སྲིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་ཚིག་འདི་རྣམས་ཀྱིས་བྱིས་པས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་འོང་བ་དང་འགྲོ བའི་མཚན་ཉིད་དང་།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་རྟག་ཏུ་མེད་པ་དང་། གང་གིས་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་ནི། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་འོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བསྡུ་བའི་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། གང་ལ་ བསྡུ་བའི་ཚིག་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་རིམ་པ་བཞིན་སྦྱར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཀྱི་སྤོབས་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བློ་གྲོས་མི་ཟད་པ་ག་ལས་འོང་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་དྲིས་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཤེས་པ་དང་སྤོབས་པ་བགོམ་ཞིང་གོང་དུ་སྨོས་པ་ལྟ་བུའི་ཆོས་འདི་དག་འདྲི་བའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་གྱི།མི་འཛུམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་སྔོན་མ་ཐོས་པ་རྣམས་མཉན་པའི་ཕྱིར་འདྲིའོ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་།དེ་བས་ན་ཅི་ནས་དེ་ལྟ་བུའི་སྔོན་མ་ཐོས་པའི་གནས་རྣམས་མཉན་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ལ་འདྲིའོ་ཞེས་དངོས་སུ་སྨོས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་དོན་འདྲི་བ་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་དཔེས་བསྟན་ཏེ། འཇིག་ རྟེན་ན་ཡུལ་བཙས་དང་ཤོ་གམ་གཅོད་པ་ཡང་ག་ལས་འོངས།གར་འགྲོ་ཅི་ཁྱེར་ཞེས་དྲིས་ནས་ཅི་ཁྱེར་བའི་རྫས་ལས་ཉུང་ཤས་ཤིག་ཤོ་གམ་གཅོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཅག་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཀྱི་ནོར་མང་པོ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་ཅུང་ཟད་ དྲིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཡུལ་བཙས་ནི་གྲོང་གི་གྲོང་མི་ཉིད་ཤོ་གམ་གཅོད་པའོ། །ཤོ་གམ་ནི་རྒྱལ་པོའི་ཤོ་གམ་གཅོད་པས་ཤོ་གམ་བཅད་ནས་རྒྱལ་པོ་ལ་འབུལ་པ་ལའོ།

比丘舍利子，所谓'来'是缘起的特征，以此等说明缘起的破除。来等依靠因缘二者而生起，称为缘起。其中称为'来'。所谓'去'是无来的因缘而去，其为缘起灭尽的特征。这也是凡夫才有，圣者们则不会有，此为其义。
比丘舍利子，所谓'来'是从因而生的特征，以此等说明无因的破除。其中因如种子。缘是普遍的缘，如地水火风。所谓'来'是由来的因而来，故为从因而生的特征。无来因者称为'去'，是从因而生的特征的灭尽。来去的因如种子般的存在于凡夫，而圣者们则不会有如此，此为其义。
比丘舍利子，所谓'来'是世俗言词、文字和符号，以此等说明有世俗和无世俗的破除。世间的世俗、声音、文字和各种符号称为'来'。了知或通达世俗、文字、声音和各种符号称为'去'。这也是凡夫才有，如世间的世俗、声音、文字和符号的来去，圣者们则不会有，此为其义。
另一方面，以这些来去破除的词句，说明凡夫所遍计的来去特征，及圆成实性的特征中遍计的特征恒时不存在，如是了知者即是圣者们的行为，如'来'是摄集之词等，及'于何处无摄集之词'等，以及'无来去是圣者们的行为'等依次配合。
善男子，不是因为你有如此的辩才，而是说，问'无尽慧从何处来'等，也不是为了考验那位菩萨的智慧和辩才，以及询问如上所说的这些法，而是为了听闻未曾听闻的不退转世界等功德而问。因此明确说道是为了听闻如此未曾听闻的境界而问你。
善男子，譬如等，以下以世间共知的比喻说明将要询问的义理。如世间的关卡和税关官问：'从何处来？往何处去？携带何物？'询问后从所携带的物品中收取少许税金。如是我等声闻也向具有众多法财的菩萨询问些许大乘法义，此为其义。其中关卡是村中村民收税。税关是王家收税官收取税金后献于国王。

།བདག་ཅག་ཉན་ཐོས་གཞན་གྱི་སྒྲའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་གཞན་ལས་ཐོས་པ་ལས་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྟར་བདག་གི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་རྟོགས་པར་ནུས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།བདག་ཅག་ཉན་ཐོས་ནི་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་ལ་སོགས་པས་ཚིག་གིས་བསྟན་ཅིང་བཤད་པའི་སྒྲའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞིང་དེ་ཉིད་ལས་དད་པ་དང་མོས་པ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདག་གི་སེམས་ཀྱི་ རྒྱུ་ལ་སྣང་བ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཅག་ཉན་ཐོས་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་གསལ་ཞིང་དག་པར་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་གྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྟར་གཞན་གྱི་རྒྱུད་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཁྱོད་ལྟ་བུ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཅག་ཉན་ཐོས་རྣམས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱོད་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ནོར་མང་པོ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་འདྲི་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྦྱར་རོ།།གང་ལས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་གང་ལས་ ཉན་ཐོས་མང་པོ་དང་རང་སངས་རྒྱས་མང་པོ་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཐབས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་རྗེས་སུ་བཟུང་བ་སྟེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདྲིའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཞུས་ཤིག་ཅེས་སྨྲས་པ་ཡང་བླ་མ་ལ་ བསྟོད་པ་དང་།མཁྱེན་པ་སྟོབས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་གོ་ཆ་འཚལ་བར་འགྱུར་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་བཤད་པས་ཅི་ནས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུར་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།ཤ་རདྭ་ཏིའི་བུ་དེའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་ཉོན་ལ་ཡིད་ལ་ཟུང་ཤིག་དང་། ངས་ཁྱོད་ལ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་དྲིས་པའི་དོན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་དེ་བཤད་ན་གལ་ཏེ་ལེགས་པར་ཉན་རབ་ཏུ་ཉན་ཡིད་ལ་འཛིན་ན་ངས་བཤད་ཀྱིས། གཞན་དུ་ན་ ཆོས་བཤད་པའི་ཆར་ཕབ་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བས་ན་མི་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ལེགས་པར་ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་ལྷོགས་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ཉོན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རབ་ཏུ་ཉོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པ་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཟུང་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡིད་ལ་ཟུང་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་བརྗེད་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། སྣོད་ཁ་ཕུབ་པ་དང་། མི་གཙང་བས་གང་བ་དང་། ཞབས་རྡོལ་བ་ལྟ་བུར་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དྲིས་པ་ལན་གླན་པ་འདི་ན་བཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་དེ་བཞིན གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྔགས་པ་ཡང་མདོར་ན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ།གསུམ་གང་ཞེ་ན། གནས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། གནས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། བདག་པོ་རྣམ་པར་དག་པས་བསྟན་ཏོ། །གནས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་ ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་ལྔས་བསྟན་ཏེ།རྒྱུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ལས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ་སྟོན་ཏོ། །དད་པ་དང་མོས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཆགས་པ་མེད་ཅིང་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ལ་མི་སྐྲག་པར་བྱའོ།།ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཛུམས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། དེ་ན་བཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་བཤད་པ་ཐོས་ནས་ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟ་བུ་མི་སྲིད་དོ་སྙམ་ དུ་སྐྲག་པ་དང་།བདེན་ནམ་བརྫུན་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་དེ་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་མཁྱེན་པས་ན། ཆགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས་ན། སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ།

我等声闻随他人之声而行，从他人听闻而生信解，即是说我等不像菩萨那样能以自己的智慧领悟诸法，我等声闻是随顺依从和尚、阿阇黎等以言语所教说之声，从而生起信心和信解之意。
我之心相续中显现安住，即是说我等声闻精进于使自身相续清净，而不像菩萨那样精进于使他人相续清净之意。
恒常不断地向如您这样的胜者，即是说我等声闻于一切时中向您等具足众多正法财富的殊胜菩萨请问大乘之义理。
从中声闻与独觉，即是说从大乘法中生起众多声闻与独觉，为了领悟大乘义理而请问之意。
智慧无尽对如来所说，也是为了赞叹上师和增长智慧。
众生为菩提而披甲，即是说以宣说彼等功德，祈愿众生必定发起无上菩提心之意。
舍利子，因此当善听谛听并忆持，我为汝说。此中'因此'是指为上述所问诸义，若能善听谛听并忆持，我当为说；否则，降下说法之雨将成无义故不说之意。
'善听'即是专心倾听之意。'谛听'即是不颠倒地领受所说之意。'忆持'即是不忘失之意。为了不如覆口容器、不如充满不净、不如底破之器。
对所问之答复，此处住世如来赞叹世界如来功德圆满，略说以三种方式显示。何为三种？以住处清净、处所清净、主尊清净而显示。
住处清净亦以五种功德显示：因清净、自性清净、果清净、业清净、加行清净，此亦三次重复而说。
以信解于如来无著无碍智慧不应恐惧，不应怀疑，即是说听闻不怯世界及彼处菩萨与如来功德后，不应认为如是智慧不可能而生恐惧，不应怀疑是真是假之意。
其中，此智慧于一切所知无碍了知，故称无著。断除所知障与烦恼障，故称无碍智慧。

།ཤ་རདྭ་ཏིའི་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་འདི་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ན་གོང་དུ་ཤཱ་རིའི་བུས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ནས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ན་མཆིས་ཞེས་ཞུས་པའི་ལེན་དུ་བཤད་པ་སྟེ། མི་མཇེད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་འདི་ནས་ཤར་ཕྱོགས་ལོགས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གངྒཱའི་ཀླུང་ བཅུའི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་སྙེད་འདས་པ་དེ་དག་གི་ཕ་རོལ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེའི་མིང་ཅི་ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མི་འཛུམས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཚན་ཅི་ཞེས་ཞུས་ པའི་ལན་དུ།ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ད་ལྟར་བཞུགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་ལམ་བཞིས་བཞུགས་སོ་། །འཚོ་བ་ནི་འཚོ་བའི་དབང་པོ་མ་བཏང་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་མཛད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པ་གང་ནས་མཆིས་ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་དུ་དེ་ནས་འོངས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ་།།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མིང་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡང་མི་གྲག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འོ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འཁོར་ སུ་དག་གནས་སྙམ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འབའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེའི་འཁོར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དེ། གཞན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། །སྔོན་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གནས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་རྣམ་པ་ལྔར་ཕྱེ་ནས་བསྟན་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་བརྩམས་ནས་སྟོན་ཏོ།།སྔོན་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྲུན་ཏེ། ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གནས་པ་ རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྟེ་སྦྱིན་པ་དང་དུལ་བ་དང་།ལེགས་པར་སྡོམ་པ་དང་། དེས་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལྔས་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསུམ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་དང་། བསྙེན་བསྐུར་བྱས་པས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ཡུལ་ལ་མི་འཇུག་པས་ན་དུལ་བ་དང་། སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་ལྡན་པས་ལེགས་པར་སྡོམ་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ གནས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་སླར་གནོད་པ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེས་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཐོས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཉན་པའི་ ཕྱིར་རྟག་ཏུ་འབད་པ་དང་ལྡན་པས་སོ་།།ཇི་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བག་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གྲོང་ན་མི་གནས་ཀྱི་དགོན་པ་ན་གནས་པས་བག་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ། སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་བཅུ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཆོས་གོས་དང་བསོད་སྙོམས་ ལ་སོགས་པ་ལྷག་པར་མི་ཚོལ་བས་ན།ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའོ། །བཟོད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་གཞན་གྱིས་གནོད་པར་བྱས་ཀྱང་སླར་གནོད་པར་མི་བྱེད་པས་བཟོད་པའི་སྟོབས་ ཞེས་བྱ་སྟེ།བཟོད་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་ན་སེམས་ཅན་གང་ལ་ཡང་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཏུ་བརྩོན་འགྲུས་བརྟན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་མི་འགྱུར་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ བརྟན་པ་སྟེ།བརྩོན་འགྲུས་བརྟན་པ་དེས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པས་ན་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་ནི་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་བརྒྱད་དོ།

舍利弗子关于佛土这里的意思是，前文舍利子问从此世界到彼处有多远的回答，即从此娑婆佛土向东方过十恒河沙数微尘数那么多佛土之外，有一佛土安住于彼处的意思。
对于彼世界名为何的提问，回答说是'不眨眼世界'。对于彼如来名号为何的提问，回答说名为'普贤如来'。'现今安住'是指以四威仪安住。'住世'是指未舍寿命，未入涅槃的意思。'利益'是指利益众生。
对于'菩萨无尽慧从何处来'的提问，回答说是从彼处而来。'声闻缘觉之名亦无'是指连'声闻'和'缘觉'这样的名称也不存在的意思。
那么，如来的眷属是谁呢？说'唯有菩萨'，即是说彼如来的眷属仅有菩萨而已，别无他人。
那么这些菩萨是什么样的呢？从'往昔已经清净'等，分五种来说明清净住处，从清净因开始宣说。'往昔已经清净'是指曾于诸如来种植善根，使身心调柔的意思。
清净住处的因即是六波罗蜜。以'布施'、'调伏'、'善护'、'柔和'、'持戒'这五个词说明布施、持戒、忍辱三波罗蜜。由于能舍内外诸物，供养承事诸如来，故具足布施波罗蜜。
由于眼等诸根不趣入境界故为'调伏'，具足头陀功德故为'善护'，因此住于戒律。由于他人加害亦不报复故为'柔和'，因此具足忍辱波罗蜜。
'多闻'是指具足精进波罗蜜，因为为听闻诸如来法而常精进故。
云何具足持戒？为此说'正念'等。由于不住聚落而住阿兰若故称'正念'，具足十二头陀功德，不贪求过量衣钵等故住于'少欲'，因此具足持戒。
关于'以忍辱力故无嗔'，由于他人加害亦不报复故称'忍辱力'，因具足忍辱力故对任何众生都无嗔恨，因此具足忍辱。
关于'为菩提精进坚固'，菩提即是尽智与无生智。为获得彼而精进不退即是'精进坚固'，以此坚固精进行无量福慧资粮等故具足精进。
禅定即是初禅、二禅、三禅、四禅。解脱有八种。

།ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་དཔའ་ བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་།ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞིའམ། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ལ་བྱའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་ལྔ་ལ་བྱ་སྟེ། ཚིག་དེ་རྣམས་ ཀྱིས་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་ཏོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་མཐུས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་འོད་དང་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་འོད་དང་སྣང་བ་དེས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བཤད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་ཞིང་བསྟན་ པ་ལ་མཁས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་བརྩམས་ནས། བྱམས་པའི་སེམས་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་དང་མཚུངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་གྱུར་ཅིག་ ཅེས་སེམས་པ་ནི་བྱམས་པའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་གྱུར་ཅེས། སེམས་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པར་ཡང་མཛད་དོ། །བྱམས་པའི་སེམས་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱམས་ པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཙམ་ལ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་འདིས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱམས་པ་དེས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པས་ན། ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་དང་མཚུངས་ཞེས་བྱ་བའོ་། །སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་སྟེ།དེའི་བསམ་པ་བརྟན་པ་ནི་བསམ་པ་འགྱུར་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སེམས་པར་མ་ཟད་ཀྱི། བདེ་བ་ལ་འགོད་པར་ཡང་མཛད་དོ། །དེ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་དེའི་ ཕྱིར།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་ཤེས་པ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཅན་བསྟན་པ་ལ་མ་ཞུགས་པ་རྣམས་གཞུག་པ་དང་། བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་དགེ་བའི་རྩ་བ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དགའ་བས་ ཆོས་ལ་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཆོས་ནི་དགེ་བ་བཅུ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དགའ་བ་ཚད་མེད་པས་དེ་རྣམས་ལ་དགའ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་གཉིས་དང་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ང་རྒྱལ་ཤིན་ཏུ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བས་བཤད་དེ།སེམས་ཅན་ཉེས་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བའི་སྐྱོན་དང་། སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་རྣམས་ལ་འདི་ནི་ང་ལ་བྱམས་སོ་ཞེས་ང་རྒྱལ་གྱི་སྐྱོན་གཉིས་དང་བྲལ་བས་བཏང་སྙོམས་ཞེས་བྱའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་ མ་མེད་པ་དང་།སྨོན་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་། ཚུལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བྱ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རབ་ཏུ་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་ སོགས་པ་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་ལེགས་པར་བསྒོམས་པའི་རྒྱུས་གང་ཟག་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཡང་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཟུང་ ནས་བསྒོམས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཡོངས་སུ་དྲིས་ན་ས་དང་ཆུ་དང་། མེ་དང་རླུང་དང་། ཟླ་བ་དང་ཉི་མ་དང་། རི་དང་རྒྱ་མཚོ་དང་། མཚེའུ་དང་། དགོན་པ་དང་ཕྱོགས་དང་ཡུལ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་སྔོན་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ མར་སོ་སོར་སྣང་བར་གྱུར་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་སྣང་བར་མི་འགྱུར་གྱི་མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་སྣང་སྟེ།དེའི་ཚེ་ན་མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ནས་མཚན་མ་མེད་པའི་སྒོར་གནས་པ་དེ་ལ་། ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ཁམས་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་མི་གནས་ཏེ་དེ་ནི་དེ་ལ་འདོད་པ་ཅི་ཡང་མི་སྐྱེའོ།

三摩地是指勇进三摩地和虚空藏三摩地等。等至是指四无色等至，或九次第等至。神通是指五种神通，以上这些词句显示了禅定波罗蜜多。
以智慧力如实了知一切法不颠倒，称为智慧之光明。以此智慧光明，具足通达如来所说一切法之词句分别开示的智慧，故具足般若波罗蜜多。
从自性清净开始，慈心如虚空中等，是指愿诸有情无有痛苦的心念称为慈心。菩萨不仅仅是想愿诸有情无有痛苦，而且为了令诸有情无有痛苦而实践。
此慈心不同于声闻的慈心仅缘欲界，而是如同虚空遍及一切，菩萨的慈心也遍及一切有情，故说如虚空中。
所谓悲心意乐坚固，是指愿诸有情得到安乐的悲心，其意乐坚固即意味着意乐不变。菩萨不仅想愿诸有情得到安乐，而且令其安住于安乐。
如何做到呢？为此说'了知成熟一切有情的仪轨'，即善巧于令未入教法者入教法，令已入教法者增长善根的方便，这是其含义。
所谓以喜心于法生起真实欢喜，法是指十善和六波罗蜜多等，以无量喜心对这些生起欢喜，是其含义。
所谓以舍心远离二者，以'极其远离过失、贪著、嗔恨和我慢'来解释。对造作过失的有情无有嗔恨过失，对贪著的有情无有'此人爱我'的我慢过失，远离这两种过失称为舍心。
所谓安住于空性、无相、无愿法性中，性是指三摩地，即安住于空性、无相、无愿三摩地中的意思。
其中，在菩萨初地、二地等中，由于善巧修习圣谛和缘起，而如实安住于人无我空性和法空性。如是，若执取空性为遍行等相而修习，则会生起空解脱门。
若完全观察彼空性，则过去显现为法相的地、水、火、风、日、月、山、海、湖泊、旷野、方位、地域等一切事物，皆不再各别显现，而显现为无相，此时生起无相解脱门。
如是远离一切相而安住于无相门时，三界一切不住于三界相中，于此不生任何欲求。

།འདོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་གང་དུ་ཡང་སྨོན་པ་མེད་དེ། དེའི་ཚེ་དེ་ལ་སྨོན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་བཟུང་སྟེ་བསྒོམས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ ཏེ།གནོད་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ནི་བདུད་ཀྱི་ལྕགས་ཀྱུ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། འཐབ་མོའི་རྙོག་པ་རྣམ་པར་སེལ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ནི་བདུད་ཅེས་བྱའོ། །ལྕགས་ཀྱུ་ནི་བདུད་དེའི་དབང་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། དོན་དུ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་ན་བདུད་ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཐབ་མོ་ནི་ཕན་ཚུན་འཁྲུག་པའོ། །དེ་ཉིད་སེམས་མ་རུངས་པར་བྱེད་པས་ན་རྙོག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་སེལ་ཞིང་སྤོང་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པའི་རྣམ པ་ལ་མཁས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་པ་དང་།དབང་པོ་མཆོག་དང་། མཆོག་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་ནི་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་སྤྱོད་པ་དང་། གཏི་མུག་སྤྱོད་པ་དང་། ཆ་མཉམ་པ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ ཀྱི་བསམ་པའོ།།དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་ལ་བྱ་སྟེ། བསམ་པ་དང་དབང་པོ་དེ་དག་གི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་སོ་སོ་ཅི་རིགས་པར་ཆོས་དང་། དོན་དང་ ཤེས་པ་རབ་ཏུ་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།།གང་དུ་བསྟན་པ་ལྟར་བསམ་པ་དང་དབང་པོ་མི་མཐུན་པའི་གང་ཟག་དེ་དག་ལ་སོ་སོ་ཅི་རིགས་པར་མིང་དང་ཚིག་གིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་དང་། དེ་དག་གི་དོན་བདག་མེད་པ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་དང་། སོ་སོའི་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་སྦྱིན་པ་ལ་བྱའོ། ། ལས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སྙོམས་པར་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་འཚོ་བར་གྱུར་པས་བསྟན་ཏེ། སེམས་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་མཚུངས་པ་ཞེས་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་སྙོམས་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཚོ་བར་གྱུར་པ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་སེམས་ཀྱང་སྙོམས པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་འཚོ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕ་རོལ་ཚར་གཅོད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་ཕ་རོལ་རྒོལ་བ་དང་། ལོག་པའི་ཚོགས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་འཇོམས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ བསྟན་ཏེ།ཕ་རོལ་རྒོལ་བ་ནི་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ཉིད་ལམ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཚོགས་དང་ལྡན་པས་ལོག་པའི་ཚོགས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཏེ། རབ་ཏུ་འཇོམས་པ་དེ་དག་ཚར་གཅོད་པ་ལ་བྱའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་ལ་ སྦྱོར་བ་ནི་གཡུལ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏེ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་གཡུལ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བར་གྱུར་ལ། གང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཁམས་གསུམ་དུ་གྲགས་པ་ཉིད་རྒྱལ་མཚན་དང་བ་དན་བསྒྲེང་བ་ཡིན་ལ། སྤངས་ ཟིན་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བས་མི་ཟློགས་པར་དཔའ་བ་ཡིན་ནོ།

由于无有贪欲，故于彼不生任何意愿，此时于彼生起无愿解脱门。彼如是执持并修习空性等解脱门，安住于空性等三摩地等，即是安住于空性、无相、无愿法门。
清净果报亦以三种方式显示：遣除损害即是'驱除魔钩、烦恼及斗争混浊'所说。魔即是断绝一切善根者。魔钩即是受魔控制，实际上若行贪嗔痴等即称为受魔控制。斗争即是互相争斗。由于使心不调故亦称混浊，其义即是遣除并断除彼等一切。
善巧了知有情意乐差别即是'了知一切有情意乐及根器胜劣'所说。有情意乐即是贪行者、嗔行者、痴行者及平等行者等有情之意乐。根器胜劣即是声闻、缘觉及大乘种性利钝根器，其义即是如实了知彼等意乐与根器之次第。
饶益即是'随应授予法、义及智'所说。如前所说，对彼等意乐根器不同的补特伽罗，随其所应授予名句所摄之法、二无我等之义及各别之智。
业清净即是'平等利益众生'所说，谓'心如地水火风'。如四大种平等利益一切有情生存，如是菩萨之心亦平等作为一切有情善根生起之生存因，此为其义。
清净加行亦有二种：摧伏他方加行即是'摧伏他方诤论及邪众之众'所说。他方诤论即是魔及外道等。彼等即是入邪道之众，故称邪众之众，摧伏即是降服彼等。
断除一切违品加行即是'战胜战场'等所说。已战胜贪等烦恼战场，以彼烦恼于三界闻名故竖立胜幢幡帜，由于不受已断烦恼所控，故为无能阻挡之勇士。

།བཟླས་པ་གཉིས་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། ཟབ་མོ་རྟོགས་པས་འཇིགས་པ་མེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཟབ་མོ་དང་། སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པས་འཁོར་གྱི་ འཇིགས་པ་དང་བག་ཚ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།འཇིགས་པ་དང་བག་ཚ་བ་ནི་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་ལེན་མི་ཐེབས་པར་དགོས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཟབ་མོ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པས། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ རྣམ་པར་ཐར་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་།སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ་རིགས་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། རྗེའུ་རིགས་དང་། དམངས་རིགས་དང་། ལྷ་དང་ཚངས་པའི་འཁོར་དང་། དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་མ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་དང་། བདུད་ཀྱི་འཁོར་ གང་དང་གང་དུ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བའི་འཇིགས་པ་མེད་པའོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་དབུ་མ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེ་ན། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་གཉིས་ཀའི་མཐའ་ལྟ་བ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་རྣམས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་ཞིང་རང་གིས་མ་སྐྱེས་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པར་ལྟ་བ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་དང་ རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ཙམ་དུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པས་མེད་པར་ལྟ་བ་དང་བྲལ་ཏེ།གཉིས་ཀའི་མཐར་ལྟ་བ་དང་བྲལ་བས་དབུ་མའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ནང་ན་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་མེད་ཅིང་རྟག་ཆད་དང་བྲལ་བས་རྟོགས་པ་ནི་བདག་དང་བདག་གི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལྟ་བར་འགྱུར་ བའི་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ།ངའོ་སྙམ་དུ་བདག་ཡོད་པར་འཛིན་པ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བའོ། །བདག་གི་ཡོད་པར་འཛིན་པ་ནི་བདག་གིར་ལྟ་བའོ། །སེམས་ལ་བདག་ཡིན་པར་འཛིན་ཅིང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཛིན་པ་ནི་སེམས་ཅན་ དུ་ལྟ་བའོ།།ཇི་སྲིད་དུ་ལུས་འཚོ་བ་དེ་སྲིད་དུ་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་བདག་དེ་ལུས་ལ་གནས་པར་འཛིན་པ་ནི་སྲོག་ཏུ་ལྟ་བའོ། །བདག་ཚེ་རབས་ཀུན་དུ་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བར་འཛིན་པ་ནི་སྐྱེ་བ་པོར་ལྟ་བའོ། །ལུས་དང་འགྲོ་བའི་རྒྱུད་བདག་གིས་གསོས་ཤིང་བསྐྱེད་དེ་ཡོད་པར་བྱས་པར་འཛིན་པ་ནི་ གསོ་བར་ལྟ་བའོ།།ཁོང་ནས་སྐྱེས་བུ་རྩལ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡོད་པར་འཛིན་པ་ནི་སྐྱེས་བུར་ལྟ་བའོ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་འགྲོ་བ་དག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བའོ། །སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་ཤེད་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལས་བྱུང་བར་འཛིན་པ་ནི་ཤེད་བུ་དང་ཤེད་ལས་སྐྱེས་སུ་ལྟ་བའོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་ བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བདག་རྟག་པས་བྱས་པར་འཛིན་པ་ནི་བྱེད་པ་པོར་ལྟ་བའོ།།ལས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་བདག་དེས་མྱོང་བར་འཛིན་པ་ནི་ཚོར་བ་པོར་ལྟ་བའོ། །བདག་དེ་ནམ་ཡང་མི་འཇིག་པར་འཛིན་པ་རྟག་པར་ལྟ་བའོ། །ལན་ཅིག་ཞིག་ནས་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བར་འཛིན་པ་ནི་ཆད་པར་ལྟ་ བའོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་མི་རྟག་པར་ལྟ་བ་ནི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པར་ལྟ་བའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་ནི་ལྟ་བར་གྱུར་པའི་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། གཟུངས་ཐོབ་པས་ ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཛོད་དུ་གྱུར་པ་ནི།གཟུངས་དང་མདོ་སྡེའི་རྒྱལ་པོ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྱག་རྒྱས་བཏབ་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དོན་དང་ཚིག་མི་རྗེད་པའི་གཟུངས་ཐོབ་པར་མདོ་སྡེའི་དོན་ཐམས་ཅད་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ མདོ་སྡེ་གང་དུ་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་འདུས་པ་ལ་མདོ་སྡེའི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བ་སྟེ། དེ་གསུམ་དང་མི་འགལ་བར་འཆད་པས་ ན་ཕྱག་རྒྱས་བཏབ་ཅེས་བྱའོ།

第二遍诵的清净因也以三个方面来说明：通过了悟甚深而无所畏惧，是以'佛法甚深和十力无畏而于眷属中无有畏惧和怯懦'来说明。畏惧和怯懦是指在眷属中不会失误。那些菩萨因获得了对佛法甚深无生法的忍，通达一切法无生的一切解脱相，以及具足十力和无畏，所以无论去到王族、婆罗门、吠舍、首陀罗、天众、梵众、比丘、比丘尼、外道、魔众等任何眷属中，都没有因无知而生起的畏惧。
通达缘起中道，是以'趣入缘起'等来说明。'趣入缘起'是指通达其性相之义。如何通达呢？所说的'远离有无二边见'，是指因为了悟诸法从因缘而生，非自生而无自性，故远离实有见；了悟不仅仅是因缘所生而非无，故远离无见；由远离二边见而入于中道之义。
通过无内在作者及离常断而了悟，是以'我与我所'乃至'远离一切见起'来说明。执着有我即是我见。执着有我所即是我所见。执着心为我并执着心相续不断即是众生见。执着所谓命在身中住即是命见。执着我于一切世代中生起即是生者见。执着身与众生相续由我养育增长即是养育见。执着内有具力士夫即是士夫见。执着一再转生诸趣即是补特伽罗见。执着从生主自在天而生即是自在子见。执着善不善等一切由常我所作即是作者见。执着业果也由彼我感受即是受者见。执着彼我永不坏灭即是常见。执着一旦坏灭后不再生起即是断见。观诸行无常即是生灭见。由断除这一切邪见即称为远离一切见起。
自性清净也以二相说明：以获得总持而成为诸法藏，是以'总持与经王，及如来印记'来说明。获得义与词不忘的总持，能持一切经义不忘，故称经王，如同某一经中摄集一切经义而称为经王一样。如来印记即是诸行无常、诸法无我、涅槃寂静三法，因为不违背这三法而宣说，故称为印记。

།ཡེ་ཤེས་དྲི་མ་མེད་པས་ཐུག་པ་མེད་ཅིང་སྤོབས་པ་ཐུག་པ་མེད་པ་ནི་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཀྱིས་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་དུ་སྒྲ་བསྒྲགས་ཀྱང་སྤོབས་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ཆགས་པ་མེད་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐུས་བསྐལ་པ་བརྒྱ་སྟོང་དུ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་བསྒྲགས་ཀྱང་སྤོབས་པ་ཐུག་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཐབས་འཛིན་པས་བསྟན་ཏེ། དེའང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པའོ། ། དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ནི་གནོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྒྲལ་བའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ནི་རྣམ་པར་གནོན་པ་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་དེ་དག་ལ་མཁས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་བཅད པས་བསྟན་ཏེ།འཇིགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ང་རྒྱལ་དང་རྒྱགས་པ་དང་དྲེགས་པ་ཀུན་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྨོས་པ་སྟེ་། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པ་འཇིགས་པ་བརྒྱད་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཞེ་སྡང་བའི་ཁྲོ་བ་དང་ངའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ང་རྒྱལ་བདུན་དང་། བདག་གི་ཤེས་པ་དང་། བྱད་གཟུགས་ཀྱིས་རློམ་པའི་རྒྱགས་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་རློམ་པའི་དྲེགས་པ་ཀུན་ཆད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྒྲལ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་གྱུར་པས་བསྟན་ཏེ། སེང་གེའི་སྒྲ་མངོན་པར་བསྒྲགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ སྨོས་ཏེ།སེང་གེའི་སྒྲ་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་སྒྲ་སྟེ། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་རི་དྭགས་མང་པོ་སྐྲག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་བདག་མེད་པའི་སྒྲ་བསྒྲགས་པས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རིགས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་སེམས་ཅན་རབ་འབྲིང་ཐ་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཛའ་བཤེས་བསྟན་ པ་ཡིན་ཏེ།མཛའ་བཤེས་བསྟན་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འགོད་པ་ཞེས་བྱ་བས་བཤད་དེ། སེམས་ཅན་རིགས་ཐ་དད་པ་དེ་དག་ལ་སྐལ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་སྒྲ་བསྒྲགས་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མ་བཀོད་ཀྱི་བར་དུ་བར་མ་དོར་མི་འདོར་བར་དགེ་ བའི་བཤེས་གཉེན་མཛད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཟླས་པ་གསུམ་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ལས་འབྲུག་གི་སྒྲ་འབྱུང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། སྦྱིན་པ་ལ་ སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དག་བསྒྲགས་ཤིང་བསྟན་པ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ལས་འབྲུག་གི་སྒྲ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བསྒྲགས་པ་ལས་རིགས་པ་གསུམ་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་གློག་དང་འདྲ་བ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་བདུད་རྩིའི་ཆར་རབ་ཏུ་འབེབས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།ཇི་ལྟར་བདུད་རྩིས་མི་འཆི་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱང་མི་འཆི་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་བདུད་རྩི་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆར་འབེབས་པ་ནི་སྟོན་ཅིང་སྒྲོགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཀོན་མཆོག་ གསུམ་གྱི་རིགས་རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་ནི་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་རབ་ཏུ་གཏོར་བས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་རིགས་མི་འཆད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།དཀོན་པ་དང་། རིན་ཆེ་བ་དང་། དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་རབ་ཏུ་གཏོར་བ་ནི་ཕྱོགས་ བཅུར་རབ་ཏུ་བསྒྲགས་ཤིང་བསྟན་པའི་དོན་ཏེ།དེ་ལྟར་བསྟན་ཅིང་བཤད་པས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་རིགས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

由无垢智慧而无有穷尽，无尽辩才是由无执著智慧加持，即使在百千亿万劫中宣说佛法，辩才也永不间断，这是说明由无执著智慧的力量，即使在百千劫中宣说正法，辩才也无有穷尽的意思。
清净果报是以掌握各种神通方便来显示，这也就是所说的'佛陀神通'等。为听闻正法而前往称为'降伏'。为度化彼处众生而前往称为'遍降伏'，意思是以神通善巧于此等。
清净业是以断除一切结缚来显示，所说的'断除恐惧、忿怒、我慢、骄傲、傲慢一切'，即是说断除生老等八种恐惧，对众生瞋恨的忿怒，认为'我是'的七种我慢，以及由自己的知识和容貌而生的骄傲，以及由受用而生的傲慢等一切。
清净加行也是以成为度化一切众生的善知识来显示，如所说的'宣说狮子吼'等。狮子吼即是宣说法无我和人无我之音，因为能令众多外道野兽惊怖。如是宣说法无我之音，显示是三乘种性之上中下一切众生的亲友，显示亲友是安置于涅槃的意思，对那些不同种性的众生随其根机宣说法无我和人无我之音，在未安置于涅槃之前不会中途舍弃而作善知识的意思。
第三重诵清净因以二种方式显示：宣说随顺涅槃之法是以'从法云中发出雷音'等来显示。布施等波罗蜜多称为法云，宣说开示此等即称为从法云中发出雷音。如是宣说之后，配合三种道理和断除烦恼的解脱如闪电，并降下三十七菩提分法之甘露雨。如同甘露能作不死之因，彼等菩提分法也能作不死之因故称为甘露，降雨是说宣说开示的意思。
不断三宝种性是以'普散妙法宝而令三宝种性不断'来显示。因为稀有、珍贵及能作利益，故菩提分法称为妙法宝。普散是指于十方广为宣说开示之义，如是宣说解释能令三宝种性相续不断。

།རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ལ་མ་ཆགས་པ་ནི། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུར་བསམ་ པ་དག་ཅིང་ཕྱི་ནང་དུ་བློ་རབ་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ཕྱི་ནང་དག་ཅིང་སྦྱངས་པ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཀྱང་ཕྱིའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་མཚན་མ་དང་མངོན་རྟགས་སུ་མི་འཛིན་པ་དང་། ནང་གི་སེམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དག་པས་ བློ་རབ་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་བསམ་པ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་བདག་ཉིད་ཆེ་བར་གནས་པ་ནི། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོའི་མཆོག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་དང་། མཚན་དང་དཔེ་ བྱད་དེ་དག་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བརྒྱ་སྟོང་གིས་ཤིན་ཏུ་བརྒྱན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། རང་གི་གཟི་བརྗིད་ཀྱི་རྒྱན་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་རེ་རེ་ལ་ཡང་བསོད་ནམས་གྲངས་མེད་པས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ ལ་སོགས་པ་རང་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་གཟི་བརྗིད་ཀྱི་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་ཐོབ་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བསྐུར་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་བཅུ་པའི་ དུས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བསྐུར་བ་མཛད་དེ།དེ་ལྟར་ཐོབ་པ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་པར་ཉེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པས་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་གྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བས་ བསྟན་ཏེ།དཔེར་ན་འཕགས་པ་བྱམས་པ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་གྱུར་པ་ལྟ་བུར་ཤ་སྟག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་གདུལ་བ་དང་མཐུན་པར་བསྒྲལ་བའི་ཐབས་སྟོན་པས་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པའོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ཐེག་པ་གང་ལ་མོས་པ་དང་། ཐེག་པ་གང་གིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ནི་གདུལ་བ་འདུལ་བའི་ཆོ་ག་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ ལ་འཇུག་པར་མཁས་པ་ནི།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སའི་སྙིང་པོ་རྡོ་རྗེའི་གདན་གནོན་པ་དང་། རྣམ་པར་གནོན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པའི་ཚུལ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འགྱུར་བའི་ས་ཉིད་སའི་སྙིང་པོ་སྟེ། རྡོ་རྗེའི་གདན་ཡང་དེ་ཡིན་ནོ། །དེར་བདག་ཉིད་ འགྲོ་བ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་གཟུད་ཅིང་དགོད་པ་ལ་མི་འཇིགས་པས་མནན་པ་དང་རྣམ་པར་མནན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པའི་ཚུལ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྤྲུལ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཛད་པ་ནི་བསྟན་པ་འདི་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་བཟུང་བ་དང་ཞེ་འགྲས་པ་རྣམས་ཚར་གཅོད་པ་སྟེ། དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་ནས་བབས་པ་དང་། ལྷུམས་སུ་གཤེགས་པ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུ་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་སྐུ་རབ་ཏུ་སྟོན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་སྒྲུབ་པ་ལ་དཔའ་ཞིང་དབང་བྱེད་པ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བ་ཤ་སྟག་འཁོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསྔགས་པ་ནི་བསྟན་པའོ། །ཡོན་ཏན་དང་ཕན་ཡོན་ནི་བཤད་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་གོང་དུ་སྨོས་པ་རྣམས་ནི་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མ་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པས་ཕན་ཡོན་ཞེས་བྱའོ། །ཚིམ་ཞིང་མགུ་ལ་ཡི་རངས་བས་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སྦྱོར་བའི་དུས་ནའོ། །ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ ཤུགས་ཀྱིས་དགའ་བ་སྐྱེས་པའི་ཚིག་འབྱིན་པ་ལ་བྱའོ།།གནས་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཤ་རདྭ་ཏིའི་བུ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མི་འཛུམས་པ་དེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

自性清净分为两种来说明：对内外事物不执著，即如同珍宝般清净思维，内外心意极为清净修习之意，如同珍宝内外清净修习一般，那些菩萨也是对外境不执著相与表征，以及内心烦恼和所知障清净而心意极为清净，因此思维清净。
安住于自身功德之伟大，以'殊胜相好'等来说明：三十二相和八十种随好，以及成就这些相好之因的百千善根极为庄严，那善根又是什么呢？即自身威德庄严，每一相好都由无量福德成就之因布施、持戒等自身功德威德庄严而成就之意。
果位清净以两种来说明：获得一切法自在，以'获得一切佛法灌顶'来说明，即在第十地时，诸如来为彼菩萨授予一切佛法灌顶，如是获得之意。接近成佛是以'一生所系成为法王储'来说明，如同圣弥勒一生所系无碍法王储一般之意。
业清净是以示现随顺所化调伏方便来说明，即'一切众生意乐'等。通达众生于何乘有信解，以何乘得解脱之方便善巧，即称为知晓调伏所化之仪轨。
加行清净也以两种来说明：善巧趣入现等觉，以'压伏菩提场金刚座及于降伏无所畏知法'来说明，现等觉之处即是菩提场，也就是金刚座。于自身前往彼处无所畏以及引导安置众生无所畏而压伏、降伏无所畏知法之意。
以化身趣入利益众生事业，以'一切诸佛事业'等来说明，一切诸佛事业即是摄受入此教法者及降伏怨敌，从兜率天宫降下、入胎直至涅槃之间示现佛身而成办佛事业勇猛自在，以及唯一安住于转大乘妙法轮之意。
赞叹即是宣说。功德与利益即是解说，上述彼等菩萨功德是应当依止故称为功德，今生来世无过失故称为利益。以满足欢喜随喜表示三种智慧之修习时。称赞即是以法力生起欢喜而发言。
为显示处所清净，故说'舍利子亦在不眴世界'等。

།ངན་སོང་ནི་འོག་ཏུ་ལྟུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དྭགས་ སོ།།མི་ཁོམ་པ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡང་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་པོ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེས་པ་དང་། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་། ཡི་དྭགས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་། མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་ཀླ་ཀློར་སྐྱེས་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ མེད་པར་སྐྱེས་པ་དང་།ལོང་བ་དང་། འོན་པ་དང་། ལྐུགས་པ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བར་གྱུར་པ་དང་། སངས་རྒྱས་མེད་པའི་བསྐལ་བ་ལ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་བརྒྱད་དེ་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མི་སྡུག་ པ་དང་ཕྲད་པ་དང་།སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། འདོད་པས་ཕོངས་པ་དང་། མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔས་སྡུག་བསྔལ་བ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེ་ན་ངན་སོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ཡང་མེད་ན་དངོས་སུ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉེས་པ་བཅུ་གཅིག་སྤངས་པས་གནས་དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བསླབ་པ་ཕྲ་མོ་ལས་འདས་པའི་ཉེས་པ་མེད་པ་ནི་ལྟུང་བའི་འཁྲུལ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། བསླབ་པའི་རྩ་བ་བཞི་ལས་མ་གཏོགས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་གཞན་ལས་ཉམས པ་ནི་ལྟུང་བའི་འཁྲུལ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་རྒྱུ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། གང་ཟག་འདིས་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་ལྟུང་བའི་འཁྲུལ་བ་འདི་འདྲ་བ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡང་གྲགས་པའི་དོན་ཏོ། །བསླབ་པ་རྩ་བ་ལས་འདས་པའི་ཉེས་པ་མེད་པ་ནི་ལོག་པར་ བསླབ་པ་ལས་འདས་པའི་སྒྲ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ལོག་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་བས་ན་བསླབ་པ་ལས་འདས་ཏེ། དགེ་སྦྱོང་དུ་མི་རུང་བས་བསླབ་པ་ལས་འདས་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེ་གནས་ངན་པའི་ཉེས་པ་མེད་ པ་ནི་བུད་མེད་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་སྒྲ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཀུན་ཀྱང་པདྨ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་པ་མི་མཐུན་པའི་ཉེས་པ་མེད་པ་ནི་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲ་མེད་པས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་སྤྱོད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡིན་ལ།དེ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲིབ་པའི་ཉེས་པ་མེད་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་མེད་པས་བསྟན་ཏེ། སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། ཐེ་ཚོམ་དེ་དག་ཉིད་གཅོད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་དངོས་སུ་སྤྱོད་པ་ནི་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་ཞེས་བྱ་ལ། ས་བོན་སེམས་ལ་གནས་པ་ནི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱའོ། །སེམས ཅན་ཐ་དད་པའི་ཉེས་པ་མེད་པ་ནི།རབ་འབྲིང་ཐ་མའི་སྒྲ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ཀུན་ཀྱང་སྔར་བསྟན་པ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤ་སྟག་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཞིང་དང་ཆོས་ཐ་དད་པའི་ཉེས་པ་མེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་དང་། ཐེག་པ་དང་ ཞིང་ཐ་དད་པའི་སྒྲ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ།།སེམས་ཅན་འགྲོ་བ་དང་། རིགས་ཐ་དད་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཐེག་པ་ཐ་དད་པ་དང་། མི་མཇེད་ལ་སོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐ་དད་པའི་སྒྲ་མི་བསྒྲག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དཀོན་མཆོག་ཐ་དད་པའི་ ཉེས་པ་མེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པའི་སྒྲ་མེད་པས་བསྟན་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་དང་། གསུང་རབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཐ་དད་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་ཐ་དད་པའི་སྒྲ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོན་པ་ངན་པས་བསྟན་པའི་ཉེས་པ་མེད་པ་ ནི་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་མེད་པས་བསྟན་ཏེ་བདག་གོ་སྙམ་དུ་ངར་འཛིན་པ་དང་།ཀུན་གྱིས་དགའ་བ་དང་བདེ་བས་ལུས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།

恶趣是向下堕落之处，即地狱、畜生、饿鬼。无暇是指无有证悟的机会，即八无暇：生于地狱、生于畜生道、生于饿鬼道、生于边地未开化地区、生于无色界、生于无想天、生为盲聋哑等残疾、生为邪见者、生于无佛出世的劫期。
八苦是：生苦、老苦、病苦、死苦、怨憎会苦、爱别离苦、求不得苦，简而言之即五取蕴苦。在那佛土中连'恶趣'等词都不存在，更何况实际的恶趣呢？
为什么呢？因为已断除十一种过失而使该处清净。无有违犯小学处的过失，即无有堕罪过失和烦恼之声。除四根本戒外，违犯其他学处称为堕罪过失。其因是贪等烦恼，即无有'此人因烦恼力而造如是堕罪过失'之声。
无有违犯根本戒的过失，即无有'违犯邪行'之声。杀生等既是邪行，又违犯戒律，因不堪为沙门故称违戒。
无有恶劣生处的过失，即无有'转生为女人'之声，因为一切圣者皆从莲花化生。
无有行为不调顺的过失，即无有悭吝等六波罗蜜对治品之声。菩萨行为即是六波罗蜜，无有与之相违的悭吝等过失。
无有障碍的过失，即无有障碍等之声。五障即贪欲、嗔恚、掉举、昏沉睡眠、疑，这些都是障碍，因为它们障碍断除烦恼。实际生起称为现行，种子住于心中称为习气。
无有众生差别的过失，即无有上中下之声，意即一切皆是如前所说具德的菩萨。
无有刹土和法的差别过失，即无有众生、乘、刹土差别之声。意即不宣说众生趣类种姓差别、声闻等乘的差别、娑婆等佛土的差别之声。
无有三宝差别的过失，即无有佛等差别之声，因为无有佛的名号、经典部类的差别、声闻菩萨僧伽差别之声。
无有恶师所教导的过失，即无有饮食等之声，因为无有我执，一切皆以欢喜安乐而住。

།བདག་དང་གཞན་དུ་འཛིན་པའི་ཉེས་པ་མེད་པ་ནི་ངར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་མེད་པས་བསྟན་ཏེ། བདག་གོ་སྙམ་དུ་ངར་འཛིན་པ་དང་། བདག་གིའོ་སྙམ་དུ་ང་ཡིར་འཛིན་པ་དང་། བདག་གི་བུ་དང་ཆུང་མ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་སྒྲ་ཡང་མེད་དོ། །ལོག་པར་ལྟ་བའི་ཉེས་པ་མེད་པ་ནི། བདུད་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་མེད་པས་བསྟན་ཏེ། ཚེ་ཕྱི་མ་མེད་པར་ལྟ་བ་ཉིད་མི་དགེ་བ་ལ་བག་མེད་པར་འཇུག་པ་ཡིན་པས་བདུད་དེ། དེའི ཀུན་ནས་ལྡང་བ་དང་།བག་ཆགས་ཀྱི་སྒྲ་ཡང་མེད་ཅེས་སྦྱར་རོ། །བདག་པོ་རྣམ་པར་དག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་ རྒྱལ་པོ་ནི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་སྒོ་ནས་མངའ་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་མ་གཏོགས་པར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་ན་ལྷ་དང་མིའི་རྒྱལ་པོ་གཞན་གང་ཡང་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་འཁོར་རྣམས་ལ་ཡི་གེ་དང་སྒྲ་དང་བརྡའི་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཆོས་སྟོན་པ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ལ་ཡི་གེ་དང་སྒྲ་དང་བརྡའི་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཆོས་མི་སྟོན་ཏོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཆོས་སྟོན་ཅེ་ན། གཞན་དུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེའི་དྲུང་དུ་ལྷགས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་མིག་མི་འཛུམས་པར་བལྟས་པས་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་སྟེ། མིག་ནི་བླུན་པ་ཡིན་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྟོགས་པ་མི་སྲིད་ཀྱི། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག ཏུ་འགྲོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བཟོད་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་བརྒྱད་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་མ་ཐག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་ ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་ལུང་ཡང་བསྟན་ཏོ།།བདག་པོ་རྣམ་པར་དག་པར་ཡང་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་བའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་བའི་མཚན་མ་དང་བྲལ་བ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་ སྟེ།ཡོན་ཏན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སྐྱོན་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་སྤངས་པ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཕན་ཡོན་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེའི་འབྲས་བུའོ། །ཡོན་ཏན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་ བསྟན་ཏེ།ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ་དམིགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི། གང་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་མ་ཕྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་གཟུགས་སུ་ཡིད་ལ་བྱས་ཤིང་བསྒོམས་ པས་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐབས་འདིར་སངས་རྒྱས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བྱ་བར་འདོད་ལ་དེ་ནི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ལ་སོགས་པ་མཚན་མ་གང་གིས་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། མཚན་མ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ གང་གིས་ཀྱང་རྟོགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཚེ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་དོན་དམ་པར་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་ཚེ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་ལུང་སྟོན་པར་ཡང་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཤད་པའི་ཚུལ་འདིས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་བསྒྲེ་བར་བྱའོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་དམིགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི། རིགས་དང་རུས་དང་ཆོ་རིགས་མ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། རིགས་ནི་ ཤཱཀྱའི་རིགས་ལ་སོགས་པའོ།།རུས་ནི་གཽ་ཏ་མ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོ་རིགས་ནི་རིགས་མཐོན་པོར་སྐྱེས་པ་ཉིད་ལ་བྱའོ།

无有执著我与他人的过失，是以无有我执等声音而显示，即无有'我是'之我执，'我所'之我所执，以及'我的儿子和妻子'之执取声音。
无有邪见过失，是以无有魔等声音而显示，即认为无有来世之见解本为不善放逸之因，故为魔，其等之生起及习气之声音亦无。
依主清净而言，说彼世界中有如来、应供、正等正觉名为普贤等。
法王者，是因通达一切所知及如实存在之诸法无余无倒之门而为主，除此之外，彼世界中无有其他天人之王。
如世尊释迦牟尼以文字、声音、语言分别向眷属说法，然彼世尊不以文字、声音、语言分别向诸菩萨说法。
若问如何说法？则说'复次'等。诸菩萨至彼世尊前，以不眨眼观如来身而得念佛三昧，眼为愚钝故不可能证得三昧，是以与眼识相俱之智慧而证得之意。
以智慧忍受一切法无生无灭，即称为无生法忍，是指第八地。
如是得念佛三昧已，如来即为诸菩萨授记得无生法忍。
主清净亦以离一切随念相之门而显示，其中离随念相有四种：非功德作意随念，断除念佛过失有相所缘，随念功德，及彼三昧之果。
非功德作意随念亦以五相显示：非缘报身随念，是以'不分别色相'而显示，即非以意作及修习如来报身庄严相好之色而生此念佛三昧，故说分别。
何以故？此处佛是指法身，彼非以相好等任何相为自性，亦非以任何有相之识所能证得。
当断除一切相而见如来法身时，即名为胜义念佛，如是见时即见真实，故为诸菩萨授记得无生法忍。
依此解说方式，应配应用于化身等下诸身。
非缘化身随念，是以'不分别种姓、血统及门第'而显示。种姓即释迦种等，血统即瞿昙等，门第即指生于高贵种姓。

།རྒྱུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའི་དཀར་པོའི་སྤྱོད་པས་རབ་ཏུ་མ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དཀར་པོའི་སྤྱོད་པ་ནི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཏེ།དེ་དག་སྤྱད་པའི་རྒྱུ་ལས་སངས་རྒྱས་གྲུབ་པོ་ཞེས་ཡིད་ལ་བྱས་པས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕྱི་འབྲས་བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཤེས་པ་ལ་སེམས་པས་རབ་ཏུ་མ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དཀར་པོའི་ སྤྱོད་པ་དེའི་འབྲས་བུ་ཕྱི་མའི་མཐར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འགྲུབ་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མ་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ད་ལྟར་སྣང་བ་ལ་དམིགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་གནས་པས་རབ་ཏུ་མ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། མངོན་སུམ་དུ་སྣང་བའི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་སྟེ།དེ་ལ་དམིགས་པས་ཀྱང་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་མཚན་མར་བཟུང་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སྐྱོན་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་སྤངས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཅུ་བདུན་གྱིས་བསྟན་ཏེ། ཤེས་བྱའི་མཚན་མའི་རྣམ་པར་ལས་འདས་པ་ནི། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་མ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །ཐ་སྙད་ཀྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལས འདས་པ་ནི་མཐོང་བ་དང་།ཐོས་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་པས་རབ་ཏུ་མ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། མཐོང་བ་ནི་མིག་གིས་སོ། །ཐོས་པ་ནི་རྣ་བས་སོ། །བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་མ་མཐོང་མ་ཐོས་པར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བསམས་ཤིང་བཅལ་ལ་ཉེ་བར་བརྟགས་པའོ། །རྣམ་པར་ རིག་པ་ནི་ནང་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་དང་རྟོགས་པ་དང་རེག་པ་དང་།མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་སྟེ། མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་དག་ལ་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པས་ན་ཐ་སྙད་ཅེས་བྱའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་སེམས་དང་ ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རབ་ཏུ་མ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ་སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།།ཡིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །མ་ཞི་བའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལས་ འདས་པ་ནི་སྤྲོས་པ་དང་རྒྱུ་བས་རབ་ཏུ་མ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།སྤྲོས་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྟོག་པའོ། །རྒྱུ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལ་རྒྱུ་བའོ། །མི་སྐྱེ་མི་འགག་པས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་མ་ལས་འདས་པ་ནི། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་ པས་རབ་ཏུ་མ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་རྒྱུད་སྔ་ན་མ་བྱུང་བ་ལས་དང་པོ་ཆོས་གང་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་སྐད་ཅིག་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་ཕན་ཆད་མི་གནས་པ་ནི་འཇིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །གནོད་པ་དང་ཕན་པ་ མེད་པས་གནོད་པ་དང་ཕན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་མ་ལས་འདས་པའི་བཟུང་བ་དང་རྩོད་པ་དང་བཏང་བས་རབ་ཏུ་མ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།བཟུང་བ་ནི་སེམས་ནང་དུ་འདུ་བའོ། །རྩོད་པ་ནི་སེམས་ལ་གནོད་པ་འབྱུང་བའོ་། །དམིགས་པ་ལས་མ་རྨོངས་པ་ཡིད་ལ་བྱ་བའི་མཚན་མ་ལས་འདས་ པ་ནི་དྲན་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་མ་ཕྱེ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།དྲན་པ་ནི་དམིགས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མ་བརྗེད་པའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སེམས་གཏོད་པའོ། །རྟོག་གེའི་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་ལས་འདས་པ་ནི། རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྟོགས་ པས་རབ་ཏུ་མ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ་རྟོག་གེ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་ལུང་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་།མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་གསུམ་གྱིས་རྟོག་པ་སྟེ། གཞུང་གི་ཚིག་གསུམ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།

不是缘于作意追忆的因，是以'未被往昔边际的白业所分别'来说明。白业即是诸波罗蜜多，不是由作意'从修行彼等之因而成就佛果'而生起的，这是其义。
不是缘于作意追忆后果，是以'未被了知后际之思维所分别'来说明。意思是不是由作意'彼白业之果于后际成就一切智智'而生起。
不是缘于现前所缘的追忆，是以'未被住于现在所分别'来说明。现前显现的如来是现在的，也不是由缘于彼而生起，这是其义。
如是执持报身等如来功德为相而作意，说明非为念佛。
舍离念佛之过失有相所缘，也以十七种来说明。超越所知相的行相，是以'未被蕴界处所分别'来说明。
超越一切言说相，是以'未被见闻分别了知所分别'来说明。见是以眼。闻是以耳。分别是未见未闻而自己思维衡量观察。了知是内自证知、通达、触证和现前。依止彼等见闻等而对他人言说，故称言说。
超越一切烦恼心相，是以'未被心意识所分别'来说明。心是阿赖耶识。意是染污意。识是分别所缘的眼等识。
超越一切不寂静相，是以'未被戏论和流动所分别'来说明。戏论是所取能取分别。流动是贪等心的流动。
以不生不灭而超越生灭相，是以'未被生灭所分别'来说明。依缘力从先前未有的相续中初次生起某法，称为生。生起后刹那相续，称为住。生起刹那之后不住，称为灭。
以无害无益而超越能害能益相，是以'未被执持诤论舍离所分别'来说明。执持是心内摄。诤论是心生损害。
超越不迷于所缘作意相，是以'未被念和作意所分别'来说明。念是不忘所缘事物。作意是专注心。
超越寻思境相，是以'未被寻思、遍寻思和遍知所分别'来说明。寻思者之境是以教理、比量、现量三量来寻思，依次配合经文的三个词。

།ཡང་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་རྟོག་པ་ དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པས་ཀྱང་རྗེས་སུ་དྲན་པ་འདི་མ་བསྐྱེད་ཅེས་སྦྱར་རོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ཡིན་པས་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་ནི་ ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་མ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་བྱའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སའི་མཚན་ཉིད་སྲ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དུ་མ་མི་རྟག་པའི་མཚན་མ་ལས་འདས་པ་ནི། གཅིག་དང་ ཐ་དད་པ་དང་སོ་སོ་བས་རབ་ཏུ་མ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།སྐུ་མངོན་སུམ་དུ་སྣང་བ་དང་། སྐུའི་ཆོས་ཉིད་གཅིག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཐ་དད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྐུའི་ཆོས་ཉིད་དུ་མར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་གིས་ཀྱང་མ་ཕྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ གྱི་མཚན་མ་ལས་འདས་པ་ནི།སེམས་ཀྱི་དམིགས་པ་བགྲང་བས་རབ་ཏུ་མ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་གཅིག་ནས་བཅུ་དང་། བཅུ་ནས་བརྒྱ་སྟོང་གི་བར་དུ་བགྲང་བ་ལས་ཀྱང་མ་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕྱི་དང་ནང་གི་མཚན་མ་ལས་འདས་པ་ནི། ནང་ དང་ཕྱི་རོལ་དུ་གཡོ་བས་རབ་ཏུ་མ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཕྱིའི་ཡུལ་ལ་སེམས་འཕྲོ་བ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གཡོ་བའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་བླང་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་མཚན་མ་ལས་འདས་པ་ནི། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ མཚན་མ་དང་བླང་བ་དང་དོར་བས་རབ་ཏུ་མ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་བཟང་ངན་དུ་འབྱེད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་བྱང་བ་བླང་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འདོར་བར་རྟོག་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་ལས་འདས་པ་ནི། ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་རྟགས་ ཀྱིས་རབ་ཏུ་མ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།ཁ་དོག་ནི་གསེར་དང་བཻ་ཌཱུརྱ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་གོ། །དབྱིབས་ནི་རིང་བ་དང་ཐུང་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་སེམས་ཀྱི་མཚན་མར་བྱ་བ་ཡིན་པས་རྟགས་ཞེས་བྱའོ། །སྤྱོད་ལམ་གྱི་མཚན་མ་ལས་འདས་པ་ནི། །སྤྱོད་ལམ་དང་། སྤྱད་ པ་དང་།སྤྱོད་པས་རབ་ཏུ་མ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། སྤྱད་པ་ནི་འཕྲལ་གྱི་བྱ་བའོ། །སྤྱོད་པ་ནི་གྲོང་དུ་འཇུག་ཅིང་བསོད་སྙོམས་ལེན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་མ་ལས་འདས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་ གྲོལ་བ་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་མ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་གིས་ནི་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ལ། དེ་ལྟ་བུར་ཡིད་ལ་བྱས་པ་ལས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་འདི་མ་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། འབྲས་བུའི་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པ་ལས་འདས་པ་ནི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པར་སྒྲོ་བཏགས་པས་རབ་ཏུ་མ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པའི་འབྲས་བུ་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས པ་སངས་རྒྱས་ཡིན་པར་འཛིན་ན་དེ་ཉིད་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་བསྒོམས་ཤིང་ཡིད་ལ་བྱས་པ་ལས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་འདི་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པས་རབ་ཏུ་མ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཕན་ཡོན་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ལ་ འཇུག་པ་དང་།ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤངས་པའོ། །དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བའི་དོན་ནི་འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། བསམ་པར་བྱེད་པ་དང་། བསམ་པར་བྱ་བ་ ལས་འདས་པས་རྟོག་གེ་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྟེ།ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ནི་རྒྱུ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་མེད་པས་ན་རྒྱུ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

或者以声闻的作意思维四圣谛，以独觉的作意思维缘起，以菩萨的作意完全通达空性，也未生起此随念，如是配合。由于无相而超越一切相，是以'法相和自相未曾分别'来说明。法相是指无常等共相。自相是指地的坚硬性等自相。超越多和无常之相，是以'一和异及各别未曾分别'来说明。身现前显现和身的法性一体作意，差别作意，以及身的法性多体作意，任何都未分别，此是其义。超越识行境之相，是以'心的所缘数目未曾分别'来说明。从一至十，从十至百千的出入息数目，也未生起，此是其义。超越内外之相，是以'内外动摇未曾分别'来说明。体验禅定之味和心散于外境是内外动摇。超越清净取舍和烦恼舍弃之相，是以'分别相和取舍未曾分别'来说明。分别即是辨别好坏，即是思维取清净和舍烦恼。超越色相之相，是以'颜色形状标志未曾分别'来说明。颜色是指金、琉璃等颜色。形状是指长短等，这些本身作为心的标志，故称为标志。超越威仪之相，是以'威仪、所行和行为未曾分别'来说明。所行是暂时的行为。行为是入村落化缘等。超越白法之相，是以'戒定慧解脱及解脱知见作意未曾分别'来说明。此五种无漏蕴摄一切白法，从如是作意也未生此随念，此是其义。超越缘取果相，是以'增益力、无畏、佛不共法未曾分别'来说明。若执著菩萨行果力、无畏等为佛，即是增益，从如是修习作意也未生此佛随念，故说未曾分别。随念的利益也以二种显示：趣入真实相和断除颠倒。趣入真实相也以三种显示：遍行义是如此佛随念不可思议，以此说明。超越能思和所思故不可思议，犹如虚空，此是其义。心无戏论是以'无行'来说明。无所取能取分别的戏论故称无行。

།གཞན་ལ་ བསྟན་དུ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།དེའི་ཚེ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་དཀར་པོའམ་དམར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་ན་གཞན་ལ་བསྟན་པར་ག་ལ་ནུས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བའི་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་ གསུམ་གྱིས་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ལས་འདས་པ་ནི་ངའི་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད། མ་རིག་པ་དང་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། སྲེད་པའི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྡུས་པའི་ལུས་འདི་ལ་བདག་ཏུ་དམིགས་ཤིང་རྟོག་པ་ཇི་ལྟར་དེའི་དུས་ན་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ངའི་བ་མེད་པའོ།།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྟོག་པ་ལས་འདས་པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་ བས་བསྟན་ཏེ།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ཚུལ་དུ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་ཤེས་པའི་རྟོག་པ་མེད་པ་ནི་དྲན་པ་མེད་ཅིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པ་གནས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟ་བར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ དང་།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལྟར་ཅི་ཡང་མི་དྲན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དྲན་པ་མེད་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པའི་གནས་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་བདུན་ གྱིས་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏེ།སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུའི་སྤྲོས་པ་ལས་འདས་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་གནས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རིང་དུ་སོང་ བ་ནི་ཐོགས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དེ་ཡུལ་དང་དུས་གང་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་གོ། །སྐབས་མེད་པ་ནི་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། སྐྱོན་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡོད་ཅེས་ ཀླན་ཀའི་སྐབས་ཡོད་པ་ནི་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་མེད་པའི་དོན་ཏོ།།སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་དང་། སྦྱོར་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་རྟོག་པ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ་། །བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པ་ནི། མི་ གནས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།ཤེས་རབ་གོང་མ་གཉིས་ཀྱིས་མི་རྟོག་པར་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་འདི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་རབ་ཏུ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་ པའི་ཚུལ་དུ་མི་རྟོག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ལ་མི་རྟོག་པ་ནི་ཡང་དག་པར་གནས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་ཡང་དམིགས་པར་མི་བྱེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ལ་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་སྨོས་པའོ། །དེ་ལ་དཀར་ པོ་དང་སྔོན་པོ་དང་རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ།དངོས་སུ་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དམིགས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའམ། ཡང་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་མི་བྱེད་པས་ན་གནས་མ་ ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤངས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

以'不能向他人显示即是无分别之相'这句话来说明。此时，如果连自己也没有白色或红色等的分别，又怎么能向他人显示呢，这就是其含义。
遍一切处的意义也以三种方式广说：超越烦恼意识所缘即是'无我所'，如同具有无明、我见、我慢、贪爱等四种烦恼性质的烦恼意，缘取并执著阿赖耶识所摄的此身为我，当时因为无分别故而无我所。
超越所取能取分别即是'离作意'所说明，意为不以所取能取方式作意。
无有不知之分别即是'无念无作意无住'所说明。如此，是否如同离开所取能取作意的灭尽定和无想定那样什么都不忆念呢？不是无念无作意之处，因为以正确智慧现证无颠倒义故。
心无戏论性也以七种方式广说：超越生灭因之戏论即是'非蕴界处生灭之处'所说明。彼等法作为生灭之因即是戏论，意思是不作如是因。
'远离'即是'无碍'所说明。因通达如虚空般法界故，佛随念于任何境时都无碍而入。
'无隙'即是'非入'所说明，意为无有'有如是过失'这样诤论的机会。
'非处'即说明生得慧和思所成慧不能无分别，因为以彼等智慧无分别故。
'非不住'即说明以修所成慧缘于真如，因为以上二种智慧不能无分别，而以修所成慧现证此佛随念故。
'非极住'即说明不分别所取能取，意思是不以所取能取方式分别。
'非正住'即说明不分别白品，因为不缘如来身为无常、苦、空、无我等相故。
不能向他人显示也以'超越识处'一义广说，即详细说明'非色识处'等。其中，白、青、长、短等是色识，实际指眼识。如是，或者不是眼识所缘境，或者不作为生起眼识之因，故称为'非处'，其余也应随理类推。为说明离颠倒故，又说'佛随念'等。

།དེ་ཡང་མིང་གིས་སྨོས་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་མི་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་ པར་རྟོག་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དང་།ངག་དང་སེམས་དང་ལུས་ཀྱིས་བསྐྱོད་པའི་སྤྲོས་པ་མེད་པ་དང་། ཐ་སྙད་མེད་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མ་ལྷུང་བ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་དང་། རྟོག་དཔྱོད་ལས་འདས་པ་དང་། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ རྟོགས་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལྟ་བུར་མེད་པ་དང་། སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལས་འདས་པ་དང་། གཟུང་འཛིན་གྱི་དྲི་མ་གློ་བུར་དང་བྲལ་བས་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་མྱང་བའི་དྲི་མ་ཡིད་སིམ་པ་དང་། ལུས་བདེ་བ་ལས་འདས་པ་དང་། རང་ བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་།འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱས་པས་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ལས་འདས་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ལས་འདས་པ་དང་། བསྣན་པ་དང་། དོར་བ་མེད་པ་དང་། ཀུན་གཞི་མེད་པ་དང་། ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མེད་པས་གང་ལ་ཡང་ཆགས་པ་མེད་ པ་དང་།མ་སྐྱེས་པ་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་ལ་མི་བརྟེན་པ་དང་། ཟླ་མེད་པ་དང་། ཕུང་པོ་གཞན་ལེན་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལྔ་དང་བྲལ་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་འཇུག་པ་དང་། དབང་པོ་དང་ ཡུལ་གྱིས་མ་བསྐྱེད་པས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལ་བྱའོ། །དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་མི་དམིགས་པས་བསྟན་ཏེ། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཡོད་པ་ལ་དམིགས། ཡང་ན་ནི་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན། དེའི་དུས་ན་ཡོད་པར་ཡང་མི་དམིགས། མེད་པར་ཡང་མི་དམིགས་པས་ན་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཚན་མ་ཐམས་ཅད་མི་ལྡང་བ་ཞེས་བྱ་བས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་བསྟན་ཏོ། །མཚན་མའི་འདོད་ཆགས དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དང་།སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་མ་སེམས་ལ་མི་འབྱུང་བས་ན་མི་ལྡང་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཡོ་བ་དང་། སེམས་པ་དང་། བསྐྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ངག་དང་སེམས་དང་ལུས་ཀྱིས་བསྐྱོད་པའི་ སྤྲོས་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏེ།ཚིག་ཏུ་འབྱིན་པ་ནི་གཡོ་བའོ། །སེམས་ལ་རྟོག་པ་ནི་སེམས་པའོ། །ལུས་ཀྱི་འགུལ་བ་ནི་བསྐྱོད་པ་སྟེ། དེ་གསུམ་ཆར་མེད་པ་ན་རྒྱུ་བ་མེད་པའོ། །མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་པར་མི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བས་ཐ་སྙད་མེད་པར་བསྟན་ ཏེ།མཐོང་བ་ལ་སོགས་པས་གཞན་དག་ལ་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པ་མེད་དེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་ན། མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་མི་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མ་ལྷུང་བ་བསྟན་ཏེ། དབང་པོ་ནི་དད་པ་ལ་ སོགས་པ་སྟེ།གང་གིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། གང་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་ཀྱང་དེའི་ཚེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མ་ལྷུང་བས་ན། རྗེས་སུ་མི་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་གཅིག་ ནས་གཅིག་ཏུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པར་བསྟན་ཏེ།སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མའི་རྗེས་སུ་ཕྱི་མ་རྣམས་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་དུས་ན་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མའི་རྗེས་སུ་ཕྱི་ མ་འཇུག་པ་མེད་པས་ན་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བས་རྟོག་དཔྱོད་ལས་འདས་པ་བསྟན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་རྟོག་པ་ནི་རྟོག་པའོ། །དད་པ་ དང་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་རྟོག་པ་ནི་རྟོག་པ་སྟེ།དེའི་དུས་ན་དེ་གཉིས་ཀ་ལ་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞེས་བྱའོ།

此外，由这些名称所表示的是：不执著于有无，超越分别，无有语言、心意、身体活动的戏论，无有言说，不堕入声闻解脱，无有结生相续，超越寻伺，通达人无我，无有烦恼之因，超越前后际，离开能取所取垢染而本性清净，超越世间禅定味著之垢染令意愉悦，超越身体安乐，本性涅槃，现证果位而超越精进，超越五蕴之相，无有增减，无有阿赖耶，无有三种感受故于一切无执著，无生，不依赖心心所之聚，无有对立，远离取得其他蕴体，无有烦恼，远离五蕴，本性寂静，趣入法界，由根境不生而显示。
其中，所谓'忆念佛陀'是指上述忆念佛陀。'不住一切所缘'是指不执著有无而显示，一切所缘或缘于有，或缘于无，而此时既不缘于有，也不缘于无，故称'不住一切所缘'。'一切相不生起'是显示完全超越分别。相即贪欲、嗔恚、愚痴以及男女等分别，此等相不在心中生起，故称'不生起'。
'无有一切动摇、思维、活动之运行'是显示无有语言、心意、身体活动的戏论。出言即动摇，心中思维即思维，身体移动即活动，这三者都无有即无有运行。'不生起见闻、分别、了知'是显示无有言说，以见闻等对他人无有言说，由于断除一切彼等，故称'不生起'。'不随行一切根性与解脱之相'是显示不堕入声闻解脱，根性即信等，是能得解脱者；解脱即声闻涅槃，是所得解脱。虽缘空性，彼时不堕入声闻涅槃，故称'不随行'。
'无有从一心至一心之结生相续'是显示无有结生相续，前一刹那心之后后续诸心相续生起即称为从一心至一心之结生相续。彼时前一刹那心之后无有后心相续，故称'无有结生相续'。'一切寻思分别寂灭'是显示超越寻伺，对贪嗔等烦恼之寻思即寻，对信慧等清净之思维即思，彼时对此二者无有思维，故称'寂灭'。

།ཉེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་བསྟན་ཏེ། ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་ཉིད་ སྐྱོན་ཡིན་པས་ན་ཉེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ཏེ། ལག་མཐིལ་དང་ནམ་མཁའ་མཉམ་ཞིང་། སྟེའུ་དང་ཙནྡན་དུ་འདྲ་བར་འཛིན་པ་ལ་དེ་ཉིད་མེད་པས་ན་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལྟ་བུ་མེད་ པར་བསྟན་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྟེ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྤངས་པས་ན། རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་ཆད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་དང་དབུས་དང་མཐར་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བས་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལས་འདས་པ་བསྟན་ཏེ་དེ་ལ་ འདས་པའི་དུས་སུ་རྟོག་པ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་མཐར་འཛིན་པའོ།།མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་རྟོག་པ་ནི་ཚུ་རོལ་གྱི་མཐར་འཛིན་པའོ། །ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་རྟོག་པ་ནི་དབུས་ཀྱི་མཐར་འཛིན་པ་སྟེ། དུས་གསུམ་ལ་རྟོག་པ་མེད་པས་ན་མཐར་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སྒྲོ་བཏགས་པ་མེད་པས་འོད་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བས་གཟུང་འཛིན་གྱི་དྲི་མ་གློ་བུར་དང་བྲལ་བས་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པར་བསྟན་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཡོད་པར་རྟོག་པ་ནི་སྒྲོ་བཏོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཡོད་པ་མི་རྟོག་པས་ན་འོད་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་བཞིན གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཕྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དགའ་བ་མེད་པ་དང་། མྱང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་མྱང་བའི་དྲི་མ་ཡིད་སིམ་པ་དང་། ལུས་བདེ་བ་ལ་འདས་པ་བསྟན་ཏེ། ཡིད་སིམ་པ་མེད་ པའི་ཕྱིར་དགའ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མྱང་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་གྱི་རོ་མྱང་བ་སྟེ། བསམ་གཏན་གྱི་རོ་མྱང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་བདེ་བ་མེད་པའོ། །གཟོད་མ་ནས་ཞི་བས་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྟན་ཏེ། གཟོད་མ་ནས་ མ་འོངས་པའི་དུས་ཏེ་དེའི་དུས་ནས་ཀྱང་ཞི་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འབད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱས་པས་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་མེད་པས་འབད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མཉན་པ་དང་། བསམ་ པ་དང་།བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་སྟེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་སྤྱད་པས་ན་འབྲས་བུ་དེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཉན་པ་ལ་སོགས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་མེད་པས་འབད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་མེད་པས་ལུས་མེད་ པའོ།།ཚོར་བ་མེད་པས་ཚོར་བར་གྱུར་པ་མེད་པའོ། །འདུད་པ་མེད་པས་འདུད་པ་དང་བྲལ་བ་མེད་པའོ། །འདུ་མི་བྱེད་པས་འདུས་མ་བྱས་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་མི་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ལས་འདས་པ་བསྟན་ཏེ། ཐོགས་ པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་མེད་པས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ལུས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་མེད་པས་ན། བདེ་བ་ལ་སོགས་པས་ཚོར་བར་གྱུར་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡུལ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་ པ་ནི་མདུད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡུལ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་མེད་པས་ན་མདུད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་མདུད་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པས་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ བདུན་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་སྟེ།དེ་བས་ན་རྟོགས་པར་མི་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །མི་འཛིན་པས་ལེན་པ་མེད་པའོ། །མི་གཏོང་བས་ན་དོར་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྣན་པ་དང་དོར་བ་མེད་པ་བསྟན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྐྱོན་མཚན་མ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་ན། ཡིད་ལ་ མི་འཛིན་པས་ཏེ།ལེན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་བསྒོམ་པ་མི་གཏོང་བས་ན་དོར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

以'过失、贪著和嗔恚已被降伏'说明了对补特伽罗无我的证悟。贪著和嗔恚本身是过患，所以称为过失。证悟补特伽罗无我，视手掌与虚空平等，视仇敌与旃檀相同，因为其中无有实体，所以称为降伏。
以'因相已断'说明了无有烦恼之因，烦恼的因是我见，因为已断除我见，所以称为因相已断。
以'彼岸此岸中间及边执著一切已断'说明了超越前后边际，其中对过去时的分别是执著彼岸边际，对未来时的分别是执著此岸边际，对现在时的分别是执著中间边际，因为无有对三时的分别，所以称为一切边执已断。
以'无增益故光明'说明了因离能取所取垢染而本性清净，执著有能取所取是增益，因为不执著有能取所取，所以称为光明，意思是本性清净的特征。
以'因无分别故无喜，因无尝味故无乐'说明了超越世间等持的味著垢染、意悦和身乐，因为无有意悦故称为无喜的意思。尝味是心的禅定味著，因为无有禅定味著，所以无有身乐。
以'本来寂静故无热恼'说明了本性涅槃，本来是指未来时，从那时起即寂静，意思是本性涅槃。
以'远离一切勤作故是解脱相'说明了现证果位故无需精进用功，一切勤作是指闻思修等精进努力，因为现前领受解脱果位，所以为了现证彼果不需闻等精进用功，故称为远离一切勤作。
以'无色故无身，无受故无所受，无系缚故无系缚解脱，无为故无为，无识故无了别相'说明了超越五蕴特征，因为无有有碍色故，彼法界称为无身。因为无有乐苦及不苦不乐受，所以称为无所受。对境执相是系缚，因为无有对境执相，所以称为无系缚，因此意思是远离系缚即远离执相。因为不造作善不善，所以称为无为。因为无有七识等，所以称为无识，因此是不可了知的特征。
以'不执故无取，不舍故无弃'说明了无增无减，因为不作意三摩地过患相，所以不执著，称为无取。虽然如此，因为不舍彼如实修习，所以称为无弃。

།གནས་མེད་པས་མི་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཀུན་གཞི་མེད་པར་བསྟན་ཏེ། གནས་ནི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེའི་ ཚེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པས་ན་གནས་མེད་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚོར་བ་དང་བྲལ་བས་མི་འདུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཚོར་བ་གསུམ་མེད་པས་གང་ལ་ཡང་ཆགས་པ་མེད་པ་བསྟན་ཏེ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདེ་ བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་བྲལ་བས་མི་འདུག་པ་སྟེ།ཅི་ལ་ཡང་མ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་འབྱུང་བས་ན་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་མ་སྐྱེས་པ་བསྟན་ཏེ། མི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མ་སྐྱེས་པ་མེད་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་ཕྱིས་ཀྱང་འགག་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དྲན་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་ལ་མི་རྟེན་པ་བསྟན་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་མ བརྗེད་པ་ནི་དྲན་པའོ།།དེ་ཉིད་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སེམས་པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ་དྲན་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་གང་ལ་ཡང་མི་རྟེན་པས་ན་མ་བཟུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཟླ་མེད་ པ་བསྟན་ཏེ།མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ་འགྲན་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་འགྲན་པའི་འགྲན་ཟླ་མེད་པས་ན་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལེན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཕུང་པོ་གཞན་ལེན་པ་དང་བྲལ་བ་བསྟན་ཏེ། ལེན་པ་ནི་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཕུང་པོ་ལེན་པ་ སྟེ།དེ་མེད་པས་ན་ལེན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འབར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་བསྟན་ཏེ། འབར་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་ན་འབར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བས་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་བྲལ་བ་བསྟན་ཏེ། ཕུང་པོ་ ལྔ་སྤངས་པས་ན་རབ་ཏུ་ཞི་སྟེ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བས་རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་བ་བསྟན་ཏེ། གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ནི་དང་པོ་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་མི་སྐྱེ་བ་ལས་བྱུང་བས་ན་མི་སྐྱེ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཡང་དག་པར་འདུ་བ་མཉམ་ཞིང་མི་མཉམ་པ་མེད་པར་གྱུར་པ་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་ཤིང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་འཇུག་པ་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཡང་དག་པར་འདུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གཉིས་མཚན་ཉིད གཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་མཚན་ཉིད་གཅིག་སྙམ་པ་ལ། མཉམ་ཞིང་མི་མཉམ་པར་གྱུར་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་སྨོས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་གཉིས་མཉམ་སྟེ། འདྲ་ཞིང་མི་འདྲ་བ་མེད་པས་ན་མཚན་ཉིད་གཅིག་པའོ། །དཔེ་ཅི་དང་འདྲ་སྙམ་པ་ལ། ནམ་ མཁའ་དང་མཚུངས་ཤིང་མཉམ་པ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།དཔེར་ན་ཤིང་དང་ཉེ་བའི་ནམ་མཁའ་དང་། རྩིག་པ་དང་ཉེ་བའི་ནམ་མཁའ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མེད་དེ། འདྲ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་གཉིས་ཀྱང་། མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་མེད་དེ། མཚུངས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།མིག་དང་གཟུགས་ཀྱི་ལམ་ལས་འདས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་དང་སྒྲ་དང་སྣ་དང་། དྲི་དང་ལྕེ་དང་རོ་དང་། ལུས་དང་རེག་བྱ་དང་། ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་ལམ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱིས་མ་བསྐྱེད་པ་བསྟན་ཏེ། མིག་གི་དབང་པོ་དང་གཟུགས་གཉིས་ཀྱིས་མ་ བསྐྱེད་པས་ན་ལམ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དེའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།

以'无住处故无所住'说明无阿赖耶，住处是一切种子所依的阿赖耶识。当时因为无阿赖耶识故无住处，如是因为一切习气皆不住故称为无所住。
以'离受故不住'说明因无三受故于任何处无执著，即离开乐受、苦受、不苦不乐受三种感受故不住，意思是于任何处都无执著。
以'不生故成为不生之相'说明未生，不生即是未生之意。未生不成为无即是以后也不会灭的意思。
以'不为念、作意、思维及一切心所法所执'说明不依止心与心所之聚，对诸事物不忘失是念。对其反复思维是作意，于念、作意、信心、精进等心与心所之聚任何处都不依止故称为不执。
以'无执为最胜'说明无对等，执为最胜是互相竞争。因为法界清净无有竞争对手故称为无执为最胜。
以'无取'说明远离取其他蕴，取即是于其他生世中取蕴，因为无此故称为无取。
以'无燃'说明无烦恼，燃指烦恼，因为断除一切彼等故称为无燃。
以'极寂静'说明离五蕴，因为断除五蕴故极寂静，意思是成为涅槃。
以'本来未生不生故分别'说明自性寂静，本来未生即是从始即无生，因此从不生而生故称为以不生分别。
以'于法界中正等无等同亦无不等同，与虚空相等平等'说明入法界，于法界中正等即是念佛与法界二者为一相之意。对于如何为一相之疑问，以'等同亦无不等同'说明，法界与念佛二者平等，因为无有相似与不相似故为一相。对于像什么比喻的疑问，说'与虚空相等平等'，譬如近树之虚空与近墙之虚空无有不同相，如是法界与念佛二者亦无不同相，因为相等故。
以'超越眼与色之道，如是超越耳与声、鼻与香、舌与味、身与触、意与法之道'说明非由根境所生，因为非由眼根与色二者所生故称为超越道，余者亦当如是配释。
为显示获得彼等持之果而说'念佛'等。

།སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་འདི་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་ དྲན་པ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གིས་རབ་ཏུ་འཐོབ་སྟེ་རྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་ཆགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་ཡེ་ཤེས་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོན་དུ་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གསུངས་པ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དེ་ཐོས་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བཤད་པའི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་སྡེ་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་དོན་དང་ཚིག་རྣམས་འཛིན་ཅིང་མི་ བརྗེད་པའི་ཕྱིར།བརྗེད་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །དྲན་པར་ཡང་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་དམ་པར་ན་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་སྟོང་བས་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་དྲན་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །སྒྲའི་དོན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ ལོག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་དོན་ཀྱང་རྙེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་ཞིང་འདི་ན་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྟོན་ཏེ། གཞན་གྱིས་བཤད་པའི་སྒྲའི་རྐྱེན་དང་། སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཡང་ དག་པའི་ལྟ་བ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་ཞིང་དེ་ནི་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ལྟ་བ་མི་སྟོན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྒྲས་ཆོས་འཆད་པ་ནི་མེད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱི་སྒྲས་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་ གྲོགས་བསྟན་ནོ།།ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་མཐོང་མ་ཐག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེའི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏེ། དོན་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ ཚུལ་གྱིས་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་དོན་གཏན་ལ་ཕབ་ཅིང་མ་ནོར་བར་ཤེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཆུད་པ་ལས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དོན་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཇི་ལྟར་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཆགས་པ་སྤངས་པ་འདི་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔར་སྨོས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད དུ་འདུ་ཤེས་པའི་མཚན་མ་ལ་མ་ཆགས་ཤིང་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཆགས་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ།སྦྱིན་པ་ནི་གཏོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྒྱུན་གཅོད་པ་འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་སྤྱོད་པ་ངན་པ་མི་ལེན་ཅིང་རྒྱུན་གཅོད་པ་ཡིན་ཏེ།མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་མ་བླངས་པ་ལ་རྒྱུན་གཅད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཟད་པའི་ཆོས་ཉིད་འདི་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཟོད་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་ཟད་པ་དང་།མེད་ཅིང་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་དབེན་པར་མཐོང་བ་འདི་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྩོན་འགྲུས་ནི་ཡང་དག་པའི་ཆོས་ཉིད་མཐོང་བར་བྱེད་པ་ལ་སྤྲོ་བར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །གཟུགས་ཀྱི་རང་ བཞིན་སྟོང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དབེན་པར་མཐོང་བ་ལ་སྤྲོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སེམས་ལ་མི་གཞོག་པ་འདི་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་སེམས་མ་ཡེངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

关于'如是念佛'，是指如前所说的念佛，那些菩萨能够获得并证得。
于一切法无碍无著的智慧，称为于一切法无障碍的智慧，实际上就是说将获得一切智智。
所谓'持一切诸佛世尊所说'，是指听闻此念佛后，于世俗谛中能持守并不忘失如来所说的十二部经等教法的义理和文句。
所谓'亦不忆念'，是指在胜义谛中，这些法也是空性，仅是假立而已，实际并不存在，所以也不作忆念。
所谓'决定一切音声义'，是指能如实通达所要宣说的一切法义，将获得其义理。
关于'如此处'，是指如同释迦牟尼佛的刹土中，由二种因缘显示正见：由他人言说的声缘和自己证悟的因二者显示正见。
如是，普贤佛的刹土中不以二种因缘显示见解。为什么呢？因为没有以音声说法，而是那些菩萨以如理作意生起正见。
其中，他人音声表示助缘，如理作意表示主要因。
关于'彼诸菩萨见彼如来已'等，显示念佛三昧的果报。所谓'决定义'，是指如前所说的方式，即远离一切相的三昧，因为是通达并如实了知法界清净的义理，所以称为决定义。
与'由通达此而圆满六波罗蜜多'相连。
'何以故'，是说由通达决定义如何能圆满六波罗蜜多的意思。
'于色相中离贪著，是布施波罗蜜多'，是指如前所说的方式，于色相的认知标志无贪著，舍离对色相的执著，这是布施波罗蜜多，因为布施的特征是舍离。
'断除色相相续，是持戒波罗蜜多'，持戒的本质是不受持恶行并断除其相续，不取相等称为断除相续。
'色相尽法性，是忍辱波罗蜜多'，忍辱是指于无生法忍，色相穷尽、无有、不生的意思。
'见色相远离，是精进波罗蜜多'，精进的特征是对见到真实法性而生欢喜，因为对见到色性空的本质远离而生欢喜。
'于色相心不流散，是禅定波罗蜜多'，是指心不散乱于色相标志的意思。

།གང་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ སྤྲོས་པའི་རྒྱུ་བ་མེད་པ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཟུགས་ཀྱི་རང་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་འབྱེད་ཅིང་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ལ་བྱའོ། །རྣམ་པ་གཞན་དུ་ན་དོན་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ལས་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གང་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དབེན་པར་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ལས་བརྩོན་འགྲུས་ནི་བྱ་བའི་དོན་བྱེད་པ་ཡིན་པས་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྟོང་བར་མཐོང་བའི་བྱ་བའི་དོན་གྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །གང་ གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སེམས་ལ་མི་འཇོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ།བསམ་གཏན་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་གང་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མ་སེམས་ལ་མི་འཛིན་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །གང་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་སྤྲོས་པའི་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གོང་ དུ་བཤད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་མ་སྤྲོས་པར་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་སེམས་ལ་མི་འབྱུང་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ།།མཐུ་ཆེན་བསྟན་པ་ལས་བརྩམས་ནས་སྨྲས་པ། དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཐམས་ཅད་དང་དད་པའི་ འཁོར་འདི་ཡང་དགེ་བའི་རྩ་བ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་འཁོར་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྔོན་པས་རྒྱ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གླེང་བསླང་བ་བཤད་ ཟིན་ཏོ།། །།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔར་བཤད་དེ། གོ་འཕང་ལ་གནས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཆོས་ལ་གནས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་བྱེད་པ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨོད་པར་བྱེད་པ་དང་། སྟོན་པར་བྱེད པ་དང་།འདོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བྱང་བ་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། སོ་སོར་རྟེན་པ་དང་། སྟོན་པ་དང་། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་། དབང་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། གོ་འཕང་ལ་གནས་པའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ།།གོ་འཕང་ལ་གནས་པ་དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཇུག་པ་དང་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའོ། །དེ་ལ་འཇུག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་བསམ་པ་ཞུགས་པ་དང་། ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་བསམ་པ་ཞུགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཆོས་དང་དགེ་ འདུན་ལ་བརྟེན་པ་དང་།སངས་རྒྱས་ལ་ངེས་པར་གྱུར་པ་དང་། ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་ངེས་པར་འགྱུར་པའོ། །དེ་ལ་བསམ་པ་ཞུགས་པ་ནི། འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ། བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པ་ དང་།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལས་འཕགས་པས་ན་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་ཤེས་པའོ། །རྟེན་པ་ནི་སྟོན་པར་ཁས་ལེན་པའོ། །ངེས་པར་གྱུར་པ་ནི་སྟོན་པ་དེ་ལས་གཞན་མེད་པའོ། །རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་སྟེ། དེ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པས་ནི། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གཞི་བསྟན་ཏེ། བསམ་པ་མི་ཟད་པ་ལ་སོགས་པ་འོག་ནས་སྨོས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཀྱི་མིང་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པ་ཞེས་བཏགས་ཞེས་དྲིས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་ཟད་པ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་གླེང་བསླང་བ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་དྲིས་པའི་ལན་བཏབ་པ་ལས་མི་ཟད་པ་རྣམས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པ་ཞེས བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་མི་འགྱུར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་པས་མི་ཟད་པའོ།

对于'凡是于色相无有戏论之行相，即是般若波罗蜜多'，是指对色法的自相和共相进行分别观察时无有戏论的智慧。另一种解释是，'决定义理'即是指通过如实了悟法义而圆满六波罗蜜多。
关于'见色相空寂'，精进是成办事业之义，故以见色相空性而成办事业即是精进波罗蜜多。
关于'不住色相于心'，禅定是断除一切相，故于心中不执著色相即是禅定波罗蜜多。
关于'于色相无有戏论之行相'，即是前述所说的一切色相戏论都不生起于心，这就是般若波罗蜜多。
从大力教法开始所说：'尔时，具寿舍利子'等。'此众皆增长善根'是指此等一切眷属的善根较前更为广大之义。'以佛威力'是指释迦牟尼佛的加持之义。序分已说完毕。
在大乘中，菩萨分为十五种：住地位者、普行者、住法者、行悲者、现前者、普赞者、教示者、教导者、清净者、入修者、各别依止者、教师、任运成就者、作事业者、得自在者。
其中，发菩提心的菩萨称为住地位菩萨。住地位又分为二种：入与善入。其中入是指：入于佛之意乐、入于法与僧之意乐、依止佛、依止法与僧、决定于佛、决定于法与僧。
其中入意乐是指：如是了知'如来、应供、正等觉'等功德门，以及知晓超胜声闻缘觉而有殊胜。依止是指承认为导师。决定是指除此导师外别无他者。
善入是指发无上正等正觉心，为显示此义而说'尔时，具寿舍利子'等。发菩提心显示诸法之基础，因为下文所说不尽意乐等菩萨行的基础即是发菩提心。
'何故汝名为无尽慧'此问是为阐释发菩提心等无尽之引言，因为从对此菩萨提问的回答中阐释诸无尽故。关于'无尽慧者，是一切法缘起因'，是指有为法与无为法一切诸法的本性即是真如。真如因其本性不变故为无尽。

།དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་དེ་དང་ཐ་མི་དད་པས་མི་ཟད་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ མི་ཟད་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་བློ་གྲོས་བྱུང་བ་དེ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བློ་གྲོས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པ་ལ་ཡང་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་སྟེ།དེ་དག་རྒྱུ་དང་དུས་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བ་ལ་དམིགས་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་མི་ཟད་པ་བསྟན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་སྤོབས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མི་ཟད་པ་དེ་ལྟ་བུར་ཤོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་སྨྲས་པ། ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡང་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་མི་ཟད་པ་བསྟན་ཏེ།ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་འབའ་ཞིག་མི་ཟད་པར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་འོག་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཡང་གསུམ་གྱིས་མི་ཟད་པ་ཤེས་ པར་བྱ་སྟེ།གང་ཞེ་ན། སེམས་བསྐྱེད་པ་མི་ཟད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་གང་གིས་མི་ཟད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་མི་ཟད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པ་མི་ཟད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། སེམས་བསྐྱེད་པ་མི་ཟད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་སྟོན་ཏེ་། གང་ཞེ་ན་ ལས་དང་པོ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་མི་ཟད་པ་དང་།ས་དང་པོའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་མི་ཟད་པ་དང་། ས་གསུམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་མི་ཟད་པ་དང་། ས་བཞི་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་མི་ཟད་པ་དང་། ས་བརྒྱད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་མི་ཟད་པ་དང་། ས་དགུ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་མི་ཟད་པ་དང་། ས་བཅུ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་མི་ཟད་པའོ། །རྒྱུ་གང་གིས་མི་ཟད་པ་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་སྟོན་ཏེ། གང་ཞེ་ན། རྟག་པར་དགེ་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མི་སྤོང་བ་དང་། རང་བཞིན་མི་གཏོང་བ་དང་། རང་གི་ལས་བྱེད་པ་དང་། རྟག་པར་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་དང་། རྒྱུ་ཡོངས་སུ མི་ཟད་པ་དང་།དོན་དམ་པའོ། །ཇི་ལྟར་མི་ཟད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་ཏེ། གང་ཞེ་ན། རྒྱུན་མི་ཟད་པ་དང་། སྐད་ཅིག་གིས་འཇིགས་པ་མི་ཟད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡང་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམ་པ་བདུན་ ལས།ལས་དང་པོ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་མི་ཟད་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་ཟད་ཅེ་ན། རྒྱུ་རྣམ་པ་བདུན་ལས་རང་གི་ལས་བྱེད་པ་ཡན་ཆད་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞིས་མི་ཟད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ལས་དང་པོ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་ ཟད་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་བས་ན་སེམས་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མ་འདྲེས་པ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་རྟག་པར་དགེ་བ་བསྟན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གློ་བུར་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་འདྲེས་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་འདྲ་བར་ཕྱིས་ཀྱང་ཟད་པར་འགྱུར་ན་ཐོག་མ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ ཚེ་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་མ་འདྲེས་ཏེ།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཟད་པ་མི་སྲིད་པས་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐེག་པ་གཞན་ལ་འདོད་པ་མེད་པས་སེམས་དེ་མ་འབྲེལ་བར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་མི་སྤོང་བ་བསྟན་ཏེ། ཐེག་པ་གཞན་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའོ།།དེ་ལ་འདོད་པ་མེད་པ་ནི་དང་པོ་ནས་ཐེག་པ་དེ་གཉིས་སུ་སེམས་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཐེག་པ་དེ་གཉིས་དང་མ་འབྲེལ་བར་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕ་རོལ་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་པས། སེམས་དེ་ནི་སྲ་བར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་རང་བཞིན་མི་གཏོང་ བར་བསྟན་ཏེ།ཕ་རོལ་རྒོལ་བ་ནི་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་རྣམས་སོ།

缘于彼之智慧亦与彼无别故不尽，由如是不尽为所缘之因而生起清净智慧，此即称为同类因，意为因果相似之义。智慧是般若之异名。或者，菩萨之行等法之分类无边，亦称为一切法，彼等从因及时等门中不会穷尽，由缘于此而如是称呼，因此为了明显显示此义。为何如此？因为说'一切法不尽故'。'善男子，你当从菩萨们之不尽法教中生起辩才'，此句意为如是宣说不尽法之意思。
无尽慧说道：'舍利子，菩萨们之初发心亦是不尽'等，显示发菩提心不尽。'亦'字表明不仅发菩提心不尽，而且下文所说之发心等亦不尽。此发心以三方面知晓不尽，何者？从何为发心不尽、以何因不尽、如何不尽而了知发心不尽。
何为发心不尽以七种显示，何者？初业发心不尽、初地发心不尽、三地发心不尽、四地发心不尽、八地发心不尽、九地发心不尽、十地发心不尽。以何因不尽以七种因显示，何者？恒时善、自性不舍、自性不离、自作业、恒时摄果、因不尽、胜义。如何不尽以二种显示，何者？相续不尽、刹那坏不尽。
'菩萨们之初发心亦不尽'，从七种发心中显示初业发心不尽。此为何不尽？从七种因中，以自作业以上四种因不尽。为何如此？'因不杂故'显示初业发心为何不尽之因。因此'彼心生起时与一切烦恼不相杂'显示恒时善，为何？若与客尘烦恼相杂，则如烦恼般后亦会尽，然初发心时即与诸烦恼不相杂，因自性清净故，于彼不可能有尽，故称不尽。
'因于其他乘无欲故，彼心不相关而生'显示自性不舍，其他乘即声闻乘与独觉乘。于彼无欲即从初始未生起彼二乘之心，故说与彼二乘不相关而生。'一切对方论敌不能夺故，彼心坚固而生'显示自性不离，对方论敌即魔众与外道等众。

།མི་འཕྲོགས་པ་ནི་དེ་དག་གིས་མི་ཚུགས་ཤིང་དེ་དག་གིས་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བ་སྟེ། མུ་སྟེགས་ལ་སོགས་པ་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཚུགས་ཤིང་དེ་དག་གི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བས་ན་སྲ་བ་ཞེས་ བྱའོ།།དེ་ལ་ལས་དང་པོ་པའི་རང་གི་ལས་བྱེད་པའང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། གང་ཞེ་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། གཡེང་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་འཁོར་བ་ཁས་ལེན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དོན་བརྩལ་བས་མི་ངོམས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ ཆོས་སྒྲུབ་པའོ།།དེ་ལ་སེམས་དེ་ནི་བདུད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཕྱེད་པར་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བསྟན་ཏེ། བདུད་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བར་མི་ནུས་པས་ན་མི་ཕྱེད་པར་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདུད་ཀྱི་དབང་ དུ་གྱུར་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་འདོར་བར་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སེམས་དེ་ནི་བརྟན་པར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་གཡེང་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེའི་རྒྱུ་ལས་འདོད་མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་མི་སྡང་བ་དང་། གཏི་མི་མུག་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདུས་བྱས་མི་རྟག་པར་ཤིན་ཏུ་རིག་པས། སེམས་དེ་ནི་རྟག་པར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ཉོན མོངས་པ་མེད་པར་འཁོར་བར་ཁས་ལེན་པ་བསྟན་ཏེ།ཁམས་གསུམ་གྱི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་མི་རྟག་པར་རིག་པས་ནི་སེམས་དེ་ནི་རྟག་པར་སྐྱེས་ཏེ། འཁོར་བར་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་མ་གྱུར་པར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ སྡུད་པས་སེམས་མི་གཡོ་བར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ཆོས་ཀྱི་དོན་བརྩལ་བས་མི་ངོམས་པ་བསྟན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བར་འགྱུར་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་འདུ་བར་འགྱུར་བའི་གཞི་དང་། རྟེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་སེམས་དེ་ནི་མི་བརྫི་བར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏེ། ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པའི་ལྟ་བ་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། མི ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བ་བཅུ་རྣམས་སྤྱོད་པ་སྟེ།མི་དགེ་བ་བཅུ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤགས་ཤིང་མི་དགེ་བ་དག་གི་དབང་དུ་མ་གྱུར་པས་ན་མི་བརྫི་བ་ཞེས་བྱའོ། །རང་གི་ལས་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གཅིག་གིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྷག་མ་དྲུག་རྣམས་མི་ཟད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལས་ དང་པོ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པར་ནི་རང་གི་ལས་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་བསྟན་ཏེ།གང་ཞེ་ན། རྟག་པར་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོག་པ་དང་། གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་ལ་གནས་པ་དང་། བསམ་ པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་སྦྱང་བ་དང་།ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྙེད་པའོ། །དེ་ལ་མི་སྤྱོད་པས་ན་སེམས་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་རྟག་པར་མཉམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། ལོག་པའི་ཕྱོགས་དང་གཡེང་བ་གང་གི་ ཁར་ཡང་མ་ལས་ཏེ།མི་གཡོ་ཞིང་བརྟན་པར་འདུག་པས་ན་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཉེན་པོ་མེད་པས་ན་སེམས་དེ་ནི་དཔེ་མེད་པར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་བསྟན་ཏེ། གཉེན་པོ་ནི་སྐབས་འདིར་ཟླ་ལ་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ལྟ་བུའི་དཔེར་རུང་བའམ། ཟླར་རུང་བ་གང་ཡང་མེད་པས་ན་དཔེ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

不被夺取是指不被他们所胜，不被他们所控制，即不被外道等论敌所胜，不被他们所控制，故称为坚固。
其中，初业者的自业有五种。哪五种呢？即是：了知颠倒、了知散乱、无烦恼而接受轮回、不满足于追求法义、修行随顺于法之法。
其中，'彼心生起一切魔不能分离'表示了知颠倒，因为诸魔不能将菩提心与菩萨分开，故称为不可分离而生，意思是不会被魔所控而舍弃菩提心。
由'为圆满一切善根故，彼心坚固而生'表示断除散乱，由于发菩提心的因缘，成就无贪、无嗔、无痴等一切善根，因为能作为一切善根成就之因，故称为坚固。
由'因极了知有为无常故，彼心恒常而生'表示无烦恼而接受轮回，由于极其了知三界一切有为法无常，故彼心恒常而生，意思是在轮回中不为烦恼所控而生。
由'因摄集一切佛法故，彼心不动而生'表示不满足于追求法义，依止彼菩提心而集聚佛陀之力、无畏等功德，因为作为集聚诸佛法的基础和依止，故称为不动。
由'远离一切邪行故，彼心不可摧而生'表示修行随顺于法之法，邪行即是邪见、杀生、不与取、非梵行等十不善业，因为不为十不善业所染污且不为不善所控，故称为不可摧。
应知由一种自业因缘，其余六种发心不会穷尽。
其中，初业者的发心以七种自业显示。哪七种呢？即是：恒时等持、胜伏世间与出世间智、观察补特伽罗无我、安住修习对治、清净广大意乐、清净殊胜意乐、获得出世间智慧。
其中，由'因不行故，彼心极其坚固而生'表示恒时等持，不随顺于邪分别和散乱任何一边，因为安住不动且坚固，故称为极其坚固。
由'因无对治故，彼心无比而生'表示胜伏世间与出世间智，此处对治是指相对，因为没有任何事物可以作为如是菩提心的比喻或相对，故称为无比。

།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ངེས་པར་འབིགས་པས་ན་སེམས་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་བསྟན་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས འཇོམས་པ་འམ།ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ལ། ངེས་པར་འབིགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བཙན་ཞིང་དྲག་པའམ། རྣོ་བ་ལ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་བསྩགས་པས་ན་སེམས་དེ་ནི་མུ་མེད་པར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བསྟན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ལས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་པ་རྣམས་སྐྱེ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་མུ་མེད་ཅེས་གསུངས་སོ། །མཐའ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ན་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་གི་བར་དུ་བསོད་ནམས་ ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསྩགས་པ་ལས་ས་དང་པོའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་འབྱུང་བས་ན་སེམས་དེ་ནི་མུ་མེད་པར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་པ་རྣམས་ལ་སེམས་དེ་ནི་མཉམ་པར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་སྦྱང་བ་བསྟན་ཏེ། ལེགས་པར་ སེམས་པ་དང་ཉེས་པར་སེམས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱམས་པ་ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པས་ན་མཉམ་པར་སྐྱེས་སོ།།ཐ་དད་དུ་བྱེད་པ་མེད་པས་ན་སེམས་དེ་ནི་མི་མཉམ་པ་མེད་པར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་བསྟན་ཏེ། བཟང་ངན་དང་མཐོན་དམན་ལ་སོགས་ པའི་འདུ་ཤེས་སྤངས་པས་མི་མཉམ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།རང་བཞིན་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་ན་སེམས་དེ་ནི་རྣམ་པར་དག་པར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྙེད་པར་བསྟན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོངས་པས་རྣམ་པར་ དག་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ས་གཉིས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དྲི་མ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་དང་། འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པས་མ་བཤད་དོ། །ས་གསུམ་པའི་སེམས་ བསྐྱེད་པ་ཡང་རང་གི་ལས་རྣམ་པ་བཅུས་བསྟན་ཏེ།གང་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པས་ལོག་པའི་གཉེན་པོ་སེལ་བ་དང་། བསམ་གཏན་ཐོབ་པ་མ་ཉམས་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་ཐོབ་པ་མ་ཉམས་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་མ་ཉམས་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་ མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་།བསམ་གཏན་ལས་རྣམ་པར་ལོག་ཅིང་ས་འོག་མར་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་ལྟར་སྐྱེས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དེ་ཡོངས་སུ་མི་སྤོང་བ་དང་། དེར་སྐྱེས་ནས་ཀྱང་མངོན་པར་འགྲོ་བས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྔགས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་དང་།བདུད་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་ཡང་བདུད་ཀྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་འོད་གསལ་བའི་ཕྱིར་སེམས་དེ་ནི་དྲི་མ་མེད་པར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པས་ལོག་པའི་གཉེན་པོ་སེལ་བ་བསྟན་ཏེ། ཤེས་བྱ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ སྒྲིབ་པ་མེད་པས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་འོད་གསལ་བ་སྟེ།ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་ཅེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་སྒྲིབ་པའི་དྲི་མ་དེ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་དྲི་མ་མེད་པར་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་ལ་བོར་བས་ན་ཤིན་ཏུ་ངེས་པར་བསམས་ཏེ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་བསམ་གཏན་ཐོབ་པ་མ་ཉམས་ པ་བསྟན་ཏེ།ལྷག་པའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་མ་བོར་ཏེ། བསམ་པ་དེ་དང་བཅས་པའི་གཞན་དུ་མ་གཡེངས་མ་འཁྲུལ་བར་སྐྱེས་པ་ལ་ངེས་པར་བསམས་ཏེ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། བྱམས་པ་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་ཞིང་མཚུངས་པས་ན་སེམས་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་སོ། །ཚད་མེད་པ་ཐོབ་པ་མ་ཉམས་པ་བསྟན་ཏེ་། ནམ་མཁའི་མཐའ་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་འབྱུང་བའི་བྱམས་པས་ཁྱབ་པར་དམིགས་པས་ན་ཡངས་པར་སྐྱེས པ་ཞེས་བྱའོ།

由于能确实通达一切法，故说此心如金刚生，此说明通达补特伽罗无我。对于违品所摧毁或所损害之诸法无颠倒地通达，称为确实通达。坚固猛利或锐利称为如金刚。
由积累无量福德资粮，故说此心无边际生，此说明违品诸法。由此菩提心生起无量福德资粮，故说无边际。意为无边。或者，在胜解行地中于一阿僧祇劫积累无量福德资粮，由此生起初地发心，故说此心无边际生。
此心于一切有情意乐平等生，此说明广大意乐清净。对于善思维与恶思维的一切有情，以无嗔慈心故平等生。
由无差别故，此心无不平等生，此说明殊胜意乐清净。由断除善恶、高下等想，故说无不平等。
由自性无烦恼故，此心清净生，此说明获得出世间智慧。非由断除贪等烦恼而清净，意为以自性清净体性而生。
第二地发心由于尚未圆满无垢戒律及未断除破戒，故未说明。第三地发心亦以十种自业显示。何者？即以清净戒律遣除邪对治、获得不失禅定、获得不失无量、获得不失神通、修习漏尽神通、从禅定退转而生下地、虽如是生而不舍彼禅定、生已以现前行为如来所赞叹、成为声闻缘觉所依、虽是魔境而示现非魔境。
其中，由慧光明故，此心无垢生，此说明以清净戒律遣除邪对治。由无所知障与烦恼障故慧光明，即显示慧清净。如是由无此二障垢故说无垢生。
由舍弃增上意乐故，极决定思而生，此说明获得不失禅定。增上意乐谓住地菩萨清净意乐。不舍如是意乐，与彼意乐俱生不散乱不错乱，故说极决定思而生。
由慈心等同虚空故，此心正等生，此说明获得不失无量。以从菩提心所生之慈遍缘等同虚空边际之诸有情，故说广大生。

།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གོ་འབྱེད་པས་ན་སེམས་དེ་ནི་རྒྱ་ཆེར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཐོབ་པས་མ་ཉམས་པ་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་རེ་བའི་བགེགས་དང་བར་དུ་གཅོད་པ་མེད་པས་ན་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བཏང་བས་ན་སེམས་དེ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་པས་གང་ཟག་པ་ཟད་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ དེ་ཆགས་པ་དང་།ཆོད་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དམིགས་པའམ། སེམས་དེས་ཡེ་ཤེས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་སེམས་དེ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་རྒྱུན་མ་བཅད་པས་ན་སེམས་དེ་ནི་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་བསམ་གཏན་ལས་རྣམ་པར་ལོག་ཅིང་འོག་མར་སྐྱེ་བ་བསྟན་ཏེ།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་རྒྱུན་མ་བཅད་པས་བསམ་གཏན་ཐོབ་ཀྱང་སླར་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བར་སྐྱེས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ཆོ་ག་ཤེས་པས་ན་སེམས་དེའི་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་པས་དེ་ལྟར་སྐྱེས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དེ་ཡོངས་སུ་མི་སྤོང་བ་བསྟན་ཏེ། དགེ་བ་སྤྱོད་དོ་ཅོག་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་ལ་མཁས་པས་ན་དེའི་འབྲས་བུ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སེམས་ ཅན་དང་འཁོར་བའི་མཐའ་ཇི་སྲིད་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རབ་ཏུ་བསྟོད་པས་ན་སེམས་དེ་ནི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་དེར་སྐྱེས་ནས་ཀྱང་མངོན་པར་འགྲོ་བས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྔགས་ པ་བསྟན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟོད་པའི་ཕྱིར་ལྷ་དང་མི་ཐམས་ཅད་འདུ་ཞིང་བསྙེན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐེག་པ་གཞན་ལ་ཞུགས་པས་སེམས་དེ་ནི་ལྟ་བར་འོས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་ པ་བསྟན་ཏེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་རབ་ཏུ་འཕགས་པར་མཐོང་བས་ན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མས་ཡར་བལྟ་དགོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བལྟར་མི་མཐོང་བར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་བདུད་ ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་ཡང་བདུད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ཕལ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ས་བཞི་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡང་རང་གི་ལས་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་བསྟན་ཏེ། གང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་བོན་ ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་།གཡོ་བ་དང་། རློམ་སེམས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་གོ་གྱོན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་གོ་གྱོན་ པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའོ། །དེ་ལ་སེམས་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་དུ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་བསྟན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ནི་ས་བོན་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཤིགས་པར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་པས་གཡོ་བ་དང་རློམ་སེམས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་བསྟན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེའི་ཕྱིར་གཡེང་བ་དང་། ནང་གི་གཡེང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་བསྐྱོད་པས་ན་མི་ཤིགས་པར་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱའོ།

由于开启一切有情的理解，故说'此心广大生起'，表明通过获得五神通而不退失。以菩提心所生的五神通圆满一切有情的意愿。如是由于无有障碍有情众生的意愿与期望，故称为广大。
由于投入无执著的智慧，故说'此心无障碍生起'，表明修习漏尽通。菩提心缘于无执著、无断的智慧，或以此心生起智慧称为投入。如是由于缘于无漏智慧，故说此心无障碍生起。
由于大悲相续不断，故说'此心随顺一切生起'，表明从禅定退失而转生下界。由于大悲缘于欲界有情相续不断，虽得禅定而再生欲界，故说随顺一切生起。
由于了知回向仪轨，故说'此心相续不断生起'，表明虽如是生起亦不舍弃禅定。由于善于将一切善根回向无上菩提，故其果报不住涅槃，乃至有情与轮回边际相续不断，故说相续不断生起。
由于一切智者赞叹，故说'此心生起为先导'，表明生起后亦显现前行为如来所赞。由于菩提心为如来所赞叹，故为一切天人所亲近，称为先导生起。
由于入于其他乘，故说'此心应当观看'，表明成为声闻缘觉之所依。由于见到大乘所入菩提心极为殊胜，故声闻缘觉乘行者应当仰视，此为其义。
说'此心生起为一切有情所不见'，表明虽为魔境而非魔行境。此菩提心非凡夫有情之行境，此为其义。
第四地发心亦以七种自业显示。何者？即：执持佛种子、断除一切掉举与我慢等、获得世间与出世间等持、披上福德资粮铠甲、披上智慧资粮铠甲、清净菩萨违品与对治、以悲心清净为获得不住涅槃。
其中说'此心生起为一切佛法种子'，表明执持佛法种子。此菩提心为力、无畏等佛法之因，故称为种子。
说'此心生起为一切法所不坏'，表明断除一切掉举与我慢等。为此菩提心不为外散与内散所动，故说不坏生起。

།སེམས་དེ་ནི་བདེ་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སུ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་བསྟན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་ན་ངན་སོང་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མི་མྱོང་བར་ལྷ་དང་མིའི་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ཐོབ་པ་དང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པས་ན། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ བདེ་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་གཞི་ཡིན་པས་ན་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེམས་དེ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་པར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་གོ་གྱོན་པར་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ལས་བྱུང་བས་ན། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བརྒྱན་ཀྱང་འདིར་རྒྱུ་ལྟ་བུར་ལྟའོ། །སེམས་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་རྟོགས་ཏེ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བས། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་གོ་གྱོན་པ་བསྟན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་སྐྱེས་སོ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེམས་དེ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བསགས་ཏེ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་། སེམས་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཐོགས་པ་མེད་པར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་བསྐྱེད་པར་བསྟན་པས་ནི་སེམས་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་ པོ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ་།སེམས་དེ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བསགས་ཏེ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསགས་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་གྱིས་འཕགས་པར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་ལྡན་པས་ནི་སྨོན་ཅིང་བསམས་སོ་ཅོག་འགྲུབ་ལ་སེམས་དེ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་ལས་སྐྱེས་པས་སྨོན་པ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སེམས་དེ་ནི་བཟོད་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་བསྙེན་དཀའ་བར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པ་ དང་ལྡན་པའི་གཟི་བརྗིད་ལ་ཅིས་ཀྱང་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་ལ་བསྙེན་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་བཟོད་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པས་ན་སེམས་དེ་ཡང་བསྙེན་དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་རྒྱལ་བར་དཀའ་བར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གོ་བགོས་ པ་ལ་སུས་ཀྱང་མི་ཐུབ་པ་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་།།སེམས་དེ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་གཡེང་བ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བསམ་གཏན་གྱི་ཚོགས་ཀྱིས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཐོགས་པ་ མེད་པར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱམས་པ་ཆེན་པོ་བསགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པ་བཞིས་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྙིང་ རྗེ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ།བྱམས་པ་ཆེན་པོ་བསགས་པས་སེམས་དེ་ནི་གནོད་པ་མེད་པར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་སེམས་མེད་པའི་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་བསགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བསགས་པས་སེམས་དེ་ནི་རྩ་བ་སྲ་ཞིང་ བརྟན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྩ་བ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ཡང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྩ་བ་སྲ་ཞིང་བསྟན་པའོ། །ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་དེའི་རྩ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ་སྙིང་རྗེ་ཡུན་རིང་པོར་ བསྩགས་པ་ལས་སྐྱེས་པས་རྩ་བ་སྲ་ཞིང་བརྟན་པ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་དེ་ནི་དགའ་བ་ཆེན་པོ་བསྩགས་པ་སྟེ། མགུ་བ་དང་མོས་པ་དང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་ཆེན་པོ་བསྩགས་པ་ལས་སྐྱེས་པས་མགུ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་ཞེས་བྱའོ།

说明那个心生为一切安乐事物之处，获得世间与出世间的禅定，若具足菩提心则不会感受恶趣等痛苦，而获得天人禅定之乐以及佛菩萨的一切受用，因为是世间与出世间一切安乐事物生起的基础，所以称为'处'的含义。
'彼心以福德资粮庄严而生'说明穿着福德资粮铠甲，因为那个菩提心从广大福德资粮中生起，所以称为以福德资粮庄严，此处庄严也视为因。
'彼心以智慧资粮通达而生'说明穿着智慧资粮铠甲，意思是从积累智慧资粮中生起那个菩提心。
从'彼心以布施资粮积累而生'到'彼心以智慧资粮无碍而生'说明以六波罗蜜多生起那个菩提心，显示净化彼心的违品与对治。'彼心以布施资粮积累而生'意思是以布施波罗蜜多积累为因。
'彼心以戒律资粮愿力超胜而生'意思是具足戒律则所愿所想皆能成就，那个心也从积累戒律资粮中生起，故生为成就一切愿望的本性。
'彼心以忍辱资粮难近而生'意思是具足忍辱的威严绝不被任何所胜，称为难近，因为由如是忍辱资粮所生，故彼心也称为难近。
'彼心以精进资粮难胜而生'是因为从任何人都无法战胜的披精进铠甲中生起。
'彼心以禅定资粮寂静相而生'是因为从息灭散乱相的禅定资粮中生起。
'彼心以智慧资粮无碍而生'是因为从于诸法别相共相善巧分别无碍的智慧资粮中生起。
显示以大慈积累等四无量为获得无住涅槃而净修大悲。'以大慈积累故彼心无害而生'是因为从对众生无害心的大慈积累中生起。
'以大悲积累故彼心根坚固'的大悲是一切智智之根本，那个菩提心也因具足大悲故根坚固。或者，那个菩萨心的根本是大悲，因从长时积累悲心中生起故称为根坚固。
'彼心以大喜积累，住于满足、胜解及最胜欢喜而生'意思是从积累大喜中生起故住于满足等。

།འདས་ པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བདེ་བ་མཐོང་ནས་སེམས་དགའ་བ་སྐྱེ་བ་ནི་མགུ་བའོ།།ད་ལྟར་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བདེ་བ་མཐོང་ནས་སེམས་དགའ་བ་སྐྱེ་བ་ནི་མོས་པའོ། །མ་འོངས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བདེ་བ་མཐོང་ནས་སེམས་དགའ་བ་སྐྱེ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།སེམས་དེ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཆེན་པོ་བསྩགས་པ་སྟེ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མི་སྒུལ་བར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ལ་ཡང་ཆགས་པ་མེད། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡང་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་ལྔ་པ་དང་། ས་དྲུག་པ་དང་། ས་བདུན་ པ་རྣམས་ལ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བསྙེན་པའི་ཕྱིར་དེ་བས་ས་དེ་དག་གི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡང་མ་བཤད་དོ། །ས་བརྒྱད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡང་རང་གི་ལས་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གཅིག་པོ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་གནས་ཟབ་མོ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཤིང་།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལས་ལ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བས་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་སེམས་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་བརླབས་པར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐུ་དང་ ལྡན་པའམ།སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དགོངས་ཤིང་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བྱིན་གྱི་རླབས་ནི་མཐུ་དང་། དགོངས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །ས་དགུ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡང་རང་གི་ལས་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གཅིག་པོ་ སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་མཐར་འགྲོ་བས་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ཡང་སེམས་དེ་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་རིགས་མི་བཅད་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཚུལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ནུབ་ཅིང་མེད་པར་མི་འགྱུར་ བའི་ཐབས་ལ་བྱ་ལ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་དེའི་ཐབས་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་རིགས་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བཅུ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡང་རང་གི་ལས་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གཅིག་པོ་དབང་ཐོབ་པས་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་སེམས་དེ་ ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གྲགས་པར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའོ།།ལ་ལ་ཞིག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ན་ལྷ་ལ་སོགས་པ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་སྦྲན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ ཐམས་ཅད་དུ་གྲགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྟག་པར་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་སྨྲས་པ། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྟག་པར་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ ཏེ།གང་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡན་ལག་ཁྱད་ཞུགས་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་གནས་དང་གནས་པ་ཡོངས་སུ་འབྲེལ་བར་ཡོངས་སུ་རིག་པ་དང་། བསྟན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་མདོ་དང་རྒྱས་པར་བསྟན་ པ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལྷག་མ་རྣམས་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམས་མདོར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡན་ལག་ཁྱད་ཞུགས་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་གནས་དང་གནས་པ་འབྲེལ་བ་ནི། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱ་བས་ན་།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་མི་ཟད་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ནི་དེ་དག་གི་རྩ་བར་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་འདི་འདྲ་བ་ལ་ཟད་པ་གང་ཡང་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དང་ཐ་མི་དད་དེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ སེམས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཅི་ཟད་པ་ཡོད་དམ་ཞེས་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་དྲིས་པའོ།

看到过去众生的安乐而生起欢喜心，这就是满足。看到现在众生的安乐而生起欢喜心，这就是信解。看到未来众生的安乐而生起欢喜心，这就是住于极喜。
那种心是积累大舍，即不被苦乐所动摇而生起，这是说由于以不贪著于乐、不嗔恨于苦的舍心所生起的缘故。
在第五地、第六地和第七地中，由于修习波罗蜜多、圆满四无量心，以及亲近无住涅槃的缘故，因此未说这些地的发心。
第八地的发心也是以一种自业，即菩萨入于甚深之处，并趣入诸佛智慧业而显示。这也就是说'此心是由一切诸佛加持而生'。其中'一切诸佛'是具有一切佛陀威力，或为一切佛陀所关注摄受而生的意思。加持是属于威力、关注和摄受的异名。
第九地的发心也是以一种自业，即以成熟众生为究竟，显示佛陀出世等相续不断。这也就是说'此心为不断三宝种性而相续不断地生起'。其中'方式'是指不让佛法衰灭消失的方法，菩提心是其重要方法，所以说'为使三宝种性相续不断'，因为这是其因。
第十地的发心也是以一种自业，即以获得自在而显示。这也就是说'此心于十方诸佛刹土一切眷属众会中广为人知而生起'。若有人发菩提心，诸天等某某发了菩提心，如此一个接一个传播，为使佛陀普遍知晓。
从恒常摄集果位开始所说的：'具寿舍利子，所谓一切智智心'等。恒常摄集果位也以三种方式显示。是哪些呢？以功德清净支分殊胜摄持而了知处所与住处相互关联，以具有教法差别而广略宣说戒律清净诸支分，为摄集其余佛法而略说殊胜功德。
其中，以功德清净支分殊胜摄持而了知处所与住处相关联，是从'具寿舍利子，所谓一切智智心'直到'由于诸三摩地无尽，彼菩提心生为彼等根本'来显示。关于'这样的一切智智心有何穷尽吗'，由于彼菩提心是一切智智的因，故称为一切智智心。或者，彼菩提心的本质与一切智智无别，因为是一切智智的自性，故称为一切智智心。问舍利子说：'如此是否有穷尽？'

།ཤཱ་རིའི་བུས་སྨྲས་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་འདི་ལྟ་བུ་ཟད་པར་འདོད་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ཟད་པར་འདོད་ དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤཱ་རིའི་བུས་གོང་དུ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྨྲས་པའི་དོན་ཏོ་།།ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལ་ཟད་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འདི་ལ་ཡང་ཟད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སེམས་དེ་ནི་མི་ཟད་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ནི་དེའི་རྩ་བར་སྐྱེས་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་མི་ཟད་པའི་གཏན་ཚིགས་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་བསྟན་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སེམས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་མི་ཟད་པ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་དེའི་རྩ་བ་ཡིན་པས་ ན་འབྲས་བུ་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཡང་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།བཙུན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཟད་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་མི་ཟད་པའི་རྩ་བ་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །བཙུན་པ་ཤ་ རདྭ་ཏིའི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསམ་གཏན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་གིས་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐར་ཐུག་པས་ཟད་པ་མ་ཡིན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་མིང་གིས་སྨོས་པ་ དེ་དག་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མི་ཟད་པ་སྟེ།དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་དེའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པ་བསྟན་ཏོ་། །རྩ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་པར་ལྟའོ་། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྐབས་དང་བཤད་པར་ བྱའོ།།བསྟན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་མདོ་དང་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྦྱིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཏང་སྙོམས་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་མི་ཟད་པའི་རྒྱུ་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་སེམས་དེ་ཡིན་པས་ན་མི་ཟད་པར་བསྟན་ཏོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱམས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚད་མེད་པ་བཞིའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་མི་ཟད་པར་བསྟན་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལྷག་མ་རྣམས་སྡུད་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ པ་རྣམས་མདོར་བསྟན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།མདོར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མི་ཟད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་མི་ཟད་པར་ བསྟན་པའོ།།མདོར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མི་ཟད་པ་སྟེ་དེ་དག་གི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ཡང་མི་ཟད་པའོ། །རྒྱུ་ཡོངས་སུ་མི་ཟད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ སྨྲས་པ།དཀོན་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྒྱུ་ཡོངས་སུ་མི་ཟད་པ་ཡང་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་སྟོན་ཏེ། གང་ཞེ་ན། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་བསྲུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་པ་ ཤེས་པ་སྟེ་བསྐྱེད་པ་དང་།ཤེས་པ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པ་དང་། དེ་ཡང་དུས་ཚད་མེད་པས་བཟུང་བ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་མཐུར་གྱུར་པ་དང་། རིགས་པའི་དོན་བྱ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང་། རང་གི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་དཀོན་མཆོག་གི་རིགས་རྒྱུན་མི་གཅོད་པས་ན། མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་རིགས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་མཐའ་ཟད་ཅིང་མེད་པར་མ་ འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ནི་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

舍利子说道：'善男子，所谓不是如此，即是无尽的意思。如此想要穷尽一切智性之心，就如同想要穷尽虚空'，这是舍利子前面所说'不是如此'的含义。如同虚空无有穷尽，如是此菩提心也无有穷尽的意思。
如来心是无尽的，菩提心是其根本而生，以此等说明菩提心无尽的另一种理由：如来心是指一切智智，其至轮回边际都无有穷尽，而菩提心是其根本，因此果无尽故因也无尽，如是显示。
尊者舍利子，如来的戒等，以此等说明无尽五蕴是无尽之根本，故菩提心也无尽。
尊者舍利子，如来的禅定等，以此等说明，并非如声闻缘觉的禅定等是以涅槃为究竟而有尽，如来的禅定等所说之名，是以不住涅槃的方式而无尽，因其是因，故菩提心也因此无尽。根本即是因的意思。其中禅定等，当在波罗蜜多品中解说。
以具教法的殊胜清净戒律支分，经中广说，从'如来布施'乃至'舍无尽'之间显示，如来六波罗蜜多无尽之因是彼菩提心，故显示无尽。
从'如来慈'等，显示彼菩提心是如来四无量之因故无尽。
为摄余佛法，略说殊胜功德，从'如来十力'乃至'总之，一切佛法无尽'之间显示，因为是十力等一切佛法无尽之因，故显示彼菩提心无尽。
'总之，一切佛法无尽'是指一切佛法以不住涅槃的方式无尽，因为是彼等之因，故彼菩提心也无尽。
从因无尽而说'三宝'等。因无尽也以八种方式显示，何等为八：三宝相续不断、为护有情界相续不断、发心即知而生起、一切智所成就、无量时所摄持、彼发心回向无为、回向如理所作、为圆满自利。
其中，由不断三宝种姓故无尽，以'无尽'显示三宝一一相续不断，从菩提心中三宝种姓相续不断，凡是其边际不尽而不灭之因即是无尽的意思。

།སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མི་ཟད་པས་ན་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་བསྲུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེར་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་ལ་ སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནི་མཐའ་ཡས་ཟད་མི་ཤེས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་དེ་ཡང་མི་ཟད་པའོ། །དེའི་ཡེ་ཤེས་བཏང་བས་ན་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡང་ཤེས་པ་དེ་བསྐྱེད་པ་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མི་ཟད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེའི་རྒྱུ་ལ་ བཏང་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡེ་ཤེས་དེ་མི་ཟད་པས་ན་དེའི་རྒྱུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ཡང་མི་ཟད་པའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྟོགས་པ་ན་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་དེ་ཡང་ཐབས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པ་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་གཅིག་གི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཡང་མི་ཤེས་ན་ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ཡང་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྟོགས་པས་ན་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་རྒྱུན་མི་གཅོད་པས་ན་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་དེ་ཡང་དུས་ཚད་མེད་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་མཐའ་ཡས་པའི་རྒྱུན་ལས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འདི་འབྱུང་སྟེ།སྔོན་གྱི་མཐའ་ཟད་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བཤད་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་སུ་བསྔོས་པ་ན་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པས་མཐར་གྱུར་པ་ བསྟན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་དེ་བཞིན་ཉིད་འདུས་མ་བྱས་ཟད་མི་ཤེས་པ་རྟོག་པའི་རྒྱུར་བསྔོས་པས་ན་མི་ཟད་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་པ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པས་ན་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་རིགས་པའི་དོན་རྒྱས་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཟད་མི་ ཤེས་པའི་འདུས་མ་བྱས་པ་དགོད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པས་ན་མི་ཟད་པའོ།།ཟད་པར་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མི་ཟད་པས་ན་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་རང་གི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྟན་ཏེ། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་བསྐྱེད་པས་ན་མི་ཟད་པའོ། ། དོན་དམ་པར་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། རང་བཞིན་དང་དམིགས་པའི་རིག་པའོ། །རང་བཞིན་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་དོ་། །དེ་ཡང་འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད་པས་ན་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དམིགས་པའི་རིགས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟོད་མ་ནས་དག་པར་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟོད་མ་ནས་ཟད་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དེ་མངོན་པར་རྟོགས་པས་ན་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་རྟོགས པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལ་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་རྒྱུན་མི་ཟད་པ་ཡིན་ཏེ་ཐམས་ཅད་ལ་རིག་པར་བྱའོ། །བདུན་པས་ནི་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པ་མི་ཟད་པ་བསྟན་ཏོ་། །སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་བདུན་ཡང་མདོར་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཡང་ དག་པར་བླང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་།ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་སྟེ། ཐོག་མའི་གཅིག་དང་། ལྷག་མའི་རྣམ་པ་དང་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་རོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ངེས་པ་དང་ཁུར་མི་ འདོར་བ་དང་།ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའོ། །དེ་ལ་ངེས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། དེའི་རྒྱུ་ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་དད་པ་དང་། མོས་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ བསམ་པ་ཡང་མི་ཟད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།བསམ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་མི་ཟད་པ་གསུམ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ལས་དེའི་འབྲས་བུ་ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་འདི་གསུམ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

由于有情界无尽故称为无尽，为了守护有情界而显示其相续不断，此菩提心缘于一切有情界，而有情界无边无尽，因此缘于彼的心亦无尽。
由于舍弃其智慧故称为无尽，显示发心亦是生起彼智慧，缘于无尽有情界的智慧，其因称为舍，由于彼智慧无尽故其因菩提心亦无尽。
了知一切有情心行时称为无尽，显示彼亦由方便成就，若连一个有情的心行尚且不知，何况一切有情的行为，由于菩提心了知彼等有情心行故称为无尽。
由于不断昔日愿力相续故称为无尽，显示彼亦为无量时所摄，此菩提心从菩萨无边昔日愿力相续中生起，由于过去边际不可知故称为无尽。
回向无为时称为无尽，显示彼发心亦由回向无为而究竟，由于将菩提心回向于如是真如无为不可尽故称为无尽。
由于无为令有情成熟故称为无尽，显示广大义理之回向，由于为安置一切有情于不可尽无为而发菩提心故称为无尽。
由于尽智与无生智无尽故称为无尽，显示圆满自利，由于为获得尽智与无生智而发心故称为无尽。
胜义谛亦由二种理趣显示：自性理趣与所缘理趣。自性即是真实性，由于彼无生无灭故称为无尽，由于彼菩提心之本性无生无灭故称为无尽。
所缘理趣即是了知一切法本来清净的智慧，彼亦是一切法本来寂灭，由于证悟彼智慧故称为无尽，由于是现证一切法本来无生智慧之因故称为无尽。
其中以六种方式是相续无尽，于一切中应当了知。第七则显示刹那坏灭无尽。彼七种发心总之应当了知为二种：即正受相及法尔所得，初一与余相依次配合。无尽发心已说竟。
遍行菩萨有三种：决定、不舍重担及殊胜进趣。其中决定即是于无上正等正觉果及其因道修习的信解，为显示此故说：'具寿舍利子，复次菩萨众之意乐亦无尽'等。意乐、加行及增上意乐无尽三者，摄义中说为其果，因为此三法是发菩提心之果故。

།བསམ་པ་ མི་ཟད་པ་དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུས་བསྟན་ཏེ།རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རེ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། བརྗེད་མི་ངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་དང་། དམིགས་ པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་ལྔས་བསྟན་ཏེ། ཕན་བཏགས་པ་ལ་མི་རེ་བ་དང་། གཞན་དུ་མི་ལྟ་བ་དང་། མ་ རྨོངས་པ་དང་བདག་དང་གཞན་གྱི་ཁྱད་མི་སྒྲུན་པ་དང་།བག་ཆགས་འཇོམས་པའོ། །དེ་ལ་བསམ་པ་དེ་ཡང་མ་བྱས་པས་ན་བཅོས་མ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ཕན་བཏགས་པ་ལ་མི་རེ་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ཕན་བཏགས་ཤིང་སྦྱིན་པ་བྱིན་ན་སླར་ཡང་བདག་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས། དེའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་ནི་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པས་གཞན་གྱི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པས་མ་བྱས་པའོ། དེའི་ཕྱིར་ན་བཅོས་མ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་སྟེ་རྒྱུ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་རྒྱུ་མེད་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཟད་མི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་དང་། རང་བཞིན་ཡིན་པས མི་ཟད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཡོ་མེད་པས་ན་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་གཞན་དུ་མི་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། གཡོ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བྲིད་ཅིང་སླུ་བར་སེམས་པའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་མེད་པས་ན་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་ན་གཡོ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་མ་ རྨོངས་པ་བསྟན་ཏེ།གཡོ་དང་སྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ལྟ་བ་ལས་བྱུང་གི་ཡང་དག་པའི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ལ་གཡོ་སྒྱུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྱུ་མེད་པས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་བདག་དང་གཞན་གྱི་ཁྱད་མི་སྒྲུན་པ་བསྟན་ཏེ། གཞན་དུ་སྨྲ་ཞིང་གཞན་དུ་ སེམས་པ་ནི་སྒྱུ་སྟེ།དེ་འདྲ་བའི་བསམ་པ་མེད་པས་ན་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དག་པས་ན་སྒྱུ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་བག་ཆགས་འཇོམས་པ་བསྟན་ཏེ་གཡོ་དང་སྒྱུའི་བག་ཆགས་དག་པས་ན་སྒྱུ་དང་བསམ་པ་མེད་དོ། །འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་བྱས་ནས་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་པ་དང་། མ་བྱས་ཀྱང་འཇུག་པ་དང་དུས་སུ་འཇུག་པ་དང་མི་སྐྱོ་བར་འཇུག་པ་དང་། རབ་ཏུ་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་དྲང་བས་ན་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་བྱས་ནས་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་པ་བསྟན་ཏེ་། སེམས་ལ་གཡོ་སྒྱུ་མེད་པ་ནི་དྲང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་དག་པའོ། །གྱ་གྱུ་མེད་པས་ན་དྲང་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་མ བྱས་ཀྱང་འཇུག་པ་བསྟན་ཏེ།གྱ་གྱུ་ནི་ཚིག་རྣམས་རླུང་བསྐུར་ཞིང་ཁ་སྒྱུར་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་མེད་པས་ན་དྲང་བའོ། །གསལ་བས་ན་གྱ་གྱུ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་དུས་སུ་འཇུག་པ་བསྟན་ཏེ། བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་གསལ་བར་སྟོན་པས་གྱ་གྱུ་མེད་པའོ། །མི་མཉམ་པ་མེད་པས་ན་གསལ་བའོ་ཞེས་བྱ་ བས་མི་སྐྱོ་བར་འཇུག་པ་བསྟན་ཏེ།མི་མཉམ་པ་ནི་སྔ་ཕྱི་མི་མཐུན་ཞིང་འགལ་བ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་མེད་པ་ན་གསལ་བའོ། །སྲ་བས་ནི་མི་མཉམ་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བསྟན་ཏེ། སྲ་བ་ནི་བརྟན་ཞིང་སྙིང་པོར་གྱུར་པ་ལ་བྱ་སྟེ། མི་མཐུན་པ་དང་འགལ་བའི་རྐྱེན་མི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།མི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་འཇུག་པ་དང་སྦྱོར་བ་མི་གཏོང་བ་དང་ཟང་ཟིང་གིས་མི་འཁོལ་བ་དང་། དེས་བདེ་བ་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་མི་ཕྱེད་པས་ན་སྲ་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་འཇུག་པ་བསྟན་ཏེ། ཕྱེད་པ་ནི་གཞན་གྱིས་ གནོད་པ་བྱས་ན།ཞེ་སྡང་གིས་ཕྱིར་གནོད་པར་བྱ་བར་བསམས་པ་སྟེ། དེ་མེད་པས་ན་སྲ་བའོ། །མཁྲང་བས་ན་མི་ཕྱེད་པའོ། །མི་གཡོ་བས་ན་མཁྲང་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་སྦྱོར་བ་མི་གཏོང་བ་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བས་ན་མཁྲང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ ན་མི་ཕྱེད་པའོ།།ཇི་ལྟར་ཁས་བླངས་པ་ལས་འགྱུར་བ་མེད་པས་ནི་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་མཁྲང་བའོ།

无尽意乐以十种相而说，即清净相、趣入相、不退相、希求相、无颠倒相、不忘失相、因相、所缘清净相、作意清净相、见清净相。
其中清净相又以五种相而说：于施恩者无所希求、不作他想、无有愚痴、不分别自他差别、摧灭习气。
其中，由'非造作故非伪饰'而说明于施恩者无所希求。若对他人施恩布施，不作'彼当回报于我'之想，故称非造作。若以此等心行他事，则为造作。是故称为非伪饰，即无因之义。
如是清净无因者，是为大菩提之无尽因及自性，当知为无尽。
由'无诳故非造作'而说明不作他想。诳即欲诱惑欺骗众生之心。无如是心故称非造作。
由'通达故无诳'而说明无有愚痴。诳诈等皆从颠倒见生，若通达无颠倒之真实义，则不可能有诳诈。
由'无诈故通达'而说明不分别自他差别。口说一事心想他事即为诈，无如是心故称通达。
由'清净故无诈'而说明摧灭习气，由清净诳诈习气故无诈与意乐。
趣入相亦有五种：作已生起而趣入、未作亦趣入、适时趣入、无厌趣入、善巧趣入。
其中，由'正直故清净'而说明作已生起而趣入。心无诳诈称为正直，是故清净。
由'无曲故正直'而说明未作亦趣入。曲即歪曲言辞颠倒是非，无如是故称正直。
由'明了故无曲'而说明适时趣入，由明示所诠义故无曲。
由'无不平故明了'而说明无厌趣入。不平即前后不一致相违，无此故明了。
由'坚固故无不平'而说明善巧趣入。坚固即坚定而成为精要，意即不生不顺违缘。
不退相亦有四种：虽遭损害亦趣入、不舍加行、不为利养所役、不以此为乐。
其中，由'不坏故坚固'而说明虽遭损害亦趣入。坏即他人加害时，以嗔心欲作报复，无此故坚固。
由'刚强故不坏，由不动故刚强'而说明不舍加行。不离众生利益事故称刚强，是故不坏。
由于不违背所受持故称不动，是故刚强。

།མི་གནས་པ་ན་མི་གཡོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཟང་ཟིང་གིས་མི་འཁོལ་བ་བསྟན་ཏེ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟེ་ལ་སོགས་པའི་ཟང་ཟིང་ལ་མི་བསྟེན་པས་མི་གནས་པ་སྟེ་ཟང་ཟིང་ལ་ མ་ཆགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྣམ་པ་གཞན་དུ་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་མི་རྟེན་པས་མི་རྟག་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་མ་ཆགས་པས་མི་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་དེས་བདེ་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ཟང་ཟིང་དེ་དག་ལ་མ་ཆགས་ པའི་ཕྱིར་མི་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། དེ་ཁྱད་ཞུགས་པའི་བདེ་བ་ཐོབ་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བསམ་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་བདེན་པའོ། དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ འཕགས་པས་ན་དེ་ལ་མ་ཆགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཁྱད་ཞུགས་པའི་བདེ་བ་ཐོབ་པ་བསྟན་ཏེ།བྱེ་བྲག་ཏུ་འཕགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ཐོབ་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཟང་ཟིང་ལ་མ་ཆགས་ པའོ།།མ་སྨད་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཕགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་བསྟན་ཏེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་ཆོས་ནི་སྨད་པའོ། །སྡིག་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་ཆོས་མ་བྱས་པས་བྱེ་བྲག་འཕགས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ཐོབ་བོ། །ལེགས་པར་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་ཕྱིར་མ་སྨད་ པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བསམ་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ།ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་མི་དགེ་བའི་ལས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་མ་སྨད་པའོ། །མ་བཤུངས་པས་ན་ལེགས་པར་བྱས་པའི་ལས་སོ་ཞེས་པས་རྟག་པ་བསྟན་ཏེ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པའམ།ཆེད་འགའ་དགེ་བ་སྤྱོད་པ་ཆེད་འགའ་མི་དགེ་བ་སྤྱོད་པ་ནི་བཤུངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་བཤུངས་པའི་ལས་མི་བྱེད་པས་ན་ལེགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འགྱོད་པ་མེད་པ་ན་མ་བཤུངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཡང་དག་པའི་བདེན་པ་བསྟན་ཏེ་ འགྱོད་པ་དེ་མི་དགེ་བ་བྱས་ནས་ཕྱིས་སེམས་ལ་གདུང་བ་སྐྱེས་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་མེད་པས་ན་མ་བཤུངས་པ་སྟེ། རྟག་ཏུ་དགེ་བ་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་དོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་དང་། ལུང་གི་འབྱུང་བ་དང་། དམ་བཅས་པ་ ལས་འབྱུང་བ་དང་།དགེ་བ་དང་རིག་པ་དང་ལྡན་པའོ། །གདུང་བ་མེད་པས་ནི་འགྱོད་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། གདུང་བ་མེད་པ་རྟག་ཏུ་སེམས་ལ་མི་བདེ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་མེད་པས་ན་འགྱོད་པ་མེད་པའོ། །བདེན་པར་གྱུར་པས་ན་མི་གདུང་བའོ། །སླུ་བ་ མེད་པས་ན་བདེན་པར་གྱུར་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ལུང་གི་འབྱུང་བ་བསྟན་ཏེ།བྱས་པ་དོན་གྲུབ་བོ་ཞེས་སྔར་སྨྲས་ལ་། ཕྱིས་མ་བྱས་ན་བྱས་པ་དོན་མེད་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གདུང་བ་སྐྱེའི། སྔར་བྱས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་ཀྱང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། བདེན་པས་ན་མི་གདུང་བ་ཡིན་ལ། སྔར་ བསྒྲུབས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་ཀྱང་འགྲུབ་སྟེ།ཕྱིས་སླུ་བ་མེད་པས་ན་བདེན་པར་གྱུར་པའོ། །ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱེད་པས་ནི་མི་སླུ་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་དམ་བཅས་པ་ལས་འབྱུང་བ་བསྟན་ཏེ། ཇི་སྐད་ཁས་བླངས་ཤིང་དམ་བཅས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་སྒྲུབ་ཅིང་བྱེད་པས་མི་སླུ་བའོ། །ལེགས་པར་ བྱས་པས་ན་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་དགེ་བ་བསྟན་ཏེ།རྟག་ཏུ་དགེ་བ་འབའ་ཞིག་བྱས་པས་ཇི་སྐད་སྔར་ཁས་བླངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་ཀྱང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །རྗེས་སུ་སྦྱར་བ་མེད་པས་ལེགས་པར་བྱས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་དུ་ བྱས་པ་ཉེས་སོ་ཞེས་འགྱོད་འདེབས་པ་ལ་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་མེད་ན་ལེགས་པར་བྱས་པའོ། །བརྗེད་མི་ངེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བརྗེད་མི་ངས་པ་ཉིད་དང་བག་ཡོད་པ་དང་དུབ་པ་མེད་པ་དང་བདག་པས་གཞན་གྱི་དོན་ལྷུར་བྱེད་པའོ།

以'不住则不动'说明不被财物所役，即不依赖利养、恭敬等财物而不住，意思是不执著财物。另一方面，由于不依赖五蕴烦恼，意思是不会成为无常。
以'于彼无执著故不住'说明不会因此而成为快乐，'于彼'是指对五蕴和那些财物无执著故不住的意思。
希望的特征也有五种：获得殊胜的快乐、无过失、如理作意的思维造作、恒常、真实谛。
其中以'殊胜故于彼无执著'说明获得殊胜的快乐，殊胜是指获得出世间的快乐，为了获得出世间的快乐故而不执著世间财物。
以'无诽谤故殊胜'说明无过失，过失法即是诽谤。由于未造作恶业过失法故而殊胜，获得出世间的快乐。
以'因善业故无诽谤'说明如理作意的思维造作，由于身语意三门未造作不善业故无诽谤。
以'无间断故为善业'说明恒常，轮回与涅槃道的趣入，或时而行善时而行恶称为间断，由于不造作如此间断的业故称为善行。
以'无追悔故无间断'说明真实谛，追悔是造作不善后心生痛苦，由于无有如此故无间断，意为恒时安住善法。
无颠倒的特征也有五种：无颠倒性、从教法所生、从誓言所生、具足善巧与智慧。
以'无痛苦故无追悔'说明无颠倒性，无痛苦即心中恒时不生不悦，因无此故无追悔。由于真实故无痛苦。
以'无欺诳故为真实'说明从教法所生，先说'所作已成'而后未作则所作无义而生痛苦，如先前所作后亦将成就，因真实故无痛苦，如先前成就后亦将成就，后无欺诳故为真实。
以'如所说而行故无欺诳'说明从誓言所生，如所承诺立誓后如是修行故无欺诳。
以'善行故如所说而行'说明善巧，由于恒时唯行善法，如先前所承诺后亦将成就。
以'无随系故为善行'说明具足智慧，'你如是作为不对'的追悔称为随系，无有如此则为善行。
不忘失的特征也有四种：不忘失性、具足正念、无疲惫、以利他为重。

།དེ་ལ་འཁྲུལ་བ་མེད་པས་ ན་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་བརྗེད་མི་ངས་པ་ཉིད་བསྟན་ཏེ་འཁྲུལ་པ་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྤྱོད་ཅིང་དགེ་བའི་ཆོས་མི་སྤྱོད་པའོ།།དེ་ལྟ་བུ་མེད་པ་ནི་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་མེད་པ་སྟེ་ཉེས་སོ་ཞེས་འགྱོད་འདེབས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལེགས་པར་གནས་པས་ན་འཁྲུལ་པ་མེད་ པའོ་ཞེས་བྱ་བས་བག་ཡོད་པ་བསྟན་ཏེ།མི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་བག་བྱས་པའམ། དགེ་བའི་ཆོས་སྤྱད་པ་ལས་འགྱུར་བ་མེད་པས་ན་འཁྲུལ་པ་མེད་པའོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པས་ན་ལེགས་པར་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་དུབ་པ་མེད་པ་བསྟན་ཏེ་སུས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་མི་ཟློགས་ཤིང་ བདག་ཉིད་ཀྱང་ལྡོག་པ་མེད་པས་ན་ལེགས་པར་གནས་པ་སྟེ།འགྱུར་བ་མེད་པར་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་བདག་པས་གཞན་གྱི་དོན་ལྷུར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བར་སེམས་ཤིང་ལྟ་བས་ན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ ལས་ཕྱིར་མི་ཟློགས་པའོ།།རྒྱུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་རྩ་བ་དང་། སྦྱོར་བ་མི་གཏོང་བ་དང་། སྦྱོར་བ་སྒྲུབ་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་བདེ་བ་མི་དགོས་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པའི་རྒྱུས་བདེ་བ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དང་། སེམས་ ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པས་བདེ་བའི་དོན་དུ་གྱུར་པའོ།།དེ་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་རྩ་བ་ཡིན་པས་ན་སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་རྩ་བ་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་རྩ་བ་དང་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་ལྟ་བའོ།།དེ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་ཆེ་བ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པ་ཆེན་པོ་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།རྒྱུ་ཆེན་པོ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དེ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མི་འབྱུང་གི་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་རྩ་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་སྦྱོར་བ་མི་གཏོང་བ་བསྟན་ཏེ། འཁོར་ བ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་སྐྱོ་བ་མེད་པས་ན།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་རྩ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཆོག་ཤེས་པས་ན་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་སྦྱོར་བ་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ཐར་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ཤེས་པས་ན་ ཆོག་ཤེས་པ་སྟེ།དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་མི་སྐྱོ་བའོ། །བདག་བདེ་བ་མེད་པས་ན་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཆོག་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་གཞན་ལ་ཕན་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་བདེ་བ་མི་དགོས་པ་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཡང་མི་ལྟ་ བའོ།།ལན་མི་རེ་བས་ན་བདག་ལ་བདེ་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་གཞན་ལ་ཕན་པའི་རྒྱུས་བདེ་བ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཏེ། ཕན་བཏགས་པའི་ལན་ལ་རེ་བ་མེད་པས་ན་བདག་གི་བདེ་བ་མེད་པ་སྟེ། ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཡང་མི་ལྟ་བའོ། །ཟང་ཟིང་མེད་པས་ན་ལན་རེ་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་སེམས་ ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པས་བདེ་བའི་དོན་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཏེ།ཁེ་དང་བཀུར་སྟིའི་ཟང་ཟིང་ལ་མ་ཆགས་པས་ན་ཕན་བཏགས་པའི་ལན་རེ་བ་མེད་པའོ། །དམིགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཆོས་ལ་སོ་སོར་སྟོན་པའི་ཤེས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཐུན་མོང་ མ་ཡིན་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་དང་། དེའི་གཞི་གཉེན་པོའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ལ་སྟོན་པར་གྱུར་པས་ན་ཟང་ཟིང་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཆོས་ལ་སོ་སོར་སྟོན་པའི་ཤེས་པ་བསྟན་ཏེ། ཆོས་དོན་དུ་ གཉེར་གྱི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དོན་དུ་མི་གཉེར་བས་ན་ཟང་ཟིང་མེད་པའོ།

由于无有错乱故说无有追悔，此说明不忘失性，错乱即是行持罪恶不善法而不行持善法。无有如是即是无有追悔，意为无有'已造罪过'之追悔。
由于善住故无有错乱，此说明具有正念，对不善法保持警惕或行持善法而无有改变故无有错乱。
由于不退转故善住，此说明无有疲倦，任何人也不能令其退转于无上菩提，自己也无有退转故善住，意为安住不变。
由于观察众生故不退转，此说明重视利他胜于自利，因为思维观察利益众生故不退转于无上菩提。
清净因相亦有六种：大悲根本、不舍加行、成就加行、不求非利他因之乐、以利他因而成为安乐、以作利众生事而成为安乐。
其中由于是大悲根本故观察众生，此说明大悲根本，即是菩萨意乐清净，因为是大悲根本与因故观察利益众生。
其中大悲有三种因缘：因大是从积累无量福德智慧资粮而生故。所缘大是缘三千大千世界一切众生故。所依大是此大悲不生于声闻缘觉心续中，而生于如来与诸菩萨心续中故。
由于不厌倦故为大悲根本，此说明不舍加行，由于对轮回与利益众生无有厌倦故成为大悲根本。
由于知足于成熟众生故不厌倦，此说明成就加行，由于了知成熟众生与解脱之方便故知足，因此对利益众生不生厌倦。
由于无有自乐故知足于成熟众生，此说明不求非利他因之乐，为利益众生故不顾自身与生命。
由于不求回报故无有自乐，此说明以利他因而成为安乐，由于对所作利益不求回报故无有自乐，即不顾身命。
由于无有资具故不求回报，此说明以作利众生事而成为安乐，由于不执著利养恭敬之资具故不求回报。
清净所缘相亦有五种：别别观察诸法之智、与声闻缘觉不共、成为解脱痛苦之处、成为彼基对治之处、与外道不共。
其中由于成为说法故无有资具，此说明别别观察诸法之智，由于追求法义而不追求利养恭敬故无有资具。

།སེམས་ཅན་མཐུ་ཆུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་བས་ན་ཆོས་སྟོན་པར་གྱུར་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་བསྟན་ཏེ། འཁོར་བའི་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱ་བར་ལྟ་ཞིང་སེམས་ པས་ན་ཆོས་ལ་སྟོན་པར་གྱུར་པའོ།།དཔུང་གཉེན་དུ་གྱུར་པས་ན་སེམས་ཅན་མཐུ་ཆུང་ངུ་ལ་ལྟ་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཏོ་། །འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་སེམས་ཅན་ཐར་པར་བྱེད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པས་ན་མཐུ་ཆུང་ངུ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། སྐྱབས་སུ་གྱུར་པས་ན་དཔུང་གཉེན་དུ་གྱུར་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་དེའི་གཉེན་པོའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཏེ། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་པར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་བཀོད་ཅིང་བསྟན་པ་ནི་སྐྱབས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་གཉིས་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ན་དཔུང་གཉེན་དུ་གྱུར་པའོ་ཞེས བྱའོ།།མགོན་དུ་གྱུར་པས་ན་སྐྱབས་སུ་གྱུར་པའོ། །སྙོན་མི་རྨོངས་པས་ན་མགོན་དུ་གྱུར་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་མུ་སྟེགས་ཅན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་བསྟན་ཏེ། ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ལས་སེམས་ཅན་ཐར་པར་བྱེད་པའི་མགོན་དུ་གྱུར་པས་ན་སྐྱབས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །བུ་སྨད་ལ་སོགས་པ་ ལ་ཆགས་ཤིང་བྱམས་པས་མགོན་བྱེད་པས་ནི་སྙོན་རྨོངས་པའི་མགོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་མགོན་དུ་གྱུར་པའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་དང་། རང་བཞིན་ གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་སྤངས་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་བརྟགས་པས་ན་སྙོན་མི་རྨོངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྟོག་པ་བསྟན་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྟོག་ པས་ན།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་ཉོན་མི་མོངས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྒལ་བ་མེད་པས་ན་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་བསྟན་ཏེ། བརྒལ་བ་ནི་མཚང་འབྲུ་ཞིང་སྐྱོན་གདགས་པ་ལ་བྱའོ། །ཤིན་ཏུ་བརྟགས་པ་ལ་དེ་ལྟ་བུ་མི་འབྱུང་ཞིང་མི་སྲིད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།བསམ་པ་དགེ་བས་ན་དེ་རྒལ་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། སྐྱོན་མེད་པས་ན་རྒལ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅི་ཡང་མེད་པས་ན་བསམ་པ་དགེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ དག་པ་བསྟན་ཏེ།ཅི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་བྱ་ལ། དེ་མེད་པས་ན་བསམ་པ་དགེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པས་ན་ཅི་ཡང་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་སྤངས་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ཏེ། སེམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ དང་།བག་ལ་ཉལ་སྤངས་ཏེ། རྣམ་པར་དག་པས་ན་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བདག་མེད་པ་གཉིས་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་དང་འཁོར་བ་མི་གཏོང་བ་དང་། དེ་གཉིས་ཀའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའོ། ། དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་དཀར་བས་ན་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པ་བསྟན་ཏེ། གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཤིན་ཏུ་སྤངས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་དཀར་བས་ན་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ནང་དྲི་མ་མེད་པས ན་ཤིན་ཏུ་དཀར་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་བསྟན་ཏེ།སེམས་ལ་མཚན་མར་རྟོག་པའི་སྐྱོན་གྱིས་དྲི་མ་མེད་པས་ན་ཤིན་ཏུ་དཀར་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱི་རོལ་དག་པས་ན་དྲི་མ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་འཁོར་བ་མི་གཏོང་བ་བསྟན་ཏེ། ཕྱིའི་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་ན་ཕྱིའི་ཆོས་དག་ པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ནང་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཕྱི་རོལ་དག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་གཉི་གའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བསྟན་ཏེ། ཕྱི་ནང་གི་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པས་ན་ཕྱི་རོལ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ།

以'对于微弱众生观察而成为说法者'这句话表明了与声闻、缘觉不共之处，为轮回中受苦的众生利益而观察思维，故成为说法者。
以'因成为助伴而观察微弱众生'这句话表明成为解脱痛苦之处，因为成为使众生从轮回痛苦中解脱之处，故称为观察微弱者。
以'因成为救护而成为助伴'这句话表明成为对治之处，安置并教导从轮回痛苦中解脱的对治——止观，称为成为救护，因为教导这二者，故称为成为助伴。
因成为怙主而成为救护，因不愚痴而成为怙主，这表明与外道不共之处。因为成为使众生从三界中解脱的怙主，故称为成为救护。
对妻儿等贪著慈爱而作怙主是愚痴的怙主，与此相反则是清净意乐的怙主。
清净作意的特征有五种：即极为通达真如、各自证知、自性清净、一切烦恼清净、以及断除随眠与缠缚而极为清净。
其中以'因极为观察故不愚痴'表明极为通达真如，因为极为通达诸法真如，故不为贪等烦恼所惑，此为其义。
以'因无诤论故极为通达'表明各自证知，诤论指挑剔过失。在极为观察中不会出现且不可能出现如此情况。
以'因意乐善良故无诤论'表明自性清净，心性本自清净，无过失故称为无诤论。
以'因无所有故意乐善良'表明一切烦恼清净，'无所有'指烦恼，因无此故称为意乐善良。
以'因极为遍净故无所有'表明断除随眠与缠缚而极为清净，断除心中烦恼的随眠与缠缚而清净，故称为无所有。
清净见解的特征也有四种：即极为通达二无我、安住无相、不舍轮回，以及二者的近烦恼。
其中以'因极为洁白故遍净'表明极为通达二无我，通达人法二无我故极断烦恼障和所知障，因极为洁白故称为极为遍净。
以'因内无垢故极为洁白'表明安住无相，心中无有相执过失之垢，故称为极为洁白。
以'因外清净故无垢'表明不舍轮回，通达外法空性故外法清净，因此称为内清净。
以'因一切相遍净故外清净'表明二者的近烦恼，因清净内外烦恼的一切相，故称为外清净。

།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་ཡང་བསམ་པ་མི་ཟད་པ་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་སྟོན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་དེ་ནི་སེར་སྣ་སྤང་བའི་ཕྱིར་བལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སེར་སྣ་ཡོད་པ་སྤང་བར་སེམས་པའི་ཕྱིར་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པར་ལྟའོ་། །སེམས་ཅན་སེར་སྣ་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་ པར་བྱ་བར་སེམས་པའི་ཕྱིར་བསམ་པ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སེམས་ཅན་སེར་སྣ་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ནི་མུ་སྟེགས་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ལ་ བྱའོ།།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། བསམ་པ་མི་ཟད་པ་མདོར་བསྡུས་ནས་སྟོན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་སེམས་པས་ན་བསམ་པ་རྣམ་ པར་དག་པར་ལྟ་ལ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་གཞག་པར་སེམས་པས་ན་བསམ་པ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་པ་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། ཁུར་མི་འདོར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྦྱོར་བ་ལ་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། གུས་པར་བྱེད་པ་གང་ ཡིན་པ་སྟེ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གཞན་ཡང་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་མི་ཟད་པས་ན་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གོང་དུ་བཤད་པའི་བསམ་པ་མི་ཟད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པས་འབྱུང་བའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་རྣམས་འབྱུང་ བའི་དོན་ཏོ།།རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ན་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་བསམ་པ་མི་ཟད་པས་ནི། བསམ་པ་མི་ཟད་པ་དེ་ལས་འབྱུང་བའི་སྦྱོར་བ་འོག་ནས་སྨོས་པ་རྣམས་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བཤད་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བསམ་པ་མི་ཟད་པས་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པར་ཇི་ལྟར་གྱུར་པའི་གཏན་ཚིགས་ འདྲི་བའོ།།སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་བསྟན་ཏེ། གང་ཞེ་ན། གང་ལ་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་དང་། གང་གིས་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་དང་། གང་ལ་གནས་ནས་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་དང་། གང་གི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་གང་ལ་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ།ཕན་འདོགས་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། ལས་རྣམ་པ་གསུམ་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། གནོད་པ་མི་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། མཐར་འབྱིན་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་འཇིལ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཤེས་བྱ་རྣམས་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཇུག་པའི་སྦྱོར་ བའོ།།དེ་ལ་སྦྱིན་པའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ཕན་འདོགས་པའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ། སྦྱིན་པ་གཏོང་བར་སེམས་པའི་བསམ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་པ་དེ་ལ་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། བསམ་པ་ དེ་ལས་གང་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་སྣང་བ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པར་ལྟའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་རྣམ་གསུམ་སྦྱོང་བའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པར་ སེམས་པའི་བསམ་པ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བསམ་པ་དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། བསམ་པ་དེའི་རྒྱུས་གང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་པའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་གནོད་པ་མི་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ།བཟོད་པ་ལ་གནས་པར་སེམས་པའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བསམ་པ་དེའི་རྒྱུ་ལས་སེམས་ཅན་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེ་འགྲས་པ་མེད་པའི་སེམས་སུ་གནང་ བའི་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

尊者舍利子等人又以其他方式宣说无尽意乐：'菩萨们的意乐是为断除悭吝而观察'，即为断除自心相续中的悭吝而思维清净意乐。为成熟悭吝众生而思维，称为无尽意乐，因为所缘悭吝众生无边无际。其余破戒等也同样类推。邪慧是指外道等邪见分别。
尊者舍利子如是等，略说清净意乐和无尽意乐：由于思维断除一切众生心相续中贪欲等不善法，故观察清净意乐；由于思维安立一切众生于信心等善法，故称为无尽意乐。无尽意乐已说完毕。
不舍重担的菩萨是恒常精进和恭敬实践者，为显示此义，又说：'复次，尊者舍利子，诸菩萨由无尽意乐故而有无尽加行'等。即由前述无尽意乐等而生起无尽加行之义。或者说，如前所说，由无尽意乐，即从彼无尽意乐所生起的加行，下文所说诸加行皆无尽。
问：'何以故'等，即问无尽意乐如何成为无尽加行的理由。无尽加行以五种方式显示：何者为无尽加行、以何无尽加行、住于何处而无尽加行、如何无尽加行、为何无尽加行而显示。
其中，何者为无尽加行有六种：利益加行、三业行持加行、不害加行、出离加行、摧毁烦恼加行、无颠倒趣入所知加行。
其中，'布施意乐是菩萨无尽加行'显示利益加行，即思维布施的意乐称为菩萨无尽加行。为何称此意乐为无尽加行？由此意乐显现能舍一切内外诸物，故观为菩萨无尽加行。
'持戒意乐是菩萨无尽加行'显示三业清净加行，即思维住持戒律的意乐称为菩萨无尽加行。为何此意乐称为无尽加行？因为由此意乐之因显现能正持戒律等。
'安忍意乐是菩萨无尽加行'显示不害加行，即思维安住忍辱的意乐是菩萨无尽加行。为何？因为由此意乐之因生起对一切加害众生无嗔恨心的加行。

།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་མཐར་འབྱིན་པའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་ལ་གནས་པར་སེམས་པའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བསམ་པ་དེའི་ རྒྱུ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་མཐར་དབྱུང་བའི་སྔོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་འགྲོ་བ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བསམ་གཏན་གྱི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ཉོན་མོངས་པ་འཇིལ་བའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ། བསམ་གཏན་ལ་གནས་པར་སེམས་པའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་བསམ་པ་དེའི་རྒྱུས་བསམ་གཏན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་འཇིལ་ཞིང་སྦྱོར་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ཤེས་བྱ་རྣམས་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ ལོག་པར་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ།ཤེས་རབ་སྒྲུབ་པར་སེམས་པའི་བསམ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བསམ་པ་དེའི་རྒྱུས་ཐོས་པ་ཐམས་ཅད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཛིན་པའི་སྦྱོར་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ནི་ཚད་མེད་པ་ བཞིའི་བསམ་པས་བསྟན་ཏེ།བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་སྟེ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པ་བཞིའི་བསམ་པ་ལ་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། བྱམས་པའི་བསམ་པས་སེམས་ཅན་ རྣམས་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་དང་།སྙིང་བརྩེ་བའི་བསམ་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བདེ་བར་བྱེད་པ་དང་། དགའ་བའི་བསམ་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་དགའ་བ་ལ་མོས་པར་བྱེད་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་བསམ་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆགས་སེམས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་སྤོང་བར་ སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། བདེ་འགྲོར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཕན་པར་བྱེད་པའོ། །ཁམས་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྒྲོལ་བར་བྱེད་པ་ནི་བདེ་བར་བྱེད་པའོ། ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་བདེ་བའི་མོས་པ་མེད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དགའ་བ་ལ་མོས་པའོ། །བྱམས་པ་དང་ གནོད་པར་སེམས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གི་སེམས་མེད་པ་དེ་ནི་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་སྤོང་བ་ཞེས་བྱའོ།།གང་ལ་གནས་ནས་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྡོམ་པའི་སྦྱོར་བས་བསྟན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་སོ།།ལུས་ཀྱི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བར་སེམས་པའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བསམ་པ་དེའི་རྒྱུ་ལས་ལུས་ཀྱི་ལས་རྣམ་གསུམ་གྱི་སྡོམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་སྦྱར་ རོ།།ལུས་ཀྱི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྡོམ་པ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་སྤངས་པའོ་། །ངག་གི་ཉེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཕྲ་མ་དང་ངག་རྩུབ་མོ་དང་། ཚིག་ཀྱལ་པ་སྟེ། དེ་དག་སྤངས་པའོ། ། ཇི་ལྟར་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ནི་ཆོས་ལ་སློབ་དཔོན་གྱི་དཔེ་མཁྱུད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐོས་པའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་ཟང་ཟིང་མེད་ཅིང་ཐོས་པ་ཚོལ་བའི་བསམ་པ་ནི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ ཞེས་བྱ་སྟེ།ཐོས་པའི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་ལས་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་དཔེ་མཁྱུད་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་སྟོན་པའི་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

'精进的发心是菩萨的无尽加行'这句话说明了究竟圆满的加行。安住于精进的发心是菩萨的无尽加行。为什么呢？因为从这种发心的因中，显现以精进为先导而圆满一切善根的加行。
'禅定的发心是菩萨的无尽加行'这句话说明了断除烦恼的加行。安住于禅定的发心是菩萨的无尽加行。为什么呢？因为从这种发心的因中，显现断除一切与禅定相违的烦恼的加行。
'智慧的发心是菩萨的无尽加行'这句话说明了如实趣入诸所知的加行。修习智慧的发心是菩萨的无尽加行。为什么呢？因为从这种发心的因中，显现如实领受一切所闻的加行。
无尽加行是以四无量心的发心来说明的，即说'慈心、悲心、喜心、舍心的发心是菩萨的无尽加行'。为什么四无量心的发心称为无尽加行呢？因为以慈心的发心利益众生，以悲心的发心给予众生安乐，以喜心的发心使众生趣入法喜，以舍心的发心使众生远离贪心和嗔恨。
其中，安置众生于涅槃和善趣是利益。解脱三界痛苦是给予安乐。不贪著欲界的欲乐是趣入法喜。对于慈爱和伤害的对境无有贪心和嗔恨心，这就是远离贪嗔。
安住于何处而有无尽加行，是以身语意律仪的加行来说明的，即说'身的发心是菩萨的无尽加行'等。清净身业的发心是菩萨的无尽加行，因为从这种发心的因中，生起清净三种身业律仪的加行。语和意的律仪也同样类推。
三种身业律仪是指断除杀生、不与取和邪淫。四种语过是指妄语、离间语、粗恶语和绮语，即断除这些。
如何是无尽加行，是以'对于法无有师长吝法故，闻法的发心是菩萨的无尽加行'来说明的。菩萨以清净无染的发心求闻经典等，这就是无尽加行。因为从这种清净的闻法发心中，生起对其他众生无吝惜地传法的加行。

།གང་གི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་དཔེ་མཁྱུད་མེད་པའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། སློབ་དཔོན་གྱི་དཔེ་མཁྱུད་མེད་པར་སྟོན་པའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་གྱི་དཔེ་མཁྱུད་མེད་པར་སྟོན་པ་དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་དང་། ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཀུན་མ་ལུས་པར་མཁྱེན་པས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་དེ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔས་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏེ་གང་ཞེ་ན། གང་གི་དོན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། མཆོག་གི་གནས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། བླ་མའི་ས་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི སྦྱོར་བ་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་སྒྱུར་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚུལ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ལས་དབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བཤགས་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་དང་། དགེ་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱིར་སྦྱོར་ བ་དང་།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་དང་། བསྟན་པ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་དང་། དམ་པ་དག་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་དང་། ཁ་འོག་ཏུ་ལུས་འཁྲུས་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་དང་། གོ་ཆའི་བསམ་པ་བརྟན་ཞིང་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་དང་ཕན་པ་ལ་སྦྱོར་ བའོ།།དེ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་གི་དོན་དུ་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་སེམས་པའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་ནས་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཡང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་འཇོག་ཅིང་།བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་སྐྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ཚུལ་འདིས་ཅི་རིག་པར་བཤད་པར་བྱའོ། །སེམས་ ཅན་གཞན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་མཆོག་གི་གནས་ལ་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ།སེམས་ཅན་གཞན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་འགོད་པར་སེམས་པའི་བསམ་པ་ལས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་འདོད་མ་ ཆགས་པ་དང་།ཞེ་མི་སྡང་བ་དང་། གཏི་མི་མུག་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་རབ་ཏུ་འཛུད་པའི་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་སྦྱོར་བའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་བླ་མའི་ས་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་ གཞན་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་ལ་དགོད་པར་སེམས་པའི་བསམ་པ་ལས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བསྔོ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ལ་དབང་སྒྱུར་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བར་སེམས་པའི་བསམ་པ་ལས་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

由于精进不竭，以'阿阇黎无私的发心即是菩萨的精进不竭'这句话来说明。阿阇黎无私地教导的发心就是菩萨的精进不竭。为什么呢？因为阿阇黎无私地教导也是为了获得一切智智的智慧而精进，所以称为菩萨的精进不竭。其中，因为如实了知一切存在和所有现象，故称为一切智。
其精进又以十五种方式广说，是哪些呢？为何而精进、殊胜处的精进、随入上地的精进、为调伏一切法而精进、为证悟佛法而精进、为出离不善而精进、为忏悔过失而精进、为趣入善法而精进、为菩提资粮而精进、为转法轮而精进、为护持教法而精进、为随顺清净圣法而精进、为身心清净而精进、为坚固不动的铠甲发心而精进、为利益他人而精进。
其中，'一切智心的发心是菩萨的精进不竭'这句话说明为何而精进。为获得一切智智的智慧而发心即是菩萨的精进不竭。为什么呢？因为获得一切智智后，也令其他众生安住于无上菩提心，修行引发菩提心的精进，故称为菩萨的精进不竭。其余也应当依此方式如理解说。
'令其他众生如实受持菩提心的发心是菩萨的精进不竭'这句话说明殊胜处的精进。从令其他众生安住菩提心的发心中，能生起引导众生趣入无贪、无嗔、无痴善根的精进。
'修习善根的发心是菩萨的精进不竭'这句话说明随入上地的精进。从令其他众生安住三善根的发心中，能生起为获得无上菩提而回向一切善根的精进。
'回向菩提的发心是菩萨的精进不竭'这句话说明为调伏一切法而精进。从将一切善根回向无上菩提的发心中，能生起以力、无畏等圆满摄集一切佛法的精进。

།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚུལ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་སེམས་པའི་བསམ་པ་དེ་ལས་དམ་པའི་ཆོས་ཀུན་འཛིན་པའི་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ རོ།། དམ་པའི་ཆོས་ཀུན་འཛིན་པའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་མི་དགེ་བ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ། དམ་པའི་ཆོས་ཀུན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་ལས། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་མི་དགེ་བ་བྱས་པ་ཀུན་ འཆགས་ཤིང་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཉེས་པ་བཤགས་པའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བཤགས་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་བཤགས་པར་སེམས་པའི་བསམ་པ་ལས་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ མཐོལ་ཞིང་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་འབྱུང་ངོ་།།སྡིག་པ་མཐོལ་བའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བཤགས་པར་སེམས་པའི་བསམ་པ་ལས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསོད་ནམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསོད་ནམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ བསྟན་ཏེ།བསོད་ནམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་སེམས་པའི་བསམ་པ་ལས། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་བསགས་པའི་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚད་མེད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་པར་བསགས་པའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་ བྱ་བས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ།བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་པ་བསགས་པར་སེམས་པའི་བསམ་པ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་གསོལ་བ་འདེབས་པའི་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་གསོལ་བ་ འདེབས་པའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་པ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་གསོལ་བ་འདེབས་པའི་བསམ་པ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ འཛིན་པའི་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ཡིན་ལ། དམ་པའི་ཆོས་ཀུན་སྔར་འཛིན་པ་ཞེས་སྔར་བསྟན་པ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པ་འཛིན་པ་ལ་བྱ་བས་བྱེ་བྲག་ཡོད་དོ། །དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་དམ་པ་དག་དང་མཐུན་པའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ།དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་བསམ་པ་ལས་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་གི་ཕྲིན་ ལས་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཛིན་པར་མཛད་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་ལས་ལ་སྦྱོར་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ལས་ཀྱི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཁ་འོག་ཏུ་ལུས་འཁྲུས་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་ དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལས་བྱ་བར་སེམས་པའི་བསམ་པ་ལས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པའི་ཁུར་སྒྲོལ་བའི་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གོ་ཆ་སྲ་ཞིང་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་པ་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་གོ་ཆ་བསམ་པ་བརྟན་ཞིང་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་ སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ།ཁུར་བླངས་པ་སྒྲོལ་བའི་བསམ་པ་ལས་གོ་ཆ་སྲ་ཞིང་མི་འདོར་བའི་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གོ་ཆ་སྲ་ཞིང་མི་འདོར་བའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པའོ།

以'思维正确摄集一切佛法是菩萨的无尽加行'这句话，为了证悟佛法而说明加行，因为从思维正确摄集一切佛法的心意中，会生起受持一切正法的加行。
以'受持一切正法的思维是菩萨的无尽加行'这句话，为了从不善业中出离而说明加行，因为从思维通达一切正法的心意中，会生起为了忏悔并断除身语意三门所造的一切不善业而修行的加行。
以'忏悔过失的思维是菩萨的无尽加行'这句话，为了忏悔过错而说明加行，因为从思维忏悔罪业不善法的心意中，会生起发露并断除一切罪业的加行。
以'发露罪业的思维是菩萨的无尽加行'这句话，说明趣入善法的加行，因为从思维忏悔过错的心意中，会生起随喜凡夫、声闻、缘觉、菩萨以及如来一切功德的加行。
以'随喜一切功德的思维是菩萨的无尽加行'这句话，说明为菩提资粮而修行的加行，因为从思维随喜一切功德的心意中，会生起积累广大福德资粮的加行。
以'积累无量福德资粮的思维是菩萨的无尽加行'这句话，说明为转法轮而修行的加行，因为从思维积累无量福德资粮的心意中，会生起祈请一切如来转法轮的加行。
以'祈请一切佛陀的思维是菩萨的无尽加行'这句话，说明为受持教法而修行的加行，因为从思维祈请一切佛陀转法轮的心意中，会生起完全受持诸如来所说正法的加行。这是为了使如来教法长久住世的加行，而前面所说的'受持一切正法'是指自己证悟后的受持，这是其差别。
以'完全受持正法的思维是菩萨的无尽加行'这句话，说明与圣者相应的加行，因为从思维完全受持正法的心意中，会生起圣者法的加行。其中圣者指佛陀和菩萨们。他们的事业是受持一切正法，由于修行这样的事业，故称为菩萨的无尽加行。
以'圣者事业的思维是菩萨的无尽加行'这句话，说明为了向下清洗身体而修行的加行，因为从思维行持圣者事业的心意中，会生起完成所担负的利益自他誓愿的加行。
以'坚固不舍铠甲的思维是菩萨的无尽加行'这句话，说明为了铠甲思维坚固不动而修行的加行，因为从思维完成所担负重任的心意中，会生起坚固不舍铠甲的加行。坚固不舍铠甲的思维是菩萨的无尽加行。

།གཞན་གྱི་དོན་དང་ཕན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་བརྟན་ཞིང་མི་འདོར་བའི་ བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ།གཟུངས་སླ་ཞིང་གོ་སླ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཞི་ཚོམས་སུ་བཤད་པ་དེ་བསྟན་པའོ། །ཡང་སྦྱོར་བ་བཞི་སྟེ། འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། འཁོར་བ་ན་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་། ཐ་དད་ པའི་ས་བོན་བརྟས་པའི་ས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་།ཐ་དད་པའི་ས་བོན་བརྟས་པའི་རྒྱུ་ལ་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བས་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ནི་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བར་བྱེད་དོ། ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་འཁོར་བ་མི་གཏོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་སྦྱིན་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བས་འཁོར་བ་ན་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ཟང་ཟིང་སྦྱིན་པ་དང་། མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་དང་། ཆོས སྦྱིན་པ་ལས་ཆོས་སྦྱིན་པས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ན་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བས་ན།ཆོས་སྦྱིན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའོ་། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཐ་དད་པའི་ས་བོན་བརྟས་པའི་ས་ལ་སྦྱོར་བ་ བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་ བྱའོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་པའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ཐ་དད་པའི་ས་བོན་བརྟས་པའི་རྒྱུ་ལ་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་དེ་ཡང་འདོད་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེ་བས་ན་འདོད་མ་ཆགས་པ་ལ་ སོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་པའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པ་གཞན་དུ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ཚན་ངེས་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་བསྟན་ཏེ་མི་འདོད་པའི་གཉེན་པོ་དང་། ཐབས་མི་ཤེས་པའི་གཉེན་པོ་ དང་།ཤེས་རབ་མེད་པའི་གཉེན་པོ་དང་། བསོད་ནམས་མེད་པའི་གཉེན་པོ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་པར་འགྱུར། ཆོས་སྦྱིན་པས་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཤེས་པར་འགྱུར། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེད་པར་འགྱུར།དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་པའི་སྦྱོར་བས་ནི་སེམས་ཅན་དགེ་བའི་རྩ་བས་དབུལ་བ་རྣམས་ལ་བསོད་ནམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྦྱོར་ བ་མི་ཟད་པ་རྣམ་གྲངས་བཞིས་སྟོན་ཏེ།ཡུལ་ལ་ཆགས་པའི་གཉེན་པོ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། ཐབས་མཁས་པའི་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལ་དགོན་པ་ལ་གནས་ཤིང་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པའི་ རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་མི་ངོམས་པའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཡུལ་ལ་ཆགས་པའི་གཉེན་པོ་ལ་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ།དེ་ཡང་གང་ན་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། གང་གིས་ཆགས་པ་མེད་པས་ཡུལ་ལ་ཆགས་པའི་གཉེན་པོར་འགྱུར་ཏེ། དགོན་པ་ལ་གནས་པ་དང་། ཚིག་ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱིས་རང་ བཞིན་བསྟན་ཏོ།

宣说利益他人的修行，坚固精进不舍的发心即是菩萨无尽修行。为何称为无尽修行？因为能成办一切有情的事业修行。尊者舍利子，此外这四种称为菩萨无尽修行等，为了使菩萨无尽修行易于受持易于理解而分四组来说明。
又有四种修行：不舍轮回的修行、轮回中无烦恼方便的修行、增长不同种子之地的修行、增长不同种子之因的修行。
其中以菩提心无尽修行说明不舍轮回的修行，因为以菩提心不舍轮回，具足菩提心者不舍轮回之故。以法布施解脱无尽修行说明轮回中无烦恼方便的修行，其中布施有三种：财物布施、无畏布施、法布施，其中法布施能使众生在轮回中无烦恼，故法布施即是无烦恼无尽修行。
以成熟众生无尽修行说明增长不同种子之地的修行，其中生起成熟解脱的智慧即是成熟。因此在众生心相续中生起成熟解脱的智慧即是成熟众生无尽修行。
以积集善根无尽修行说明增长不同种子之因的修行，成熟解脱的智慧也从无贪等善根积集而生，因此修习无贪等善根即是积集善根无尽修行。
另一方面，以菩提心无尽修行等四组以四种了义来说明：对治不欲、对治不知方便、对治无智慧、对治无福德。以菩提心能欲求无上菩提，以法布施能了知成就无上菩提的方便，以成熟众生能在众生心相续中生起成熟解脱的智慧，以积集善根修行能使贫乏善根的众生积集无量福德。
又有四种无尽修行，以此等说明四种无尽修行：对治贪著境界的修行、修习福德资粮、修习智慧资粮、善巧方便的修行。
其中以住阿兰若及随行头陀功德、知足少欲无厌足无尽修行说明对治贪著境界的修行，即是以何处无贪及以何无贪而成为对治贪著境界，以住阿兰若及后面诸句说明其性相。

།བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་ལ་མི་ངོམས་པའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་ལྡན་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ།།ཡང་ན་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་གསུམ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་གཉིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །ཚོགས་དེ་གཉིས་བསག་པ་ལ་ཆོག་མི་ཤེས་པར་སྦྱོར་བ་ནི་མི་ངོམས་པའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཐོས་པ་བཙལ་བ་ལ་མི་ངོམས་པའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ། ཚོགས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་རྒྱུའི་དོན་ཏོ། །དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་ལ་ཆོག་མི་ཤེས་པར་སྦྱོར་བ་ལ་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ཤེས་པས་མི་ངོམས་པའི་སྦྱོར བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྦྱོར་བ་སྟེ།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བསྔོས་ནས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ཡང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་བར་མ་དོར་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བར་བརྩོན་ འགྲུས་མི་ཟད་པའི་སྐབས་ནས་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཆུའི་ཐིགས་པ་ལྟུང་བའི་དཔེས་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ།།གཞན་ཡང་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡི་གེ་དང་རྩིས་དང་ལག་རྩིས་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ནི་བགྲང་བ་རྟོག་པའི་ སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པའོ།།བྲེ་དང་སྲང་ལ་སོགས་པས་གཞལ་བ་ཤེས་པ་ནི་གཞལ་བ་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པའོ། །གོས་དང་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་བརྟག་པ་ཤེས་པ་ནི་དཔྱད་པ་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པའོ། །མི་དང་གླང་པོ་ཆེ་དང་རྟ་ལ་སོགས་པའི་ཤ་མཚན་དང་དཔྱད་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ ནི་སོ་སོར་བརྟག་པ་རྟོག་པའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པའོ།།གཞན་ཡང་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་བཞི་བསྟན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་རྟོགས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། འགོག་པ་དང་ལམ་རྟོགས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ ཉེས་དམིགས་བརྗོད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕན་ཡོན་བརྗོད་པའི་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་རྟོགས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཁམས་ གསུམ་གྱི་འཁོར་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་རྒྱུ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་ཤེས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ འགོག་པ་དང་ལམ་རྟོགས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ།རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ལ། དེའི་རྒྱུ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་བརྗོད་པའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཉེས་དམིགས་བརྗོད་པའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་ཡིན་ལ། དེའི་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་སྟོན་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ ཡོངས་སུ་བརྗོད་པའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ།

以'不知满足积累福德智慧资粮的无尽加行'说明了修习福德资粮，其中具足四无量心是福德资粮。具足三十七菩提分法的禅定是智慧资粮。或者说布施、持戒、忍辱三者是福德资粮。禅定和智慧二者是智慧资粮。对积累这两种资粮永不知足的修习称为不知满足的无尽加行。
以'不知满足寻求闻法的无尽加行'说明了修习智慧资粮，资粮一词是因的意思。因为对听闻正法永不知足的修习会生起智慧。
以'不知满足回向菩提的智慧无尽加行'说明了善巧方便的修习，即善于将一切善根回向无上菩提的智慧叫做回向菩提的智慧，如此回向后，即使是微小的善根在未得无上菩提之前也不会中途耗尽，如同精进无尽品中以大海水滴的比喻所说，因此称为善巧方便的修习。
另外所谓四种无尽加行是：了知文字、算术、手相等是数量观察的无尽加行。了知斗、秤等度量是计量观察的无尽加行。了知衣服、珍宝等鉴别是判断观察的无尽加行。了知人、象、马等相貌和医术等是分别观察的无尽加行。
另外以'四种无尽加行'说明了其他类别的四种无尽加行：即修习了知苦谛和集谛，修习了知灭谛和道谛，说明烦恼过患的修习，说明清净功德的修习。
其中以'了知烦恼因的无尽加行'说明了修习了知苦谛和集谛，烦恼是指苦谛，因为三界轮回是烦恼的缘故。其因是集谛，当知道苦的因是集时，称为了知烦恼因的无尽加行。
以'了知清净因的无尽加行'说明了修习了知灭谛和道谛，清净是灭谛，其因是道谛，如此了知后称为了知清净因的无尽加行。
以'宣说烦恼因的无尽加行'说明了说明烦恼过患的修习，即苦谛是无常、痛苦、空性、无我，其因集谛是集起、生起、因缘，如此宣说称为宣说烦恼因的无尽加行。

།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཕན་ཡོན་ཡོངས་སུ་བརྗོད་པའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕན་ཡོན་བརྗོད་པའི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི་འགོག་པ་དང་། ཞི་བ་དང་གྱ་ནོམ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ ཡིན་ལ།ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་ལམ་དང་། རིགས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་སྟོན་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཕན་ཡོན་ཡོངས་སུ་བརྗོད་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚིག་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་ སྟོན་ཏེ།འཁོར་བའི་རྒྱུ་སྟོན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། མྱ་ངན་འདས་པའི་ལམ་སྟོན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། འཁོར་བའི་རྒྱུའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་སྦྱོར་བས་ཏེ། མདོའི་ཚིག་བཞི་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །གཞན་ཡང་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་ པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་བཞི་བསྟན་ཏེ།ཕུང་པོ་རྣམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མཁས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། ཁམས་གསུམ་གྲོང་སྟོང་པ་ལྟ་བུར་མཁས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྦྲུལ་གདུག་པའི་དུག་བཞིན་དུ་མ་རུངས་པར་བྱེད་པར་མཁས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། དངོས་ པོ་རྣམས་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་མཁས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་སྟེ་།དེ་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ནི་བདག་དང་བདག་གི་དང་བྲལ་ཏེ་གྲོང་སྟོང་པ་དང་འདྲ། མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པའི་ སྒོ་ནས་རང་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྲོག་དང་འདྲ་བ་མ་རུངས་པར་བྱེད་པས་སྐྱེ་མཆེད་ནི་སྦྲུལ་གདུག་པ་ལྟ་བུའི་དུག་དང་འདྲ།ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལྟར་ཤེས་ན་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་ དང་།སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟག་པའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཡང་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་སྟོན་ཏེ། འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པར་ཡོངས་སུ་བརྟན་པའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་ལ། ཇི་ཙམ་འདུ་བྱེད་དུ་གྱུར་པ་ཐམས་ ཅད་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བ་སྟེ། དེ་ལ་དགོད་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་མདོར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། གོང་དུ་སྨོས་པའི་སྦྱོར་བ་དེ་དག་ཅིའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པའི་གཏན་ ཚིགས་མདོར་བསྡུས་ནས་སྟོན་ཏེ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་ཟད་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་ཀུན་ཀྱང་དེ་ལ་གཞོལ་ཞིང་འབབ་ལ་བབ་པས་མི་ཟད་པ་སྟེ། སྦྱོར་བ་དང་པོ་རྩོམ་པ་དང་། བར་དུ་སྒོམ་པ་དང་། མཐར་ཕྱིན་པའི་ བྱེ་བྲག་གིས་ཚིག་གསུམ་སྨོས་སོ།།སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་མཆོག་གི་གནས་མངོན་པར་ཚོལ་བའི་ཚུལ་དང་། ཐབས་ལ་མང་དུ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་། ། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་མི་ཟད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་མི་ཟད་པ་ཡང་། རང་བཞིན་མི་ཟད་པ་དང་། ལས་མི་ཟད་པ་དང་། རྒྱུ་མི་ཟད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་དག གིས་རིམ་བཞིན་དུ་མི་ཟད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཇི་ལྟར་མི་ཟད་པ་དང་། གང་དག་གིས་མི་ཟད་པ་བསྟན་ཏོ། །རང་བཞིན་མི་ཟད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

以'宣说清净功德与利益之无尽加行'说明宣说清净利益之加行。其中，灭谛即是灭、寂静、殊胜和出离，道谛即是道、正理、修行和能出离。如是宣说清净功德与利益之加行称为无尽。
以其他同义词，以四种意义宣说：即与轮回因之宣说相应的加行、与涅槃道之宣说相应的加行、宣说轮回因过患之加行、宣说涅槃功德之加行，这四种加行依次与经文四句相对应。
另外，'四种无尽加行'以其他同义词说明：即善巧了知诸蕴如幻之加行、善巧了知三界如空城之加行、善巧了知诸处如毒蛇之害之加行、善巧了知诸法从缘起之加行。
其中，五蕴如幻，十八界离我我所故如空城，眼等诸处缘色等境生贪等烦恼，从而损害如命根般的善根，故诸处如毒蛇之毒。一切内外诸法皆从因缘而生。如是了知蕴界处及缘起之相，则依次称为观察蕴、界、处、缘起之无尽加行。
复次以其他同义词说明无尽加行：称为宣说诸行无常之无尽加行。凡是有为法皆是无常，菩萨如是宣说之加行无尽，故称为宣说诸行无常之无尽加行。
同样，一切有漏行皆是苦，有为无为一切法皆无我，离烦恼即是寂静涅槃，为安立此理而宣说之加行称为无尽加行。
'尊者舍利子，简而言之'等，是总结上述加行何以无尽之理由：一切智智如虚空不可穷尽，菩萨一切加行皆趣入、流向、汇入其中故无尽。初始、中间、究竟三个阶段以三句说明。
无尽加行已说明完毕。殊胜菩萨即是为显示上求殊胜境界之方式与方法而多所宣说者。
'尊者舍利子，复次菩萨增上意乐无尽'等所说。其中增上意乐无尽可从自性无尽、业无尽、因无尽三方面理解，依次说明何者无尽、如何无尽、由何无尽。为说明自性无尽而说'何以故'等。

།དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་མོས་པ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། ངེས་པར་ འབྱེད་པ་དད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་།ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུས་ན་བཅོ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཅོ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། མཆོག་གི་བསམ་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསམ་པ་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་བསམ་པ་དང་། མཐུའི་བསམ་པ་དང་། ཕན་པའི་བསམ་པ་དང་། བདེ་བའི་བསམ་པ་དང་། ལྷུག་པའི་བསམ་པ་དང་། བརྟན་པའི་བསམ་པ་དང་། མི་སླུ་བའི་བསམ་པ་དང་། མ་དག་པའི་བསམ་པ་དང་། དག་པའི་བསམ་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་དག་པའི་བསམ་པ་དང་། ཚར་གཅད་པའི་བསམ་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བསམ་པའོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཆོག་གི་བསམ་པ་ཞེས བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྦྱིན་པ་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་ བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དོན་དམ་པ་ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཟབ་མོ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་ པའི་མཐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐུའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དགེ་བའི་སེམས་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་འདོད་པ་ནི་ཕན་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་དང་། སྡུག་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་ འབྲེལ་པ་མེད་པའི་སེམས་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ནི་བརྟན་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཐབས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཐབས་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་མོས་པ་ནི་མི་སླུ་ བའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ཐམས་ཅད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་དག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་པ་དག་པའི་ས་ནས་བཟུང་སྟེ། སྤྱོད་པ་ངེས་པའི་སའི་བར་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ནི་ དག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པའི་ས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མ་དག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ནི་ཚར་བཅད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སོ་སོར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།དག་པ་དང་ཤིན་ཏུ་དག་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱི་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དང་། རྟེན་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ རྟོགས་པ་བཅོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་གིས་བྱ་བ་བཅུ་བྱེད་དེ།བཅུ་གང་ཞེ་ན། མཆོག་གི་བསམ་པས་ནི་དཀོན་མཆོག་ལ་མཆོད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསམ་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལ་སྲོག་གི་ཕྱིར་བསམས་བཞིན་དུ་ཉེས་པར་འབྱུང་བར་མི་བྱེད་ལ།ཉེས་པར་བྱུང་ན་ཡང་མྱུར་བ་མྱུར་བར་སོ་སོར་འཆགས་པར་བྱེད་དོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསམ་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པ་རྟག་ཏུ་བྱེད་པས་བག་ཡོད་པར་གནས་ཤིང་མཆོག་ཏུ་ བག་ཡོད་པར་གནས་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱིས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ན་འཁོར་བར་ཡང་བྱེད་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་མི་གཏོང་བར་ཡང་བྱེད་དོ།

对于佛陀的诸法生起信解、观察、抉择，以信心为先导，以择法为先导，这就是菩萨的增上意乐。菩萨的这些增上意乐，总的来说应当了知有十五种。哪十五种呢？最胜意乐、持戒意乐、波罗蜜多意乐、真实义意乐、神力意乐、利益意乐、安乐意乐、广大意乐、坚固意乐、不欺诳意乐、未清净意乐、清净意乐、极清净意乐、降伏意乐、俱生意乐。
其中，菩萨对于佛、法、僧三宝的增上意乐，就称为最胜意乐。对于菩萨正受持的戒律的增上意乐，就称为持戒意乐。对于布施、忍辱、精进、禅定、智慧等圆满成就的增上意乐，就称为波罗蜜多意乐。对于法无我、人无我、胜义谛、法性甚深的增上意乐，就称为真实义意乐。对于诸佛菩萨不可思议的神通力的增上意乐，就称为神力意乐。
欲令诸有情生起善心，就称为利益意乐。对诸有情无所求取之心，与可爱果报无关之心的增上意乐，就称为安乐意乐。一心决定趣向无上正等正觉，就称为坚固意乐。对于利益有情的方便和成就菩提的方便具有无颠倒智慧的胜解，就称为不欺诳意乐。
菩萨在一切胜解行地的增上意乐，就称为未清净意乐。从净意乐地乃至决定行地的菩萨增上意乐，就称为清净意乐。菩萨在究竟地的增上意乐，就称为极清净意乐。其中未清净意乐就称为降伏意乐，因为是应当观察的缘故。清净和极清净的增上意乐就称为俱生意乐，因为已成为自性并且极为稳固的缘故。
菩萨们总的来说以这十五种善巧了知的增上意乐成办十种事业。哪十种呢？以最胜意乐供养三宝，修习一切菩提资粮中最殊胜的一切行相。以持戒意乐正受持菩萨戒律，即使为了生命也不故意违犯，若有违犯也迅速忏悔。以波罗蜜多意乐恒常修习诸善法，安住于正念，最极安住正念。以真实义增上意乐，以无烦恼心为众生而流转生死，也不舍离涅槃的增上意乐。

།མཐུའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་ནི་བསྟན་ པ་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་དད་ཅིང་སྟོན་པར་ཡང་བྱེད་ལ།བསྒོམ་པ་ལ་ཡང་གཅེས་པར་འཛིན་ཏེ། འདོད་པ་སྐྱེས་པས་ཤས་ཆེར་གནས་ལ། ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་ཏོ། །ཕན་པའི་བསམ་པ་དང་། བདེ་བའི་བསམ་པ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པས་ནི་སེམས་ ཅན་དོན་གྱི་བྱ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ།།སྦྱོར་བ་བྱས་ནས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོའོ། །བརྟན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་འབར་བ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་རྩོམ་པར་གནས་ཏེ། སྦྱོར་བ་ལྷོད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། སྦྱོར་བ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ རོ།།མི་སླུ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བར་འགྱུར་ཏེ། ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་དམའ་བ་དང་། །ཆུང་ངུ་ཙམ་དང་། ངན་ངོན་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ཆོག་པར་མི་འཛིན་ཏོ། །ཚར་བཅད་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པར་འདྲེན་ཏོ།།ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་ནི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་ཕན་པ་དང་། བདེ་བའི་ཕྱིར་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱེད་དོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་བཅོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་དང་། མདོ་ འདི་ལས་གསུངས་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་འབྱུང་བ་དག་ཀྱང་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་པ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་སྙམ་ནས་དྲི་བའི་ཕྱིར་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་སྨོས་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་པའི་བསམ་པ་ བས་ཀྱང་།དམིགས་པ་དང་ཡོན་ཏན་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ལྟ་བུར་འཕགས་པའམ། ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ནི་རྟག་ཏུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་སེམས་པས་ན་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ལྷག་པར་དམིགས་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཇི་ལྟར་ལྷག་པར་དམིགས་པ་ནི་ཐ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཅི་སེམས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པས་དམིགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བས་བཤད་དེ། ས་དང་པོ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཇི་ཙམ་དུ་སེམས་ཀྱི་གཡོ་བ་དང་།རྟོག་པ་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་ལྷག་པར་དམིགས་པར་བྱེད་ཀྱི། མི་དགེ་བ་ལ་མ་ཡིན་པས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནས་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་འཕར་ཞིང་དེ་ལ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ ས་གོང་མའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་སེམས་པ་ནི།།འཕོ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཁམས་གསུམ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཕགས་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རྒལ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པའོ། །འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ལ་ལྟོས་ནས་རང་སངས་རྒྱས་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཕགས་པ་ ཡིན་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དེ་གཉིས་ཀ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཕགས་པས་ན། གོང་དང་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཀུན་གྱི་གཙོ་བོའམ་དམ་པར་གྱུར་པས་རྩེ་མོར་ལྷག་པའི་བསམ་པའོ། །ས་དང་པོ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ ནས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྒྱ་གཡོ་བར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནས།ས་རེ་རེ་ཞིང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རེ་རེ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ། ཡོན་ཏན་གོང་ནས་གོང་དུ་ལྷག་པར་གྱུར་པ་ལ། བྱེ་བྲག་གི་ཆོས་ཀུན་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོས་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་།སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གསལ་བར་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་སུམ་ དུ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ལ་འདྲིས་པར་བྱེད་པ་ནི་ལྷག་པར་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བའོ།

以殊胜的增上意乐对教法从内心深处生起信心并且宣说，对修行也珍视爱护，以生起欲乐而多分安住，不以仅仅听闻和思维为满足。以利益意乐、安乐意乐和增上意乐，致力于一切种类的利益众生事业。即使付出努力也不会厌倦。以坚固的增上意乐，安住于精进炽盛和广大精进的正确发起，不会松懈努力，也不会退失努力。
以不欺诳的增上意乐，对所修持的种种善法迅速获得证悟，不以获得低劣、微小或粗浅的殊胜为满足。以调伏的增上意乐引导俱生的增上意乐。以俱生的增上意乐，为了天人的利益、安乐迅速现证无上正等正觉。
这十五种增上意乐以及此经所说的增上意乐和菩萨行相互契合。若问为何菩萨的意乐称为增上意乐，因此说'为何如此'。较前所说的意乐更为殊胜，或者说菩萨们的意乐恒常为自他利益而思维，故称增上意乐。因此说'为缘一切善根增上'等。
对一切善根如何增上缘念，即如说'乃至菩萨所思维一切皆以增上意乐缘念善根'。住初地菩萨的一切心念和分别都增上缘念善根，而非不善，故称增上意乐。为了从初地等升进并安住二地等，思维获得上地功德，是转进增上意乐。
菩萨超越三界而行故为超越增上意乐。相对声闻而言，缘觉更为殊胜，菩萨较彼二者更为殊胜，如是愈来愈殊胜，成为一切中最胜最上，故为最胜增上意乐。初地圆满布施波罗蜜后能于一刹那震动百世界等，乃至每地圆满一波罗蜜，功德愈来愈殊胜，称为持殊胜法。
住第八地菩萨以慧根明了禅定等菩提分法及力、无畏等一切佛法，以成熟方式现前明显，故称现前一切佛法增上意乐。菩萨地位愈来愈殊胜的因——波罗蜜多、无量等，是殊胜分随顺法，于彼熟习称为增上缘念。一切事业皆为自他利益。

།ཉམས་འོག་ཏུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་ནི་མཐར་འབྱིན་པ་སྟེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་མཐར་འབྱིན་པ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་འོག་ཏུ་ས་དེ་ཉིད་ལས་ས་བཅུ་པའི་བར་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་དང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ཞིང་འདྲི་བས་མི་སྐྱོ་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ལ་ངེས་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་འབད་པས་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བས་ན་ངེས་པར་བྱས་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། རྒྱན་དང་གླུ་གར་ལ་སོགས་པ་དྲེགས་པའི་ཡན་ལག་སྤངས་ཏེ། སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་པ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཆ་ལུགས་འཛིན་ཅིང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི། བརྟུལ་ཞུགས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ལ་གོམས་པས་ཆ་ལུགས་མཛེས་པ་ལྷུན་གྱིས གྲུབ་པ་ལ་བརྟུལ་ཞུགས་གྲུབ་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པ་ལ་གྲོགས་བདག་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་གྲོགས་བྱས་ཤིང་བཏང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། གོ་སྐབས་མེད་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པའོ། །དམུ་རྒོད་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་པ་ལ་འདུག་ཏུ་མི་བཏུབ་ པས་གནས་ལ་དམུ་རྒོད་དང་།ཡང་དག་པའི་ལམ་དུ་འཇུག་ཏུ་མི་བཏུབ་པས་འཇུག་པ་ལ་དམུ་རྒོད་དང་། སྤྱོད་པ་ཉམས་བཞིན་དུ་དད་པས་བྱིན་པ་ཆུད་གསོན་པར་བྱེད་པས་སྤྱོད་པ་དམུ་རྒོད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཅང་ཤེས་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ལྟ་བ་དང་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པར་ འགྲོགས་པ་དམུ་རྒོད་དེ།རྟ་དམུ་རྒོད་དང་འདྲ་བའི་སྐྱོན་དེ་དག་སྤངས་ཏེ། དམུ་རྒོད་མ་ཡིན་པས་ན་ཅང་ཤེས་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྟ་ཅང་ཤེས་བཞིན་ནོ། །བསླབ་པ་གསུམ་ལ་གནས་ཏེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལས་འདས་པས་འཕགས་པ་ཡིན་ལ། བསླབ་པ་གསུམ་གྱིས་དབང་པོའི་ སྒོ་བསྡམས་པ་ལ་སོགས་པས་སེམས་དུལ་བར་གྱུར་པས་ན་དུལ་བའི་སའི་ལྷག་པའི་བསམ་པའོ།།སྐྱེ་བོ་གང་དག་མཐོང་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱེ་བོ་མི་སྲུན་པ་དང་མ་འདྲེས་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་དང་མ་འདྲེས་པས་ན་མ་འདྲེས་པའི་ལྷག་པའི་ བསམ་པའོ།།ཡན་ལག་གི་དམ་པ་མགོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཤིན་ཏུ་བྱ་དཀའ་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་འདི་ལྟ་བུ་དག་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱི་བྱ་དཀའ་སྟེ། ཀུན་གྱི་སྤྱོད་པ་ལས་ལྷག་པས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བཤད་དེ། སྦྱིན་པ་ནི་ དངོས་སུ་ཟད་དེ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་གཙུག་ལག་ཁང་ནས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཆད་པ་བཅད་པར་འོས་པ་དག་གི་དཔུང་གཉེན་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་མཐུ་ཆུང་བ་གདོལ་པ་ལ་སོགས་པས་སྤྱོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་དང་དུ་ལེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འབྲས་ བུ་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལག་མཐིལ་དུ་འོང་སྟེ། ཐོབ་ཟིན་པ་ཡང་བོར་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་བཙལ་དཀའ་བ་ཚོལ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་རོ་ཡིན་ན། དེ་ལ་མ་ཆགས་པ་དང་། སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་མ་ཟིན་ན་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྨད་པའི་བྱ་བ་ཡིན་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་མི་སྨོད་པས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་བསྒྲུབ་པ་ནི་བྱ་དཀའ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བ་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཕན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་རབ་ཏུ་བརྟགས་པས་ན་ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་བདུན་མེད་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པའོ། །ལན་རེ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་གནས་བཟང་པོ་གདམས་ཏེ་གཏོང་བར་བྱེད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ནི་ལན་རེ་བ་མེད་པས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་འདྲ་བར་སྦྱིན་པའི་གནས་སུ་སེམས་པའོ་།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཟབ་མོ་ནི་ཀུན་གྱིས་འཇུག་པར་དཀའ་བ་ལ་བྱ་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་མི་སྔང་སྟེ། མི་སྐྲག་ཅེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

使修持得以成就即是究竟，对于自他二利究竟称为如是。获得菩萨初地之后，于彼地乃至十地之间的违品及对治等，向诸佛菩萨及善知识们求问而无厌，为此于地清净差别决定，如是精进无厌故称为决定增上意乐。
舍弃装饰、歌舞等傲慢支分，剃除须发等持出家相而圆满律仪行，即是圆满一切律仪，如是串习而庄严仪相任运成就，称为律仪成就增上意乐。
于无上菩提修行中为友伴，为他作友而不舍离故，是无间隙增上意乐。
四种野性于正修行中不堪安住故为住处野性，不堪入正道故为趣入野性，行为退失而浪费信施故为行为野性，与菩萨调顺者间见解行为等不相应而交往为野性，断除如野马般过失，因非野性故称为调顺增上意乐，如调顺马。
安住三学而超越凡夫地故为圣者，以三学守护根门等而心调伏故为调伏地增上意乐。
不与见之生贪等烦恼的恶劣众生相杂，且与烦恼本身不相杂故为不杂增上意乐。
以头等殊胜肢体布施等，此等六波罗蜜极为难行，是声闻等其他圣者难行，超胜一切行故说为增上意乐。布施即是实际。
持戒是对寺院中应受惩罚者等作护卫，对弱小众生旃陀罗等的轻蔑等过失予以容忍，出世间果位声闻缘觉一切菩提唾手可得，已得亦舍而求难求无上菩提，世间一切安乐之最为禅定味，于彼无著，布施持戒等若无般若波罗蜜摄持则仅为轮回因，为般若所呵责之事，于彼等善根亦不呵责，修行彼等波罗蜜即是难行增上意乐。
一切众生之事业即是今生安乐与来世利益。以智慧界分别等详加观察故为无七种慢增上意乐。
期待回报者是选择良好布施处而行施，菩萨则无所期待故于一切众生平等视为布施处。
诸佛甚深法即是众生难入者，即空性。菩萨以智慧善巧通达故不畏惧，不畏惧是其异名。

།བྱིན་གྱི་རླབས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་འབོགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེས་ས་ནས་སར་འགྲོ་བར་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཁུར་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཕུང་པོའི་ཁུར་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཁུར་དང་། དམ་བཅས་པའི་ཁུར་དང་། བརྩོན་པའི་ཁུར་རྣམས་ཏེ། ཁུར་དོར་བར་བྱ་བ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ནི་ཕུང་པོའི་ཁུར་བླངས་པ་བོར་ཏེ། དེས་ཕུང པོ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཐོབ་བོ།།ཀུན་འབྱུང་བ་སྤངས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཁུར་བླངས་པ་བོར་ཏེ། དེས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བདེ་བ་ཐོབ་བོ། །ལམ་བསྒོམས་པས་ནི་དམ་བཅས་པའི་ཁུར་བླངས་པ་བོར་ཏེ། དེས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བདེ་བ་ཐོབ་པོ། །འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ པས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཁུར་བླངས་པ་བོར་ཏེ།དེས་ཉེ་བར་ཞི་བའི་བདེ་བ་ཐོབ་པོ། །དེ་བས་ན་ཁུར་བླངས་པ་སྒྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྒྲོལ་བ་ནི་བོར་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་ཁུར་བླངས་པ་ནི་དམ་བཅས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པར་དམ་བཅས་པ་བཞིན་བྱེད་པས་ན་ སྒྲོལ་བ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་མ་ཞུམ་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་བརྩོན་པས་ན་བརྩོན་པ་མི་ཟད་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལས་མི་ཟད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།འབྱུང་པོ་ནི་མི་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་གནོད་པ་མི་བྱེད་པས་ནི། དེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་འགྲོ་བ་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཀུན་ལ་བུ་གཅིག་པོ་བཞིན་དུ་བྱམས་པའོ། ། འཕགས་པ་ནི་གང་ཟག་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་བདག་གི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་གྱུར་པར་ཤེས་ནས་དེ་དག་ལ་ཆོས་གོས་དང་བསོད་སྙོམས་དང་སྙུན་གྱི་རྐྱེན་སྨན་གྱི་ཡོ་བྱད་ལ་སོགས་པས་ཕན་པར་བྱེད་དོ། །འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ལས དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་གྱུར་ཞེས་སྙིང་རྗེ་བའོ།།བླ་མ་ནི་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ལུས་ཀྱིས་ཕྱག་འཚལ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པས་ན་གུས་པའོ། །དཔུང་གཉེན་མེད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཉེན་པ་སྟེ། དེ་དག་སྐྱེ་བ་ ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྒྲོལ་བར་བྱེད་པས་ན་དཔུང་གཉེན་ནོ།།སྐྱབས་མེད་པས་ནི་ལྷག་མཐོང་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ལྷག་མཐོང་སྟོན་པར་བྱེད་པས་སྐྱབས་སོ། །གླིང་མེད་པ་ནི་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞིས་བདས་པ་སྟེ། དེ་དག་ཆུ་བོ་བཞི་ལས་རློན་པར་བྱེད་པས་ན་གླིང་ ངོ་།།མགོན་མེད་པ་ནི་ཞི་གནས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ཞི་གནས་སྟོན་པས་ན་མགོན་ནོ། །གྲོགས་མེད་པ་ནི་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མའི་ཞིང་བླས་དང་བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པ་གྲོགས་མེད་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མའི་དོན་དུ་གྱུར་པའི་གྲོགས་ཅི་རིགས་པར་བྱེད་པས་ན་གྲོགས་སོ། ། གྱ་གྱུ་ཅན་ནི་བསམ་པ་མི་དྲང་བའོ། །དམུ་རྒོད་ནི་སྨྲ་བའི་དོན་གསལ་བར་མི་སྟོན་པའོ། གཡོན་ཅན་ནི་བདག་གི་ཉེས་པ་བཅབ་པའི་ཐབས་བཟུང་སྟེ། གཏམ་རླུང་ལ་བསྐུར་བའོ། །ཐིབས་པོ་སྤྱོད་པ་ནི་གཞན་ལ་སླུ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་གཞན་དུ་གནས་ལ་གཞན་དུ་སྟོན་པའོ། ། བྱས་པ་མི་གཟོ་བ་ནི་ཕན་བཏགས་པ་མི་དྲན་པའོ། །འཁུ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་རྐུ་ཐབས་ཀྱིས་རྒོལ་བ་སྟེ། དེ་དག་ལ་འདིས་བདག་ལ་ཕན་བཏགས་སོ་སྙམ་དུ་བྱས་པ་ཚོར་བའོ། །གནོད་པ་བྱེད་པ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མའི་དོན་གྱི་བགེགས་བྱེད་པའོ། །ལོག་པར གྱུར་པ་ནི་ལམ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་སྟེ།དེ་དག་ཡང་དག་པའི་ལམ་ལ་འགོད་པས་བདེན་པའོ། །ལེགས་པར་བྱས་པ་ནི་དགེ་བ་བྱས་པའོ། །གཞན་གྱི་འཁྲུལ་པ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་ཉེས་པ་བྱས་པའོ། །ལོག་པར་ཞུགས་པ་ནི་མི་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་དག་མི་དགེ་བ་ལས་སླར་བཟློག་ པས་ན་ཀུན་སྲུང་བའོ།

加持是指菩萨的智慧等逐渐增上，由此从一地到一地前进的殊胜意乐。
重担有四种：即蕴的重担、烦恼的重担、誓愿的重担、精进的重担。这些重担分别是为了舍弃、断除、修行、圆满而依次承担的。
其中，由遍知苦谛而舍弃蕴的重担，由此获得无蕴之乐。由断除集谛而舍弃烦恼的重担，由此获得解脱之乐。由修习道谛而舍弃誓愿的重担，由此获得圆满菩提之乐。由现证灭谛而舍弃精进的重担，由此获得寂灭之乐。
因此称为解脱重担，解脱即是舍弃的意思。或者说，担负重担是指立誓愿，如同立誓成就无上菩提那样去做即是解脱，因此称为无畏的殊胜意乐。
为了令众生和佛法圆满成熟而常精进，故称为精进无尽的殊胜意乐。为了显示业无尽故，又说'殊胜意乐是'等等。
鬼神是指非人，对他们不作损害，故称为调柔。
众生是指六道所摄的一切众生，对他们都如同独子般慈爱。
圣者是指八大补特伽罗等，知道他们是自己的善知识后，以法衣、饮食、病缘药物等资具利益他们。
非圣者是指凡夫，对他们因为受业和烦恼所转而生起悲悯。
上师是指和尚、阿阇黎等，对他们以身体顶礼等表示恭敬。
无依怙者是指被生老等苦所逼迫的人，令他们从生等苦中解脱，故为依怙。
无救护者是指离于毗婆舍那的人，为他们开示毗婆舍那，故为救护。
无洲岛者是指被四大暴流所追逐的人，令他们从四暴流中得到救护，故为洲岛。
无怙主者是指离于止观的人，为他们开示止观，故为怙主。
无伴侣者是指今生来世的福德等无有伴侣的人，为他们做今生来世适宜的伴侣，故为伴侣。
狡诈者是指心意不正直的人。
粗暴者是指说话不明确的人。
奸诈者是指隐藏自己过失，将话语托付于风中的人。
行为隐蔽者是指为欺骗他人而自己住在一处却显示在他处的人。
忘恩负义者是指不记得他人恩惠的人。
怨恨者是指以盗贼手段攻击菩萨的人，对他们要觉知'此人对我有恩'。
作害者是指障碍来世利益的人。
邪行者是指入于邪道的人，令他们安住于正道故为诚实。
善行是指所作善业。
他人过失是指他人所造的过错。
入邪者是指趣入不善的人，令他们从不善中回转故为守护。

།ཐབས་ཀྱི་དགེ་བ་སྤྱོད་པ་ནི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། བསྔོ་བ་ལ་མཁས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་དགེ་བ་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ཉེས་པར་མི་ལྟ་བའོ། །སྦྱིན་པའི་གནས་ནི་གང་ཟག་ཡོན་ཏན་ཅན་ཏེ། དེ་དག་ལ་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིས་རིམ་གྲོ་བྱེད་ པའོ།།རྗེས་སུ་བསྟན་པས་ནི་འདི་གྱིས་ཤིག་།འདི་ནི་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་སྟོན་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་པས་ན་མཐུན་པར་འཛིན་པའོ། །གདམས་ངག་གིས་གང་ཟག་ཕ་རོལ་པོའི་བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་མི་ སྡུག་པའམ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་ལ་སྦྱོར་བའོ།།རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་བསྟན་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་བསྒྲུབས་པས་ན་བཀའ་བློ་བདེ་བའོ། །དགོན་པར་གནས་པ་ལ་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། གུས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཕུ་དུད་བྱེད་པའོ། ། ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་རྙེད་པ་དང་། ཕྱག་འཚལ་བ་ལ་སོགས་པ་བཀུར་སྟི་དང་། བསྟོད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དག་ལ་མ་ཆགས་པས་ན་དོན་དུ་མི་གཉེར་བའོ། །དམ་པའི་ཆོས་བཙལ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལུས་དང་སྲོག་ལ་མི་ལྟ་བའོ། །ལྷག་པའི བསམ་པ་དག་པས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྤྱོད་ལམ་སྒྱུར་བའི་ཚུལ་འཆོས་པ་མེད་པའོ།།ངག་བསྡམས་པས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་བདག་གི་ཡོན་ཏན་གླེང་བའམ། བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཚིག་གི་ལམ་འཇམ་པོ་ ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཁ་གསག་མེད་པའོ།།ནན་གྱིས་སློང་བ་ནི་ཐོབ་ཀྱིས་འཇལ་བའོ། །སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་ཏེ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་སུ་བཏུབ་པས་ན་ལས་སུ་རུང་བའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐུས་འཁོར་བ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པར་བྱས་ཀྱང་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་ བསོད་ནམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་སྩོགས་པས་ན་འཁོར་བར་གཞོལ་བའོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བར་ཁས་བླངས་པས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚེ་ཕྱི་ནང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལ་ཇི་མི་སྙམ་སྟེ། དེ་བས་ན། དཀའ་འམ་སླ་འམ་སྙམ་པ་ཡི། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་ནས་ ནི།།འགྲོ་བ་འདི་དག་ཉམ་ཐག་ཅེས། །ཁྱོད་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཞལ་གྱིས་བཞེས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུ་མི་ཟད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཕྱིར་ན་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དེ་དག་གི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཐམས་ཅད་མི་ཟད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སྦྱིན་པ་དང་ ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་བསོད་ནམས་སུ་བགྲང་ངོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉེ་བར་བསྟན་ཏེ་བརྟས་ཤིང་སྨིན་པར་བྱས་པ་དང་།སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་འཚོ་བ་སྟེ། གསོས་སུ་གྱུར་པ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་འདིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མི་ཟད་པ་ཡང་ དག་པར་བསྒྲུབས་པ་རྒྱུ་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཟད་པར་མི་ནུས་ཞེས་གསུངས་སོ།།ལྷག་པའི་བསམ་པ་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།ཆོས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དྲུག་སྟེ། ཕན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་ དང་།ཆོས་བཞིན་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྲུང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་བརྩོན་པ་དང་། ཆོས་ལས་མི་གཡོ་བ་དང་། ཆོས་ལས་མི་ཉམས་པ་སྟེ། དེ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ སྨྲས་སོ།།རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མི་ཟད་པ་གཞན་ལ་ལྟ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་ གསུམ་གྱིས་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ།བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན། བརྩོན་འགྲུས་ནི་གཉི་གར་འགྲོ་བར་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་མི་ཟད་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་སྐྱེད་པ་དང་། བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་མི་ཟད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པར་རིག་པར་བྱའོ།

修习方便善行，即是随喜和善于回向等门中修习善行，对于这些不生邪见。布施处即是具德之人，对他们以利养和恭敬来承事。
以教导而言，即是说'你要做这个'，'这个不要做'，按照所教导的去做，故称为随顺。
以教诫而言，即是了知他人的意乐和随眠等，为对治这些而修习不净观或慈心等。
教导即是宣说出世间道，按照所教导的修行，故称为听从教诲。
对于住阿兰若者常行恭敬，以示尊重而顶礼。
对于法衣等利养和礼拜等恭敬以及赞颂偈颂等不生贪著，故不追求。
为求正法和利益众生，不顾惜身命。
因增上意乐清净，故无以烦恼心假装有功德以取信于人的伪善。
因护持语言，故无以烦恼心宣说自己功德，或以教导方式说柔顺语的谄媚。
强求即是以所得偿还。
心无烦恼即是远离过失而能专注安住，故称为堪能。
以智慧力虽然背离轮回，但仍积集一切能生轮回的福德善根，故趣向轮回。
因发愿利益一切众生，故在利益众生时对内外一切苦难无所顾虑。因此说：'舍弃难易之分别，汝以自身立誓愿，众生皆陷困厄中。'
为显示因不尽，故说'因此诸圣者的一切增上意乐皆不穷尽'等。
布施、持戒等一切所计福德皆已示现、增长、成熟，无量众生皆得摄受、养育，以此增上意乐成就不尽的一切智智，因这三种清净因缘，不能为轮回一切烦恼所尽，如是宣说。
增上意乐不尽已说完毕。
住法菩萨有六种：行一切利益法、如法而行、随法守护、精进于法、不离于法、不退于法。为显示这些，具寿舍利子对菩萨无尽慧如是说：'善男子，菩萨们还有其他不尽吗？'等，广说六波罗蜜多。
以六波罗蜜多显示自他二利圆满：布施、持戒、忍辱三者显示利他圆满；禅定、智慧二者显示自利圆满；精进则通二者。这些不尽，应知是从发菩提心、意乐、加行和增上意乐不尽的因而生，故为不尽。

།ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་འདི་དག་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆེད་དུ བསྒྲུབས་པ་དང་།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཟད་མི་ཤེས་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་རྒྱུར་བསྒྲུབ་པ་དང་། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཟད་མི་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། མདོ་འདི་ལས་གསུངས་པའི་སྤྱོད་པ་དེ་དག་མི་ཟད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མི་ ཟད་པ་བརྒྱད་ཅུ་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།སྦྱིན་པ་མི་ཟད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཕན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ཡང་མི་ཟད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་སོ།།སྦྱིན་པ་མི་ཟད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དོར་བའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། གཉེན་པོ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པས་སྦྱིན་པ་མི་ཟད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་ བཟུང་བ་ཡང་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྦྱིན་པའི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་།དེ་ལ་ཕྱིའི་སྦྱིན་པ་ནི་ཟས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཟས་སྦྱིན་པ་ནས། རྩེད་མོ་ཐམས་ཅད་གཏོང་བའི་སྦྱིན་པའི་བར་གྱིས་བསྟན། ནང་གི་སྦྱིན་པ་ནི་རྐང་པ་སྦྱིན་པ་ནས་རུས་པ་དང་རྐང་སྦྱིན་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། ། དེ་དག་ཀྱང་ཕྱིའི་རྒྱལ་སྲིད་ཡོངས་སུ་བཏང་བའི་དཔེས་ནང་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྒྱལ་སྲིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིའི་སྦྱིན་པ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཉི་ཤུ་བཞིའོ་། །ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི མཐུའི་བསམ་པའི་སྒོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།སེམས་ཅན་བྱམས་པ་དྲན་པས་ཡིད་བདེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མཛོད་དྲན་ནས་ཡིད་བདེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རོལ་མོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གྲགས་པ་བསྟོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དྲི་ཞིམ་པ་རང་ལས་བྱུང་བ་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་དང་།ཟས་ཀྱི་རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཕྱོགས་དང་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མལ་ཆ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྟན་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྟན་གྱི་རྒྱན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྟན་ལ་རེག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རང་དབང་ཡོད་ པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཤེས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འཁོར་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཆེན་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དགོས་པ་བསམ་པ་ལ་མཁས་པ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་དང་།དབང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཆུང་མ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། ནོར་དང་འབྲུ་དང་མཛོད་དང་བང་བ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་། གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་གཏོང་བའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་དབང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན། གཞན་ནི་ཚིག་རེ་རེ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་སྦྱར་རོ། །ནང་ གི་སྦྱིན་པ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་བརྒྱད་པོ་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།བགོ་བཤས་སྐྱེ་བོ་བསྐྱང་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རང་རྒོལ་བའི་མཐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་ལ་རྟོག་པས་བག་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རྩོད་པ་སྦྱོང་བས་ཆད་པ་བཅད་པ་དང་། ཕན་པར་བྱ་ཞེས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འབྲས་བུས་ཉེ་བར་འཚོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ལུས་ཤིན་ཏུ་འཇམ་པ་དང་། སྙིང་པོའི་ལུས་སུ་གྱུར་པས་བསྟན་ཏེ། རྐང་པ་སྦྱིན་པ་མན་ཆད་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ ཞེའོ།

或者，菩萨的这些行为，如发菩提心等，是为了无上菩提而回向，为了一切众生而修行，为了通达诸法真如无尽而修行，为了证得无住涅槃无尽而修行，因此，此经所说的这些行为应当了知为无尽，每一个八十种无尽都应当广泛运用。
安住于布施无尽的菩萨称为行一切利益法的菩萨，为了显示这一点，所以说'诸菩萨的布施也是无尽'等。
布施无尽有三种：由摄受果报、远离违品的自性清净、摄受对治的自性清净，应当了知布施无尽。
摄受果报又有外施和内施两种差别。其中外施是从施食于求食者，乃至施予一切游戏之间的布施来显示。内施是从布施脚到布施骨髓之间来显示。
这些也是以舍弃外在王位的比喻来显示内在功德王位圆满的缘故，外施有二十四种摄义：受用圆满、受用自在圆满、受用威力意乐门圆满、以慈心念众生而生喜悦圆满、忆念库藏而生喜悦圆满、音乐圆满、名声赞誉圆满、自然生起妙香圆满、饮食美味圆满、方位眷属圆满、卧具圆满、广大座具圆满、座具庄严圆满、座具触感圆满、自在圆满、了知大士圆满、胜伏广大眷属圆满、大摄受圆满、法圆满、善巧思维所需圆满、权势圆满、妻子圆满。
以布施财物、谷物、库藏、仓储，以及布施村庄、城市等的两句话显示权势圆满。其他则与每一句话依次配合。
内施有八种摄义：处所圆满、分配养护众生圆满、自力对治圆满、观察业际而无放逸圆满、调伏诤讼而作惩处圆满、利益圆满、受用果报而资养圆满、身体圆满分为两种：以极其柔软的身体和成为精华之身来显示，从布施脚以下依次配合。

།ཟས་ཀྱིས་ནི་བྱ་བ་ལྔ་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་ལྟོགས་ནས་ཚེ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དང་། བཀྲེས་པས་སྤོབས་པ་ཞན་པ་དང་། བྲུ་བས་གདུངས་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཉམ་ཆུང་བས་སྟོབས་མེད་པ་དང་། རིད་པས་ཁ་དོག་མི་མཛེས་པ་ལ་ཟས་བྱིན་ན་ཚེ་དང་སྤོབས་པ་དང་། བདེ་ བ་དང་།སྟོབས་དང་། ཁ་དོག་ཉེ་བར་སྟོན་པར་འགྱུར་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། སྤོབས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བདེ་བ་དང་། སྟོབས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། སྤུ་མདོག་མཛེས་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཟས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཟས་སྦྱིན་པའོ། །བཏུང་བས་ནི་སེམས་ཅན་སྐོམ་གྱིས་གདུངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གདུང་བའི་སྲེད་པ་སེལ་བར་བྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་རང་གི་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྲེད་པ་ཐམས་ཅད་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཏུང་བ འདོད་པ་རྣམས་ལ་བཏུང་བ་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱའོ། །སྲེད་པ་ནི་ཡང་སྲིད་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་། དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་དང་དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་དུ་སྦྱོར་བའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་ན། ཉོན་མོངས་པའི་ནང་ནས་མིང་གིས་ བཀར་ཏེ་སྨྲས་སོ།།བཞོན་པས་ནི་ངལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་བྱེད་པ་དང་། བགྲོད་པའི་གནས་སུ་ཕྱིན་པའི་འབྱོར་བ་གཉིས་བྱེད་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙུན་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་བདེ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་འབྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁྱོགས་ལ་སོགས་པ་བཞོན་པ་སྦྱིན་པའོ།།གོས་ཀྱིས་ནི་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་དྲི་མ་ལ་སོགས་པའི་མི་སྡུག་པ་འགེབས་པ་དང་། གཞན་གྱི་མིག་སྔར་སྡུག་པར་བྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་སྐྱོན་མི་མཛེས་པ་དགབ་པའི་ཕྱིར། བདག་གི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཁྲེལ་ཡོད་པའི་གོས་གཉིས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གསེར་གྱི་ཁ་དོག་ལྟ་བུའི་མདོག་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་གོས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་གོས་སྦྱིན་པའོ། །མར་མེས་ནི་མུན་པ་བསལ་ཏེ་བལྟ་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ ཐམས་ཅད་མཐོང་བར་བྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལྷའི་སྤྱན་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ན་གཟུགས་རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་དང་།ཉེ་བ་དང་རིང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གཟིགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མར་མེ་སྦྱིན་པའོ། །རོལ་ མོའི་སྒྲས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣ་བའི་དབང་པོ་སིམ་པར་བྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལྷའི་སྙན་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་སྒྲ་ཆེན་པོ་དང་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པར་གསན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོལ་མོའི་སྒྲ་སྦྱིན་པའོ།། སྤོས་ནི་བདུག་པ་རྣམས་སོ། །བྱུག་པ་ནི་ཙན་དན་ལ་སོགས་པའི་ལྡེ་གུ་སྟེ། དེ་དག་གིས་ནི་དྲི་ཞིམ་པར་བྱེད་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྒྱུད་ལ་མངའ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པས་བྱུག་པའི་ཕྱིར་སྤོས་དང་། བྱུག་པ་སྦྱིན་ནོ་། །མེ་ཏོག་ཕྲེང་ནི་མེ་ཏོག་བརྒྱུས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཕན ཚུན་བསྐྱོད་ཀྱང་མི་འབྲུལ་ཞིང་ཆུད་ཟ་བར་མི་འགྱུར་བས་གཟུངས་དང་།བཤད་པའི་དོན་མི་བརྗེད་པའི་སྤོབས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་མེ་ཏོག་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་སྦྱིན་པའོ། །ཕྱེ་མ་ནི་ཙན་དན་དང་གུར་གུམ་ལ་སོགས་ པའི་ཕྱེ་མ་སྟེ།དེ་དག་གིས་ནི་དྲི་ཞིམ་པར་བྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་མངའ་བའི་ལུས་ཀྱི་དྲི་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱེ་མ་སྦྱིན་པའོ།

食物有五种作用，即：饥饿而致命终，饥饿使信心减弱，饥饿使人痛苦，虚弱而无力，消瘦而容色不美。若施予食物则能获得寿命、信心、安乐、力量和容色，因此菩萨为了显示如来无量寿命、无碍辩才、禅定与等持之乐、不可思议力量和美妙身色，而对求食者布施食物。
饮品能消除众生渴求之苦，因此菩萨为了断除自身一切烦恼和渴爱而对求饮者布施饮品。烦恼是指嗔恨等，渴爱是指引生后有、具有喜贪、对此彼生起欢喜，因其是三界轮回的主要原因，故在烦恼中特别提出。
乘具能消除疲劳等痛苦，并能达到所欲前往之处这两种利益，因此菩萨为了获得如来远离一切病苦的安乐，以及获得世间与出世间一切圆满，而布施轿子等乘具。
衣服能遮蔽身体肢体和污垢等不净，使人在他人面前庄严，因此菩萨为了遮蔽恶行过失的不净，就自身而言获得惭愧，就他人而言获得羞耻这两种衣服，以及为了清净如来金色般的身色，而对求衣者布施衣服。
灯能除暗使人见到一切可见之物，因此菩萨为了获得如来天眼，能遍见三千大千世界中粗细远近等一切色法，而布施灯明。
音乐声能令众生耳根愉悦，因此菩萨为了清净如来天耳，能无碍听闻三千大千世界中一切大小等声音，而布施音乐声。
香是熏香，涂香是檀香等香膏，这些能使人芳香，为了获得如来相续中具有的戒等香气而布施香和涂香。
花鬘是串起的花朵，它即使相互摇动也不会散落损坏，因此为了获得总持、不忘所说义的辩才和三十七道品菩提分的花朵而布施花鬘。
香粉是檀香和郁金等的粉末，这些能使人芳香，因此菩萨为了获得如来和菩萨们自然具有的悦意身香而布施香粉。

།རོ་ནི་ཁ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བསྐ་བ་ དང་།ལན་ཚྭའི་རོ་དང་། མངར་བ་སྟེ། རོ་གཞན་དང་གཞན་དེ་དག་གིས་ནི་ལྕེའི་དབང་པོས་ཚོར་བར་བྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་རོ་བྲོ་བའི་མཆོག་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མིད་པ་ན་རོ་བྲོ་བ་ཚོར་བར་བྱེད་པའི་རྩ་བདུན་སྟོང་གྱེན་དུ་ལྟ་བ་ཡོད་དེ་། ཐ་ན་ཏིལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཙམ་ གཅིག་གསོལ་ན་ཡང་སྐུ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་འགྱུར་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྲོ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པའོ།།གནས་ནི་ཁང་ཁྱིམ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་ནི་བདག་གནོད་བྱེད་རྣམས་ལས་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལ་སོགས་པའི་ མཐུ་དང་ལྡན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གནས་སྦྱིན་པའོ།།མལ་ཆ་ནི་སྟན་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་ནི་གཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བར་བྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ཀྱི་གཟིམས་ཆ་དང་། འཕགས་པའི་གནས་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ གསུམ་དང་།ལྷའི་གནས་པ་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ཚངས་པའི་གནས་པ་ཚད་མེད་པ་བཞི་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མལ་ཆ་སྦྱིན་པའོ། །སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རེ་རེ་ན་རྡོ་རྗེའི་གདན་རེ་རེ་ཡོད་པ་ཀུན་མནན་ཅིང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྟན་སྦྱིན་ པའོ།།ཡོ་བྱད་ནི་མིང་གིས་སྨོས་པ་འདི་དག་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཁ་ཕྱིས་ཡན་ཆད་ཚོགས་ཆས་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གིས་ནི་མི་བྲེལ་བར་བྱེད་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡོ་བྱད་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྐངས་བའི་ཕྱིར་ཡོ་བྱད་ སྦྱིན་པའོ།།མི་རྒ་བ་ནི་རྒ་བ་མེད་པའོ། །མི་འཆི་བ་ནི་འཆི་བ་མེད་པ་སྟེ། རྒ་བ་དང་འཆི་བ་མེད་པ་ཉིད་བདུད་རྩིའི་བདེ་བ་ཡིན་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བྱའོ། །བྲན་ཕོ་དང་བྲན་མོ་ལ་སོགས་པ་མ་བཀོལ་ཏེ། རང་ཉམས་སུ་བཏང་བ་དང་། དེ་དག་འདོད་པ་ལ་ བྲན་ཕོ་བྲན་མོ་དགའ་བཞིན་དུ་བཏང་བས་ནི་དེ་དག་རང་ཉམས་ཀྱི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མངའ་བ།ཇོ་བོ་མེད་པའི་རང་དབང་བ། ཇོ་བོ་མེད་པའི་རང་དབང་དང་། དཔོན་པོ་མེད་པའི་རང་ཉམས་དར། མཁན་པོ་དང་སློབ་ དཔོན་གྱིས་བསྟན་པའི་ལུང་མེད་པས་རང་ཉིད་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་རང་འབྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་བསྐང་བའི་ཕྱིར་བྲན་ཕོ་དང་བྲན་མོ་སྦྱིན་པའོ།།རིགས་དང་བསམ་པ་དང་། མོས་པ་དང་། སྨོན་ལམ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཆེ་བས་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་།སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་འདི་དག་གིས་མཚོན་ཅིང་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་ནོ། །དམ་པ་སྨོས་པ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་མཚན་ལས་ཁྱད་ པར་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ན་གནས་པ་དང་།གསལ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཕྱག་དང་ཞབས་འཁོར་ལོའི་མཚན་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་མདོ་དག་ལས་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་བསྐང་བའི་ཕྱིར་གསེར་ལ་སོགས་པ་རིན་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པའོ། ། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་དག་རྟེན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་འཛིན་ཅིང་། གཟུགས་བཟང་པོས་མཛེས་པར་བྱེད་པས་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་སེན་མོ་ཟངས་ཀྱི་མདོག་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་ཅུ་མདོ་དག་ལས་གསུངས་པ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདུ་བུ་དང་། དཔུང་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་རྒྱན་སྣ་ཚོགས་སྦྱིན་པའོ། །གཙུག་གི་ནོར་བུ་དང་ཅོད་པན་ནི་ཡན་ལག་གི་དམ་པ་མགོ་བོའི་རྒྱན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཚན་དབུའི་གཙུག་ཏོར་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ནས་ཀྱང་བལྟར་མི་མཐོང་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མགོའི་རྒྱན་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ།

味道有寒、酸、热、涩、咸、甜，由这些不同的味道使舌根感知，菩萨也为获得大士相中最胜味觉，大士咽喉中有七千条向上的味觉神经，乃至食用芝麻般大小的食物也能遍及全身，为获得此功德而行一切味的布施。
住处即房屋等，由此能护自身免受伤害，菩萨也为使一切众生获得住处等力而行住处布施。
卧具即坐垫等，由此能体验睡眠安乐等，菩萨也为获得断除一切障碍的八解脱定的卧具，圣者住处三解脱门，天人住处四禅定，梵天住处四无量心而行卧具布施。
为获得并镇压三千大千世界中每一世界所具有的金刚座而行坐具布施。
资具即除上述所说名称外，从毛巾等一切用品，由此能使不匮乏，菩萨也为圆满菩提资粮一切福德智慧资粮而行资具布施。
不老即无衰老。不死即无死亡，无老无死即甘露之乐，指涅槃。
不役使男女奴仆等，让其自在，以及随其所愿欢喜地施予男女奴仆，使他们获得自在安乐，菩萨也为圆满如来所具有的无主自在、无主自在和无上自在，以及不依止亲教师阿阇黎教授而自然证悟的自生智慧而行男女奴仆布施。
由种姓、发心、信解、愿力、精进等殊胜，故有大士之行，因此称大菩萨和诸佛为大士，以此等显明彰显他们是大士，故为大士相。
所说殊胜是为显示超胜转轮王相，故为所依处、明显及圆满。此等即手足轮相等三十二相，如诸经中所说，为圆满此等而行一切金等珍宝布施。
彼等三十二大士相以所依方式摄持，以妙好庄严，故为随好，彼等即如铜色指甲等八十种，如诸经中所说，为圆满此等而行手镯、臂钏等各种装饰布施。
顶髻宝冠是身体最胜部分头部的装饰，为获得如来相中顶髻相连梵天界亦不可见而行头饰布施。

།རྟ་ལ་སོགས པ་བཞོན་པས་ནི་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་གནས་སུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་འདིས་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའམ།འདིར་ཕྱིན་པར་བྱ་བ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྟ་དང་བ་གླང་དང་དཔུང་བུ་ཆུང་དང་བཞོན་པ་སྦྱིན་པའོ། །བསམ་གཏན་བཞིའི་དང་པོ་ ལ་ཡན་ལག་ལྔ།གཉིས་པ་ལ་བཞི་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡན་ལག་དེ་དག་གི་ཚོགས་དགེ་བ་ལ་འདུན་པ་དང་། དབང་པོ་སྡོམ་པ་དང་། ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལུས་དང་སེམས་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་གནས་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པའོ། །གང་གི་ གོང་ན་བྱང་ཆུབ་གཞན་མེད་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་སྟེ།དེའང་ཡང་དག་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྫོགས་པ་མ་ལུས་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱ་སྟེ། དགའ་བའོ་ཅོག་གི་ནང་ན་དེ་ནི་དགའ་བ་མཆོག་ཡིན་པས་དེ་ཐོབ་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་དགའ་ཞིང་སྡུག་པའི་མཆོག་བུ་ཕོ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པ་སྟེ།འབྲས་བུ་གང་འདོད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་གང་སྦྱིན་པ་འོག་མ་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །གནས་གང་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམས་གནས་ཤིང་འཛིན་པའི་ གནས་དེ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཛོད་དང་བང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་དང་དྲན་པ་གཉིས་ལ་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ཉིད་སྙིང་པོ་ཡིན་པས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་སྟེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ།དེ་ལྟར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་དབང་དང་ལྡན་པས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་བདག་མེད་པ་ རྟོགས་པའི་ཆོས་ལ་དགའ་ཞིང་མོས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་།སེམས་ཀྱི་དགའ་བ་དང་། རྒྱུད་སིམ་པར་བྱེད་པའི་རྩེད་མོ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པའོ། །དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྐང་པ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ལས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་བདུན་ནམ་ བསླབ་པ་གསུམ་ལས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་མ་གཏོགས་པ་གཉིས་ལ་བྱའོ།།དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལག་པ་ནི་གདུལ་བྱ་སེམས་ཅན་ལ་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་ཏེ་། དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པའི་ལག་པ་བྱིན་ནས་ཁམས་གསུམ་གྱི་འདམ་ལས་དྲང་བར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དབང་པོ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ནི་དོན་དམ་པ་རྟོགས་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་ནི་གསུང་རབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་རྟོགས་པའོ། །ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཡིན་ལ་དེ་དག་གི་མཆོག་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །སྙིང་པོ་མེད་པའི་ལུས་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བསྐྱེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བྱའོ། །སྙིང་པོ་མེད་པའི་ལུས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས། སྙིང་པོ་དེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བླང་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉེ་བར་འཚོ བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྲོག་གནས་པའི་རྒྱུ་ཤ་དང་ཁྲག་ཡོངས་སུ་གཏོང་ཞེས་སྦྱར་རོ།།འཇམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་པགས་པ་འཇམ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ནང་གི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཕྱིའི་རླུང་ལ་སོགས་པས་གནོད་པ་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེ་ལྟར་མི་ཤིགས་ཤིང་ སྲ་བ་དང་།སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ལྟར་མཁྲེགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དོར་བའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་སྦྱིན་པའི་སྐྱོན་རྣམ་པ་བཞི་སྤངས་པས་རིག་པར་བྱའོ། །སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་སྐྱོན་དང་། བསམ་པའི་སྐྱོན་དང་། ལེན་པ་མགྲོན་དུ་གཉེར་བའི་སྐྱོན་དང་། ལེན་པ་ལ་འབུལ་བའི་སྐྱོན་ནོ།

乘坐马等交通工具可以到达目的地，因此大乘菩萨十地及其果位，以此到达或为了完成此处应到达之处而布施马、牛、小轿及乘具。
为了圆满四禅定中第一禅定有五支，第二禅定有四支等，以及为了圆满这些支分的善法欲、根律仪、知食量等，布施令身心安乐的游园等处所。
无有比其更高的菩提即是无上，而且是真实无误圆满通达一切诸法的证悟，即是一切智智，因为在一切喜乐中这是最胜喜乐，为了获得这个而布施世间最可爱可意的儿子等，下文中也应当随理类推为了何种果而布施何种事物。
如来十二部经所住持处即称为正法藏库，这是指菩萨的智慧和正念二者。
因为菩提即是精要所以称为菩提心要，那么它是什么样的呢？具足世间和出世间一切圆满，具足一切种类中最殊胜，如是具有一切圆满自在，称为正法之王，如是安立词义。
为了获得通达离开能取所取垢染的无我法而欢喜信解，布施一切身体安乐、心的欢喜和令相续清凉的游戏。
正法之足是指八圣道支中除正见外的其余七支，或是三学中除增上慧学外的其余二学。
正法之手是指向所化众生宣说正法，因此施予众生宣说正法之手以拔济三界泥潭之意。
根是指信等和眼等。佛眼是通达胜义。法眼是通达经典支分。
超胜三界一切是指声闻和独觉，其中最胜称为一切智智。
无实质的身体是指业和烦恼所生的五蕴。依靠这个无实质的身体，为了获得实质即法身并获得涅槃安乐，布施维持生命的血肉。
柔软等是指皮肤柔软等。佛身因为内在烦恼和外在风等无法损害，所以如金刚般不坏且坚固，如无爱子般坚硬。
应当了知远离违品的清净自性也是由断除布施四种过失而成就。即布施物的过失、发心的过失、所施对象的过失、布施时的过失。

།དེ་དག་ཀྱང་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་མི་མཐུན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་སྦྱིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། གཞན ཡང་དེ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་སྐྱོན་ནོ།།ང་རྒྱལ་བསྐྱེད་ཅིང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསམ་པའི་སྐྱོན་ནོ། །མགྲོན་དུ་གཉེར་ཏེ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལེན་པ་མགྲོན་དུ་གཉེར་བའི་སྐྱོན་ནོ། །ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་ལས་ཆུང་བའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལེན་པ་ ལ་འབུལ་བའི་སྐྱོན་ཏེ།མདོའི་ཚིག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་སྐྱོན་རྣམ་པ་འདི་བཞི་དང་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་ལ་སྐྱོན་དེ་དག་མེད་པས་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དོར་བའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་ སྦྱིན་པ་ནི་བབ་ཅོལ་དང་།ཆོས་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ལོངས་སྤྱོད་དག་བསྒྲུབས་ནས་གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་སྦྱིན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དངོས་པོའི་སྐྱོན་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་ལ་མེད་པར་འོག་མ་དག་ལ་ ཡང་རྒྱ་ཆེར་སྦྱར་རོ།།སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་ནད་ཀྱིས་གདུངས་པ་ལ་སོགས་པ་ནད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསོད་པར་བྱེད་པའམ། སྲོག་ཆགས་བསད་པའི་ཐབས་བསླབ་པ་སྦྱིན་པའམ། མཆོད་སྦྱིན་ངན་པ་ཡོ་ལང་ཆེན་པོ་གང་དུ་སྲོག་ཆགས་མང་པོ་ བསོགས་ནས་གསོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་བྱེད་ཅིང་སྦྱིན་པའོ།།སེམས་ཁེངས་པ་སྔོན་དུ་བྱས་ཏེ། ང་རྒྱལ་གྱི་བསམ་པས་གཏོང་བ་ནི་ང་རྒྱལ་བསྐྱེད་ཅིང་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་དགྲ་བོས་འཇིགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་མཛའ་བཤེས་ལ་ སྡུག་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཐ་མལ་པ་ལ་མཛེས་པས་སྦྱིན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མེད་དོ། །སློང་བ་པོ་སྔར་མགྲོན་དུ་གཉེར་ལ་ཕྱིས་མི་གཏོང་བའི་སྦྱིན་པ་མེད་དོ། །ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་ལས་བསྙུངས་ཏེ། སྦྱིན་པ་མི་བྱེད་ཀྱི། མཚུངས་པའམ་ ལྷག་པར་བྱེད་པས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་ལས་ཆུང་བའི་སྦྱིན་པ་མེད་དོ།།དངོས་པོ་བཟང་པོ་ཡོད་པ་ཐ་ཆད་དང་ངན་པ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ། །བདག་དང་གཞན་གཉི་ག་ལ་མི་མཁོ་བའི་དངོས་པོ་གཏོང་བ་ནི། ལྷག་པའི་བསམ་པ་མ་ཡིན་པས་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དངོས་པོ་ དམ་པ་སླང་བའི་ཕྱིར་ངན་པ་གཏོང་བ་ནི།གཡོ་སྒྱུའི་སྦྱིན་པའོ། །ནོར་བུ་དང་མུ་ཏིག་དང་། བཻ་ཌཱུཪྱ་ལ་སོགས་པ་འདྲ་བར་བཅོས་པ་སྦྱིན་པ་ནི་བཅོས་པའི་སྦྱིན་པའོ། །རོལ་མོའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ཆགས་ཤིང་འཕྲལ་དུ་ཡང་རྩེད་མོའི་དགའ་བས་སེམས་གཡེངས་བཞིན་རོལ་མོ་བྱེད་པ་ རོལ་མོ་མཁན་ལ་གཏོང་བ་ནི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒོད་པས་སྦྱིན་པའོ།།སྨད་འཚོང་མ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་གཏོང་བ་ནི་ལོག་པའི་བསམ་པས་སྦྱིན་པའོ། །ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་གཏི་མུག་གི་བསམ་པས་སྦྱིན་པའོ། ། དངོས་པོ་འདི་ལ་མ་བཏང་ན་གདོན་མི་ཟ་བས་ཆད་པས་བཅད་པ་དང་བསད་པ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་གཏོང་བ་ནི། ཚོལ་བའི་བསམ་པས་སྦྱིན་པའོ། །རྟག་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེན་ནས་གཏོང་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བསམ་པས་སྦྱིན་པའོ། །གཏོང་བ་ལ དགའ་བའི་བསམ་པ་མངོན་དུ་མ་གྱུར་བཞིན་དུ་གཏོང་བ་ནི་མ་དད་པར་སྦྱིན་པའོ།།དངོས་པོ་གཏོང་བར་མི་འདོད་བཞིན་དུ་གཏོང་བ་ནི་མི་དགའ་བར་སྦྱིན་པའོ། །དངོས་པོ་ལ་ཆགས་བཞིན་དུ་གཏོང་བ་ནི་ཉེ་བར་གནས་པའི་སྦྱིན་པའོ། །གང་ཟག་འདི་ལ་མ་སྦྱིན་ན་ཕ་མ་ལ་སོགས་པ་སུ་ ཡང་རུང་བ་བདག་ལ་མི་དགའ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་གཏོང་བ་ནི་ངོར་བལྟས་ནས་སྦྱིན་པའོ།།འདི་ལ་ནི་སྦྱིན་འདི་ལ་ནི་མི་སྦྱིན་སྙམ་པའི་བསམ་པས་གཏོང་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐ་དད་པའི་སྦྱིན་པ་སྟེ་བསྟན་པའོ།

尊者舍利子，再者，菩萨们没有寻求不相应受用的布施等，这是以下内容所说：不相应受用和损害众生的布施，以及其他与此相应的是布施物的过失。生起我慢而布施等是发心的过失。邀请作客而布施等是受施者邀请的过失。布施少于所说的等是对受施者布施的过失。
经中其余文句也都与这四种过失相对应。菩萨的布施没有这些过失，所以称为远离违品的清净自性。其中寻求不相应受用的布施是指轻率和不如法地获得受用后布施给他人，菩萨们没有这样的布施，应当如是理解。物品的过失等在菩萨布施中不存在，下文也当广泛地如是理解。
损害众生的布施是指为了解除病苦而杀害病人，或者教授杀生的方法，或者举行恶劣的大祭祀，在祭祀中聚集许多生命而杀害，布施这样的祭祀等。以傲慢心布施称为生起我慢而布施。菩萨没有对敌人众生以恐吓、对亲友众生以爱恋、对普通众生以装饰而布施。
没有先邀请乞者作客而后不布施的布施。不会少于所说和所承诺的布施，而是相等或更多，所以没有少于所说的布施。有好物品时不布施劣质和低劣的物品。布施对自他双方都无用的物品，称为非增上意乐的布施。
为了获得殊胜物品而布施劣质物品是诡诈的布施。布施仿制的宝石、珍珠、琉璃等是伪造的布施。贪著音乐果报且当下以游戏欢喜心散乱而布施音乐人是业果与嬉笑的布施。为了享用妓女等肢体而布施是邪意乐布施。不信业果而布施是愚痴意乐布施。
想着若不布施此物必定会遭受惩罚、杀害等损害而布施是追求意乐布施。执著常见等而布施是颠倒意乐布施。未生起欢喜布施的意乐而布施是无信布施。不愿布施物品而布施是不欢喜布施。贪著物品而布施是执著布施。
想着若不布施此人，父母等任何人都会不喜欢我而布施是顾面子布施。以'此人当布施，此人不当布施'的心而布施是众生差别布施，如是宣说。

།ཚིག་ལྷག་མ་གསུམ་ནི་བཤད་པ་སྟེ། འདི་ལ་སྦྱིན་ན་འབྲས་བུ་དང་ཕན་ ཡོན་ཆེ་བར་འགྱུར་སྙམ་ནས་དེ་ལ་གཏོང་བ་ནི།སྦྱིན་པའི་གནས་འདམ་ཞིང་སྦྱིན་པ་ཡིན་ལ། འདི་ལ་བྱིན་ན་འབྲས་བུ་དང་ཕན་ཡོན་ཆུང་བར་འགྱུར་སྙམ་ནས་གཏོང་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་གནས་མ་ཡིན་པར་བརྙས་ཤིང་སྦྱིན་པ་སྟེ། བསམ་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ ཡང་མེད་ལ།ཚིག་གིས་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བསྟོད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བའོ་ཞེས་སྨད་དེ་མཐོ་དམན་དུ་ཕྱེ་ནས་སྦྱིན་པ་མེད་པར་སྦྱར་རོ། །འདི་ལ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྦྱིན་ན། ཕྱིར་ཡང་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ སྦྱིན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་གཏོང་བ་ནི་ལན་ལ་རེ་བའི་སྦྱིན་པའོ།།གང་ཟག་འདི་ནི་སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་གཏོང་ཕོད་པའོ་ཞེས་གྲགས་པ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པའི་ཕྱིར་གཏོང་བ་ནི། གྲགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པའོ། །བདག་ནི་གཏོང་ཕོད་ཅིང་སྦྱིན་པའི་བདག་པོ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་དེ་ལྟ་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་ཞིང་གཏོང་བ་ནི།བདག་ལ་བསྟོད་པ་དང་། གཞན་ལ་སྨོད་པའི་སྦྱིན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྦྱིན་པའི་སྔ་རོལ་ཉིད་ནས་ཀྱང་ཡིད་དགའ་ལ། སྦྱིན་པའི་ཚེ་ན་ཡང་སེམས་དགའ་བར་བྱེད་ཅིང་། བྱིན་པས་ཀྱང་འགྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གདུང་ བ་དང་།ཡིད་ལ་གཅགས་པ་དང་། འགྱོད་པའི་སྦྱིན་པ་མེད་པར་རིམ་བཞིན་སྦྱར་རོ། །སློང་བ་པོ་ལེགས་པར་འོངས་ན་སྐྱེན་པར་མི་སྦྱིན་པ་ནི། གནོད་པར་སྦྱིན་པའོ། །སླང་བ་པོའི་རིགས་དང་རུས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་ནས་གཏོང་བ་ནི་གཞན་གྱི་རེ་བ་འབབ་པའི་སྦྱིན་པའོ། ། སྦྱིན་པ་བྱིན་ནས་སློང་བ་རྣམས་ལ་ཁྱོད་འདི་དང་འདི་ལྟར་ཕན་བཏགས་སོ་ཞེས་སྤྱོས་ཏེ་གཏོང་བ་ནི་སྨད་པ་སྦྱིན་པའོ། །སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ཆགས་བཞིན་དུ་གཏོང་བ་ནི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་རེ་བའི་སྦྱིན་པའོ། །འདི་ཙམ་ཅིག་སྦྱིན་ནོ་ཞེས་གཏོང་བ་ནི་དཔགས ཏེ་སྦྱིན་པའོ།།དངོས་པོ་གང་ཐབས་ཇི་ལྟ་བུར་བཏང་ན་སློང་བ་པོའི་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པའི་སྦྱིན་པའོ། །སློང་བ་ཟས་ལ་བརྐམ་པ་དང་ནད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཧ་ཅང་བསོད་པ་དང་མང་དུ་སྦྱིན་པ་ནི་སློང་བ་རྣམས་གནོད་པའི་སྦྱིན་པའོ། ། སློང་བ་པོའི་ལུས་གཟུགས་དང་། ཆས་ལ་སོགས་པ་འཕྱས་བཏགས་ནས་མེ་ཏོག་ཕྲེང་ལ་སོགས་པ་ལྟར་དངོས་པོ་དེ་དག་མགོ་དང་མགྲིན་པ་ལ་སོགས་པར་བཏགས་ཤིང་བཅིངས་ནས་གཏོང་བ་ནི་འཕྱ་བ་དང་ཅོ་འདྲི་བའི་སྦྱིན་པའོ། །ཕྱིན་ཕྱོགས་སུ་བྱིན་པ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་ནི་དངོས སུ་ཟད་དོ།།ཆེད་འགའ་གཏོང་ཆེད་འགའ་མི་གཏོང་བ་ནི་མི་རྟག་པའི་སྦྱིན་པའོ། །སྦྱིན་པ་ལ་མ་གོམས་པས་གང་གི་ཚེ་སློང་བ་པོ་འོངས་པ་དེ་དང་དེའི་ཚེ་སྦྱིན་པའི་ཚུལ་ལ་མ་བྱང་བར་གཏོང་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་མ་སྦྱངས་པའི་སྦྱིན་པའོ། །གང་ཟག་དེ་ཡང་གཏོང་བར་བྱེད་ན་བདག་ གིས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་གཏོང་ཞེས་གཏོང་བ་ནི་གཞན་ལ་སྙོགས་པའི་སྦྱིན་པའོ།།བདག་ཉིད་ཚེའི་མཆོད་རྟེན་དང་། བྲན་གཡོག་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་གཏོང་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཆད་པར་བྱས་ཏེ་སྦྱིན་པའོ། །མང་དུ་གཟས་པ་ལས་ཉུང་དུ་གཏོང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བསྟབས་པ་ལས་ཆུང་བའི་སྦྱིན་པའོ། །གཏང་ བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ངེས་པར་གཏང་བར་བྱ་བར་བསམས་པ་ལས།ཆགས་པའི་དབང་དུ་གྱུར་བཞིན་དུ་གཏོང་བ་ནི་སྤྲོ་བ་ལས་མི་སྤྲོ་བར་གྱུར་བའི་སྦྱིན་པའོ། །བཀྲེན་ཞིང་ཕོངས་པའི་སློང་བ་པོ་ཡོད་བཞིན་དུ། ཞིང་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་བཀྲེན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་ཕོངས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་གཏོང་བ་ནི་ སེམས་ཅན་ཞིང་མ་ཡིན་ཞེས་སྦྱིན་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གཏང་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཆེ་ཆུང་ཅི་བདོག་པ་གཏང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་ཆུང་ངུ་ལ་བརྙས་ཤིང་སྦྱིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་ལ། དངོས་པོ་སྙིང་པོ་མེད་པར་རིགས་པས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་སྙེམས་ཤིང་སྦྱིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ།

其余三句是解释：认为施予此处将获得大果报和利益而布施，是选择布施处而行布施；认为施予此处将获得小果报和利益而布施，是轻视非布施处而行布施。从发心角度，不应对众生有如此差别；
言语上也不应对持戒者赞叹说'此人持戒'，对破戒者呵斥说'此人破戒'，而区分高下来布施。
认为施予此物后，他日也会得到某些回报而布施，是期待回报的布施。
为求'此人慷慨布施'等名声而布施，是为求名声等而行布施。
说'我是慷慨布施的施主，他人则不然'而布施，是自赞毁他的布施。
菩萨于布施之前心生欢喜，布施之时心生欢喜，布施之后亦无后悔，故依次无有忧恼、执著、后悔的布施。
乞者善来而不迅速布施，是有害的布施。
数说乞者种姓等过失而布施，是令他人失望的布施。
布施后向乞者夸耀说'我如此这般帮助了你'而布施，是轻贱的布施。
执著布施果报而布施，是期待业报的布施。
说'我施予这么多'而布施，是计量的布施。
以何物用何方式布施会引起乞者愤怒等的布施，是引生愤怒等的布施。
对贪食者和病人等过分赞叹并多施，是损害乞者的布施。
嘲笑乞者的身形和装束等，如同花鬘般系于头颈等处而布施，是嘲弄戏耍的布施。
相反方向布施，如土地等，是有限的布施。
有时布施有时不布施，是无常的布施。
因不熟练布施，当乞者来时，因不熟悉布施方式而布施，是极不熟练的布施。
想'彼人尚且布施，我为何不施'而布施，是攀比他人的布施。
为自身塔庙和奴仆等而布施，是有限定的布施。
多受而少施，是少于所受的布施。
对决定要布施的物品，因贪著而布施，是由欢喜转为不欢喜的布施。
明知有贫穷困苦的乞者，却认为'非福田'而布施给不贫穷困苦者，是认为众生非福田的布施。
菩萨应当布施一切大小所有物品，故不应轻视小物而布施，也不应对无实质的大物傲慢而布施。

། སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་གཞན་དུ་བསྔོ་བ་ནི་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པའི་སྦྱིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བས་བཤད་དེ། སྦྱིན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་སྐྱེ་བ་གང་ཡང་རུང་བར་སྨིན་པ་ལ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ནི གཟུགས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་དེ།དེ་ལ་གཟུགས་བཟང་པོ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་དང་། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བས་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་ནི་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འདོད་པའོ། །བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བར་སྨོན་ཅིང་སྦྱིན་ པ་བཏང་བ་ནི་ལྷའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འདོད་པའོ།།གཞོན་ནུ་ནི་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མ་ཐོབ་པའོ། །ཚེ་འདི་ཉི་ཚེ་ལ་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་ནི་ཚེ་གཅིག་ཏུ་ཟད་པའི་སྦྱིན་པ་སྟེ་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཚེ་གཅིག་སྦྱིན་པ་བཏང་བ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པས་ཕྱིན་ཆད་ཆོག་ཅིང་མི་བདོག་པའི་སྦྱིན་པ་མེད་ ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མི་ལྟ་ཞིང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ལྟ་བས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསོད་ནམས་ཐམས་ཅད་ཚེ་རབས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་ཞིང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་བསྔོའོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱེད་དུ་ནི་མི་བསྔོ་ལ།དེ་ལྟར་སྦྱིན་པའི་ཚོགས་བསགས་པ་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལས་གཞན་དུ་མི་བསྔོ་བས། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་སུ་མ་བསྔོས་པའི་སྦྱིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སྡོམ་བརྩོན་པ་རྣམས་ལ་ཟས་དང་སྐོམ་ལྷག་པར་ འགྱུར་བའམ་།སྒོག་བཙོང་དང་ཤ་ཆང་མི་ཟ་ཞིང་མི་མཐུན་པ་དག་ལ་དེ་དག་བསྲེས་ཤིང་འབགས་པ་གཏོང་བ་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་པའི་སྦྱིན་པའོ། །རང་གི་གཡོག་འཁོར་ལ་སོགས་པ་མ་བྱིན་པར་དང་པོ་གཞན་དག་ལ་གཏོང་བ་ནི་དུས་ལ་མ་བབ་པར་སྦྱིན་པའོ། །དུག་དང་མཚོན་སྦྱིན་པའི་ནང་ དུ་ཆང་སྦྱིན་པ་ཡང་བསྡུའོ།།ལུག་ལ་སོགས་པ་བསད་དེ་ཤ་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཐོ་འཚམས་ཤིང་སྦྱིན་པའོ། །དེ་ལྟར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དོར་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་ནས། མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ ནི་མཁས་པས་སྨད་པ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།སྦྱིན་པ་གང་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་ཡང་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་མི་ཕན་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀ་ལ་མི་བདེ་ཞིང་མི་ཕན་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མ་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་སྦྱིན་པ་ནི། མཁས་པས་སྨད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་སྦྱིན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མེད་དོ། །གཉེན་པོ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འཇིག རྟེན་པའི་གཉེན་པོ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སློབ་པའི་གཉེན་པོ་དང་། བླ་ན་མེད་པའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་བསྒྲུབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཁམས་གསུམ་པ་དང་མ་འདྲེས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་འཇིག་རྟེན་པའི་གཉེན་པོ་བསྟན། སྦྱིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་ རྒྱུ་མཐུན་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་གྱི་ཚོགས་བསགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སློབ་པའི་གཉེན་པོ་བསྟན། སྦྱིན་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྔོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྦྱིན་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ ཤེས་ལ་བཏང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བླ་ན་མེད་པ་བསྟན་ཏོ།།སྦྱིན་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པས་བསྒྲུབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྦྱིན་པ་དེ་དག་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱིས་བསྐྱེད་ཅིང་དེ་དག་དང་མ་བྲལ་བར་སྤྱད་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་སྦྱིན་པ་དངོས་པོ་དང་མཚན་མར་བཟུང་ ནས་བྱིན་པ་ལྟར་དེ་དག་མི་ཟད་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ན་ནམ་ཡང་མི་ཟད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་མ་བསྐྱེད་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བསྔོས་པས་ན་མི་ཟད་པའོ།

将布施的果报回向无上菩提之外的其他目标是颠倒的布施，这也就是所谓的'求生布施'，即希望以布施的果报成熟而投生于某处的布施。
至于想要投生何处，以下文'色身和受用'等词来说明。其中，因贪爱殊胜色身、大受用、大自在而行布施，是希求投生人道。发愿投生为帝释天等而行布施，是希求投生天道。
'少年'是指尚未获得王权自在者。仅为今生而行布施是仅限于一世的布施。菩萨不以一世布施为满足，因此说'从此不会有知足和匮乏的布施'。菩萨不观待果报，而是观待一切众生，将布施等一切福德从一世到一世回向增上，回向随顺的果报。
不回向于圆满受用等一半，如是积累布施资粮也只回向于一切智而不回向其他，所以说'没有不回向一切智性的布施'。
对持戒者布施过量的饮食，或掺杂葱蒜、肉、酒等不适合的食物给不食用这些的人，这是不适宜的布施。
在未施予自己的仆从等之前先布施他人，这是不合时宜的布施。
毒药和武器的布施中也包括布施酒类。
杀害羊等众生而布施其肉血等，这是损害众生的布施。
如是广说舍弃违品的差别后，为了简要显示，所以说'诸菩萨的布施是智者所不呵责的'。
凡是今生虽有安乐但来世无益的布施，今生来世二者都不安乐且无益的布施，今生有过失的布施，来世有过失的布施，今生来世都有过失的布施，这些都是智者所呵责的布施，菩萨没有这样的布施。
对治圆满摄持的清净自性应当了知有三种对治的摄持：世间的对治、出世间有学的对治和无上对治。
其中，从'彼布施是以空性相修成'乃至'不与三界相杂'显示世间对治。从'彼布施是解脱随顺果报'乃至'积集菩提道资粮'显示出世间有学对治。从'彼布施是真实回向'乃至'彼布施是舍于一切智智'显示无上对治。
'彼布施是以空性相修成'等说明这些布施由三解脱门所生，且与之不离而行持，不像世间布施那样执著事物和相而布施，因此永不穷尽，意思是如同空性等永不穷尽。
'无为'是指非因缘所生的法性真际，因为回向获得彼果而不穷尽。

།ཡང་དག་པར་ཟིན་པས་ནི་ ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཟིན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཟིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཁམས་གསུམ་པ་དང་མ་འདྲེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་དེ་དང་། དེ་དག་གིས་སྲེད་པས་བདག་གིས་མ་བྱས་པའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་ པར་གྲོལ་བའི་སྐུ་ལ་བྱ་བར་འདོད་དེ།དེ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་འགྲུབ་ལ། དེ་ལས་ཀྱང་སྦྱིན་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བས་སྦྱིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་རྒྱུ་མཐུན་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་ ནི་བདུད་རྣམས་ཚར་གཅོད་པར་འགྱུར་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་གཏོགས་པས་ལྷའི་བུའི་བདུད་ལ་སོགས་པ་ཚར་གཅོད་ཅིང་དེ་དག་གིས་མེད་པའི་བྱར་མི་ནུས་པས་ན་སྦྱིན་པ་དེ་ནི་བདུད་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་ཚར་གཅོད་པ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པ ཞེས་བྱའོ།།སེར་སྣ་དང་བདག་དང་གཞན་དུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཟད་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་པས་ན་མི་ཟད་པར་སྦྱར་རོ། །ས་དང་པོ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ན་ཁྱད་ པར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཁ་ཅིག་གི་སྦྱིན་པ་ཡིན་ཡང་དུག་དང་མཚོན་ལ་སོགས་པ་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པས་ན་ལེགས་པར་བྱས་པ་ངེས་པའོ། །བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་ལ་སྦྱིན་པ་ཉིད་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་གཏོགས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་གྱི་ཚོགས་བསགས་པའོ།།གོང་དུ་བསྔོ་བར་བྱ་བ་དེར་བསྔོས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྔོས་པའོ། །སྦྱིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོ་རྒྱན་བཀོད་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ནི་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའོ།།དེའི་རྒྱན་བཀོད་པ་ནི་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་དེ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་དེ་སྦྱིན་པ་ལ་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དང་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་ནི་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཚོ་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་ནི་འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་ཚད་གཟུང་བར་མི་ནུས་པས་ན་མུ་མེད་པའོ། །ནམས་ཀྱང་ཟད་ཅིང་འབྲི་བ་མེད་པས་ན་ཡོངས་སུ་མི་འབྲི་བའོ། ། སྦྱིན་པ་དེ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱོགས་སུ་ཡང་མ་གྱུར་པས་ཀུན་ཏུ་མི་གཏོགས་པའོ། །འདས་པའི་དུས་སུ་སྦྱིན་ལ་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་མི་སྦྱིན་པ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའོ། །ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་འདྲ་བར་གཏོང་བས་ན་ཡངས་པའོ། །སྦྱིན་པའི འབྲས་བུ་ལ་མ་ཆགས་པས་ན་མི་གནས་པའོ།།མ་འོངས་པའི་འཁོར་བའི་བར་དུ་ཐུག་པ་མེད་པས་ན་ཐུག་པ་མེད་པའོ། །སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་མ་འདྲེས་པས་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའོ། །སུས་ཀྱང་སྐྱོན་གདགས་སུ་མེད་པས་ན་མ་སྐུར་བའོ། །སྦྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ སེར་སྣའི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བས་ན་མི་ཐུལ་བའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྦྱིན་པས་ཟིལ་གྱིས་མ་ནོན་པས་ན་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པའོ། །ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྔོས་པས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བཏང་བ་སྟེ།རྣམ་པ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་མི་ཟད་པ་ཡང་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་རོ། །སྦྱིན་པ་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།ཚུལ་ཁྲིམས་མི་ཟད་པ་ལ་ གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཆོས་བཞིན་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་ལྔས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་དག་པ་མི་ཟད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་སོ།

正确把握即是不颠倒地把握，是以菩萨如理作意所把握的意思。
不与三界相混即是与那三界以及彼等之贪欲我未造作。
所谓解脱是指解脱身，认为由布施等资粮而成就，从彼又生起不断的布施，此布施即是以同类果报而解脱，因此称为无尽。
积累福德智慧资粮即是降伏诸魔，因菩萨布施属于福德智慧资粮，故能降伏天子魔等，彼等不能使之无有，故此布施能极度降伏一切魔，因此称为无尽。
不与悭吝、执著自他等一切烦恼同住，不能被违品所穷尽，故配称无尽。
初地是由圆满布施波罗蜜而获得，故称为殊胜行。
有些布施虽是布施却如毒刃等有过失，而菩萨布施则是一向无过失，故为善作决定。
无上菩提获得之道即是福德智慧资粮，布施本身属于福德资粮，故为菩提道资粮积累。
如上所说回向于彼即是正确回向。
此布施即是菩提心要庄严解脱同类果报，即是菩提心要是现前成佛。其庄严即是获得彼菩提之因即指布施。因此成为解脱果报相应之因，故称为解脱同类果报。
菩萨布施是今生及他世一切有情之生计，故为无尽。
菩萨布施不能说是如此量，故为无边。
任何时候都不会穷尽衰减，故为永不衰减。
彼布施不属于轮回与涅槃任何一方，故为不摄属。
过去时布施而未来时不布施的情况不存在，故为无间断。
平等布施一切内外事物，故为广大。
不执著布施果报，故为无住。
直至未来轮回无有边际，故为无边际。
不与罪恶不善法相混，故为无过失。
任何人都不能加以诽谤，故为无诽谤。
不为布施违品悭吝所控制，故为不屈服。
菩萨布施不被世间帝释梵天等之布施和出世间声闻缘觉之布施所胜，故为不可胜。
为获得一切智智而回向，故为舍于一切智智，以彼等行相故无尽亦相应配释。
无尽布施已说讫。
住于无尽戒的菩萨称为如法行菩萨，为显示此故，具寿舍利子以六十五种说菩萨戒蕴清净无尽等。

།དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་ཟད་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལམ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་དག་པས་ཟབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ།།དེ་ལ་རྣམ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་ལྔས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་དག་པ་མི་ཟད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མི་གནོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་ལྔ་ ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པས་ན་སེམས་ཅན་གཞན་དང་།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལྟར་རྒྱུན་ཆད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་ དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མི་གནོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་མདོར་བསྡུས་ན་རྣམ་པ་བཞིས་བསྟན་ཏེ། ཉེས་པར་ སྤྱོད་པ་ལ་ཕྱིར་ལོག་པ་དང་།བདག་ཉིད་འཕགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྣོད་དུ་རུང་བ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པ་དང་། གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་རང་གི་ལུས་དང་སྲོག་ཀྱང་གཏོང་བར་བྱེད་ ན་བདག་གི་དོན་དུ་སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་པོའི་སྲོག་གཅོད་པ་ལྟ་ག་ལ་བྱེད་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མི་གནོད་པ་དང་།རང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་གཞན་ལ་གཏོང་བར་བྱེད་ན་གཞན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་མ་བྱིན་པར་ལྟ་ག་ལ་ལེན་པས་གཞན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་དག་ལ་མི་རྐུ་བ་དང་། ཚེ་རབས་ ཐམས་ཅད་དུ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་བདག་གི་ཆུང་མ་ཡང་སེམས་ཅན་འདོད་པ་ལ་ཡོངས་སུ་གཏོང་ན་གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ལ་ལྟ་ཆགས་པར་ག་ལ་བྱེད་པས་གཞན་གྱི་ཆུང་མ་དག་ལ་མ་ཆགས་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱེད་། དེ་བཞིན་དུ་སྨྲ་ཞིང་གཞན་དུ་ སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མི་སླུ་བ་དང་།ཕ་རོལ་པོའི་འཁོར་བདག་གིར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ཕ་བི་ལ་བླངས་ནས་ཚུ་བི་ལ་སྙོད་པ་དང་། ཚུ་བི་ལ་བླངས་ནས་ཕ་བི་ལ་སྙོད་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བདག་གི་འཁོར་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པས་ཕྲ་མ་མེད་པ་དང་། ཕ་རོལ་པོས་ ངན་དུ་སྨྲས་ཤིང་ཆོ་རིགས་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཞེར་འདེབས་པའི་ཚིག་མི་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་ཚིག་དྲག་པོ་བཟོད་པས་མི་བརླང་བ་དང་།རྒྱལ་པོའི་གཏམ་དང་། རྐུན་པོའི་གཏམ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་དོན་མེད་པ་མི་སྨྲ་སྟེ། ཚིག་ཤིན་ཏུ་སྤོང་བས་ཚིག་རྐྱལ་པ་མི་སྨྲ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་སྨོན་ཅིང་།གཞན་བདེ་བ་ལ་དགའ་བས་ཕ་རོལ་པོའི་ལོངས་སྤྱོད་བདག་གིར་བྱ་བར་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་། འཕྲལ་དུ་ངན་དུ་བརྗོད་པ་དང་། ལྐོག་ནས་ངན་དུ་སྨྲས་པའི་ཚིག་གི་ལན་བཟོད་པས་གནོད་སེམས་མེད་པ་ དང་།མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པ་གཞན་གྱི་བསྟན་པ་མེད་པས་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་སྟེ། མི་དགེ་བ་བཅུ་སྤངས་པ་དེ་དག་གིས་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྟོན་པ་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་མེད་པ་ནི་སེམས་ལ་རྙོག་པ་མེད་པས་སངས་རྒྱས་ ལ་དད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ་།འཇིག་རྟེན་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞུགས་སམ་མི་བཞུགས་ཞེས་ཡིད་མི་ཆེས་ཤིང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ནི་ཆུ་རྙོག་པ་དང་འདྲ་བས་སེམས་ལ་རྙོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཐེ་ཚོམ་མེད་དེ། སེམས་ལ་རྙོག་པ་མེད་པས་སངས་རྒྱས་ལ་ དད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ནོར་བུ་ཆུ་འདང་བཞིན་དུ་སེམས་ལ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྙོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པ་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་མེད་དོ། །འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དེ་ནི་ཚད་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སུན་མི་ ཕྱིན་ཅིང་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།དམ་པའི་ཆོས་ལ་དད་པ་ཞེས་བྱའོ།

其中，无尽戒律有五种：即正受戒律、法性戒律、二道相戒律、三解脱门相戒律、以及以清净戒律违品而深奥的戒律。
其中，以六十五种方式圆满清净菩萨戒蕴而成无尽，即以不害一切众生等六十五种方式圆满清净，故不同于其他众生、声闻、缘觉的戒律那样会断绝，因此称为无尽。
其中，正受戒律也有三种：即律仪戒、摄众生戒、摄善法戒。
就律仪戒而言，说'不害一切众生'等。
律仪戒略说有四种：即远离恶行、自身堪为圣戒之器、断除违品、摄持对治。
其中，菩萨为众生利益连自身性命都能舍弃，岂会为自利而杀害他众生命，故不害一切众生；自己的受用尚且布施他人，岂会不与而取他人受用，故不盗他人受用；为了一切世中修梵行，连自己的妻子都能布施给欲求的众生，岂会贪着他人妻子，故不贪着他人妻子；
菩萨如说而行，如行而说，不会说一套做一套，故不欺诳一切众生；不会为了摄受他人眷属而挑拨离间，以此处说彼处、彼处说此处，因知足于自己眷属故无离间语；
不说他人恶语及以种姓等方面诽谤的语言，故能忍受粗语而不粗暴；不说国王闲话、盗贼闲话等无义语，极为断除语言故不说绮语；
菩萨愿他人具足受用安乐，欢喜他人安乐，故无贪求他人受用之贪心；能忍受当面恶语及背后诽谤之语，故无害心；
因无外道等其他导师的教法，故为正见。以上断除十不善业，即说明远离恶行。
如何无其他导师教法呢？以'心无浊故信佛'等来说明。在世间中，对如来住世与否不信怀疑，如浊水般称为心浊，无如是怀疑，故说心无浊而信佛。
如摩尼宝珠净水般，因心中无疑惑浊故，不信受其他导师教法。
有为无为一切所说不及的法性之法，为一切量所不能破而成立，故称为信正法。

།འཕགས་པའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་གང་ཟག་བརྒྱད་དང་། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་དགའ་ཞིང་དད་པས་དགེ་ འདུན་ལ་དད་པ་ཞེས་བྱའོ།།བླ་མ་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དེ་དག་ལ་ལུས་ཀྱིས་འདུད་པ་དང་། ངག་གིས་གསོང་པོར་སྨྲ་བ་ནི་བླ་མ་ལ་གུས་པས་སྲིད་ཞུ་ཆེ་བ་སྟེ། འདི་དང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཡན་ལག་ལྔས་ཕྱག་འཚལ་བས་ལུས་རབ་ཏུ་འདུད་པ་གཉིས་ནི་ དད་པར་འགྱུར་བའི་སྦྱོར་བ་སྟེ།ཚིག་དེ་ལྔས་ནི་བདག་ཉིད་འཕགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྣོད་དུ་རུང་བ་བསྟན་ཏོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་ནི། བསླབ་པའི་གཞི་ཕྲན་ཚེགས་ལ་ཡང་ངན་སོང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མཐོང་སྟེ། འཇིགས་པར་ལྟ་བས་ཚུལ་ ཁྲིམས་མི་ལྷོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་གྱི་མདོ་ལས་དུག་ཆུང་ངུས་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་འཆི་བར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྡིག་པ་ཆུང་ངུས་ཀྱང་ངན་སོང་དུ་ལྟུང་ལ་སྡིག་པ་ཆེན་པོས་ཀྱང་ངན་སོང་དུ་ལྟུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་གཞན་ ལ་མི་བསྟན་པ་ནི་ཐེག་པ་གཞན་དུ་སེམས་མ་བསྐྱེད་ཅིང་མ་བསྔོས་པ་སྟེ།རང་བཞིན་མ་བོར་བས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་རལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ཉམས་པ་གང་གིས་ངན་སོང་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ན་ཉམས་ང་བར་སྐྱེ་བ་སྤོང་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ཉམས་པ་ ཞེས་བྱའོ་།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་སྐྱེ་བོ་མི་སྲུན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། མ་འདྲེས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དྲི་མ་དང་མ་འདྲེས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཕེལ་བས་ཚུལ་ ཁྲིམས་མ་འཆོལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཚིག་དེ་ལྔས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པ་བསྟན་ཏོ། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་དང་བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ལ་འདྲིས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་དབང་དུ་མི་འགྲོ་ཞིང་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་འགྲོ་ བས་འཕགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ།།མཁས་པ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཇི་ལྟར་བླངས་པའི་དྲན་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ཉམས་པར་བསྲུངས་ལ། ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའི་ཉེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཉེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་བཞིན་གྱིས་ རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ།ཉེས་པ་བྱུང་ངོ་ཅོག་ཚུལ་བཞིན་དུ་འཆོས་པ་ནི་རྣམ་པ་མཆོག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཇི་ལྟར་བླངས་པ་བཞིན་དུ་བསྲུང་བ་དང་། ཉེས་པ་བྱུང་ངོ་ཅོག་ཕྱིར་འཆོས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱལ་རིགས་དང་ བྲམ་ཟེའི་རིགས་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་ཐམས་ཅད་དུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་སྟེ་།གང་གི་སྒོ་ནས་ཀྱང་སྐྱོན་གདགས་སུ་མེད་པས་ན་མ་སྨད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་རང་དགར་མི་གཏོང་སྟེ། དབང་པོ་བསྲུང་པས་ཤིན་ཏུ་སྦས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ། དེ་དག་གི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མ་ལུས་པ་ལ་སེམས་པས། རྣམ་པར་གྲགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ། །ཐེག་པ་ཀུན ལ་རྣམ་པར་གྲགས།།ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་འོས་པ་ནི་རུང་བ་སྟེ། དེ་དག་མང་པོར་རྙེད་ཀྱང་ཇི་ཙམ་དགོས་པ་ཉི་ཚེ་ལེན་ཏེ། ཆོག་ཤེས་པས་འདོད་པ་ཆུང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ། །ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་ ལ་སོགས་པ་ངན་དོན་གྱིས་ཆོག་ཤེས་ཤིང་མང་པོ་དང་བཟང་པོ་མ་རྙེད་ན་ཡང་གདུང་བ་མེད་པ།རྙེད་ན་ཡང་ཞེན་པ་དང་བཅས་པ་མེད་པར་ལོངས་སྤྱོད་དེ། དེ་ལྟར་ཆགས་པ་སྤོང་བས་ཆོག་ཤེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ།

一切圣众即是从预流果等八补特伽罗，以及住于胜解行地等菩萨，对他们生起欢喜信心即是对僧众的信心。
对上师、亲教师、轨范师等以身体礼敬，以语言恭敬言说即是对上师恭敬承事，此与对三宝以五支礼拜而身体至诚顶礼二者是生起信心的加行，以上五句显示自身堪为圣戒之器。
于微细罪过亦生畏惧，即是于微小学处亦见为恶趣之因而生畏惧，以畏惧而持戒不松懈。如《圣宝云经》中说:'如微量毒亦能令大士命终，如是小罪亦堕恶趣，大罪亦堕恶趣'，为成就此义故。
不趣向其他乘即是未发心趣向其他乘，未回向他乘，以未舍自性故称为戒未破。以不破戒故不生三恶趣等处，以断除生于怖畏处故称为戒未失。
由于不与破戒之因——不调顺者等相混，故称为戒不杂。由于不与破戒垢染相杂，且菩提分等白法一向增长，故称为戒不乱。以上五句显示断除违品。
由于熟习择力与修力，不为破戒烦恼及恶知识所转，能随意而行，故称为圣戒。
智者即是诸圣者。以忆念受戒仪轨而守护不失戒律，以正知觉察有烦恼过失与无烦恼过失等，如法忏悔所生一切过失即是最胜戒相。以如所受持守护戒律，及忏悔所生一切过失二者圆满戒律故。
于刹帝利、婆罗门等一切眷属中无有过失，以任何方面皆无可诃责故称为无诽谤戒。
眼等诸根不随意趣向生起贪嗔等境，以护诸根故称为极善藏戒。
声闻、缘觉、菩萨之法即是一切佛法，思维彼等因果无余，故称为'名称戒于一切乘中广大闻名'之义。
钵与法衣等于出家人适宜者即是应供，虽多获得亦仅取所需之量，以知足故称为少欲戒。
于钵与法衣等劣物以义知足，未获多与胜者亦无忧恼，获得亦无执著而受用，如是断除贪著故称为知足戒。

།འདུ་འཛིའི་ནང་ན་མི་གནས་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་ འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་རྟོག་པ་ནི་སེམས་དབེན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་དང་བྲལ་བས་རང་བཞིན་གྱིས་དབེན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། གོང་མ་གཉིས་ཀྱང་གང་ཟག་འདི་ལྟ་བུས་བསྒྲུབ་པར་ནུས་སོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ལུས་ དབེན་པ་ནི་འདུ་འཛིའི་རྣམ་པར་སྤོང་བས་དགོན་པ་ལ་གནས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་སེམས་དབེན་པ་ནི་གཞན་གྱི་ངོར་མི་ལྟ་བས་འཕགས་པའི་རིགས་ཀྱིས་ཆོག་ཤེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ་། གཞན་གྱི་ངོ་མི་ཆོད་པ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ བསྲུང་བ་མ་ཡིན་གྱི།རང་གི་སེམས་སྙིང་ཐག་པ་ནས་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་དབེན་པར་དགའ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དགོན་པ་ལ་གནས་པ་དང་། འཕགས་པའི་རིགས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་གཉིས་ཀྱང་གང་གིས་བསྒྲུབ་པར་ནུས་ ཤེ་ན།དགེ་བའི་རྩ་བ་བདག་གི་ཁ་ན་ལས་པས་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱ་བ་ཡིན་པས་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་མི་གནས་སུ་མི་རུང་བར་བསྟན་ཏོ། །དང་པོ་སློབ་ དཔོན་དང་མཁན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་བླངས་པ་བཞིན་དུ་བསྲུང་བ་ནི་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གང་ཇི་ཙམ་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་ན།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅི་རིགས་པར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་རོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་སྲིད་པ་དང་ངན་སོང་ལས་སྐྱོབ་ པར་བྱེད་པས་ན་དཔུང་གཉེན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་གྱིས་བྱམས་པ་ནི་བྱམས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་ཏེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྒྲ་བཞིན་ཡིན་པར་རྒྱ་ཆེར་སྦྱར་བའོ་། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཕྱིའི་སྡུག་བསྔལ་གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ནང་གི་སྡུག་བསྔལ་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་ལ་སོགས་ པ་ཐམས་ཅད་བཟོད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སེམས་སྤྲོ་བ་ནི་སེམས་མ་ཞུམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་གི་སེམས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པ་ནི་ཡན་ལག་ལྔས་བསྡུས་པའི་བག་ཡོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་ ལྡན་པ་དང་།དབུས་ཀྱི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྔ་ནས་བྱ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ནས་ཉེས་པར་བྱུང་བ་བཅོས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ཉེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་འཆོས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་སུ་ཉེས་པ་བྱུང་བ་ཕྱིར་ འཆོས་པ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་མཐའ་དང་ལྡན་པའི་བག་ཡོད་པའོ།།ཉེས་པ་མ་བྱུང་བའི་སྔ་རོལ་ནས་བདག་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་སྤྱོད་ཅིང་། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་གནས་ན་ཉེས་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ཅིང་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་གནས་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་སྒྲིམ་པར་བྱེད་པ་ནི་སྔ་ནས་བྱ་བའི་བག་ཡོད་ པའོ།།དེ་སྔ་ནས་བྱ་བའི་བག་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་སྤྱོད་ཅིང་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་གནས་ན་ཉེས་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་གནས་པ་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པའི་བག་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་གིས་ངེས་པར་སེམས་པ་བྱེད་དོ། །གཞན་གྱི་སེམས་བསྲུང་བ་ཕ་རོལ་ པོའི་འཁྲུལ་པ་འདི་བརྗོད་ན་དེ་དག་གདུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་སྟེ།ཐབས་གང་ཡང་རུང་བས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་ནོ།

不住于喧闹之中，不执著于贪欲等，是为心的寂静。如此远离破坏戒律之因，称为自性寂静戒。上述二者也是此类补特伽罗所能成就的，此处是如此显示。
如何身寂静，即以远离喧闹而住于寂静处的戒律来说明。如何心寂静，即以不顾及他人而知足于圣种的戒律来说明。
持戒不仅是为了不失他人面子，而是从内心深处欢喜远离贪欲等，这就是持戒的含义。
住于寂静处和以圣种为戒这两者，由谁能成就呢？以善根自己超越的功德，以及减少资具的戒律来说明。善根是自己所应做的，表明不能不住于功德等。
首先如从师长和和尚等受戒那样持守，即如所说而行的戒律等来说明。凡是对众生有利益和安乐之因的慈悲等，是利益众生的戒律。
若是成为无上菩提和自己佛法圆满之因的，称为摄善法戒。应当如理相应地配合。
因为救护众生脱离轮回和恶趣，故成为救护者，如此本性的慈爱是慈爱戒，应广泛配合戒律之名。
为了众生而忍受外在寒热等苦，以及内在饥渴等一切痛苦，称为忍受一切苦。
对利益众生之事心生欢喜称为心不怯弱。
于自心决定思维即具足五支正知，即与前际相应、与后际相应、与中际相应、预先所作及同时随行。
其中，菩萨依过去时而改正已生过失，将来时将改正将生过失，现在时改正已生过失，这是与三时边际相应的正知。
在过失未生之前，思维我如何行持、如何安住才不会生起过失，如此行持、如此安住岂不是很好，这样警惕即是预先所作的正知。
依靠那个预先所作的正知，如何行持、如何安住才不会生起过失，如此安住即是同时随行的正知，以这些来决定思维。
护他心即思维若说出他人的过错会使他们痛苦。以任何方便令他人不空过，即是利益众生的戒律。

།སྦྱིན་པ་ནི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་དང་པོ་སྟེ། དེས་སེམས་ཅན་བསྡུས་ཤིང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་སེར་སྣ་ཅན་དག་མཐོང་ན་རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྲིས་ཏེ།དེ་དག་ཡོ་བྱད་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན། ངའི་ནོར་འདི་དག་ལས་ཇི་བདེར་ལོང་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་ཏེ། བདག་ཀྱང་བདེ་བར་གྱིས་ ཤིག་།གཞན་ཡང་བདེ་བར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པས་སྦྱིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །ཤིན་ཏུ་བཟུང་བ་ནི་བསླབ་པའི་གཞི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ལས་ཀྱང་མ་འདས་པའི་དོན་ཏོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། རང གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བར་གོ་ཆ་བགོས་པ་ལས་སོ།།བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་གི་ཚོགས་ནི་སྔར་བཤད་པར་ཟད་དོ། །ཐོས་པ་ཚོལ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཉིད། ཐོས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བས་མི་ངོམས་པའོ། །ཐོས་པའི་སྙིང་པོ་ནི་ དང་པོ་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་ལས་བསམ་པ་དང་།སྒོམ་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་རིམ་གྱིས་མཐར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ལ་སོགས་པའི་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་ཚོགས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་སྤེལ་བའི་ཐབས་ནི། དགེ་བའི་ བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ།དགེ་བ་དང་སྐྱབས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཞེས་བྱའོ། །ལམ་ཉམ་ང་བ་ནི་ལམ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཞུགས་པ་སྟེ། དེ་འདོར་བའི་ཕྱིར་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ། གནོད་པ་དཔག་ ཏུ་མེད་པ་སྟོབས་པར་བྱེད་པ་ནི།སྡིག་པའི་གྲོགས་པོའོ། །འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་རྟོག་པས་རང་གི་ལུས་ལ་ཡང་མི་ལྟ་སྟེ། རྟག་པར་མི་འཛིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བརྟུན་ཏེ་། རིངས་ པར་བྱེད་པས་སྲོག་ལ་ཡིད་མི་རྟོན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ།མདོ་ལས་ཀྱང་། སང་ཙམ་ཤི་ཡང་སུས་ཤེས་ཀྱི་། །དེ་རིང་ཉིད་དུ་བརྟུན་ཏེ་བྱ། །འཆི་བདག་བདེ་ཆེན་དེ་དང་ནི། །བདག་ཏུ་བཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བསམ་པ་དག་སྟེ་། འཁྲུལ་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་ཆོས་ ཀྱི་དྲི་མ་མེད་པས་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་མེད་པ་དང་།སྦྱོར་བ་དག་སྟེ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལོག་པའི་སྦྱོར་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་སྟེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དང་། ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་བསྒྲུབ་པར་སེམས་པས། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལས་ལེགས་པར་བྱས་པ་ནི་དགེ་བ་བྱས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འཆི་བའི་དུས་ན་ཡང་མི་དགེ་བ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ། །ཁེངས་པ་ནི་གང་ཟག་ཡོན་ཏན་ཅན་ཉེ་བར་འོངས་ནས་ལྡང་བ་དང་། བསུ་བ་མེད་པའོ། འདོད་ཆགས་ནི་འདོད པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཏེ།དེ་དང་བྲལ་བས་མི་རྒོད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་སེམས་མ་གཡེངས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དྲང་བ་ནི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་སུ་བཏུབ་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཞུམ་པ་དང་། རྒོད་པའི་གཡེང་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།ཅང་ཤེས་པ་ནི་གདུལ་སླ་བའམ། དུལ་བར་གྱུར་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མུ་ཅོར་མི་སྨྲ་སྟེ་། མི་བརྟགས་པར་མི་སྨྲ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡུལ་གྱི་རླུང་གི་རྐྱེན་གྱིས་སེམས་མི་འཁྲུགས་པའི་ཕྱིར་དུལ་བ་སྟེ། སེམས་དང་དབང་པོ་ཡུལ་ལ་མ་གཡེངས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཉེ་བར་ཞི་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། །ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་བཞིན་བྱེད་པ་ནི་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་ལ་སོགས་པས་གདམས་ངག་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བསྒོ་བ་བཞིན་བྱེད་པའོ། །འཕགས་པའི་ནོར་བདུན་ནི བདག་གི་ནོར་ཏེ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར།དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ།

布施是第一个摄受事，以此摄受众生，从般若波罗蜜多等中，菩萨见到悭吝的众生时，善男子，你为何不行布施？如是写道。若说因为他们缺乏资具，就说'从我这些财物中随意取用来布施，令自己安乐，也令他人安乐'，如是所说，由于成熟众生故为布施戒。
极善守持是指于极微细的学处也不违犯之义。不退转是从成熟众生及成熟自己佛法而披上铠甲。禅定支分的聚集如前已说。以求闻无厌而作，即是以闻法善根无有满足。
闻法的精要是从最初听闻正法而思维、修习、次第断除障碍，最终获得无二智慧。菩提支分是三十七等，彼等即是资粮。增长彼等之方便从依止善知识而生，即能给予无量善法和皈依处者称为善知识。
危险道路是指入于邪道，为了舍弃彼故，远离恶友之戒，即能给予无量损害者是恶友。
思维一切有为法无常之想，观察自身亦不执为常住，此即是其义。
精进解脱分等善根，由速修故不依赖生命之戒。经中亦说：'谁知明日即死去，今日即应当精进，死主大乐与自己，彼非是为友。'
意乐清净即无有迷乱及不善法垢染故无执著，加行清净即由身语意门不作邪行故非虚伪，增上意乐清净即思维成办自他利益及殊胜功德故无有热恼。
善作业即作善业，因此即使临终时亦无不善之戒。傲慢是有功德者近前来时不起迎而无迎接。贪欲是欲界贪，远离彼故不放逸戒，即心不散于欲妙之义。
正直是心能安住所缘一境性，因此无有怯弱及掉举散乱之义。善解是易调伏或已调伏，因此不说绮语即不作无察而说之义。由境风缘不扰乱心故调伏，即心与根不散于境之义。
寂静是贪等烦恼及随烦恼等。如说而行是依随和尚阿阇黎等所教诫教授等如其所教而行。七圣财是自财，由具足彼等故称为守护正法戒。

།གཟོད་མ་ནས་ཤིན་ཏུ་དག་པ་ནི་དང་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་དུས་ན། རྒྱལ་པོའི་ཆད་པ་དང་། འཚོ་བ་མེད་པས་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པས་འཇིགས་ནས་ བླངས་པ་མ་ཡིན་གྱིས།བསམ་པ་དག་པས་བླངས་པས་ན། བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྐོང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བསམས་པའི་དགོས་པ་འགྲུབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྔོས་པས།ད་ལྟ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བ་སྟེ། དེ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་སྙོམས་པ་ནི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའོ།།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ནི། གང་ལ་ བདག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ།།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་གང་ལ་གཟུགས་སུ་བཏགས་པ་མེད་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། ཇི་ཙམ་དུ་བདག་དང་ཆོས་སུ་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་རྣམས་ནི་སྒྲོ་བཏགས་པ་སྟེ་། བརྗོད་ དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་གང་ལ་མིང་དང་བརྡར་བཏགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་རང་བཞིན་ནི་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལམ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གང་རྩེ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྩེ་གཅིག་ པ་ནི་དམིགས་པ་གཅིག་པ་སྟེ།ཞི་གནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ཡིན་པས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཞི་གནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་དོ།།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་རིག་པ་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཚུལ་དུ་རིག་པ་ཉིད་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་རྣམས་རྣམ་པར་དག་པས་ཟབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས།གང་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལས་བྱུང་ བས་ན་མ་སྐྱེས་པ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྟེ།དེ་ཉིད་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། མི་སྐྱེ་བ་ལ་བཟོད་པ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །མ་བྱས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །བྱ་བ་མེད་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སྔོན་སྤྱད་ཟིན་པས་ཡང་བྱ་བ་མེད་པའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་མངོན་ པར་འདུས་མ་བྱས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་སོ།།མ་བྱས་ཤིང་བྱ་བ་མེད་པ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་བདག་དང་བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །སྔོན་གྱི་མཐར་མ་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདས་པའི་དུས་སུ་མ་བྱུང་བ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་མ་འཕོས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་ དུས་སུ་མི་གནས་ཏེ།དུས་གསུམ་ལས་འདས་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ། །སེམས་དྲི་མ་མེད་པ་ནི་བསྟན་པའོ། །ཇི་ལྟར་དྲི་མ་མེད་པ་ནི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མི་གནས་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ དང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་མི་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་མི་བརྟེན་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་གྱི་རོ་མྱོང་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་ཀྱང་དེ་དེར་མི་སྐྱེ་ཞིང་མི་འདུག་ པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པར་བཤད་དོ།།གང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྡུལ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དུག་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཉིད་རྡུལ་བཞིན་དུ་ཐར་པ་ཐོབ་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྡུལ་ལོ།

从最初就极为清净，是指最初受持清净戒律时，不是因为害怕王法惩罚和失去生计等恐惧而受持，而是以清净心受持，所以称为满足一切意愿的戒律，意思是能成就所想要的目标。
'其'是指与如来相连，因为回向为获得如来戒律，现在的戒律就是趣入如来戒律，因为这是获得如来戒律的因。
对一切众生心平等是远离贪著、嗔恨等。
关于法性戒律，说'具寿舍利子，复次'等，这是指人无我和法无我的特征。其中人无我是指'于其中无我执'等来说明。法无我是以'于其中无色执'等来说明。凡是假立为我和法的名言都是增益，无法言说的法性中没有名称和符号的安立，这就是法性戒律，因为法性的自性就是如此。
关于二道的戒律，说'为专注'等。专注是指专一所缘，这是一切止的特征，因此为了专注一切止的特征就是戒律。善巧分别诸法自相和共相是一切观的特征。
关于三解脱门的戒律，说'了知空性'等，了知诸法为三解脱门的方式就是戒律。
关于深奥戒律是通过清净戒律的违品而说'无为'等。不被业和烦恼所造作的戒律，从通达诸法无生而生起，所以分别无生，这是什么呢？即安立为无生法忍。无作是戒律的违品。无所作是指戒律清净已经修习完成故无所作的意思。或者无为是指因缘。无作无所作是指过去未来时中的我和作者等。
以'前际不生'等说明过去时不生，未来时不迁，现在时不住，超越三时的即是戒律。
心无垢染是所说的。如何无垢染以两句话说明：识中烦恼不住，以及不与所取能取的作意相混。
'不依欲界'等是说不依靠欲界妙欲，不贪著色界禅定的滋味，虽得无色界定但不生不住于彼处即是戒律。
'无贪尘'等是说明远离三毒的戒律，贪欲如尘埃般障碍获得解脱，所以称为贪尘。

།གནོད་ སེམས་ནི་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེ་ཉིད་ཐ་བ་དང་སྐྱོན་ཡང་ཡིན་པས། ཁོང་ཁྲོ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། གཉི་ག་རྩལ་བར་སྦྱར་རོ། །དུས་གསུམ་གྱི་ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་རྨོངས་པ་ནི་གཏི་མུག་གི་མུན་པ་དང་མ་རིག་པ་ཞེས་སྦྱར་རོ། །དངོས་པོ་རྣམས་བྱུང་ནས་འཇིག་པ་ མེད་པ་ནི་རྟག་པའོ།།བྱུང་ནས་ཞིག་སྟེ་མི་སྐྱེ་བ་ནི་ཆད་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་མེད་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མི་གནས་པའི་བཤད་པ་ནི། ངར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་བོར་བ་ ཡིན་ནོ་།།མིང་དང་གཟུགས་དང་མ་འདྲེས་པའི་བཤད་པ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མིང་དང་བརྡ་ལ་མངོན་པར་མ་ཞེན་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མི་གནས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ། ལྷ་སྦྱིན་དང་། མཆོད་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བཏགས་པ་ནི་མིང་ངོ་། །ལྷ་སྦྱིན་ ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བརྡའོ།།གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་ན་མིང་དང་གཟུགས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བྱའོ། །རྒྱུའི་བག་ལ་ཉལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བག་ལ་ཉལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བཤད་པ་ནི། མི་དགའ་བ་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སེམས་མི་དགའ་བ་མེད་པ་དང་། ལུས་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་ཅིང་། ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ སྦྱངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐུས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་མི་གཅོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེས་ཆོས་སྐུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་གཉིས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དབྱེར་མེད་པའི་ ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་རིགས་མི་གཅོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཚུལ་ཁྲིམས་དེས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་དགེ་འདུན་གྱི་རིགས་མི་གཅོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཕགས་ པའི་དགེ་འདུན་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ།ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་དག་ཀྱང་འདུས་མ་བྱས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་ཡིན་པས། ཚུལ་ཁྲིམས་དེས་དགེ་འདུན་གྱི་རིགས་མི་འཆད་པར་སྟོན་ཏོ། །བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་ཟད་པ་ནི་ རྒྱུན་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཇི་ལྟར་མི་ཟད་པ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་།ལྡོག་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྟོན་ཏེ། སྐྱེ་བའི་གནས་ལ་སོགས་པ་འོག་ནས་སྨོས་པ་གང་གིས་ཀྱང་ཟད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་ རྒྱུན་མི་ཟད་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་ཟད་པར་བསྟན་པས་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ཡིན་པ་གཞན་དག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རྒྱུན་ཟད་པ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། དེ་ཉི་ཚེ་མི་ཟད་པར་བསྟན་སྙམ་ནས་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྐྱེ་བོའི་གནས་རྣམས་ཀྱིས་ཟད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་ལོག་པའི་ཕྱོགས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་ཏེ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི་དེང་གི་དུས་འདི་ནས་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ཞེས་ཁས་ བླངས་པས་སྐྱེ་བའི་གནས་ཀྱིས་ཟད་པར་འགྱུར་ཏེ།འཆི་བའི་དུས་བྱས་པས་ཟད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕྱི་རོལ་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་དྲང་སྲོང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པ་དག་སྟེ་། དེ་དག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཇི་སྲིད་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་ཡོད་ལ། མངོན་ པར་ཤེས་པ་ཉམས་ན་མེད་དོ།།མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་སྤྱད་པར་ཁས་བླངས་པའོ། །བསོད་ནམས་ཟད་པ་ནི་སྔོན་བསགས་པའི་བསོད་ནམས་གང་གིས་ལྷའི་བུར་སྐྱེས་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་གནས་སུ་ནི་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་བསམ་གཏན་བཞི་བསྒོམས་པས་ སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ།དེ་དག་ཟད་པས་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ཡང་ཟད་པར་འགྱུར་རོ།

害心是业的性相，它本身是低劣和过失，嗔恨是烦恼，二者都要努力对治。
对三世业果愚痴是愚痴的黑暗和无明。
诸法生起后不灭是常见，生起后灭而不生是断见，远离这两者而随顺缘起的行为是持戒。
不住身见的解释是：无我执和舍弃我所执。
不混名色的解释是：依次为不执著名称和语言，不住于色相，如说'天授'、'祭授'等假立是名，'天授具德'等是语言标识。色相是有碍色等。或者名色是指五蕴。
所谓随眠因是：见等烦恼缠缚生起的因是随眠的缘故。
轻安的解释是：无不悦和无热恼，因为心无不悦和身无热恼，堪能性是轻安的性相。
法身不断佛种是说：以清净戒获得法身，由此不断生起二种色身的缘故。
因法界无别故不断法种是说：以此戒获得法界平等性，由此不断生起所说法的缘故。
因无为所分故不断僧种是说：圣僧是由无为所分，如前所说诸戒也是证悟无为的方便，故此戒不断僧种。
尊者舍利子说'戒不尽是因相续不尽而观'等，是以随顺和返体的理由说明菩萨戒如何不尽，以下所说任何生处等都不能令其穷尽，因为直至轮回边际相续不尽，故说菩萨戒不尽，这是说明随顺。
若问非菩萨其他人的戒是否有相续穷尽，为说明并非仅此不尽而问'为何如此'，回答'凡夫的戒为诸生处所尽'等，广说菩萨戒的相违方面。
凡夫出家和近事戒，因发愿'从今时直至命终'而为生处所尽，意思是死时即尽。
外道神通是指具有五神通的仙人，他们的戒只在有神通期间存在，神通退失则无。
承许行十不善业道。福德尽是指往昔所积福德令生为天子。
色界处是以修四无量和四禅而生，彼等穷尽则禅定戒也穷尽。

།ཇི་ལྟ་བུར་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་སྐྱེས་པ་ནི། འདིར་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་སྐྱེས་པ་ ཟད་ནས་འཆི་བའི་དུས་བྱས་པ་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ལྷའི་བུའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཟད་པར་འགྱུར་རོ།།ཉན་ཐོས་ཐམས་ཅད་ནི་སློབ་པ་བདུན་དང་། མི་སློབ་པ་གཅིག་སྟེ། གང་ཟག་བརྒྱད་ལ་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་ གྱི་དོན་བྱེད་པ་བཏང་སྟེ་།ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་དུ་བལྟས་པ་དེའི་ཚེ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་མི་ཟད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་ ཟད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་ཟད་པ་སྟོན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་མི་ཟད་པ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་བྱ་སྙམ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ་འདི་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་སོ།།སྐབས་འདིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་བྱ་ལ། དེ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མན་ཆད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པ་སྦྱར་ཏེ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་མི་ཟད་པས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ མི་ཟད་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེས་དངོས་སུ་གསུངས་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་ཟད་པ་དེའི་ས་བོན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ན་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དེ་དག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་ཟད་པ་ཞེས་ བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།བཟོད་པ་མི་ཟད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཆོས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བཟོད་པར་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།བཟོད་པ་མི་ཟད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དང་། གཞན་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ངེས་པར་སེམས་པ་ལ་མོས་པའི་ བཟོད་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིས་བསྟན་ཏེ། བཟོད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་བྲལ་བ་དང་། བཟོད་པའི་གཉེན་པོ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ལམ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། བཟོད་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་འཛིན་ པའོ།།དེ་ལ་བཟོད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་བྲལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བག་ལ་ཉལ་སྤངས་ནས་བཟོད་པར་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་བརྒྱད་གསུངས་ཏེ། མི་བཟོད་པའི་རྒྱུ་ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་བག་ལ་ཉལ་སྤངས་ཏེ། གང་ལ་ཡང་མི་བཟོད་པའི་རྒྱུ་མེད་པས་ བཟོད་པར་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།ཚིག་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་འོག་མ་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིག་པར་སྦྱར་རོ། །མི་གནོད་པ་ནི་ལག་པ་དང་བོང་བ་དང་དབྱུག་པ་ལ་སོགས་པས་གནོད་པར་མི་བྱེད་པའོ། །ཡོངས་སུ་མི་གདུང་བ་ནི་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་ མི་བདེ་བ་མི་འབྱུང་བའོ།།གནོད་སེམས་མེད་པ་ནི་མཚོན་ཆ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བས་སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་པོ་ཕུང་བར་སྦྱོར་བ་ནི་གནོད་སེམས་ཏེ། དེ་མེད་པའོ། །ཁོན་དུ་འཛིན་པ་མེད་པ་ནི་གནོད་པ་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་ཁོན་གྱི་འདུད་པའི་བསམ་པ་མི་འདོར་ཞིང་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བའམ། ཡང་ ན་འདིས་བདག་ལ་གནོད་པ་བྱས།བྱེད། བྱེད་པར་འགྱུར། བདག་གི་མཛའ་བོ་ལ་གནོད་པ་བྱས། བྱེད། བྱེད་པར་འགྱུར། འདིས་བདག་གི་དགྲ་ལ་ཕན་པ་བྱས། བྱེད། བྱེད་པར་འགྱུར་ཞེས་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དགུ་ནི་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་མེད་པའོ། །མི་ཁྲོ་བ་ནི་ ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་དངོས་པོ་དང་ཕྲད་ནས་འཕྲལ་དུ་གནོད་པ་བྱ་བའི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ནི་ཁྲོ་བ་སྟེ།དེ་མེད་པའོ།

如何入定而生起，在此是指入于无色界定后，生于无色界中，当其生命耗尽而死亡时，无色界天子的戒律也将耗尽。
一切声闻是指七学人和一无学，共八种补特伽罗。
当独觉们舍弃以神通利益众生的事业，趣入无余涅槃时，称为远离大悲。
尊者舍利子，所谓'菩萨戒律无尽'等，是说由于菩提心无尽故菩萨戒律无尽。
为何说菩萨戒律无尽呢？对此疑问的回答是：因为一切戒律皆从此戒律而生。
此处所说戒律是指菩提心，由于从此生起如来以下一切戒律，故称无尽。因此，由于菩提心种子无尽，应知如来戒律无尽。
明确宣说如来戒律无尽的种子即是菩萨菩提心自性的戒律，因此称这些圣者为戒律无尽。
戒律无尽已说完毕。
安住于忍辱无尽的菩萨称为法所护持的菩萨，为显示此义，尊者舍利子说'以三十二相观菩萨忍辱'等。
忍辱无尽有三种：安受苦忍、耐怨害忍、谛察法忍。
安受苦忍以四相显示：远离忍辱违品因、正持忍辱对治、忍辱道清净、正持忍辱果。
其中关于远离忍辱违品因而说'断除随眠而观忍辱'等八句。即断除瞋恚等不忍之因的随眠，于一切无不忍之因而观忍辱，此为其义。下文相同词句也应如理配合。
无害是指不以手、石、杖等加害。
无恼是指即使他人加害也不生苦恼与不悦。
无害心是指不以任何武器等谋求损害他众生，此即害心，无此害心。
无怨恨是指受害后不舍弃怨恨意乐而相续生起，或者'此人已害我、正害我、将害我，已害我友、正害我友、将害我友，已利我敌、正利我敌、将利我敌'，如是九种恼害事即是怨恨，无此怨恨。
无瞋是指遇不悦事而欲立即加害的恼害心即是瞋，无此瞋心。

།འཐབ་མོ་ནི་ཕ་མའམ། མཁན་པོའམ། སློབ་དཔོན་ནམ། དཀོན་མཆོག་གི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་དུ་ཚིག་གིས་འགྱེད་པ་སྟེ། དེ་མེད་པའོ། །རྩོད་པ་ནི་རིགས་དང་རུས་ ལ་སོགས་པ་སྨོས་ནས་མཚང་འབྲུ་བ་སྟེ།དེ་མེད་པའོ། །བཟོད་པའི་གཉེན་པོ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཡུལ་གྱི་རྨ་མི་ཕྱིན་པས་བཟོད་པར་བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་དྲུག་གསུངས་ཏེ། ཁྲོ་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་གྱི་རྐྱེན་གྱི་དབང་དུ་མ་ གྱུར་པས་རྨ་མི་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།བདག་དང་གཞན་བསྲུང་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱང་མི་བཟོད་པའི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་ཡང་མི་བཟོད་པའི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བར་བསྲུང་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་མཐུན་པ་ནི། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ སེམས་བསྐྱེད་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་གཅིག་པ་བཞིན་དུ་བྱམས་པ་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་ཀུན་ལ་བཟོད་པའོ།།ཚུལ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་ཞེ་སྡང་གི་གཉེན་པོ་བྱམས་པ་བསྒོམ་པའོ། །ཡིད་བྱུང་ཞིང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་འཁོར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ ཡིད་བྱུང་ཞིང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྟེ།དེ་ལྟར་བྱུང་ན་མི་མཐུན་པ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་རྣམས་ལ་མི་བཟོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པར་བལྟའོ། །ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་སྟོན་པ་ནི་གཞན་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཕྲད་ན་འདི་ནི་ལས་ཀྱི་ལེ་ལན་ ཡིན་ཏེ།དེས་ན་བདག་གིས་བྱས་པའི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འབྲས་བུ་འདི་འདྲ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་ལ། ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་མི་བཟོད་པ་འདི་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་འདུག་ན་ནི་བདག་ཉིད་ལ་མི་སྡུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་སྦྱོར་བར་བྱེད་པར་ངེས་ སོ་སྙམ་ནས་གནོད་པ་མི་བྱེད་པའོ།།བཟོད་པའི་ལས་རྣམ་པར་དག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ལུས་ཀྱི་རྒྱན་གྱི་བཟོད་པར་བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་བདུན་གསུངས་ཏེ། བཟོད་པ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ནི་ཁྲོ་གཉེར་དང་བཞིན་གྱི་མདོག་འགྱུར་བ་དང་། མིག་དམར་བ་ལ་སོགས་པ་མི་སྡུག་པ་མེད་དེ། དབང་པོ་ཞི་ཞིང་མདངས་བཟང་བ་ལ་ལུས་ཀྱི་རྒྱན་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ན་བཟོད་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ན་ཡང་ལུས་མཛེས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་སྟེ། འདི་ལྟར་བཟོད་པས་ནི་མཛེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ངག་དང་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་ངག་རྩུབ་མོ་མི་འབྱིན་པ་དང་། ཞེ་སྡང་གི་བསམ་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྒོ་གསུམ་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ནི་བཟོད་པའི་ལས་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །བསམ་པ་བརྟན་པ་ནི་བཟོད་པར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་གྱི་རླུང་ཉེ་བར་འོངས་ཀྱང་དེས་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡི་གེ་ཡ་མ་བརླ་ཡིན་པ་ནི་ཕ་རོལ་གྱིས་ངན་དུ་སྨྲས་པ་དང་། ངན་དུ་བརྗོད་པ་འདི་དག་ན་ཡི་གེ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་རྟོག་པའོ། །ཡང་ན་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེ་དང་སྒྲ་ཙམ་གྱིས་འཇིགས་པར་མི་བྱེད་དེ། དེ་དག་ཡ་མ་བརླ་ཡིན་པར་ ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།དེ་དག་གི་དོན་ཟབ་མོ་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་པའོ། །ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་མེད་པ་ནི་གང་གིས་གནོད་པར་བྱ་། གང་ལ་གནོད་པར་བྱས། གང་ལ་གནོད་པར་བྱེད་ཅེས་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་ཡང་ཡོངས་སུ་མི་རྟོག་པའོ། །རང་གི་སེམས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པ་ནི་མི་ བཟོད་པར་བྱེད་པ་འདི་ཡང་རང་གི་སེམས་ཉིད་ལས་སྐྱེས་པར་ཟད་དོ་ཞེས་རྟོག་པའོ།།གཞན་གྱི་སེམས་བསྲུང་བ་ནི་བདག་གིས་གནོད་པ་བྱས་ན་གཞན་གྱི་སེམས་གདུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །བཟོད་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཚངས་པའི་ འཇིག་རྟེན་གྱི་ལམ་དུ་འགྲོ་བས་བཟོད་པར་བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།འབྲས་བུ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འབྱོར་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། ཚིག་བཞི་དང་དྲུག་དང་། གཅིག་ གིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ།།འབྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་འབྱོར་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འབྱོར་བ་གཉིས་ཏེ། དང་པོའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ།

打斗是为了父母或者堪布或者上师或者三宝而互相用言语争执，这是不应该有的。争论是提及种姓和血统等而揭人短处，这是不应该有的。
就忍辱对治的正确把握而言，说了'由于不受境的伤害而应视为忍辱'等六句话。不受制于令人生气等境缘，称为不受伤害。
护持自他是指自己不受不忍的控制，也善巧于护持他人不受不忍的控制的方法。
与菩提心相应是指发起无上菩提心后，对一切众生如同独子般慈爱，如是对一切忍辱。
如理思维是修习慈心以对治嗔恨。
厌离离欲是对三界轮回诸法生起厌离和离欲，如是则对不顺意和不悦意之事无不忍，故应视为忍辱。
对业果的观察是指当遇到他人加害所生的痛苦时，认为这是业报，因此由自己所造的不善业而感受如此痛苦果报，又若正在受持不忍这个痛苦之因，则确定是自己将自己投入到不喜之事中，因此不作损害。
就忍辱业清净而言，说了'应视为身体庄严的忍辱'等七句话。具有忍辱的人没有皱眉、脸色改变、眼睛发红等不悦之相，诸根寂静且容光焕发称为身体庄严。另一方面，忍辱也是未来获得端严身体的因，如说'以忍辱故得端严'。
语言和心意的清净是指不发粗语，无嗔恨之心，如是三门自然安住即显示为忍辱业。
意志坚定是指即使忍辱境的风来临也不能动摇。
了知文字虚幻是指他人恶语相向、诽谤等这些仅是文字而已的思维。或者对空性、无我等文字和声音不生恐惧，应知那些是虚幻的，对其甚深义理作思维。
无有分别是对谁造害、对谁被害、以何造害这三方面都不作分别。
观察自心是思维此不忍也仅是从自心所生。
护持他心是思维若我造害则会令他人心生痛苦。
就忍辱果的正确把握而言，说了'以往生梵天世间之道故应视为忍辱'等。其果报有三种：圆满受用、圆满断除和圆满果报，分别以四句、六句和一句次第显示。
圆满受用又分世间受用和出世间受用两种，以前两句次第显示。

།དེ་ལ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཚངས་རིས་ ལ་སོགས་པའོ།།དེའི་ལམ་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་སྟེ། ཚད་མེད་པ་བཞི་ཡིན་ལ། བཟོད་པ་ཡང་ཚད་མེད་པ་བཞི་པོ་དག་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བཟོད་པ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གིས་ནི་བྱད་གཟུགས་བཟང་པོ་དང་། གཡོག་འཁོར་མང་པོ་ལ་ སོགས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།ལྷ་དང་མིའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །བཟོད་པ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་དང་། ཚངས་པའི་སྒྲ་སྐད་འབྱིན་པའི་དབྱངས་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཉེས་པ་ཐམས་ ཅད་ནི་བསྟན་པའོ།།གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པ་ནི་བཤད་པ་སྟེ། གཞན་ནི་སྔར་བཤད་པར་ཟད་དོ། །ཕྱིར་རྒོལ་བ་ནི་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་བཟོད་པས་ཕམ་པར་བྱས་པས་བཟོད་པར་ལྟའོ་། །གཞན་གྱི་གནོད་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ཤིན་ཏུ་ འདས་པ་ནི་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་དེ་ལ་སེམས་ཅན་སུ་ཡང་གནོད་པ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པས་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །གནོད་པ་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་བཟོད་པའི་དབང་དུ་ བྱས་ནས།དེ་ལ་བཟོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གོང་དུ་ནི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་མི་བྱེད་པས་བཟོད་པར་བལྟའོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་སླར་གནོད་པ་མི་བྱེད་ན་བཟོད་པ་ཡོངས་ སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བཟོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སྨོས་སོ། །གནོད་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ངག་དང་ལུས་དང་སེམས་གསུམ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་བྲག་ཅ་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། སྒྱུ་མ་དང་མཚུངས་ཏེ། རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་ པའི་ཕྱིར་དགེ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་ཆོས་གསུམ་དང་།ལྷག་པའི་བསམ་པ་བཞི་སྟེ། གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར། དགེ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་ཆོས་གཅིག་དང་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །རང་གི་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་ཐོས་པ་དང་། གཏོང་བ་དང་། ཚུལ་ ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་གྱུར་བས། བསྔགས་པ་མ་ཡིན་ཁྲོ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཞེ་སྡང་ཡང་མི་སྐྱེད་ལ། ང་རྒྱལ་གྱིས་བདག་ཉིད་ཆེན་པོར་མི་སེམས་པ་ནི་མ་ཐོས་པར་མི་སེམས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་གྱུར་བས་བསྔགས་པས་རྗེས་སུ་ཆགས་པར་མི་ འགྱུར་ཞེས་སྦྱར་རོ།།ཤིན་ཏུ་དུལ་བའི་ཕྱིར་རྙེད་པས་དགའ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་དགུས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱིས་མ་གོས་པར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་མདོར་བསྡུས་པ་དང་བཅས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་ནི་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ ཤིན་ཏུ་དུལ་བར་གྱུར་བ་ཡིན་ལ།རབ་ཏུ་ཞི་བ་ནི་ཞེ་སྡང་སྤངས་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་རྙེད་པས་ཀྱང་དགའ་བ་མེད་ལ་མ་རྙེད་པས་ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་དོ། །སྙན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བྱིས་པ་སླུ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པར་ཤེས་པས་རབ་ཏུ་བརྟག་པའི་ཕྱིར་དང་། བདག་ གི་ཡོན་ཏན་མ་གྲགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དེས་སྤ་གོང་བའམ།སེམས་ཞུམ་པ་མེད་དོ། །བློ་ཡངས་པའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྙན་པ་ལ་ངོ་མཚར་དུ་མི་འཛིན་པ་དང་། མི་སྙན་པས་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ལེགས་པར་གནས་པ་ནི་བརྟན་པོར་གནས་པའོ། །མི་གཡོ་བ་ནི་རང་བཞིན་ གྱིས་མི་འདོར་བ་སྟེ།དེ་ལྟར་གྱུར་པས་སྨད་པས་ཀྱང་དམས་པར་མི་སེམས་ལ། བསྟོད་པས་ཀྱང་མཐོས་པར་མི་སེམས་སོ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱ་བར་སེམས་ཤིང་བལྟ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཁམས་གསུམ་གྱི་འདུས་བྱས་ཀྱི་བདེ་བ་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྡུག་ བསྔལ་གྱིས་མི་སྐྱོ་བ་དང་།བདེ་བས་དགའ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་སྦྱར་རོ། །རྙེད་པ་དང་མ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གང་ལ་ཡང་མ་ཆགས་ཏེ་། མི་གནས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་མི་གོས་པ་ཞེས་མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟན་ཏོ། །ཕ་རོལ་པོ་སྲོག་ལ་བབ་པའི་ གནོད་པ་བྱུང་ལ་དེ་ལ་མི་གནོད་ན་བདག་ལ་གནོད་ཀྱང་བཟོད་པ་ནི།གཞན་ལ་མི་གནོད་པའི་ཕྱིར་བདག་ལ་གནོད་པར་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ།

关于此，梵天世界是指色界的梵众天等。其道是获得之因，即四无量。忍辱也与四无量相随顺故称为趋入道路。
安住于忍辱的补特伽罗将获得端正相貌和众多眷属等，因此称为享受人天圆满。安住于忍辱的补特伽罗将获得如来相好庄严和梵音妙声。
一切过失是所说的。嗔恨心等是所解释的，其他已如前所述。对手是指魔众和外道等，由于以忍辱战胜他们故称为忍辱。完全超越一切他人加害，是因为具有忍辱的补特伽罗不会受到任何众生的伤害。
忍辱波罗蜜多也是获得一切佛法之因，如是安立词义。关于安忍伤害的忍辱，如是说'何为圆满清净的忍辱'等。上文说由于不再伤害众生故称为忍辱，这是不圆满的，若遭他人伤害而不报复才是圆满清净的忍辱，为显示此义故说'何为圆满清净的忍辱'。
伤害的来源是语言、身体和心三者，它们如同回声、影像和幻化一样，因为了悟其无自性故，三种沙门法和四种增上意乐，因为息灭嗔恨心等，依次配合一种沙门法。
自身功德圆满是指多闻、布施、持戒等圆满，如是成就者，不因赞誉而生嗔，也不生嗔恨，不因傲慢而自认为伟大，即不因未闻而自负，如是成就者不因赞誉而生贪著。
由于极为调伏故无有获得之喜等九句，是显示不为世间八法所染的详细分类和总结。其中极为调伏是指因功德而心极调伏，善寂是指断除嗔恨，因此对于获得衣物等既无欢喜，对未获得也无嗔恨。
了知一切称赞皆是愚者欺诳颠倒故详加观察，即使自身功德未得称扬也不因此而骄傲或气馁。由于心胸开阔，依次对称赞不以为奇，对诽谤不会沮丧。善住是指安住稳固。不动是指本性不舍，如是成就者不因诽谤而自轻，不因赞誉而自高。
由于思维观察利益众生，以及三界有为之乐无常，依次不为苦恼所困扰，不因安乐而欢喜。对于获得、未获得等这一切都不执著，因为不住著故不为世间法所染，如是总结宣说。
当他人遭受危及生命的伤害时不加以报复，自身受到伤害时也能忍受，这是为了不伤害他人而忍受自身伤害的忍辱。

།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ཚོགས་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ནི་སྐུ་གསུམ་ལ་བྱའོ། །ལེགས་ པར་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་སྟོབས་སྐྱེད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཆེར་སྤྱད་དེ་མཐུ་དང་ལྡན་པར་བྱས་པས་གཞན་གྱིས་བདག་གི་སྲོག་བཅད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་བླངས་པ་ལ་སོགས་པ་ངན་དུ་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་བཟོད་དོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཇོམས་ པས་དཔའ་བ་ནི།མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་དཀའ་ཐུབ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པས་དཔའ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲུ་དང་། ཏིལ་འབྲུ་ཙམ་གྱིས་སྲོག་ཟུངས་བྱེད་ཀྱང་ལུས་གདུང་བ་དང་། སེམས་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ལ་ཅིས་མི་འབྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པ་མིང་གིས་སྨོས་པ་རྣམས་ཀྱི་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཐམས་ཅད་རྩོམ་པ་སྟེ། ཚིག་གོང་མས་ནི་མིའི་དཀའ་ཐུབ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་བཟོད་པ་བསྟན་ལ། འོག་མས་ནི་ལྷའི་དཀའ་ཐུབ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་བཟོད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ངེས་པར་སེམས་པ་ལ་མོས་པའི་བཟོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་འདི་ཤིན་ཏུ་རྨ་མི་ཕྱིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས སོ།།རྨ་མི་ཕྱིན་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ་ལ་གཤེའོ་། །འདི་ལས་སུ་ཞིག་གཤེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་གིས་ཀྱང་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་སྙམ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པ་ དང་།མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཇི་ཙམ་དུ་མིང་དང་བརྡར་བཏགས་པ་རྣམས་ནི་བྱིས་པས་ཀུན་ཏུ་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པར་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་རྨ་མི་ཕྱིན་པ་དེ་ལ་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་དག་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ ཤིན་ཏུ་རྨ་མི་ཕྱིན་པ་ལ་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།གཤེའོ་ཞེས་བཟོད་པ་དེ་ནི་གཉི་ག་ལ་དམིགས་པ་བཟོད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །གང་ཟག་འདི་ནི་བདག་ལ་གཤེ་སྟེ། དེ་བདག་གིས་བཟོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བདག་དང་ཕ་རོལ་གཉིས་ཀ་ལ་ དམིགས་པ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་སྤྲོས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་དབང་གིས་བདག་དང་གཞན་དུ་རྟོག་པར་འབྱུང་བར་ཟད་པས་མི་དམིགས་པའི་བཟོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།འོག་མ་དག་ལ་ཡང་དེ་དང་མཐུན་པར་སྦྱར་རོ། །འདི་ལས་སུ་ཞིག་གཤེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བདག་གི་སའི་ཁམས་ལ་གང་ཟག་དེའི་སའི་ཁམས་གཤེའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་བརྟགས་ན་བཟོད་པ་ནི་ཆོས་ལ་བགྲང་བ་ཞེས་བྱའོ།།འདི་དག་ནི་ཡི་གེའི་སྒྲ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཤེ་བ་པོའི་གང་ཟག་གི་ཚིག་འདི་དག་འདི་ནི་ཀ་དང་ཨ་ལ་སོགས་པའི་ཡི་གེའི་སྒྲ་ཙམ་དུ་ཟད་ ན།མི་བཟོད་པར་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བྲག་ཅའི་སྒྲ་ལ་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཤེ་བ་པོའོ་། །བདག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཤེ་བར་བྱ་སྟེ། གཉི་ག་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་ཅིང་མི་རྟག་པ་ཡིན་ན། མི་བཟོད་དུ་ཅི་ཡོད་ཅེས་བཟོད་པའོ། །འདི་ནི་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའི་དབང་དུ་གྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བདག་ནི་རིགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ནི་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་འདི་ལ་མི་བཟོད་པར་བྱ་བར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བཟོད་པའོ། །ལམ་བཟང་པོ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ལམ་མོ། །བདག་ནི་མི་ རྟག་པ་ལ་བཟོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་རྟག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་བདག་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བཟོད་ཀྱི། རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་བཟོད་དོ་སྙམ་ནས་ མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བཟོད་ན་གཉེན་པོས་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྨ་མི་ཕྱིན་པ། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།

菩提分的资粮即是福德和智慧的资粮。佛身即是三身。善业力的增长是指通过广行布施、持戒等而具足威力，能忍受他人断我命、盗取财物等一切恶行。
由于能降伏一切外道而称为勇者，是指具有胜过一切外道苦行的威力而为勇者。因此，即使以枣核、芝麻粒维持生命，为何不能忍受身心的折磨呢？
由于也能胜过帝释等名号所提及诸位的修行，故开始一切世间和出世间的修行。上文说明了胜过一切人类苦行的忍辱，下文说明了胜过一切天人苦行的忍辱。
关于法决定思维的胜解忍，尊者舍利子又说：'所谓忍辱，即是这极其无伤'等。无伤即是指心性光明本质。对于'此中谁在辱骂'等分别和妄念都不会受到损害。
对此为何称为忍辱，因而问道'为何如此'，回答说'因为无所缘'。凡是名言假立都是凡夫的遍计，胜义中无所缘故，于无法被能取所取所伤害者称为忍辱。
若问'因何无所缘而于极其无伤称为忍辱'，则广说'辱骂，此忍是缘二者的忍'等。'此人辱骂我，我应忍受'，这种缘自他二者的想法，仅仅是由无始以来喜好戏论的习气而生起我他分别而已，故非无缘忍，下文也应如是类推。
'此中谁在辱骂'是指观察'彼人的地界对我的地界辱骂吗'等，此忍称为法数忍。'这些是文字音声'是指辱骂者的这些言语仅是ka、a等文字音声而已，有什么不可忍受的呢？这称为对回声的忍。
'此亦'指辱骂者，'我亦'指被骂者，二者都是刹那坏灭无常，有什么不可忍受的呢？这是忍辱。'此是颠倒'是指受四颠倒所转的意思。
'我是如理'是指我如理，对此不应不忍。善道即是无颠倒之道。关于'我忍无常'等，无常、苦等是常、乐等的对治，认为我忍受'一切法无常'等，而不忍'是常'等，如是于无常等生起忍辱，称为对治断除的忍辱，其余也应如是类推。
其中'何为极忍'是指于一切所缘无伤，对无生法的忍辱是什么的意思。

།གང་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་དེ་ལ་ལྟ་བར་གྱུར་བ་ཡང་། བསལ་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་ལ་དངོས་པོ་དང་མཚན་མ་ཡོད་པར་ལྟ་བའི་ལྟ་བར་གྱུར་བ་ཡང་བསལ་བ་མེད་དེ། ཐོག་མ་ཉིད་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་ཀྱང་སྔོན་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་གཟོད་རྟོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཉིད་རྟག་པ་རྟག་པའི་དུས་དང་། ཐེར་ཟུག་ཐེར་ཟུག་གི དུས་སུ་སྟོང་པའོ་ཞེས་གང་འདི་ལ་བཟོད་པ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་བཟོད་པ་ཡིན་ནོ།།མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཏེ་། སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་དང་འདྲ་བར་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདས་པའི་དུས་མ་སྐྱེས་ཤིང་མ་བྱུང་ལ། ད་ལྟར་གྱི་ དུས་སུ་མ་བསྐྱེད་ཅིང་།མ་བྱུང་བ་དེ་ལ་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་འཇིག་པ་གང་ཡང་མེད་པ་དེ་ལ་ཟད་པ་མེད་ཅེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །མ་བྱས་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པས་སོ། །མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་སོ། །སྒྲོ་བཏགས་པ་མེད་པ་ནི་བསྟན་པའོ། ། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བཤད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པ་ནི་རྟོག་གེ་བ་རྣམས་ཀྱི་བློས་སོ། །མ་བསྒྲུབས་པ་ནི་ཚད་མ་དག་གིས་སོ། །མ་བསྟན་པ་ནི་གཞན་དག་ལ་བསྟན་དུ་མེད་པའོ། །ཉེ་བར་མ་གཏུགས་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱ་བའི ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ།།མི་སྐྲག་མི་དངང་བར་མི་འགྱུར་བ་ནི། ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། སྒོམ་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སུའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་ནི་བྱིན་གྱིས་རླབས་ཀྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་སླད་དུ་བདག་གི་ལུས་ལགས་ཏེ། བདག་གིས་བགྱིས་ ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གནས་གཅིག་ཏུ་ཤོང་བའི་སྣོད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ཡིན་ཏེ།དེས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ཤོང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་སླད་དུ་ཞེས་ཤོང་བའི་ཐབས་བསྟན་ཏེ་། དེ་ལ་དངོས་ པོའི་སྣོད་དུ་དངོས་པོ་ཤོང་བར་གྱུར་པའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ནི་སྐབས་འདིར་སྣོད་ཅེས་མི་བྱའོ།མཚན་མ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་གང་གི་མཐུས་ལུས་གཅིག་གི་ནང་དུ་ཡང་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་མེད་པོ་ཤོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་མཐུ་དང་ བྱིན་གྱི་རླབས་དང་ལྡན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་སྣོད་ཅེས་བྱ་སྟེ།དེ་བདག་གིས་བསྐྱེད་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་འདིའི་ཡུལ་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་འདྲི་བའོ། །སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པས་ནི་ཇི་སྙེད་ཀྱི་གཟུགས་ཁོ་བོའི་ལུས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཅུག་ཀྱང་ཁོ་བོའི་ལུས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འཕེལ་བའམ་འགྲིབ་པ་མེད་པའི་ལུས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།ལྷ་དང་མིའི་སྐྱེ་དགུ་ཁྲག་ཁྲིག་སྟོང་ཕྲག་ བདུན་ཅུ་རྩ་དྲུག་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ནི་ཆོས་བཤད་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའོ། །བཟོད་པ་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།བརྩོན་འགྲུས་མི་ཟད་པ་ལ་གནས་ པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཆོས་ལ་བརྩོན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་མི་ཟད་ པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། སྒོ་དང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པའི་སེམས་ཀྱིས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་བརྩོན་འགྲུས་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་ བ་བསྟན་ཏོ།

对于通达空性者，所谓'无所遣除'是指：菩萨通达能取所取之相自性为空后，对于实有和相状的见解也无需遣除，因为本来就不存在。所谓'也无增益空性'是指：虽然如此通达空性，但也并非是新得到空性的证悟，而是能取所取的见解本身在恒常恒常之时、永恒永恒之时皆为空性，对此生起忍可即是殊胜的忍。无相等也是真如的异名，应当如理了知与通达空性相似。
对于过去时未生未起，现在时未生未起，未来时也无有灭尽者，即称为'无尽'。'无作'是指无作者等。'无等起'是指无因缘。'无增益'是指无戏论。其余诸义解释如下：'无分别'是指无分别者的心识。'无成立'是指无量度。'无显示'是指不可向他人显示。'无触及'是指非能取所取相的执著境。
'不惊不怖不畏'是指在闻思修诸阶段。'菩萨之器是以加持力所成就的自身，是我所作'是指：彼等花等物同处容纳之器即是菩萨自身，若问如何能容纳？为此说明以加持力而得容纳之方便。此处所说之器非指实物容器中容纳实物形色之器。以离一切相和分别之智慧力，于一身中能容纳种种事物，具有如是威力和加持的智慧即称为器，此即'我已生起'之义。
问'此三昧境为何'即是询问此三昧所缘境。'此三千大千世界'等说明：无论将多少色法纳入我身空性中，我身法性空性无有增减，此空性身即是彼三昧所缘境。
天人众生七千六百俱胝发无上菩提心，一万二千菩萨获得无生法忍，此说明说法之功德。无尽忍已说竟。
住于无尽精进的菩萨称为勤修法的菩萨，为显示此义，世尊告舍利子：'此八者是菩萨们的精进正行'等。无尽精进也以三方面显示：以精进的分类、以方便智慧摄持心的精进来总摄一切精进而显示。其中以八种精进正行显示分类。

བརྩོན་འགྲུས་བརྒྱད་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་ཟིན་པ་དང་། གང་གི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་གཉིས་དང་། གཅིག་དང་ལྔ་དང་རིམ་བཞིན་སྦྱར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་ཡང་སེམས་ཅན་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་མི་ཟད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚོགས་མི་ཟད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པའོ།།བརྩོན་འགྲུས་འདི་དག་གི་ཡུལ་དང་། དུས་དང་། བརྩོན་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་མཐའ་ཡས་ཤིང་མི་ཟད་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ནི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱད་པར་བྱའོ།།གང་འདི་འཁོར་བ་ན་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་ནི་གོ་ཆའི་དོན་བསྟན་པ་སྟེ་ཇི་ལྟར་མི་སྐྱོ་བ་ནི། དེ་བསྐལ་བ་འདི་སྙེད་ཅིག་ཏུ་གོ་ཆ་བགོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །གོ་ཆ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་གྱོན་པར་བྱེད་པ་ནི་འཁོར་བའི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱིས་ཉིན་ཞག་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ།འཁོར་བའི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལྟ་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཕུལ་དབྱུང་བའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་མཐའ་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ། ཉིན་ཞག་གཅིག་གི་ཚད་དེ་ཙམ་དུ་རིང་ལ། དེས་ཟླ་བ་ དང་ལོའི་གྲངས་བསྒྲེས་པའི་ཡུན་རིང་པོ་དེ་ཙམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཅིག་བསྐྱེད་ཅིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཅིག་མཐོང་ལ།དེ་ལྟར་བསྒྲེས་པ་ཤ་སྟག་གིས་འཇུག་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་བགྲང་བ་དེ་བས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་མཐོང་བའི་འོག་ཏུ་སེམས་ཅན་གཅིག་གི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ལྟར་དུས་ཡུན་རིང་ཞིང་འབྲས་བུ་བསྒྲུབ་དཀར་ཟིན་ཀྱང་མི་གོང་བ་ནི་གོ་ཆ་མི་ཟད་པའོ།།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་ འདི་ཉིད་དང་བགྲང་བ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་དུ་ཉིན་ཞག་ཟླ་བར་བསྒྲེས།ཟླ་བ་ལོར་བསྒྲེས་པའི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཅིག་བསྐྱེད་ཅིང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཅིག་མཐོང་ལ། དེ་ལྟ་བུ་ཤ་སྟག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་ཀུན་ བསྐྱེད།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་ཀྱང་མཐོང་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ལ་རིམ་གྲོ་བྱེད་པ་འདི་འདྲ་བས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པར་གྱུར་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ནས་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་བར་དུ་སྔར་སྨོས་པ་ལྟ་བུའི་དུས་རིང་བ་དང་།བསྒྲུབ་དཀའ་བས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཀྱང་མི་སྐྱོ་བ་ནི་གོ་ཆ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བརྟུལ་བ་མི་ཟད་པ་ཡང་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་བརྟུལ་བ་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མེས་ཡོངས་སུ་གང་བ་ ལས་ཀྱང་འབོགས་ཏེ་ཞེས་གསུངས་པའོ།།གང་གི་ཕྱིར་བརྟུལ་བ་ནི་གང་ལྟ་བ་དང་། གང་མཉན་པ་དང་། གང་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྟ་བར་སྤྲོ་བ་དང་། ཆོས་མཉན་པའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་གོང་མ་གཉིས་བསྟན་ཏོ། །གང་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བ་ཡང་ གཞན་གྱི་དང་བདག་གི་དོན་ཏེ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བ་དང་།དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྲོ་བ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ།

八种精进总的来说有三种，即精进的本质、以不虚耗方便所摄持、为何而精进这两种，分别配合一种和五种。为何而精进也有为了成熟有情和为了成熟佛法两种，其中不尽的成熟有情和不尽的智慧资粮是为了成熟有情而精进。其余的是为了成熟佛法而精进。
这些精进的境、时、勤勉和果等无边无尽，故称为菩萨的不尽精进。菩萨应当正确修持精进。
于此轮回中不厌倦是为了说明铠甲的意义，如何不厌倦即如'于此许多劫中披铠甲'等所说。
披不可思议铠甲是以'轮回无始际有多少，以其数目为一日'等来说明。虽然轮回无始际，但为了显示殊胜而假设轮回有边际，以如此长的一日为量，再以此累积月年的长时间，发起一个菩提心并见到一位如来，如此累积不断趣入，以此数目再以恒河沙数发起菩提心，见到如来之后了知一个众生的心行等，如经中所说的长时间难以成就，即使如此也不退却，这就是不尽铠甲。
为圆满布施波罗蜜多而趣入，即'以此趣入与数目'是如前所说以日累积为月，月累积为年的百千年中发起一个菩提心，见到一位如来，如此不断发起一切菩提心，见到一切如来后，以此方式供养恒河沙数如来，以此圆满布施波罗蜜多。同样，从其余波罗蜜多乃至一切相好，以前述如此长时间和难以成就而修行却不厌倦，称为不尽铠甲。
不尽精勤也以八种来说明。如何精勤即如所说'即使三千大千世界充满火亦能穿越'。为何精勤是为了见什么、听什么、成就什么而精进，以见如来而精进和为听法而精进这两种说明前两种。为成就什么而精进也有他利和自利，以为成熟众生而精进、为一切善法和一切智智而精进三种来说明。

།ངེས་པའི་ཚིག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྟུལ་བ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་འཇུག་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ཚིག་གི་ཚར་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཕ་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་འཇུག་ཅེ་ན། ཕ་རོལ་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། དབང་པོ་གདུལ་བའི་ཕྱིར་དང་། འཁོར་བ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡོངས་སུ་མྱ་ ངན་ལས་བཟླ་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མེས་ཡོངས་སུ་གང་བ་ལས་ཀྱང་མ་འབོགས་ཏེ།འཇུག་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་བརྟུལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བརྩོན་འགྲུས་དེའི་རང་བཞིན་ནི། མི་ལྷོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གུས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པས་ མི་ལྷོད་པའོ།།ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་བསྒྲུབ་པ་ལ་མི་ནུས་སོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་པས་མ་ཞུམ་པའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལེ་ལོས་མི་བསྐྱོད་པས་ན་བསྟན་པའོ། །གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མི་བསྐྱོད་པས་ན་མི་བཟློག་པའོ། །བསམ་པ་ ནི་དགེ་བའི་བསམ་པ་ཞེས་སྨོས་པ་སྟེ།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དགེ་བ་གང་ཡིན་ཞེས་ཚོལ་ཞིང་སྒྲུབ་པའི་བསམ་པས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ། །རྒྱུ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་ཤིང་ཞེས་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུས་སྒྲུབ་པར་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ལས་ནི་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་བརྩོན་པར་འཇུག་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པ་ནི་གོམ་པ་འདོར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། གོམ་པ་འདོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ དང་།སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བས་ནི་ཐབས་བསྟན་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་ཡོང་མི་ལྟུང་བས་ན་ཤེས་རབ་བསྟན་ཏོ་། །ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ནི་ཆུད་མི་ཟ་བ་དང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འགྲུབ་པའོ། །གང་ཇི་ལྟ་བུར་དགེ་བའི་སེམས་སྐྱེས་ཤིང་འབྱུང་བ་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་ གསུམ་མམ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ། དགེ་བའི་སེམས་སྐྱེས་པ་འབྱུང་ངོ་ཅོག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པ་ནི་བར་མ་དོར་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བསྔོས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་ཟད་སྙམ་ནས། དེ་ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དོན་དེ་ཉིད་དཔེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཆུའི་ཐིགས་པ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་ལྷུང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ རྣམས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོས་པ་དེ་ལ།ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་འདི་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཇི་ལྟར་བསྒྲུབས་ན་ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་དག་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་ཅིང་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་རྣམས་ངན་སོང་དུ་ལྷུང་བའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ས་གཞིར་ཡོངས་སུ་ སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསྐྲུན་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་གཟུད་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པ་ནི། ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་པ་ཞེས་སྦྱར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྔོ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེས་བསྔོས་པས་ཀྱང་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་འཚོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉེ་བོར་འཚོ་ བར་གྱུར་བ་དང་།ཐེག་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་ཟློ་བ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འགོད་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

确定的词语是'菩萨的精进是为利他而趣入'等三句话来说明。如何为利他而趣入呢？为使他人寂静等而说，为息灭烦恼，为调伏诸根，为使一切轮回完全超越涅槃，即使世界充满火焰也毫不退却而趣入，因此称为精进。
其精进的本性是：'不松懈'等所说，具有恭敬精进故不松懈。对殊胜功德的修持不认为自己无能故不怯弱。不为违品懈怠所动故坚固。不为寒热等痛苦所动故不退转。
发心是所说的'善心'，即任何时候都寻求什么是善法并以修持的发心而开始精进。因是'住于大悲'所说，为众生利益而生起大悲的因能够成办，这是词义。
精进的事业是'恒常趣入利益众生'所说。以方便智慧摄持是以'举足'等来说明，于一切举足等中现前菩提心，以观察众生表示方便，永不堕入烦恼分故表示智慧。
圆满成就是不虚耗且无颠倒地成就。任何善心生起，无论是三种智慧或六波罗蜜多等，所有生起的善心都为菩提而回向，因为不会中途穷尽，所以称为不尽圆满成就。
如此回向为何不尽呢？因此问道'为何'，答道'因为回向于菩提'。为显示此义以比喻，'具寿舍利子，譬如水滴落入大海'等所说。
对于回向菩提的诸善根，为何称为圆满成就呢？因此说'圆满成就即是此圆满修持'。如何修持才称为正确的修持呢？说'正确趣入'等，对于正确修持并精进的诸善根，为救护一切堕恶趣的众生，为使一切未成熟的众生于顺决择分位中成熟，为使一切未植善根的众生趣入善根而回向彼等善法，这就称为正确的修持。
为何如此回向呢？为成就一切智智故。以此回向又能做什么呢？说'为利益一切众生'等，自己获得一切智智后能利益一切众生，以二乘使其超越涅槃，能安立于一切智智。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་མི་ཟད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་ པར་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་མི་ཟད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཚད་དེ། དེ་ལྟར་གཅད་པར་མི་ནུས་པ་ནི་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་བདག་གིས་ཉིན་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གལ་ཏེ་བདག་གིས་ཉི་མ་ གཅིག་གིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས།ཉི་མ་གཉིས་དང་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ལས་དེ་བཞིན་དུ་སྨིན་པར་བྱས་པ་ནས་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུས་བསྐལ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་བསམ་གྱིས་ མི་ཁྱབ་པར་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སྨིན་པར་བྱས་ཀྱང་ད་དུང་སྨིན་པར་མ་བྱས་པའི་གན་ན་སྨིན་པར་བྱས་པ་ནི་བརྒྱའི་ཆ་གཅིག་ཀྱང་མེད་པ་ན་རྒྱུའི་བར་དུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ཐོས་ཀྱང་མི་སྐྲག་ན་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ བརྒྱའི་ཆ་ནི་གྲངས་བརྒྱའི་ནང་ནས་གཅིག་བླངས་པ་སྟེ།འོག་མ་དག་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་སྦྱར་རོ། །གྲངས་ནི་མཚུངས་པ་ཉིད་དེ། དཔེར་ན་གངས་ཅན་དང་ཅིག་ཤོས་ནི་འབིགས་བྱེད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ཀྱི་ཡུངས་འབྲུ་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆ་ནི་ཆ་ཤས་སོ། །དེ་ཡང་ རིགས་འདྲ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་རི་རྣམས་ཀྱི་ཆ་ནི་རིའི་རྩེ་མོ་ཡིན་གྱི། རྩཝའི་རྩེ་མོ་ནི་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །བགྲང་བ་ནི་དེ་ཡང་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རི་རབ་དང་། གངས་རི་ཞེས་བྱ་བའི་ཡུངས་འབྲུའང་ཡིན་ཞེས་མི་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །དཔེ་འདི་འདྲ་བ་དག་ཁོ་ན་ལ་ལེན་ ཏེ།དཔེར་ན་བ་མེན་ལ་བ་ལང་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱའི། སྦྲང་མ་ལ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨིན་པ་དེས་མ་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཅན་དུའང་མི་བཟོད་ཅེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་མི་ཟད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སྒྲུབ་པའི་བརྩོན་འགྲུས་མི་ཟད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཆོས་ཀྱི་དུང་ནི་ཇི་ལྟ་བུར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་པ་ན་ཉན་པའི་འཁོར་ཉེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མའི་ཕ་རོལ་ན་གནས་པའི་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཐོས་པར་བྱེད་པའི་གསུང་ལ་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མི་ཟད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སྒྲུབ་པའི་བརྩོན་འགྲུས་མི་ཟད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྟོང་ གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི།སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ལ། ཆོས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཡེ་ཤེས་ དང་ལྡན་པ་གཅིག་ཅིག་ཡོད་ན་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གང་ཟག་དེ་དག་གི་ཡེ་ཤེས་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ཀྱང་།ཆོས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གང་ཟག་གཅིག་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བརྒྱའི་ཆར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོ་བ་ནས་། རྒྱུར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོ་བའི་བར་དུ་སྦྱར་ཏེ། འོག་མ་དག་ལ་ཡང་ ཚུལ་དེས་བསྒྲེ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པས་རྟོགས་པ་མེད་ཀྱི། གཞན་ལས་ཐོས་པ་བཞིན་དུ་དད་པས་འཕགས་པའི་ལམ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། །ཆོས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་པ་ཆོས་ཀྱི་ ཚུལ་དང་མཐུན་པར་རིག་པ་དང་སྦྱོར་ཞིང་འཇུག་པའོ།།བརྒྱད་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་འཇུག་པ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ནས་ཐུར་དུ་བགྲངས་ན་གང་ཟག་བརྒྱད་ཀྱི་དང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་བྱའོ། ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བར་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་མན་ཆད་སྤངས་པ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་འདིར་ཡང་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于菩萨令众生成熟不竭是什么的问题，就是指令众生成熟的精进不竭是什么的意思。
所谓限量，就是以'到此为止'来划定；不能如此划定的就称为无量。
关于'假如我在一日之中'等，是说假如我在一日之中令三千大千世界所属的一切众生都成熟，在第二日、第三日等也如是令众生成熟，乃至以如此方式在无量无数不可思议劫中令众生界成熟，然而听闻到'即便如此，与尚未令成熟的众生相比，已令成熟的连百分之一都不及，乃至连其因也不及'时也不畏惧，这就称为令众生成熟的精进不竭。
其中，百分之一是指在一百个数中取一个，下文中也应当如此类推。数是指相同性，例如说'雪山与另一座山是穿山'，这不是指芥子的种类。分是指部分。这也是指同类的本质，例如山的部分是指山峰，而不是指草尖一样。计数也是指相同性，例如不说须弥山和雪山是芥子一样。只取这样的比喻，例如说牦牛与牛相似，而不是与蜜蜂相似一样。'乃至因'是指连已成熟者作为未成熟者的因也不及的意思。
关于菩萨福德资粮不竭是什么的问题，就是指修集福德资粮的精进不竭是什么的意思。
法螺是指如来说法时，不仅近处的听众能如实听闻，即使是在百千诸世界之外的众生也能同样听闻的声音。
关于菩萨智慧资粮不竭是什么的问题，就是指菩萨修集智慧资粮的精进不竭是什么的意思。
关于'在三千大千世界中'等，是说在三千大千世界中所有众生都成为随信行智者，而有一位随法行智者时，即使将那些随信行者的智慧集合起来，也不及那一位随法行者的智慧的百分之一，乃至不及其因，下文也应以此方式类推。
其中，随信行是指没有通过自己的智慧证悟，而是依据从他人处所闻而以信心随顺圣道。随法行是指利根者不依赖他人，而是依法理如实了知并修行。
第八是指预流，因为从阿罗汉向下数是八种补特伽罗中的第一位。预流是指已入涅槃之道流。一来是指已断除欲界修所断烦恼六品以下者，因为还要在欲界中受生。

།ཉོན་མོངས་པ་དགུ་ཆར་སྤངས་པ་ནི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མེད་པས་ཕྱིར་མི་འོང་བའོ། །ཁམས གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་མ་ལུས་པར་བཅོམ་པའམ།འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་མཆོད་པའི་འོས་སུ་གྱུར་པས་ན་དགྲ་བཅོམ་པའོ། །སེམས་ཅན་མང་པོའི་དོན་མི་མཛད་ཀྱི། བདག་གཅིག་པུ་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྒྲུབ་པས་ན་རང་སངས་རྒྱས་སོ། །མོས་ པས་སྤྱོད་པའི་ས་བཞི་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ལ་བསྐལ་བ་བརྒྱས་ངེས་པར་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བསྐལ་བ་གྲངས་མེད་པ་དང་པོ་ལ་བསྐལ་བ་བརྒྱ་ཞེས་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་གང་ནས་བཟུང་སྟེ། གྲངས་མེད་པ་ བརྩམས་ཤེ་ན།བཟང་དང་སྨོན་པའི་སྟོབས་ཅན་དང་། །སེམས་བརྟན་ཁྱད་པར་འགྲོ་བ་ཡི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གྲངས་མེད་གསུམ། །ཀུན་ཏུ་རྩོམ་པར་མཛད་ཅེས་བརྗོད། །ཅེས་བཤད་དེ་། བཟང་པོ་ནི་དགེ་བའོ། །སྨོན་པ་ནི་སྨོན་ལམ་ཏེ་། དེ་གཉིས་སུ་ལ་ཡོད་པ་ནི་བཟང་བ་ དང་སྨོན་པའི་སྟོབས་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་ཅན་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཅན་ནི་རྟག་ཏུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་བརྟན་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་གྲོགས་པོས་མོས་པ་བཟློག་ཀྱང་ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་ནི་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མ་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་འཕེལ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གང་གི་ཚེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་དང་། སེམས་བརྟན་པ་དེ་བར་མ་དོར་མི་ལྡོག་པ་དང་། ཁྱད་ པར་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ་ཡོན་ཏན་ཅུང་ཟད་ཀྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པ་དེ་ནས་བཟུང་སྟེ།གྲངས་མེད་པ་གསུམ་རྩོམ་མོ། །ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཐོབ་པ་ནི་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤངས་ནས་སྟོང་བ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་བཟོད་པ་རབ་ ཏུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་བརྒྱད་པ་མི་གཡོ་བ་ཐོབ་པ་ནི། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཚན་མ་དང་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས་དེར་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་ནི་གླེང་གཞིའི་སྐབས་སུ་བཤད་ ཟིན་ཏོ།། །།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་པ་ནི་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོར་འདུག་པ་ལ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་པའོ། །གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དགེ་བས་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། མི་དགེ་བས་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བ གནས་ཡིན་པ་དང་།དགེ་བས་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། མི་དགེ་བས་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བ་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་མཁྱེན་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གཞན་རྣམས་ནི་ཡི་གེ་མངས་སུ་དོགས་ནས་མ་བྲིས་ཏེ་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་ བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚོགས་མི་ཟད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚོགས་བསྒྲུབ་པའི་བརྩོན་འགྲུས་མི་ཟད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

断除九种烦恼，由于没有再生于欲界的因，故称为不还。由于摧毁三界一切烦恼之敌，或成为三界应供养的对象，故称为阿罗汉。
由于不为众生利益而行，只为自己一人证得菩提和涅槃，故称为独觉。
获得胜解行地第四无间三昧的菩萨，经过百劫必定出离，称为菩萨。因为在第一无数劫中称为百劫。
从无始轮回开始，何时开始计算无数劫呢？如说：'具善愿力者，坚心殊胜行，菩萨三无数，皆从此开始。'
善即是善法。愿即是愿望，具有这两者者称为具善愿力者。
其中具善根力者是因为不被违品所胜。具愿力者是因为常遇善知识。
心坚固是因为即使恶友劝退，也不舍弃菩提心。殊胜行是因为今生来世善法增长且不退失。
如是当具足善根力、愿力、心坚固而中途不退转，及殊胜行即不以少许功德为满足时，从此开始计算三无数劫。
获得初地极喜地者称为得忍菩萨，因为断除人法执著后，获得通达空性之忍。
获得第八不动地者称为不退转菩萨，因为断除一切有相无相等分别，于此不退转故。
一生所系已在缘起品中说过。
安住菩提道场者为现前成佛而安住菩提道场，但尚未现前成佛。
处非处智力是了知以善生天界、以不善生恶趣是合理的，以善生恶趣、以不善生天界是不合理的等等。
其他佛陀功德因恐文字繁多未写，应如般若波罗蜜多等经中所说而了知。
其中'何为菩萨无尽智慧资粮'即是'何为成就菩萨智慧资粮的无尽精进'之意。

།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་འདོད་ཆགས་ སྤྱོད་པ་དང་།ཁ་ཅིག་ཞེ་སྡང་སྤྱོད་པ་དང་། ཁ་ཅིག་གཏི་མུག་སྤྱོད་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ང་རྒྱལ་སྤྱོད་པ་དང་། ཁ་ཅིག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་འཇུག་པ་ཤེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་དེ་དག་རྟོགས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ འདས་པ་དང་།མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སེམས་ཇི་སྙེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དུས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་སེམས་ཅན་གཅིག་གི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་གཅིག་ལ་ཡོད་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་སེམས་གཉིས་དང་གསུམ་ལ་སོགས་ པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་སྙེད་དུ་ཚད་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་གང་བར་གྱུར་བ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པས་གང་བའི་སེམས་སུ་གྱུར་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་གཅིག་བསྒྲུབས་པས་མ་ལུས་པ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚོགས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།སོ་སོའི་དམིགས་པས་བྱུང་བ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་ནས་བྱུང་བའོ། །ཞིག་པ་ནི་སེམས་ དང་ཉོན་མོངས་པ་བྱུང་ནས་འདས་པའི་དུས་སུ་ཞིག་པའོ།།ཞུ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་ནས་འཇིག་པ་ལ་བལྟས་པ་དང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ། །ཤེས་རབ་དེས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སེམས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་གོང་དུ་སྨོས་པ་ལྟ་བུ་མང་པོ་ཤེས་པར་མ་ཟད་ཀྱི་དུས་ གསུམ་དང་ལྡན་པ་མ་ལུས་པར་ཤེས་པ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚོགས་མི་ཟད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཚོགས་མི་ཟད་པ་གང་ཞེ་ན་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསགས་པས་ནི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚོགས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་མདོར་བསྡུས་ནས་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དང་པོའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ བར་ན་གང་ཇི་ཙམ་དུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བར་སེམས་ཤིང་དམིགས་པ་དང་།བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་བསྟན་ པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།གང་ལུས་ཀྱི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྟེན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྒོ་གསུམ་ནས་དགེ་བ་སྤྱད་དོ་ཅོག་གི་རྟེན་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྒོ་གསུམ་ནས་དགེ་བ་སྤྱད་དོ་ཅོག་གི་རྟེན་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་སྙམ་ནས། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ ཞེས་དྲིས་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་གང་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སྒོ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འདྲ་ཡང་ཞེ་ན། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པའི་སེམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་བརྩོན་ འགྲུས་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།ལུས་དང་ངག་གི་བརྩོན་འགྲུས་པས་སེམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཉིད་མཆོག་ཅེས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ལུས་དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་བརྩོན་འགྲུས་འབྱུང་ངོ་ཅོག་ཀྱང་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླངས་པ་ཡིན་པས་ ན་སེམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་མཆོག་ཅེས་བཤད་དོ།།དེ་བས་ན་མདོ་ལས་ཀྱང་། འཇིག་རྟེན་ནི་སེམས་ཀྱིས་ཁྲིད་དོ། །སེམས་ཀྱིས་དྲངས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་བྱེད་པ་སྟེ། སེམས་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་བའོ། །སེམས་ཉིད་ང་ཡི་སངས་རྒྱས་ཏེ། ། སེམས་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

一切有情众生的心行，有些众生贪欲行，有些众生嗔恚行，有些众生愚痴行，有些众生我慢行，有些众生分别妄想行，了知这些众生的心行即是通达众生的行为。若问如何通达？所说'一切众生过去、未来、现在之心'等，三世一切众生之心存在于一个众生的一个心行中，如是二心、三心等乃至无量众生之心充满，以及贪欲、嗔恚等烦恼充满之心亦复如是。如是了知众生之心与烦恼的智慧资粮，以修一即能了知一切，应当生起如是智慧资粮。
各别所缘而生者，即缘色声等而生。已灭者，即心与烦恼生起后于过去时已灭。融化者，即现在生起后观待坏灭及将生起者。'以彼智慧'等，不仅了知如前所说现在所生之心与烦恼等众多，而是显示了知具足三世一切。
若问何为菩萨圆满成就一切佛法之无尽资粮？即是何为圆满成就一切佛法之精进无尽资粮之意。善根即具足三种智慧等，以积集彼等及波罗蜜多、一切菩提分法，能成就力、无畏等，故称为圆满成就一切佛法之资粮。
为明显显示彼之略义故，说'从初发心'等。从初发菩提心直至现证菩提之间，凡是为自他利益所思维缘虑，及为成办自他利益所修行等，以此等圆满成就一切佛法，如是配合文句。
为显示一切精进之门故，说'凡身之善业所依'等。因为三门所修一切善法之所依即是精进。若念为何三门所修一切善法之所依是精进，故问'何以故'，答'以一切精进皆与身语意相应故'。
若问三门相应之精进一切时中皆相同否？为摄略以方便智慧摄持之心的精进故，说'较之身语精进，心之精进最胜'等。一切从身语门所生之精进亦由心所发起，故说心之精进最胜。
因此经中亦说：'世间为心所引导，为心所牵引。'如是以心成佛，即心自见。'心即是我之佛，心即是如来。'等如是宣说。

།དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་ཐོག་མ་འཇུག་ཅིང་རྩོམ་པ་སྟེ་ཐབས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །གནས་པ་ནི་སྤྱོད་པ་དེ་དག་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་གྲུབ་པ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས བསྡུས་པའོ།།དེ་ཡང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་མདོར་བསྡུས་པས་བསྟན་ཏེ་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་དང་གནས་པའི་ཚིག་ཕྲུགས་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུས་ནི་དབྱེ་བ་བསྟན། ཐ་མའི་ཚིག་ཕྲུགས་གསུམ་གྱིས་ནི་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྩོམ་པ་ནི་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ པ་ལ་སོགས་པའོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉེ་བར་ཞི་བ་ནི་རྩོམ་པ་མེད་ཅིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་སྟེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཀུན་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་སྦྱར་རོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ལྟ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དུ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ བདག་མེད་པ་ལ་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་གང་ལ་ཡང་དངོས་པོར་མི་འཛིན་པས། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འཁོར་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་སྟེ། ཐབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མི་སྐྱོ་བར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཀྱང་སྤྱོད་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་དུ་ཡང་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ་། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་འོག་མ་སླ་བ་དག་ནི་མ་བཤད་དེ་། དེ་དག་དང་འདྲ་བར མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་རོ།།སེམས་ལ་རྨ་མི་ཕྱིན་པ་ནི་བདག་ནི་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྨ་མི་ཕྱིན་པ་སྟེ། བཟོད་པ་མི་ཟད་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་དབེན་པ་ནི་མི་དགེ་བ་སྤངས་པ་དང་། དགེ་བ་རྩོམ་པ་གང་ལ་ཡང་མི་ རྟོག་པའོ།།སེམས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་དབེན་པའི་སེམས་ལ་རྟོག་པའོ། །ཚུལ་བཞིན་སྦྱར་བ་ནི་ཐོས་པས་བཙལ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཤེས་རབ་མི་ཟད་པའི་སྐབས་ན་ཚུལ་བཞིན་སྦྱོར་བ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུར་སྦྱོར་རོ་། །དགེ་བའི་ བཤེས་གཉེན་ལ་སོགས་པ་ལས་ཇི་སྐད་ཐོས་པ་བཞིན་དུ་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་ཀྱི་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཡིན་ལ།མིང་ལ་སོགས་པས་ཐ་སྙད་བཏགས་ཏེ་བརྗོད་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་ནི་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པས་ཆོས་ཉིད་བརྗོད་དུ་མེད་པར་རིག་པ་ནི་སེམས་གནས་པ་ སྟེ།དེ་བས་ན་མིང་ནི་གང་དང་གང་གིས་སུ། ཆོས་རྣམས་གང་དང་གང་བརྗོད་པ། །དེ་ལ་དེ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྤྲོས་པ་ཤིན་ཏུ་ཆད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚོགས་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་སྤངས་པའོ་། ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པས་བཏང་སྙོམས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པར་མི་རྟོག་པའོ། །ཟག་པ་ཟད་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པ་སྟེ། དེ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ནི་འདྲིས་པར་བྱེད་པའོ། །དྲན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པས་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་ལུས་ལ སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་མི་དམིགས་པའོ།།དབང་པོ་མེད་པའི་ཆོས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་བརྫི་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་སྟོབས་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་ལ་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡང་དག་པར་བྱུང་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་མཁས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ས་དང་པོ་ལ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །གར་ ཡང་མི་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལམ་གྱི་དོན་ནི་ཚོལ་བའི་དོན་ཡིན་པས་གར་ཡང་མི་འགྲོ་བ་ནི་གནས་སུ་ཕྱིན་ཟིན་པས་ལམ་ཚོལ་བ་དང་བྲལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཞི་གནས་ཀྱི་སེམས་ཞི་བ་ནི་ཞི་གནས་ཚོལ་བའི་དབང་གིས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཟིན་པ་ལ་བྱའོ། །རྒྱུ་རྟོགས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་རྒྱུ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་མ་རིག་པ་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་རྟོགས་པའོ།

关于心的趣入，是指菩萨初次趣入并开始任何一种菩萨行，这是方便所摄。安住是指圆满成就那些行为，这是智慧所摄。
这又通过广分和略说来阐述：以二十九句偈颂阐述心的趣入和安住的分类，以最后三句偈颂略说阐述。
菩萨心的开始是初发菩提心等。菩萨心的寂静是无所造作而任运成就，应当依次广泛地配合方便和智慧等一切。
虽以大悲观察众生，但因智慧无缘众生相，故称为无我忍。
虽以四摄事摄受一切众生，但因智慧不执著任何法为实有，故称为不执著一切法。
三界即是轮回，以方便为利益众生而不厌轮回苦行利众，以智慧于三界亦无所缘，如是配合。
六波罗蜜等以下浅显的内容未作解释，应当类推相应配合。
心无伤害是指不被'我具足忍辱'等分别念所伤害，如同在无尽忍辱品中所说。
心远离是指远离不善及于任何善行的造作都无分别。
心决定思维是指思维远离一切戏论的心。
如理修习是指如同在无尽智慧品中所说的三十二种如理修习等那样修习所闻之法。
如从善知识等所闻，以名句文身宣说法，是心的趣入；虽以名等假立言说，但法性不可言说，了知法性不可言说，是心安住。
因此说：'以何等名称，说何等诸法，彼中彼非有，此是诸法法性。'
极断戏论是断除闻思等智慧资粮的分别。
以正智平等是于慈悲等无分别。
漏尽是第六神通，现证是指熟习。
无作意念住是以念住不缘身等相的各别作意。
无根法是清净法界，因超越诸根行境故。
不可屈伏智是成为力，指不被不信等违品所胜。
正生菩提分是生起七觉支的意义。
善巧分别法智是于初地如实观察法真如的智慧。
所谓'无所去'中，道的含义是寻求之义，无所去是指已到达处所而离寻求道路的意思。
止心寂静是指由寻求止的力量而心已得一境性。
了知因是了知烦恼分的因是无明等，清净分的因是无明灭等。

།རྒྱུ་ཀུན་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུ་དེ་དག་མི་དམིགས་པའོ། །ཆོས་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པ་ནི་གཞན་གྱི་སྒྲ་ལས་ཇི་སྐད་ཐོས་པ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། ། ལུས་ཀྱི་རྒྱན་ནི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་རྩོམ་པའོ། །ལུས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནི་ལུས་དང་རྒྱན་དེ་དག་མི་དམིགས་པའོ། ། ངག་གི་རྒྱན་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ཡན་ལག་ལྔའམ་དྲུག་ཅུའམ། སྟོང་ཕྲག་གྲངས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཐོབ་པར་རྩོམ་པའོ། །འཕགས་པ་མི་སྨྲ་བ ནི་སྨྲ་བའི་སྤྲོས་པ་སྤངས་ཏེ།སེམས་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་འཇོག་པ་ལ་གནས་པའོ། །བྱེད་པ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྒྲུབ་པ་དང་བྲལ་བའོ། །འཇུག་པ་དང་གནས་པ་རྣམས་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ཐབས་སུ་ལྟ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་རྩོམ་པ་དང་། མིང་དང་བརྡ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཐ་སྙད་ཀྱི་འཇུག་པ་རྣམས་ནི། སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཞེས་ བྱའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་མཐར་ཕྱིན་ཏེ། ཉམས་སུ་ལོན་པ་དང་། མིང་དང་བརྡ་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཉིད་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པ་རྟོགས་པ་ནི་སེམས་ གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་མི་ཟད་པ་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་དེ་དག་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ཐབས་ཇི་ལྟ་བུས་འཇུག་པ་སྟོན་ཏོ། །འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་དང་ གནས་དང་།མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་དང་། གནས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གནས་ལ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་ཡང་དག་པར་བྲལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོ་ན་ དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྒྲུབ་པ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མི་བྱེད་དམ་ཞེ་ན།དེ་མཚན་མའི་ལས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་འཇུག་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་ལ་ སོགས་པ་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལས་ལ་ཡང་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་དགེ་བའི་རྩ་བའི་རྒྱུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་གང་གི་མཐུས་འདུས་བྱས་སུ་ཡང་མི་གཏོང་། འདུས་མ་བྱས་སུ་ཡང་མི་ལྟུང་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལས་ཞེས་ བྱའོ།།དེ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བའི་རྒྱུ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་འདུས་བྱས་སུ་ཡང་མི་གཏོང་བ་ནི་འདུས་བྱས་སུ་མི་གཏོང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལས་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་སྦྱོར་བ་འདུས་བྱས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་པར་མི་ རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།དེ་འབའ་ཞིག་ལ་མི་གནས་པས་ན་འདུས་མ་བྱས་སུ་མི་ལྟུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །བརྩོན་འགྲུས་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།བསམ་གཏན་མི་ཟད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཆོས་ལས་མི་གཡོ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མི་ཟད་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །བསམ་གཏན་མི་ཟད་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་བསྟན་ཏེ། བསམ་གཏན་གྱི་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར དག་པ་ལ་གནས་པ་དང་།བསམ་གཏན་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་བས་གཉེན་པོ་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་གིས་དམིགས་པ་ཐ་དད་པ་ལ་གནས་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིད་ལ་བྱེད་ པ་སྤངས་པ་དང་།གཉེན་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་གནས་པས་བསྟན་ཏོ།

了知一切因即是不执著于彼等因。精进于法即是如从他人所闻之声而如实修行。身庄严即是致力获得相好等。身法性即是不执著于身及彼等庄严。语庄严即是致力获得如来语具足五支或六十支或无数千支。圣默然即是断除言说戏论而安住于内心正定。无作即是远离解脱门之修行。
为显示摄略入住诸法故说'其中何为入？即视为方便'等。发菩提心及成熟有情等诸方便，以及趣入菩萨行，依名言等而作世俗之趣入，是为心入。以智慧不执著菩提心及有情等，圆满菩萨行而获证，超越名言之不可言说法性等胜义证悟，是为心住。
其中为圆满彼等不尽心精进故等，即显示诸菩萨为圆满彼等心精进以何等方便而入。远离一切入及住与一切相者，即于一切入及一切住而住，并远离能取所取相之身语意业一切相之义。
若问：是否亦不行善根修行及利益有情等事？故说彼亦入一切相业，即以身语意门成熟有情及清净佛土等而入之义。
住于智慧业者，如'何善根因'等所说，以何智慧力既不堕有为亦不堕无为，是为智慧业。其中善根因及对一切有情大悲因不堕有为，是为不堕有为之智慧业，因彼二者是三界系缚有为之因故。佛智是无分别智，不唯住于彼故称不堕无为。不尽精进已说竟。
住于不尽禅定之菩萨即名为不动法菩萨。为显示此故，说'具寿舍利子，诸菩萨不尽禅波罗蜜有十六种'等。不尽禅定亦以五相显示：住于禅定种类差别清净，住于禅定极净果，以无量对治成为无量违品之对治，以决定语住于不同所缘，以及断除违品作意而住于对治清净而显示。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་གཏན་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ། དེ་དག་ ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་ཕྱིར་དང་།ཉི་མའི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པས་ན་མི་ཟད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་གནས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མི་ཟད་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།བསམ་གཏན་གྱི་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་གནས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། དཀའ་བར་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ དང་།ཆོ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་ལ་དབང་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་དང་། སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་དབང་གི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འཇུག་པ་དང་། གནས་པ་དང་། ལྡང་བ་ལ་དབང་བའི་ཁྱད་པར་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ལས་ཀྱང་འཕགས་པའི་དབང་གི་ཁྱད་པར་ དང་།ཕྱིར་ཉམས་པ་མེད་པའི་དབང་གི་ཁྱད་པར་དང་། ཤེས་བྱ་དང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་དབང་གི་ཁྱད་པར་དང་། སེམས་ཅན་དང་ཆོས་སུ་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བས་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པས། ཕན་འདོགས་ པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་རིགས་མི་གཅོད་པ་ལ་དབང་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་དང་།ཉམས་པ་མེད་པར་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་གནས་པ་དང་། མཐར་ཕྱིན་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་དག་ལས་ཀྱང་དཀའ་བར་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་ནི་མདོའི་ཚིག་དང་པོ་བཞིས་བསྟན། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་མདོའི་ཚིག་དེ་རེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསམ་གཏན་ནི། སྐྱོན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས ཀྱི་བསམ་གཏན་ནི།འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞིའི་ཡན་ལག་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་མ་ཆགས་པའོ། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་བསམ་གཏན་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་།།བསམ་གཏན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་གོ་སྙམ་དུ་དམིགས་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་སུ་དམིགས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྡོག་པ་ ཡིན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཁམས་གོང་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་དེ་ལས་ལྡོག་ཅིང་། ཁམས་གོང་མར་གནས་པར་མི་ནུས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ནི་ཤིན་ཏུ་དབང་དུ་གྱུར་པས་ཁམས་གོང་མ་ལས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་དམིགས་ཤིང་ སྐྱེས་ཀྱང་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།ཚིག་དེ་དག་གིས་དཀའ་བར་སྤྱོད་པར་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཀུན་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཆོ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་ལ་དབང་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ཏེ་ སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཡང་སྔར་བསྟན་ལ།ཕྱིས་ཀྱང་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་གཏན་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཀུན་ཤེས་པ་དེས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལས་སུ་རུང་བར་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ཀྱི་ དབང་ཕྱུག་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་དབང་གི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ཏེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དབང་སྒྱུར་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཤེས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་ མོངས་པའི་དབང་དུ་མི་འགྲོ་ཞིང་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་གནས་སུ་བཏུབ་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

关于菩萨禅定，它超胜于世间禅定、等至等以及声闻、缘觉的禅定，因为它胜过彼等，并且具有日光灯等无量三摩地，所以是无尽的。
关于住于清净禅定行相差别的内容，尊者舍利子说：'菩萨们的禅定波罗蜜无尽有十六种'等。
住于清净禅定行相差别也以十二种来说明：难行的差别、神通和大神变自在清净的差别、获得心自在力的清净差别、入定、安住、出定自在的差别、超胜出世间的力的差别、无退失力的差别、无所知障和烦恼障力的差别、远离执著有情和法而见解清净的差别、以一切方式利益有情而利他清净的差别、不断三宝种性自在清净的差别、无退失清净的差别、安住智慧差别、具足究竟大我性。
其中难行的差别以经中前四句显示，其余则以经中每句显示。如来的禅定远离一切过失，为圆满彼等，菩萨们的禅定对世间四禅和四等至的寻伺等支分无所执著。
'缘大悲'是说初入禅定时为断除一切有情的烦恼。因为缘想'入于等持禅定'而入定。缘欲界是观察欲界有情，因此菩萨们的禅定是逆转三摩地，世间等人住于上界三摩地时从彼退转，不能住于上界，而菩萨们的禅定因极为自在，即使缘欲界而生也不会退失，这是词义，以这些词句显示难行。
'为知一切有情心行'等显示神通和大神变自在清净，心行前已显示，后也将显示。'修习神通'意为菩萨禅定以知一切心行而使五神通调顺。
'为知心自在'等显示获得心自在力的清净差别，以专注三摩地的特征而自在即是知心自在。因此心调顺，不为贪等烦恼所转而能随意安住，此为词义。

།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཇུག་པ་དང་། གནས་པ་དང་། ལྡང་བ་ལ་དབང་བའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ནི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ལ་དང་པོ་ཡང་ཅི་དགར་སྙོམས་པར་འཇུག་ལ།བར་དུ་ཡང་ཇི་ཙམ་འདོད་པའི་བར་དུ་གནས་ཤིང་ཐ་མར་ཡང་ནམ་དགའ་བ་ན་ལྡང་བར་བྱེད་ཀྱི། འཇིག་རྟེན་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ནི་དང་པོ་སྙོམས་པར་འཇུག་ པའི་ཤུགས་མ་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་ལྡང་བར་ཡང་མི་ནུས་ལ།ནམ་འདོད་པ་ན་བསམ་གཏན་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡང་མི་ནུས་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ལས་ཀྱང་འཕགས་པའི་དབང་གི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏེ།ཞི་བ་དང་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་ཞི་བ་དང་རབ་ཏུ་ཞི་བའམ། ཡང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞི་བ་དང་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཞེས་བྱའོ། ། ཤིན་ཏུ་མཐར་ཐུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉམས་པ་མེད་པའི་དབང་གི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏེ། མི་འཁྲུགས་པ་ནི་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཉམས་པར་བྱར་མེད་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ལེགས པར་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས།ཤེས་བྱ་དང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་དབང་གི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏེ། ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་གང་གིས་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་ཡིན་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་བསྒྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་དང་། ཆོས་སུ་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བས་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཅན་དང་ཆོས་སུ་འཛིན་པ་ལས་མངོན་པར་ ཞེན་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་དག་ལས་བསྒྲལ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ནི་ཤེས་རབ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་འདིས་སེམས་ཅན་དང་ཆོས་སུ་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་བསྒྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པས་ཕན་འདོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏེ།བསྒྲལ་བ་ནི་ངན་སོང་དང་། སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྒྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་བསམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བའི་བསམ་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསམ་གཏན་མི་ཟད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་རིགས་མི་གཅོད་པ་ལ་ དབང་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསམ་གཏན་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའོ། །བསམ་གཏན་དེས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གོང་དུ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་མཚན་མི་གྲག་པ་ནི་གྲག་པར་བྱེད། གང་དུ་གྲག་པར་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་རིགས་རྒྱུན་མི་ ཆད་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་བྱེད་པའི་བསམ་གཏན་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་རིགས་མི་གཅོད་པའོ། །རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉམས་པ་མེད་པ་རྣམ་ པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏེ།འགྲོ་བ་དང་འདུག་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་མཉམ་པར་གཞག་པས་མ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་། སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་གནས་པ་བསྟན་ཏེ།སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་དབང་སྒྱུར་ བའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

关于'为了降伏色界和无色界'等所说的，显示了入定、安住和出定的殊胜自在。菩萨们的禅定是对于禅定等，最初能随意入定，中间能随意安住，最后也能随意出定。而世间的等持则在最初入定的力量未尽之前不能出定，也不能随意入于任何禅定，故称为降伏。
'为了降伏一切声闻缘觉的等持'等所说的，显示了超越出世间的殊胜自在。寂静和极寂静是指能寂灭所取能取的分别，或者说为了断除烦恼障和所知障二障而称为寂静和极寂静。
'为了究竟'等所说的，显示了无退失的殊胜自在。不动是指已达究竟，不为违品所退失的意思。
'为了善巧摧毁一切烦恼和习气相续'等所说的，显示了无所知障和烦恼障的殊胜自在。邪行是指能在他世结生的业和烦恼的随眠和习气，此为其对治的意思。
'为了度脱一切世间'等所说的，显示了远离执著众生和法的清净见解的殊胜。一切世间是指执著众生和法的显现，为了从此度脱，菩萨们的禅定是趣入智慧，即以此禅定趣入远离执著众生和法的无分别智慧的意思。
'为了度脱一切众生'等所说的，显示了以一切方式利益众生的清净利他的殊胜。度脱是为了从恶趣和轮回苦中度脱。以一切众生的意乐为先导是指首先发起利益一切众生安乐的意乐。
'为了圆满如来无尽禅定'等所说的，显示了不断三宝种性的清净自在的殊胜。如来禅定如上所说。以此禅定使三宝名号在未闻之世界中得以闻名，在已闻之处使三宝种性相续不断，为了圆满如是禅定而趣入，故菩萨们的禅定是不断三宝种性。
'为了恒时等持'等所说的，显示了无退失清净的殊胜。于行住坐卧一切时中皆等持故称无退，因为一切威仪中都无退失。
'为了圆满一切佛法'等所说的，显示了安住于智慧殊胜。为了圆满力、无畏等而趣入，故菩萨们的禅定称为于一切法自在的智慧，即具足统御佛法的智慧的意思。

།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མཐར་ཕྱིན་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་ཏེ་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཆེ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐུ་ཆེ་བའོ། །དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ བསམ་གཏན་ནི་ནམ་མཁའ་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་སྟེ།ནམ་མཁའ་བཞིན་ཐོགས་པ་དང་ཆགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསམ་གཏན་རྣམ་པར་དག་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཡང་མེད་ན་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བསྟན་པས་ ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་གཏན་གྱི་བདག་ཉིད་ཆེ་བ་བརྗོད་དོ།།བསམ་གཏན་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་བསམ་གཏན་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །བསམ་གཏན་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་སྟེ།སེམས་ལས་སུ་རུང་བའི་འབྲས་བུ་གང་སྦྱང་བ་ལ་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། གང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འོག་ནས་སྨོས་པ་ལྟ་བུའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་རྣམས་ནི་སེམས་ལས་སུ་རུང་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གིས་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་གི་ཚར་ཕྲུགས་ལྔས་ནི་ལྷའི་མིག་དང་། ལྷའི་རྣ་བ་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་ དྲན་པ་དང་།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་མན་ཆད་ཚིག་གི་ཚར་ཕྲུགས་གསུམ་གྱིས་ནི་ཟག་པ་ཟད་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་བསྟན་ཏེ། དངོས་གསལ་བ་རྣམས་ནི་མ་བཤད་དོ། །གང་གིས་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མི་ཟད་པར་ ཤེས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གིས་གཟུགས་བཟང་པོ་དང་ངན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷའི་མིག་གིས་མཐོང་ངོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་ཀྱང་མི་ཟད་པའི་ཆོས་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་དེ་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་དག ལྟར་མྱ་ངན་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ།།གང་སྒྲ་ཐམས་ཅད་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐར་བརྗོད་དུ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་སྒྲ་ཆེན་པོའམ་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་ལྷའི་རྣ་བས་ཐོས་སོ་ཅོག་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་མཐར་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སྟེ། དམིགས་ སུ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་འགོག་པར་ཤེས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཤེས་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སེམས་འགོག་པ་མངོན་སུམ་ཡང་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །སྔོན་གྱི་ མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་བདག་དང་ཕ་རོལ་རྣམས་འདས་པའི་དུས་ན་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིང་བྱེད་པ་དང་།མ་འོངས་པའི་དུས་ན་བདག་དང་ཕ་རོལ་རྣམས་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བ་ཤེས་པའོ། །གང་དུས་གསུམ་ལ་མ་ཆགས་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་ རྣམས་ལ་མཚན་མ་དང་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་མི་འཛིན་ཅིང་།དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པའོ། །ཞིང་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པར་ཤེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་གསེར་དང་། བཻ་ཌཱུཪྱ་ལ་སོགས་པ་གང་གི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ དུ་ཤེས་པའོ།།དབྱེར་མེད་པའི་ཆོས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་རོ་གཅིག་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་འདི་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་མཉམ་ པར་མཐོང་སྟེ།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་ཡང་མི་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དབྱེར་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཟོ་དང་། གསོ་བ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དབྱེར་མེད་ཅིང་ཐུན་མོང་དུ་ གྱུར་པའི་ཤེས་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་ལ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་མ་འདྲེས་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།

以'由于是智慧的本性'等词句显示具有究竟的大本性。智慧的本性广大即是智慧力量广大。由于具有如此本性，所以菩萨们的禅定称为遍虚空，意思是如同虚空般无碍无著。
这十六种清净禅定，声闻缘觉都没有，更何况世间人呢？通过此说明表达了菩萨禅定的大本性。
关于禅定极其清净的果报清净，因此说'什么是圆满清净的禅定'等。所谓圆满清净的禅定，即是禅定的圆满清净，指心调柔性的果报清净。
这又是什么呢？即'圆满神通与智慧'。如下所说的神通与智慧圆满，是心调柔性的果报。
以'能见一切色相显现'等五组词句，依次显示天眼通、天耳通、他心通、宿命通和神足通。
此后三组词句显示漏尽通，其具体内容未详细说明。
'虽知一切色法之法性无尽'是指菩萨以天眼所见一切善恶等色相的法性、法界、空性，虽然了知但不现证无尽法，不像圣声闻那样现证涅槃的智慧。
'知一切声音无始无终不可言说'是指以天耳所闻一切大小等声音，知其过去未来边际不可言说，即知其无所缘，这就是智慧。
'知心寂灭'是指了知心的法性远离能取所取二者，虽然如此了知，但不现证心的法性寂灭，这就是智慧。
'忆念前际后际'是指了知自己和他人过去世如何存在与行为，以及未来世自己和他人将如何。
'知三世无著'是指于三世诸法不执著相与实有，了知三世平等性。
'知佛土如虚空'是指如同虚空非金、琉璃等任何本性，同样了知诸佛刹土为空性。
'无差别法'是指声闻、缘觉和佛世尊的无漏法解脱一味，欲证得如此即是神通，其后见到这些无漏法平等，不执著解脱的本性，任运成就的智慧称为智慧。
'一切世间无差别相'是指工巧明处等一切世间共通无差别的了知称为神通，而不与一切世间法相混的无分别智慧称为智慧。

།ཟག་པ་ཟད་པའི་མཐུས་བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པ་མཐུ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་འདི་ནི་མངོན་པར་ཤེས་ པ་ཡིན་ལ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ། སྤྱི་བོར་ཞེས་པ་འདི་ནི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། མདོར་ན་གང་ཇི་ཙམ་དུ་མཚན་མ་དང་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་། མཚན་མ་མེད་ཅིང་ལྷུན་གྱིས་ གྲུབ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པས་གཉེན་པོ་ཚད་མེད་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སེམས་གཡེང་བ་ཇི་སྙེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ སོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་། དམིགས་པ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་གནས་པའི་སེམས་གཡེང་བ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་། སྤོང་བར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་གྱི་ཚོགས་དང་། སེམས་གཞག་པ་ཤེས་པ་ཡང་དེ་སྙེད་ཅིག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སེམས་གཡེང་བ་དཔག་ཏུ་མེད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་གཏན་གྱི་ཚོགས་དང་། སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཤེས་པ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་ཚོགས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་རྒྱུ་ལ་བྱའོ། །སེམས་གཞག་པ་ཤེས་པ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་བྱའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སེམས་གཡེང་བ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་བསམ་གཏན་གྱི་ཚོགས་ཡང་དག་པར་ བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི།སེམས་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སེམས་གཡེང་བ་དེ་ལྟར་དཔག་ཏུ་མེད་པས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་གཏན་གྱི་ཚོགས་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པས་ཀྱང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སེམས་གཡེང་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་གཉེན་པོ་ བསམ་གཏན་གྱི་ཚོགས་ཀྱང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།ངེས་པའི་ཚིག་གིས་དམིགས་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། མཉམ་པ་ཉིད་དེ་ལ་གནས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གང་དུ་སྨོས་པ་སེམས་གཞག་པ་ཤེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཞུམ་པ་དང་། རྒོད་པ་སྤངས་པ་ཡིན་པས་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་གནས་པས་ན། སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་སྔར་སྨོས་པ་ལྟ་བུའི་ ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཞག་པས་ན་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་ནི་འོག་ནས་སྨོས་པ་སྟེ། གང་དང་གང་དག་མཉམ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་མཉམ་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་སྦྱར་རོ། །སེམས་ཅན་ལས་ ཉོན་མོངས་པ་མིང་གིས་སྨོས་པ་དེ་དག་ནི་ཡང་དག་པར་ན་ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པ་བཞིན་གྲུབ་པ་མེད་དེ་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་ཅིང་མཉམ་པ་ཡིན་ཏེ།མཉམ་པ་ཉིད་དེ་ལ་གནས་པས་ན། དེ་ཕྱིར་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་གང་དང་མཉམ་པ་ གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་དེ་དང་མཉམ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འདྲ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚིག་འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་གང་དང་མཉམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་དེ་དང་མཉམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ རང་བཞིན་གཅིག་སྟེ།ཡང་དག་པར་ན་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་གང་དང་མཉམ་པ་མི་སྐྱེ་བ་ཡང་དེ་དང་མཉམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་། མི་སྐྱེ་བ་དོན་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མི་འབྱུང་བ་དང་། གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་རང་བཞིན་གཅིག་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྟོག་པའི་དྲི་མའི་དངོས་པོ་མེད་དེ་དེ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ཏེ། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

由于漏尽的力量，能够胜过帝释天等的神通和神变等，这是神通；超胜一切出世间的声闻和独觉，'顶上'这个词是与'智慧'相连。简而言之，所有带有相和勤作的都称为神通，无相而任运成就的一切智慧称为本智。
为对治无量的违品而成为对治，依据无量对治的力量，又说'如同一切众生的烦恼和散乱心'等。
所有众生的烦恼聚有多少，依靠种种所缘而刹那不住的散乱心有多少，对治它们的菩萨禅定聚和安住心的智慧也有那么多，这是其意义。这是说众生的烦恼和散乱心无量，同样，菩萨的禅定聚和等持心的智慧也无量。
其中禅定聚是指禅定的因，安住心的智慧是指果。所有众生的烦恼和散乱心有多少，菩萨也应当成就那么多的禅定聚，这是说由于众生的烦恼和散乱心如此无量，所以菩萨若想成就禅定聚，也应当成就无量的禅定聚来对治无量的众生烦恼和散乱心。
依据安住于无差别所缘的清净义，由于安住于平等性，因此称为等持，等等。所说的安住心的智慧是禅定聚的果，远离沉掉，故称为平等性。安住于此，故称为等持心。或者如前所说，由于一心安住于诸法的平等性，故称为等持。
或者平等性是下文所说的，什么与什么平等呢？如说'众生平等性'等相连。从众生中以名称所说的烦恼，实际上并非如所说那样成立，一切是一味而平等的。由于安住于平等性，因此称为等持。
三昧一心的特征与无二智慧菩提也平等，在空性中相同的意思。如是下文也应广为配释。'菩提与何平等，空性也与之平等'是说菩提和空性三昧本性是一，实际上无差别的意思。
'无为与何平等，不生也与之平等'是说远离善不善等造作的法性与不生是同义。同样，不起和所取能取的无实也是一性。所取能取分别垢染的实性不存在，远离它就是清净，因为远离客尘垢染。

།རང་གི་སེམས་ཀྱི་རང བཞིན་དེ་ལྟར་གཟོད་མ་ནས་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་དུ་མཉམ་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་འདྲ་བར་ཡུན་རིང་པོ་ནས་བསྒོམ་ཞིང་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་ལ་ཞུགས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར། སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ སྤངས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཕན་པར་བྱེད་པ་དང་།ཕན་པར་མི་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྙོམས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཕན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཕན་འདོགས་པའོ། །ཕན་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་གནོད་པ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་ལ་འདྲ་བར་སེམས་པས་ན་སྙོམས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སྙོམས་པའི་དཔེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ས་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །མི་མཐོ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པས་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་པར་གནས་པའོ། །མི་དམའ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མང་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་བདག་ཐོས་ནས་བསྒྲུབ་མི་ནུས་སོ སྙམ་དུ་སེམས་ཞུམ་པ་མེད་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་མི་མཐོ་མི་དམའ་བར་གནས་པས་མི་གཡོ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གིས་ཀྱང་བསྐྱོད་མི་ནུས་པར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལུས་དང་། སེམས་དང་། ངག་ཡོངས་ སུ་དག་པ་བསྟན་ཏེ།འགྲོ་བ་དང་འདུག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེ་ཡང་སོ་སོར་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་ནས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལྟར་བཅོས་པ་མ་ཡིན་པས་སྤྱོད་ལམ་མ་བཅོས་པ་སྟེ། ཚིག་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ལུས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བསྟན་ ཏེ།སོ་སོར་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་ནས་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་གྱི། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། རྒྱུ་བའི་ཚེ་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་ཡུལ་ལ་མི་རྒོད་པ་དང་། གནས་པའི་ཚེ་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་ལ་སོགས་ པ་ལ་མི་གཡེང་བའི་ཚིག་དེ་གསུམ་གྱིས་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་བསྟན་ཏོ།།རན་པར་སྨྲ་ཞིང་མང་དུ་མི་སྨྲ་བས་མུ་ཅོར་མི་སྨྲ་བ་དང་། ཆོས་སྨྲ་བ་དང་བདེན་པར་སྨྲ་བས་ཚིག་མ་འཆལ་པ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ངག་ཡོངས་སུ་དག་པ་བསྟན་ཏོ། །དོན་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་བསྒོམ་ པར་བྱ་བའི་དོན་དང་ཆོས་དང་།སྒོམ་པའི་དུས་ཤེས་པ་བསྟན་ཏེ། སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེས་བསྡུས་པ་གསུང་རབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ཆོས་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་གང་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ།།དབྱར་དང་། སྟོན་དང་། དགུན་དང་། དགུན་སྨད་དང་། དཔྱིད་དང་། སོས་ཀའི་དུས་གང་གི་ཚེ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པ་ཤེས་པས་དུས་ཤེས་པ་དང་། དེ་ལ་ཡང་ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་། ཆ་སྨད་ལ་སོགས་པ་གང་གི་ཚེ་བསྒོམ་པ་ཤེས་པས་ཚོད་ཤེས་པ་དང་། འདི་ནི་ ལྡང་བའི་དུས་སོ།།འདི་ནི་ཟས་ཀྱི་དུས་སོ། །འདི་ནི་འཆགས་པའི་དུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ནི་དུས་མིན་པ་ཤེས་པ་སྟེ་ཚིག་དེ་དག་གིས་ནི་བསྒོམ་པའི་དུས་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྙེགས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་གཏན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བས་ཟིན་པ་སྟོན་ཏེ།སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཡང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་རྒྱལ་རིགས་དང་། རྗེའུ་རིགས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་རྗེས་སུ་སྙེགས་ཏེ་དེ་དག་མཐུན་པར་སྤྱོད་པའི་ཐབས་མཁས་པ་དང་ཡང་ལྡན་ལ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པས་དེ་དག་གི་ནང་ན་གནས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་དང་མ་འདྲེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མ་འདྲེས་ཤེ་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ལས་འདས་པ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མ་ འདྲེས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འདུ་འཛིའི་ནང་ན་ཡང་སྤྱོད་ལམ་དབེན་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྗེས་སུ་སྙེགས་ཤིང་འདུ་འཛི་མང་པོའི་ནང་ན་གནས་ན་ཡང་སེམས་དབེན་ཅིང་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

从本初以来，自心本性如是清净的本性中平等，并且长久以来修持一切众生心性也同样平等，安住于彼等性中，因此称为'平等安住'。依于断除违品作意的立场，对于有益者和无益者一切平等等等所说。有益者即是利益，无益者即是造害，对彼二者同等思维故称为'平等'。
为显示平等之喻故说'如地平等心'等。不高即是虽获得三昧差别而无傲慢心安住。不低即是虽闻菩萨三昧广大众多而无怯弱心想'我无法修证'，如是安住于不高不低而成不动，意即任何也不能动摇。
'一切威仪中等持'等，显示身语意清净。于行住等一切威仪中等持，且彼亦各别观察后等持而非造作，故威仪无造作。此二句显示身清净。
非各别观察后入平等，而是一切时自然入平等，行走时不散乱于眼等根境，安住时不散乱于贪欲、害心等，此三句显示心清净。适量而说且不多说故不说绮语，说法语及实语故不说杂语，此二者显示语清净。
由了知义等显示所修之义、法及修持时间。了知空性、无我等诸法之义，了知名句文所摄经典支分之法，此二者显示了知所修何者。
了知夏季、秋季、冬季、寒季、春季、暖季何时如何修持故了知时节，于彼又了知上半夜下半夜等何时修持故了知时分，了知'此是起身时、此是进食时、此是经行时'等即了知非时，此等句显示了知修持时间。
'随顺一切世间'等显示菩萨禅定以方便智慧双运摄持。如前所说虽于一切威仪中等持，为成熟众生故随顺刹帝利、婆罗门等一切世间，具足彼等随顺之方便善巧，且由智慧摄持故虽住彼等中而不与世间混杂。
云何不混杂？超越世间八法，不与一切烦恼混杂等所说。于众聚中亦威仪寂静，即为利益众生随顺世间而住于众多群聚中，然心寂静一境安住之意。

།དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ལ་གནས་པ་ནི་བསྟན་མ་ཐག་ པའི་ཆོས་ལ་གནས་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་དག་གི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་གནས་ཀྱང་མི་འདོར་ལ། ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་ཐམས་ ཅད་དུ་ཡང་སྣང་ངོ་།།ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའི་བསམ་གཏན་ཞེས་བཤད་ན། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་སྙམ་ནས་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐབས་ནི་གང་ཤེས་རབ་ནི་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། གཉེན་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་གནས་པའི་དབང་དུ་ བྱས་ནས།གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཉམ་པར་གཞོག་པ་ན་སེམས་ཅན་ལ་བལྟ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་གཏན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །མཉམ་པར་གཞོག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་རྣལ་འབྱོར་དུ་སྙོམས་ པར་འཇུག་པའི་ཚེའོ།།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཅན་འདོགས་པ་ནི་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཇི་ལྟར་མཐུན་པ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ སྟེ།དེ་ནི་ཐབས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ཡང་རབ་ཏུ་སྤངས་ཏེ། རྟོག་པ་ཞི་བ་དང་སྤྱོད་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བསམ་གཏན་དུ་བྱེད་པ་འདི་ནི་དེའི་ཤེས་རབ་སྟེ། ཚིག་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་འོག་མ་དག་ལ་ཡང་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་རོ། །སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཡེ་ཤེས་བཞི་སྟེ།དེ་དག་ཐོབ་པར་བྱའོ་སྙམ་ནས་བསམ་གཏན་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྟོན་པའོ། །ཆོས་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་ཡང་མ་ཆགས་པར་བསམ་གཏན་བྱེད་པའོ། །དམ་པའི་ཆོས་ནི་གསུང་ རབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་སྟེ།དེ་དག་གི་དོན་དང་ཚིག་རྣམས་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ལ་འཇུག་པ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ལ་ལྟ་བའོ། །གསུང་རབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གཞོལ་བ། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་འབབ་པ། དེ་ བཞིན་ཉིད་ལ་བབ་པའི་དོན་དུ་འདྲ་བར་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་བསམ་གཏན་ནི་ཆོས་དབྱེར་མེད་པར་བསམ་གཏན་བྱེད་པའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱན་ནི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་དག་སྟེ། དེ་དག་རེ་རེ་ནས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དབྱེར་མེད་པ་ ནི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་དག་གིས་མཚན་ཉིད་དུ་དབྱེར་མེད་པའོ།།ཆོས་ཉིད་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཚངས་པའི་སྒྲ་དབྱངས་ཀྱིས་བཏགས་ཏེ་བརྗོད་པ་ཡང་འདུལ་བའི་སྐྱེ་བོའི་ངོར་བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནི་དེས་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མེད་པར་ཤེས་པའོ། ། སེམས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ནི་སེམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྨ་མི་ཕྱིན་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འབིགས་པར་མཐུ་སྐྱེད་པའོ། །རང་བཞིན་གྱིས་གཡེང་བ་མེད་པར་བསམ་གཏན་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པ ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་སྟེ།དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་བྱེད་པའོ། །སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་ནི་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་སྟེ། དེས་ད་ཡང་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱའོ་ཞེས་སེམས་ཀྱི་མཐུ་བསྐྱེད་ཅིང་།བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ནི་ཐབས་སོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ལྷག་པར་དམིགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་འདིས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་དོ་སྙམ་དུ་དམིགས་པའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བའི་གནས་ནམ་མཁའ་ དང་མཚུངས་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་གཉིས་ཀ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པར་མཐོང་བའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་བཻ་ཌཱུརྱ་དང་ཤེལ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ལས་གྲུབ་པ། ཐ་གྲུ་ཆེ་ཞིང་མཉམ་པ་ལ་སོགས་པ་མདོ་དག་ལས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་དག་གཟུང་བར་སེམས་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ།

如是安住于法，即是安住于前所说之法。此菩萨由智慧所摄持，故不为烦恼及世间法所转，因此虽未入定亦不舍离，由方便所摄持，于一切世间事业中亦现行。
若说由方便智慧所成就之禅定，则何为方便智慧？为此而问菩萨之方便为何？智慧为何？
依对治清净而住，为此而说'菩萨入定时为观察众生'等，广说菩萨禅定为方便智慧所摄持。
'入定'即初入瑜伽等持之时。
于大悲所缘中安立众生，即思维一切界、趣、生所摄之众生皆为三苦随应而苦，如是作意，此即方便。
其后于众生苦等相亦悉断除，寂静分别，行为极为寂静而修禅定，此即其智慧。相应之语于下文亦当相应配合。
佛智即四智，思欲获得彼等而入禅定，即是示现于智。
于一切法皆不住者，即于佛智等一切无著而修禅定。
正法即十二分教，为受持其义及文而入禅定，即是观察受持正法。
彼等一切圣教皆趣向真如、流入真如、契入真如，缘于如是平等融合之法而修禅定，即是于无差别法中修禅定。
佛身庄严即相好，于彼等一一作意即是现前。
法身无差别即相好无差别相。
法性不可言说，即佛语梵音宣说亦仅是随顺所化而说，了知法性即使以此亦不可言说。
加持心如金刚，即心不为诸烦恼所损，及于心之烦恼生起摧破之力。
自性无散乱而修禅定，即心之本性离所取能取、沉掉等，如其本然而修禅定。
往昔愿即初发菩提心时发愿'当令众生圆满成熟'，今复依禅定以神通等令众生成熟，如是发起心力并加持，此即方便。
于一切善根增上所缘，即思维以此禅定生起离贪等善根而作意。
善根处等同虚空，即见禅定与善根二者皆无自性。
佛土清净，即如经中所说由毗琉璃、水晶等所成，广大平坦等，思维取如是境界即是现前。

།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོའི་རྒྱན་བཀོད་པ་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཚེ་བསྐལ་པ་དུ་མར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པའི་རྒྱུས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དང་། རྡོ་རྗེའི་གདན་ལ་སོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མདོ་དག་ལས གསུངས་པ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བ་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བག་ལ་ཉལ་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ་དག་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་སྦྱར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བར་འདོད་པ་ ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་འོག་ཏུ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བའོ།།བསྐོར་བ་ཡང་མེད་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་བཤད་དུ་མེད་པའོ། །མི་བསྐོར་བ་ཡང་མེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ དུ་མེད་ཀྱང་དེ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ཙམ་དུ་མིང་དང་བརྡར་བཏགས་ཏེ་བཤད་པའོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ཚོགས་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྟེ་དེ་གཉིས་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བསྒོམ་པའི་བསམ་པ་མངོན་དུ་གཏོང་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་ ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གདུང་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་དག་ཉིད་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གདུང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་སུའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཁྱེན་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་ ཁ་ཅིག་ནི་སེམས་དང་ལྡན་།ཁ་ཅིག་ནི་སེམས་དང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་ནང་ནས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པ། ཁ་ཅིག་ནི་འདུ་ཤེས་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ་དག་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ངེས་པར་གྱུར་པ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་ པ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་སྟེ།དེ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དང་མཐུན་པ་ནི་ས་དང་པོ་རྟོགས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མོས་པ་དང་སྤྱོད་པའི་ས་གཞི་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པ་ལ་བྱའོ། །མདོར་ན་ཇི་ཙམ་དུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་སྨོན་པ་དང་། རེ་བ་སྔོན་དུ་གཏོང་བ་ནི་ཐབས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ལ། ཇི་ཙམ་དུ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པ་ནི་། ཤེས་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ སེམས་རབ་ཏུ་སྦྱངས་པའི་མཐུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་ཚེ་ན་དུས་གཅིག་ཏུ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ལ་སྤྱོད་ཀྱང་ཐབས་ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་པས་མཚན་མ་འབའ་ཞིག་ལ་དམིགས་པའམ།ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་ནས་ཐབས་དང་བྲལ་ན་མཚན་མ་མེད་པ་ཉི་ཚེ་ སྒོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།གཉིས་ཀ་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱའོ། །བདུད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ལ་གླགས་མི་རྙེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་མ་ཐག་པ་ལྟ་བུའི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་ནི་བདུད་རྣམས་ཀྱིས་བར་ཆད་བྱ་བར་ཡང་མི་ནུས་ལ།བདུད་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྣོད་ཀྱང་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུང་རབ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྣོད་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་ཏིང་འཛིན་འདི་དག་མཐའ་ཡས་དཔག་མེད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་མིང་གིས་སྨོས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་ལྟ་བུ་གཞན་ཡང་མཐའ་ཡས་ཏེ་འདི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་དོ་ཞེས་དཔག་པར་མི་ནུས་པའི་དོན་ཏོ། །བསམ་གཏན་བྱེ་བ་ཁྲག་ ཁྲིག་དག་གི་ཕ་རོལ་སོང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལྟར་མཐའ་ཡས་ཤིང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམ་པར་དག་པར་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསམ་གཏན་མི་ཟད་པ་ བཤད་ཟིན་ཏོ།

菩提庄严的布设，是在证得无上菩提时，由于多劫积累福德智慧资粮的因缘，如经中所说的菩提树、金刚座等圆满庄严，为了获得如是果位而提前作意即是现前。
一切烦恼即是见断和修断的烦恼以及随眠，为了息灭这些烦恼而修行。欲转法轮是指在证得圆满菩提之后，为宣说四圣谛等法而提前作意。
既无转也无不转，是因为诸法不可言说，故四圣谛等法不可说。无不转是指虽然不可言说，但为了令众生了悟，仅以名言假立而作宣说。
菩提分法聚即是止观，对这二者专一修习的作意即是现前无散乱。烦恼和随烦恼的逼恼即是贪等，因为它们能烧恼相续。
这些是谁的境界呢？经中说是如来智慧所知。这一切烦恼和随烦恼中，有些与心相应，有些与心不相应；其中有些无想，有些有想，为了断除这些而修行。
决定即是在初地现证清净法界，因为不可能转为其他。随顺于此即是随顺初地证悟的信解行地的智慧。
总之，为了成熟有情、圆满佛法、清净佛土而作有相的发愿和希求，应知是方便；对于这些的无所得性，应知是智慧。
虽然如此，由于心极为清净的力量，菩萨入定时虽然同时运用方便和智慧二者，但若偏重方便则唯缘有相，若偏重智慧而离方便则唯修无相，而是自然成就二者，这称为方便智慧双运禅定。
一切魔众也不能得其便，是说住于如前所说般若波罗蜜多禅定的菩萨，魔众不能作障碍，也不会被魔所控制的意思。
于彼一切佛法之器亦得近住，是说成为一切圣教之器的意思。
如是等持无量无边，是说上述所列名称的三昧以及与此类似的其他三昧无量无边，不能计数其数量之义。
超越千万亿禅定，是说住于上述禅定波罗蜜多的诸菩萨，如是通达无量无边清净三昧的意思。
无尽禅定已说竟。

། །། ཤེས་རབ་མི་ཟད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཆོས་ལ་མི་ཉམས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱང་མི་ཟད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ གསུངས་སོ།།དེ་མི་ཟད་པ་ཡང་འོག་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་དང་སྤྱོད་པ་ཇི་སྙེད་པ་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་དེ་སྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་དང་སྤྱོད་པ་ནམ་མཁའ་བཞིན་མཐའ་ཐུག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པས་ཟད་མི་ ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཤེས་བྱ་མཐའ་མེད་པའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་མི་ཟད་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ བདུན་དུ་ལྟ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། འཇུག་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། འབྲས་བུ་དང་། རང་བཞིན་དང་ཡུལ་དང་། ལས་རྣམས་སོ། །དེ་ལས་རྣམ་པ་ནི་ཐོས་པའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞིས་བསྟན། འཇུག་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་གིས་བསྟན། ངེས་པའི་ཚིག་ནི་རིགས་པའི་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་ཚར་གྱིས་བསྟན་ཏེ་། འབྲས་བུ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན། རང་བཞིན་ནི་འགྲོགས་པ་བཅུ་དྲུག་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པས་བསྟན། ཡུལ་ནི་ཆོས་བརྒྱད་ལ་མཁས པས་བསྟན།ལས་ནི་གཞན་ཡང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་ཤེས་རབ་མི་ཟད་པ་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་འཇུག་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། ཤེས་རབ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་མ་འདྲེས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡུལ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། བསྟན་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་བརྗོད་པས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཐོས་པའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་ནི་ཤེས རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ།།ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་འཇུག་པའོ། །གཞན་ཡང་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཚུལ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་ཤེས་རབ་ནི་འགྲོགས་པ་བཅུ་དྲུག་དང་ལྷན་ ཅིག་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་མ་འདྲེས་པའོ།།ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་བརྒྱད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡུལ་ལོ། །གཞན་ཡང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངེས་ པའི་ཚིག་གོ།།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་མི་ཟད་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་མི་ཟད་པ་འདིས་ཡེ་ཤེས་མི་ཟད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་འབྲས་བུའོ། །ཤེས་རབ་མི་ཟད་པ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལེའུ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་ནི་བསྟན་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་བརྗོད་པ་བསྟན་ཏོ།།ཤེས་རབ་དེའི་རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་དེའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཇུག་པ་ནི་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་དེས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་རྟོག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ སྟེ་།འཇུག་པའི་སྒྲ་ནི་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་སྐད་དྲིས་པ་དང་ལན་དུ་ཐོས་པ་ནི་རྣམ་པའོ། །ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་འཇུག་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཐོས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་ བས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་རྣམ་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འབྱེད་པའོ།

安住于无尽智慧的菩萨称为不退转于法的菩萨。为了说明这一点，所以说'尊者舍利子，菩萨们的智慧也是无尽的'等等。其无尽性，如下文所说'有情的心行有多少，智慧与智性的事业也有那么多'等等来说明。因为缘取如虚空般无边际的一切有情心行，所以无法穷尽。或者说，因为从大悲心的因中生起，为一切有情而修行，缘取无边所知境，以无分别智摄持，所以称为无尽智慧。
这无尽智慧可从七个方面来看：智慧的行相、趣入、词义、果、自性、境和业。其中行相以八十四种闻法行相来说明；趣入以三十一种如理作意趣入来说明；词义以'是正理语'等语句来说明；果以'如理即是一切法'等来说明；自性以不与十六种相应而共住来说明；境以通达八法来说明；业以'复次，善巧了知善不善法是为智慧，于此菩萨应当学习'等来说明。
或者说，这无尽智慧也可以通过智慧的自性、智慧的趣入、智慧的因、智慧与违品不相混杂、智慧的境、智慧的词义、智慧的果以及宣说大教体来说明。其中八十四种闻法行相是智慧的自性；三十二种如理作意趣入是智慧的趣入；'复次尊者舍利子，如理即是一切法'等是智慧的因；'此智慧不与十六种相应共住'等是智慧与违品不相混杂；蕴等八法是智慧的境；'复次，善巧了知善不善法'等是智慧的词义；'尊者舍利子，这是菩萨们的无尽智慧，以此无尽智慧将获得无尽智'是智慧的果；'宣说无尽智慧的此法门'等是宣说大教体。
'此智慧的行相如何'即是'此智慧的自性如何'的意思。'趣入是什么'即是'此智慧如何观察诸法相'的意思，'趣入'一词是指观察。对此问题的回答中，'闻是行相，如理作意是趣入'，因为闻是智慧的自性，通过如理作意能了悟诸法相，所以如理作意称为趣入。或者说，行相是分别智慧自性的差别。

།དེ་ཡང་ཐོས་པ་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཐོས་པའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་ཤེས་རབ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། བརྒྱད་ཅུ་ རྩ་བཞི་པོ་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གམ་རྣམ་གྲངས་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་ཤེས་རབ་དེའི་རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་འདྲི་བའི་ཚིག་སྟེ། ཤེས་རབ་དེའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་འདུན་པའི་རྣམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐོས་པའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་པོ་དེ་དག་ གང་ཡིན་པ་སྟོན་ཏེ།འདུན་པ་ནི་ཆོས་ཉན་པར་འདོད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཉན་པར་འདོད་པ་ལས་ཐོས་པ་དང་ཤེས་རབ་འབྱུང་གི་འདོད་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་འདུན་པ་ནི་ཤེས་རབ་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཐོས་པ་ལས་འདུན་པའི་རྣམ་པ་འབྱུང་གི་མ་ཐོས་པ་ལས་མ་ཡིན་པས་ ཐོས་པ་ནི་འདུན་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།འདུན་པ་དང་ཐོས་པ་གཉིས་གཅིག་གི་རྒྱུ་གཅིག་ཡིན་པར་བལྟའོ། །ཡང་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་དྲིས་པ་ན། འདུན་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་དེ་འདུན་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པའི་སྒྲ་ནི་ བསམ་པའི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ།།བསམ་པའི་རྣམ་པ་ནི། གོང་དུ་བསམ་པ་མི་ཟད་པའི་སྐབས་སུ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་བསམ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕན་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་། བདེ་བར་བྱ་བའི་བསམ་པའོ། ། དེ་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་སྟོན་ནས་དགེ་བའི་གནས་སུ་འགོད་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བདེ་བར་བྱ་བའི་བསམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཕོངས་པ་དང་། མགོན་མེད་པ་དང་། རྟེན་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྤངས་ཏེ་ཕན་པའི་དངོས་པོ་བསྒྲུབ་པར་འདོད པ་གང་ཡིན་པའོ།།ལྷག་པའི་བསམ་པའི་རྣམ་པ་ནི་གོང་དུ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་མི་ཟད་པའི་སྐབས་སུ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལ་བྱའོ། །སྦྱོར་བའི་བསམ་པ་ནི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པའི་སྐབས་སུ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ཡང་མདོར་བསྡུས་ན་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ཕོངས་པ་སེལ་བའི་སྦྱོར་ པ་དང་།མོས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། བསྒྲུབ་པ་ལ་སྦྱོར་[(]པ་[,]བ་[)]དང་། ཤེས་བཞིན་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྦྱོར་བ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་བཟོད་པ་ལ་སྦྱོར་བའོ། །སེམས་ཅན་དངོས་པོ་གང་གིས་ཕོངས་པ་དེ་ལ་དེ་གཏོང་བ་ནི་ཕོངས་པ་སེལ་བ་ལ་ སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་སྦྱིན་པ་མི་ཟད་པའི་སྐབས་སུ་ཟས་འདོད་པ་ལ་ཟས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བཏུང་བ་འདོད་པ་ལ་བཏུང་བ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའོ། །མོས་པ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་ མཚན་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་མོས་པར་བྱེད་པའོ།།སྒྲུབ་པ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནི་རྟག་ཏུ་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། གང་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པའི་སྐབས་སུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་རབ་ཏུ་གཟུང་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འཛིན་དུ་འཇུག་པའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའོ།།ཤེས་བཞིན་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། སྨོན་ལམ་གྱིས་ཤེས་བཞིན་དུ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའོ། །ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་ བསོད་ནམས་དང་།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པ་སྟེ། གང་གོང་དུ་སྦྱིན་པ་མི་ཟད་པའི་བསམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

而且从闻法中能够分辨智慧的差别。因此，从那八十四种闻法中生起智慧的缘故，这八十四种即称为智慧的差别或类别。
或者，'这智慧的种类是什么'这是询问原因的词语，意思是问这智慧的因是什么。
'如是欲乐的种类'等等，说明那八十四种闻法是什么。欲乐是指想要听闻佛法，从想要听闻中生起闻法和智慧，若无欲乐则不会生起，因此应当了知欲乐是生起智慧的因。
或者，从闻法中生起欲乐的种类，而不是从未闻中生起，所以闻法是生起欲乐的因。应当视欲乐和闻法二者互为因果。
或者，当问及智慧的自性是什么时，'欲乐的种类'意思是说这智慧即是欲乐的自性。同样，'种类'一词也应用于思维的种类等其余诸项。
思维的种类，是指前文广说的无尽思维处所说的内容。其简要归纳为两种思维：利益思维和安乐思维。
其中利益思维是指想要使众生从不善处解脱而安置于善处。安乐思维是指对贫穷、无怙、无依的众生，舍弃烦恼而欲求成办利益事业。
增上思维的种类是指前文增上思维无尽处所广说的内容。加行思维是指加行无尽处所广说的内容。
其简要归纳为六种：除贫加行、胜解加行、修行加行、知而投生加行、圆满资粮加行、忍受难行加行。
众生缺乏什么就布施什么，这称为除贫加行。如在布施无尽处所说：'对想要食物的布施食物，对想要饮品的布施饮品'等等。
胜解加行是对人无我和法无我的真如性相生起胜解。
修行加行是恒常成办他人利益，如在加行无尽处所说：'为摄持善根而令众生发起菩提心的思维是菩萨的无尽加行'等等。
知而投生加行是指不是由业和烦恼力而生于三界，而是以愿力而知而投生轮回。
圆满资粮加行是为圆满福德和智慧二资粮而行持六波罗蜜多，如前文所说：'布施无尽的思维是菩萨的无尽加行'等等。

།དཀའ་བར་སྤྱད་པ་བཟོད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་ སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནང་གི་སྡུག་བསྔལ་མགོ་དང་། རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་བཏང་བ་དང་། ཕྱིའི་སྡུག་བསྔལ་གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་བཟོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གང་དུ་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བཞི་པོ་འདི་དག་ ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་སྟེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་དང་། ཆོས་སྦྱིན་པ་སྟོན་པའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་མི་ཟད་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ གྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བསྐྱོད་པར་བྱེད་པ་དང་། འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། སྟོབས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐྱབས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་བྱེད་པ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བསྐྱོད་པར་བྱེད་པ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བ་བཅུ་སྤྱོད་པ་ལས་བསྐྱོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ལས་ངན་པ་སྤོང་དུ་འཛུད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཇོག་པར་བྱེད་པ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་བཅུ་ལ་འགོད་པར་བྱེད་པའོ། །སྟོབས་པར་བྱེད་པ་ནི་ལྷ་དང་མིའི་བདེ་བ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུའི་བར་དུ་སྦྱིན་པ་དང་འཐོབ་པར་བྱེད་པའོ་། ། སྐྱབས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་བྱེད་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་ངན་པར་མི་ལྟུང་བར་སྐྱོབ་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཐེག་པ་དམན་པར་མི་ལྟུང་བར་སྐྱོབ་པ་དང་། འཁོར་བའི་ལམ་ངན་པར་མི་ལྟུང་བར་སྐྱོབ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་ངན་སོང་དུ་མི་ལྟུང་བར་སྐྱོབ པའོ།།ཆོས་ཐོས་པ་ལས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མི་དགེ་བ་ལས་བསྐྱོད་པར་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་སྟོབས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལས་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པས་ན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ང་རྒྱལ་མེད་པ་ནི་ཆོ་རིགས་ དང་ཤེས་ཉེན་ལ་སོགས་པས་མི་སྙེམས་པའོ།།བག་ཡོད་པ་ནི་བག་མེད་པའི་གཉེན་པོ་སྟེ། བག་མེད་པར་ཡང་གཞན་ལས་འབྱུང་བ་དང་། བདག་ལས་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དོ། །གཞན་ལས་འབྱུང་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བྱུར་ལས་བྱུང་བ་དང་། སེམས་ཅན་ལས་བྱུང་བའོ། ། དེ་ལ་བྱུར་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཚེ་རབས་སྔ་མའི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་འབྱུང་བ་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱེད་པའོ། །སེམས་ཅན་ལས་བྱུང་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་ཉེ་བར་འོངས་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས པ་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བའོ།།བདག་ལས་འབྱུང་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་འདུ་འཛི་ལས་འབྱུང་བ་དང་། ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་འདུ་འཛི་ལས་འབྱུང་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཁྱེའུ་དང་། བུ་མོ་དང་། འགྲོ་བ་བཟང་མོ་དང་། རྒྱལ་རིགས་དང་ བྲམ་ཟེའི་རིགས་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲེ་བར་མོས་པས་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བའོ།།ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་འབྱུང་བ་ནི་འདོད་པ་དང་འདུན་པ་དང་གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟོག་པའི་རྒྱུས་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བ་སྟེ། ཐོས་པ་ལས་དེ་དག་སྔོན་འབྱུང་བ་ཡང་སྤོང་པར་བྱེད་ལ། ཕྱིས་ཀྱང་མི་འབྱུང་བར་བྱེད་པས་ན་བག་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གུས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་སྨྲ་བ་ལ་བརྙས་པ་མེད་པ་སྟེ། མདོ་ལས་དགེ་སློང་དག་རི་དྭགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་ནི་རི་བོང་ལ་མཆོང་ན་ཡང་བསྒྲིམས་ཏེ་མཆོང་གི་མ་བསྒྲིམས་པར་མ་ཡིན་ནོ། །རྟ་དང་གླང་པོ ལ་མཆོང་ན་ཡང་བསྒྲིམས་ཏེ་མཆོང་གི་མ་བསྒྲིམས་པར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་དང་ཆོས་སྨྲ་བ་ལ་བརྙས་པ་མེད་པར་བྱས་ནས་གུས་པར་ཉན་པའོ།།མཐུན་པར་འཛིན་པ་ནི་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་ལ་སོགས་པས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ པའོ།།བཀའ་བློ་བདེ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་ཉན་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་གུས་པ་སྟོན་པའོ། །བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་སྨྲ་བ་ལ་ཅི་རིགས་པར་ཕྱག་འཚལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལུས་དང་ངག་གིས་རིམ་གྲོ་བྱེད་པའོ།

修苦行忍辱的修持，是为了成熟众生和圆满佛法，而忍受内在的痛苦如舍弃头颅手足等，以及外在的痛苦如寒热等。这也如同在《舍利子经》中所说的四种菩萨的无尽修持：何为四种？即无尽的菩提心修持、无尽的说法布施修持、无尽的成熟众生修持等。
关于善知识的形相：能令行进、能令安住、能令获得、能作无量救护者称为善知识。其中，能令行进是指使其离开杀生等十不善业，即远离恶业之意。能令安住是指安置于远离杀生等十善业中。能令获得是指赐予从人天安乐乃至无上菩提果位的获得。能作无量救护是指救护不堕入外道等邪见、救护不堕入声闻等小乘、救护不堕入轮回恶道、救护不堕入痛苦的恶趣。
由于听闻佛法能使一切众生远离不善、安住善法、获得果位、救护无量痛苦，故称为善知识的形相。无慢心是指不因种姓和学识等而骄傲。
谨慎是不放逸的对治。不放逸有从他生和从自生两种。从他生又分两种：从往昔而生和从众生而生。其中从往昔而生是指因前世不善业而生起贪等不善根，造作杀生等不善业。从众生而生是指因贪嗔等境现前而生起烦恼。
从自生也分两种：从身聚集而生和从邪分别而生。其中从身聚集而生是指因与少男、少女、美女、王族、婆罗门等交往而生起烦恼。从邪分别而生是指因思维欲望、贪著、害心等而生起烦恼。由于听闻能断除过去所生烦恼并防止未来生起，故称为谨慎的形相。
恭敬是对法和说法者不轻慢。如经中说：'比丘们，狮子王纵使扑向兔子也是谨慎而扑，不会不谨慎。纵使扑向马和象也是谨慎而扑，不会不谨慎。'如是广说，对法和说法者应不轻慢而恭敬听闻。
随顺是如和尚、阿阇黎等所教导那样去实践。易受教是指不退转地听闻和表现恭敬的威仪。承事是指对法和说法者随宜顶礼等身语恭敬。

།ཡང་ན་བསྙེན་བཀུར་མི་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་ནི། བསྙེན་བཀུར་བྱེད་ པ་སྟེ།བསྙེན་བཀུར་མེད་པ་ནི་ཉན་པ་ཁྲི་མཐོ་ལ། འཆད་པ་ཁྲི་དམའ་བ་ལ་བཞག་ཅིང་། རྐང་ལག་བརྐྱང་བ་དང་ཁ་གླལ་བ་ལ་སོགས་པས་ངན་ངོན་ཉན་པ་སྟེ། ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་བླ་མར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་དེ། དེ་བས་ན་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། རྣ་བ་བླགས་ཏེ་ཉན་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་གཡེང་བ་དང་། ནང་དུ་གཉིད་དང་རྨུགས་པས་སེམས་བསྡུས་པ་ཆོས་ཉན་པའི་དྲི་མ་གཉིས་མེད་པར་ཉན་པ་སྟེ། མདོ་ལས་ཀྱང་དགེ་སློང་དག་གཉིས་པོ་འདི་དག་ནི་ཆོས་ཉན་པའི་དྲི་མ་སྟེ། དེ་ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་སྤང་བར་བྱའོ། །གཉིས་གང ཞེ་ན།སེམས་རྒོད་པ་དང་ཞུམ་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་། དགོངས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཛིན་པ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་གི། རྒྱུ་མེད་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བར་མི་རྟོག་པའོ། །དགོངས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཛིན་པ་ནི་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ། བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འགྱུར་བ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི འདུ་བྱེད་ལ་དགོངས་པ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པའོ།།རྣམ་པར་མི་གཡེང་བ་ནི་གཡེང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་གཡེང་བ་དང་། ཕྱི་རོལ་དུ་གཡེང་བ་དང་། ནང་དུ་གཡེང་བ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གཡེང་བ་ནི་ཆོས་ཉན་པའི་ཚེ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་རྟོག་པ་འཇུག་པའོ།།ཕྱི་རོལ་དུ་གཡེང་བ་ནི་ཆོས་ཉན་པའི་ཚེ་ཉན་པར་མི་འདོད་ཅིང་སྐྱོ་བ་སྐྱེ་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟོག་པ་འབྱུང་བའོ། །ནང་དུ་གཡེང་བ་ནི་ཆོས་ཉན་པའི་ཚེ་ཞུམ་པའམ་རྒོད་པའི་དབང་དུ་གྱུར་བའོ། །གནས་ནི་ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་མི་རྒོད་པ་ སྟེ།གནས་གཅིག་ན་འདུག་ཅིང་ཉན་པའོ། །རིན་པོ་ཆེར་འདུ་ཤེས་པ་ནི་ཐོས་པ་དེ་ཉིད་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲ་བར་དཀོན་པས་འདུ་ཤེས་ནས་ཉན་པ་ལ་བྱའོ་། །ཡང་ན་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་ནི་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དང་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པ་དང་། བསྒྲུབ་དཀའ་པར་འདུ་ཤེས་ བསྐྱེད་ནས་ཉན་པ་ནི་རིན་པོ་ཆེར་འདུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཕན་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ནི་ལྷ་དང་མིའི་བདེ་བ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་གྱི་བདེ་བ་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་དཀའ་ཐུབ་བདག་ཉིད་ངལ་པར་བྱེད་པའི་ མཐའ་དང་།འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པའི་བསོད་ཉམས་ཀྱི་མཐའ་གཉིས་སྤངས་བ་དབུ་མའི་ལམ་བདེ་བ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་ཏུ་དཀོན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྒྱ་ལམ་ན་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་ཞིང་དམ་པའི་ཆོས་བཤད་པ་ཡང་བརྒྱ་ལམ་ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ རོ།།བསྒྲུབ་པར་དཀའ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་ཚིག་བཞི་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་ཙམ་མཉན་པ་ཡང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པས་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་ནི་ཐོས་པས་དུག་གསུམ་གྱི་ནད་སེལ་བར་འགྱུར་བའི་ ཕྱིར་ཏེ།དེ་བས་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་ཚིག་གོང་མ་གསལ་བར་བཤད་དོ། །དྲན་པའི་སྣོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དྲན་པ་ཉིད་སྣོད་ཡིན་པས་ན་དྲན་པའི་སྣོད་དེ། དྲན་པའི་སྒྲས་ནི་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ལ་བྱའོ། །སྣོད་ཀྱི་སྒྲས་ནི་མི་བརྗེད་པའི་ གཞི་ལ་བྱ་སྟེ།ཐོས་པ་ལས་ཡིད་གཞུངས་པ་འབྱུང་སྟེ། མི་བརྗེད་པའི་གཞི་བྱེད་པས་ན་ཐོས་པ་ནི་དྲན་པའི་སྣོད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྟོག་པ་ཞེས་པ་ནི་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ལ་བྱ་སྟེ། བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་། མ་བཞག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ།དེ་ལ་རྟོགས་པ་དེས་ཤེས་པས་ན་རྟོགས་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྟོགས་པ་ཤེས་པའི་སྒྲས་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་བྱའོ།

或者对于不恭敬的对治，即是恭敬。不恭敬是指听法时坐在高处，说法者坐在低处，伸展手脚和打哈欠等轻慢听闻，具有闻法功德者对法不会如此不恭敬。因此称为恭敬的行相。
专心听闻是指没有外在散乱和内在昏沉睡眠收摄心的两种听法过失而听闻。经中也说：'比丘们，这两者是听法的过失，你们应当断除。何为两者？掉举和沉没。'
作意是指如所教导般不颠倒地理解法性和密意。其中不颠倒理解法性是指由无明缘生诸行等，而不认为是无因或不相应因所生。不颠倒理解密意是指对'一切受皆是苦'的教言，理解乐受和不苦不乐受的自性并非苦，而是针对变异苦和行苦的密意等。
不散乱是指没有三种散乱：自性散乱、外散乱和内散乱。其中自性散乱是指听法时眼等识产生种种分别。外散乱是指听法时不愿听闻而生厌烦，对色等生起分别。内散乱是指听法时陷入沉没或掉举。
安住是指身体行为不放逸，安坐一处而听闻。
视为珍宝是指认识到所闻法如同珍宝般稀有而听闻。或者认识到听闻正法是利益安乐之因、极其稀有且难以成就而听闻，这称为视为珍宝的行相。
其中成为利益之因是指从天人之乐直至涅槃之乐的获得之因。成为安乐之因是指远离外道自我折磨的苦行边和贪欲享乐者的欲乐边二者，而趣入中道安乐之因。
极其稀有是指如来百劫难遇出现于世间，正法的宣说也是百劫难遇。
难以成就是指仅仅听闻如来教法中四句偈颂一首，也需要无量福德智慧资粮才能成就。
视为良药是指通过闻法能够消除三毒之病，因此如上文所明示的'能息灭一切烦恼病的行相'。
关于'念器'，念即是器，故称念器。'念'字指闻慧，'器'字指不忘失的基础，由闻法生起专注，成为不忘失的基础，因此闻法称为念器的行相。
觉察是指思慧，思慧也因等持与不等持的差别分为两种。其中由觉察而了知，故称觉察了知，觉察了知之词指等持的智慧。

།བློ་གྲོས་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བློ་གྲོས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་བློ་ཆེ་ བ་ལ་དགའ་བར་འགྱུར་བའམ།ཡང་ན་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབར་བའམ་གསལ་བ་ལྟ་བུ་ལ་བྱ་སྟེ། ཐོས་པ་ལ་བློ་གྲོས་གསལ་བར་འགྱུར་བས་ན་བློ་གྲོས་འདོད་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བློ་གྲོས་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ལ་བྱ་ལ། འཇུག་པ་ནི་གོམས་པར་བྱེད་པ་ ལ་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཐོས་པ་ལས་བློ་ལ་འདྲིས་ཤིང་གོམས་པ་འབྱུང་བ་ན་ཐོས་པ་ནི་བློ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་དྲན་པ་དེའི་སྣོད་ཡིན་པས་ན་དྲན་པའི་སྣོད་དེ། དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་ཇི་ལྟར་བཟུང་བའི་ཆོས་དང་དོན་མི་བརྗེད་པའོ། །དྲན་པ་དེའི་སྣོད་ནི་ཐོས་པའི་ཤེས་ རབ་སྟེ།སྔོན་ཐོས་པའི་གཞི་ལས་དྲན་པ་འབྱུང་གི་མ་ཐོས་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་དེ་ལ་འཇུག་པས་ན་བློ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། བློ་ནི་ཐོགས་པ་དང་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱའོ། །འཇུག་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། ཐོས་པ་ལས་དེ་ བཞིན་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས།མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བས་ན་ཐོས་པ་ནི་བློ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་བློ་འདིས་འཇུག་པས་ན་བློ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། བློ་ནི་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ལ་འཇུག་པ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཆོས་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། བསྒོམ་པའི་ ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེ་བཞིན་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་རྒྱུ་ཡང་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་སྐབས་འདིར་ཡང་ཐོས་པ་ནི་བློ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། ཐེག་པ་བླ་ན་མེད་པ་སྟེ་མི་ངོམས་ པར་ཉན་པ་ནི་དེ་དག་ཉན་པ་ལ་ཆོག་མི་ཤེས་པའོ།།གཏོང་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་འཆད་པའོ། །སྤེལ་བ་ནི་གང་ཟག་འགའ་ཙམ་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་ཙམ་དུ་བར་འགའ་འཆད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་རྟག་ཏུ་འཆད་པའོ། ། ཡང་ན་གཏོང་བ་སྤེལ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱན་དང་། སེམས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་དང་། རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཚོགས་དང་། དོན་གྱི་མཆོག་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་སུས་སྦྱིན་པར་བྱེད། སུ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད། ཅི་ཞིག་སྦྱིན་པར་བྱེད། ཅི་སྦྱིན་པར་བྱེད། ཇི་ལྟར་སྦྱིན་པར་བྱེད། ཅིའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། སུས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་གཏོང་པ་པོའི་གང་ཟག་གིས་སོ། །སུ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་བཞི་ལ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་དང་། སྡུག་པ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་བཟའ་བ་དང་བགོ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕོངས་པ་མགོན་དང་སྐྱབས་མེད་པའི་བྲམ་ཟེ་དང་ཚོང་པ་དང་།གདོལ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཕན་འདོགས་པ་ནི་ཕ་མ་དང་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་ཞུགས་པ་ལས་འབྱིན་པའི་གང་ཟག་རྣམས་སོ། །སྡུག་པ་ནི་སྨོས་འདྲིན་གང་ དག་དེ་ལ་བྱམས་པའམ།གཏམ་འདྲེས་པ་དང་། ཕེབས་པར་སྨྲ་བ་དང་། འགྲོགས་བཤེས་རྣམས་སོ། །ཁྱད་པར་ཅན་ནི་གང་ཉོན་མོངས་པ་གདུལ་བ་ལ་ཞུགས་པའམ། ཉོན་མོངས་པ་བཏུལ་བའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་རྣམས་སོ། །ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པའི་གནས་ནི་སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་དེ་སུ་ལ་སྦྱིན་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལའོ།།ཅི་ཞིག་སྦྱིན་པ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོའོ། །ཅིས་སྦྱིན་པ་ནི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། གཏོང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱིས་སོ། །ཇི་ལྟར་སྦྱིན་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ལ་བལྟ་བ་དང་། འབྲས་བུ་མཐོང་ བའི་དད་པས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།བརྙས་པ་མེད་པར་རང་གི་ལག་ནས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ།

关于'智慧欲求'，'智慧'一词指非入定的智慧，如此具有闻法者会喜欢广大智慧。或者'欲求'是指如燃烧或明亮，因为通过闻法而智慧明亮，所以称为智慧欲求的形相。
智慧是指由修行所生的智慧，'趣入'是指熟习，如此从闻法中对智慧熟悉并习惯时，闻法即称为趣入智慧的形相。
或者因为是念的容器所以称为念器，'念'是指不忘失先前所持的法和义。念的容器是闻慧，因为念从先前所闻的基础中生起，而不是从未闻中生起。
因为趣入于智慧所以称为趣入智慧，智慧是指无碍无著的智慧。趣入是指现前，因为从闻法中如实了悟的智慧成为现前，所以闻法称为趣入智慧的形相。
或者因为以此智慧趣入所以称为趣入智慧，智慧是指修慧，趣入是指了悟不可言说的无我法性，因为通过修慧而如实了悟。其因也是闻慧，因此在此处也应用闻法是趣入智慧的形相。
佛法即是声闻乘、独觉乘和无上乘，无厌闻法是指对听闻这些法不知足。
布施是宣说如所闻法。广大是指不仅对少数人在某一处偶尔宣说，而是对一切众生在一切处恒常宣说。
或者布施广大是指为了获得心的庄严、心的资具、瑜伽资粮和最胜义利而作无过失的布施。
对此，谁在布施？对谁布施？布施什么？以何布施？如何布施？为何布施？
答：谁在布施是指具闻法的布施者补特伽罗。对谁布施是对四类：苦恼者、恩人、亲爱者和殊胜者布施。
其中苦恼者是指缺乏饮食衣物等无依无怙的婆罗门、商人、旃陀罗等。恩人是指父母和从无量苦中救出的补特伽罗们。亲爱者是指对其有慈爱或谈话亲密、言语温和、友好的人们。殊胜者是指已入调伏烦恼之道或安住于调伏烦恼果位者。
或者菩萨布施处是一切众生，对谁布施即是对一切众生。布施什么是指外内诸物。以何布施是指无贪的意业心行和布施的身语业。如何布施是指观待未来和以见果信心而布施，以及无轻慢地亲手布施。

།ཅིའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་རྗེ་བའི་རྒྱུས་སྦྱིན་པ་སྟེ། སྦྱིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པ། ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བར་སྙིང་པོ་མེད་པར་ འཛིན་པ།གཞན་གྱི་དོན་ལ་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་འབྱུང་གི་གཞན་ལས་མ་ཡིན་པས་ན་ཐོས་པ་ནི་གཏོང་བ་སྤེལ་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིས་ནི་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་རྒྱ་ཆེར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ། དུལ་བ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་འཕེལ་བ་དང་ལྡན་པས་མིག་ལ་ སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཡུལ་ལ་མི་འཇུག་པས་དུལ་བ་དང་།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དུལ་བ་སྟེ། དེའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལྟ་བུ་དུལ་བས་ན་ཅང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་། ཅང་ཤེས་པ་ནི་ལམ་དྲང་པོ་ནས་ཇི་སྲིད་བགྲོད་པར་བྱ་བར་ཕྱིན་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ནི་འབྲས་བུའོ། ། དེ་ལ་ལམ་དྲང་པོ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་སོགས་པའོ། །བགྲོད་པར་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་འཕགས་པའི་ལམ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཐོས་པ་ལས བྱུང་བས་ན་ཐོས་པ་ནི་དུལ་ཞིང་ཅང་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།མང་དུ་ཐོས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་མང་པོ་ལས་རྣམ་པ་མང་དུ་ཆོས་གང་ཐོག་མར་དགེ་བ་བར་དུ་དགེ་བ། ཐ་མར་དགེ་བ། དོན་བཟང་པོ། །ཚིག་འབྲུ་བཟང་པོ། །མ་འདྲེས་པ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ། ཡོངས་སུ་དག་པ། ཡོངས་སུ་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་སྡེ་ཕར་ཆེར་ཐོས་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་མང་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མང་པོ་ལ་ཐོས་པའོ། །རྣམ་པ་མང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དེ་ཉིད་ལ་ལན་གྲངས་མང་དུ་ཐོས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཐོས་པ་ལས་འབྱུང་གི་།མ་ཐོས པ་ལས་མ་ཡིན་པས་ནི་ཐོས་པ་ནི་མང་དུ་ཐོས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།བསྟི་སྟང་དུ་བྱས་ཏེ་དགའ་བ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྟི་སྟང་དུ་བྱས་པ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་སྨྲ་བའི་གང་ཟག་ལ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་བསྟི་སྟང་དུ་བྱས་ནས་ཉན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བསྟི་སྟང་དུ་བྱས་ཏེ་ མཉན་ན།དགའ་ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་བ་བཟང་པོ་དང་ལྡན་པར་འབྱུང་བས་ན་ཐོས་པ་ནི་བསྟི་སྟང་དུ་བྱས་ཏེ་དགའ་བ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་བསྟི་སྟང་དུ་བྱས་ཏེ་ཉན་པ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་མི་མཛེས་པ་མི་སྟོན་ཅིང་། འདུད་པ་དང་། ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་ལ་ སོགས་པ་བྱེད་པའོ།།སེམས་ཀྱིས་གུས་པར་བྱས་ཏེ་ཉན་པ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་སྨྲ་བ་ལ་གནོད་པའི་བསམ་པ་དང་། འཕྱས་གདགས་པའི་བསམ་པ་དང་། ཀླན་ཀའི་བསམ་པ་མེད་ཅིང་། ཆོས་དོན་དུ་གཉེར་བའི་བསམ་པས་བླ་ན་མེད་པའི་ལམ་སྟོབས་པར་བྱེད་པའོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་ ཉན་པའོ།།ངག་གིས་གུས་པར་བྱེད་དེ་ཉན་པ་ནི་ཆོས་སྨྲ་བའི་གང་ཟག་ལ་ནམས་ཀྱང་ཞེར་འདེབས་པའི་ཚིག་མི་སྨྲ་ཞིང་། རྟག་ཏུ་དེའི་ཡོན་ཏན་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ། །ཐོས་པ་ལས་སེམས་མ་འཁྲུགས་ཤིང་། ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། ཞི་གནས་དང་ལྡན་པར་ མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་ཡུལ་ལ་མི་འཇུག་ཅིང་།སེམས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མང་པོས་གཡེན་སྤྱོ་བ་མེད་པས་སེམས་བདེ་བར་འགྱུར་ལ། སེམས་བདེ་ན་ལུས་བདེ་བར་འགྱུར་བས་ལུས་བདེ་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐོས་པ་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལྷག་མཐོང་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། ལྷག་ མཐོང་གིས་ཐེ་ཚོམ་དང་ཡིད་གཉིས་སེལ་བར་བྱེད་པས་སེམས་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྐྱོན་གཉིས་སོ། །ཧ་ཅང་བརྟུན་དྲགས་པ་དང་། གཡེལ་བ་ལས་ཕྱིས་ཆོས་ཉན་པར་མི་འདོད་པའམ། ཆེད་འགའ་ཉན། ཆེད་འགའ་མི་ཉན་པ་ནི་སྐྱོ་བ་སྟེ། དེ་ ལྟ་བུ་མེད་པས་མི་སྐྱོ་བར་ཉན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དོན་དང་ཆོས་དང་ནན་ཏན་ཉན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། བཤད་པར་བྱ་བ་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉན་པར་རིམ་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དོན་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་བསྒྲུབས་པའི་འབྲས་བུ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

为什么布施是由于对一切众生的悲悯而行布施呢？这样的布施也是对一切众生具有慈悲心，视一切受用如梦幻般无实质，以他人利益为主的具有闻法的人才能生起，而非从其他处生起，因此闻法是增长布施的形相。
这里显示了广行法布施和财物布施。调伏是由于具足修习对治而增长，诸根如眼等不趋入境，故为调伏，以及贪等烦恼调伏，这是其因。如此调伏故称为善解，善解是从正道直至所应到达处而行，这是果。
其中正道是方便智慧双运，八支圣道，四圣谛等。所应到达处是指涅槃。如是圣道因果之相也从闻法而生，故闻法是调伏及善解的形相。
依于多闻是指从众多处以众多方式听闻法，初善、中善、后善，义理善妙，文句善妙，不杂染，圆满，清净，明白等诸多经典。其中'从众多处'是指从众多善知识处听闻。'以众多方式'是指对同一法多次听闻。这也从闻法而生，非从未闻而生，故闻法是依于多闻的形相。
恭敬而生欢喜体验是指对法和说法者以身语意恭敬而听闻。如是恭敬而听闻则生起欢喜悦意具足善妙，故闻法是恭敬而生欢喜体验的形相。
其中以身恭敬而听闻是一切时不显不雅身行，且行顶礼、合掌等。以意恭敬而听闻是对法和说法者无害心、无轻蔑心、无诽谤心，而以求法之心想：此是开示无上道路而听闻。以语恭敬而听闻是对说法者从不说诽谤语，常说其功德。
从闻法而心不散乱，获得止的体性三昧，具足止则诸根如眼等不趋入境，心无诸多分别妄想散乱故心安乐，心安乐则身安乐，故为身安乐的形相。从闻法获得慧的体性胜观，以胜观断除疑惑犹豫，故为心极欢喜的形相。
精进有二过失。太过用功和懈怠而后不欲听法，或有时听、有时不听是厌倦，无如是过失故称为无厌倦而听。
以义、法、专注三种听闻分别显示所应获得、所应解说、所应修证的听闻。其中义指涅槃，因为是以圣道修证的果。

།ཆོས་ནི་གསུང་རབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཏེ། མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། གླེང་གཞིའི་སྡེ་དང་། རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ་དང་། སྐྱེས་པ་རབས་ཀྱི་སྡེ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་དང་། གཏན་ལ་ཕབ་པར་བསྟན་པའི་སྡེ་དག་གོ། །དེ་ལ་མདོ་སྡེ་གང་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་འདུལ་བ་དེ་དང་དེ་དག་དང་། འདུལ་བའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཕུང་པོ་དང་ལྡན་པའི གཏམ་དང་།སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཟས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཁམས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་དང་ རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་།དབང་པོ་དང་། སྟོབས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ལྡན་པ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབྱུང་བ་དང་། བསླབ་པ་དང་། ཤེས་ནས་དད་པ་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དག་ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་མཐུན་པ་དག་གིས་ཅི་རིགས་པར་རིམ་གྱིས་བཀོད་ཅིང་སྦྱར་བ་གང་ཡིན་པའོ།།དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་ནི་གང་གི་ཐ་མའི་མཇུག་ཏུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དང་། བཀྲི་བའི་དོན་གྱི་ མདོ་སྡེ་གང་ཡིན་པའོ།།ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་ནི་གང་ལས་ཉན་ཐོས་ཤི་འཕོས་པ་དང་། དུས་བྱས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལུང་སྟོན་པ་དང་། ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་གང་ཡིན་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་ནི་རྐྱང་པས་བཤད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་རྩ་བ་གཉིས་པའམ། གསུམ་པ་ འམ།བཞི་པའམ། ལྔ་པའམ། རྩ་བ་དྲུག་པར་རྩ་བ་སྡེབས་ཏེ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་ནི་གང་ཟག་གི་མིང་དང་། རིགས་ཡོངས་སུ་མ་བརྗོད་མ་བསྟན་པར་ཕྱིས་དམ་པའི་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པའོ། །གླེང་གཞིའི་སྡེ་ནི་གང་ ཟག་གི་མིང་དང་རིགས་ཡོངས་སུ་བརྗོད་ཅིང་བསྟན་ཏེ་བཤད་པ་དང་།གང་ཟག་འདུལ་བ་དང་ལྡན་པའི་བྱུང་བ་དང་བཅས། གླེང་གཞི་དང་བཅས་པ་སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་སྡེ་གང་ཡིན་པའོ། །རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་སྡེ་ནི་དཔེ་དང་བཅས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དཔེ་དེས་དོན་གྱི་རང་བཞིན་དེ་རྣམ་པར་ གསལ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ་ནི་ཅུང་ཟད་སྔོན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྐྱེས་པ་རབས་ཀྱི་སྡེ་ནི་འདས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དང་དཀའ་བར་སྤྱད་པ་བསྟན་པ་ གང་ཡིན་པའོ།།ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་ནི་གང་ལས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་། སྟོབས་བཅུ་དང་། སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་ནི་གང་ལས་སངས་ རྒྱས་རྣམས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་དང་།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བར་གྲགས་པ་དག་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གཏན་ལ་ཕབ་པར་བསྟན་པའི་སྡེ་ནི་མདོ་སྡེ་འདྲེན་པར་བྱེད་ཅིང་། མདོ་ སྡེ་རྣམ་པར་འཆད་པར་བྱེད་པ།མ་ལྟ་བུའི་ཆོས་མངོན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱའོ། །གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ལ་མདོ་སྡེ་ཡང་ཡོད། འདུལ་བ་ཡང་ཡོད། ཆོས་མངོན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་ དང་།ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ་དང་། སྐྱེས་པ་རབས་ཀྱི་སྡེ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་གང་ཡིན་པ་ནི་མདོ་སྡེའོ།

佛法即十二部经，分别是：契经部、应颂部、记别部、讽诵部、自说部、因缘部、譬喻部、本事部、本生部、方广部、希法部和论议部。
其中何为契经部？世尊为调伏众生，依据调伏行为，宣说与蕴相关的言教、与处相关的、与缘起相关的、与食相关的、与界相关的、与声闻相关的、与缘觉相关的、与如来相关的、与念处相关的、与正断相关的、与神足相关的、与根相关的、与力相关的、与觉支相关的、与不净相关的、与入息相关的、与出息相关的、与学处相关的、与信解相关的言教，结集者为使教法久住，以相应的名句文身，如理次第编排组织而成。
应颂部是指在末尾有偈颂宣说和引导义理的经典。
记别部是指记说声闻死亡、圆寂、受生以及了义的经典。
讽诵部是指非单独宣说，而是以二句、三句、四句、五句或六句偈颂相配合宣说的经典。
自说部是指不说明个人姓名和种姓，为使正法久住而宣说的经典。
因缘部是指说明个人姓名和种姓，并且与调伏有情相关的因缘和缘起，以及别解脱经等经典。
譬喻部是指以比喻说明，通过比喻使义理本质明显显现的经典。
本事部是指与少许前事相关联的经典。
本生部是指依据过去时间，世尊宣说菩萨在各种死亡和转生中的行为及苦行的经典。
方广部是指为成就无上正等正觉、十力和无碍智而宣说菩萨道的经典。
希法部是指宣说诸佛及佛声闻的共同和不共同，以及其他殊胜功德特殊稀有的经典。
论议部是指引经释经，如阿毗达磨等一切论典。
在这十二分教中，有经藏、律藏和论藏。其中契经部、应颂部、记别部、讽诵部、自说部、譬喻部、本事部、本生部、方广部和希法部属于经藏。

།གླེང་གཞིའི་སྡེ་གང་ཡིན་པ་ནི་འདུལ་བའོ། །གཏན་ལ་ ཕབ་པར་བསྟན་པའི་སྡེ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཆོས་མངོན་པའོ།།དེ་ལ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལས་མདོ་སྡེའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆོས་རྣམས་མདོར་བསྡུས་ནས་སྟོན་པའོ། །འདུལ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆོས་དང་དོན་མངོན་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་བཏུལ་ན་ཆོས་དང་དོན་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་མངོན་ པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ངེས་པའི་གཏམ་གཏན་ལ་འབེབས་པས་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་རིག་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་དག་གི་ལས་ནི་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱིས་ཐེ་ཚོམ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱིས་མཐའ་གཉིས་ལ་སྦྱོར་བའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཆོས་མངོན་ པའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱིས་རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ་།།ནན་ཏན་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བྱའོ། །གཞན་ནི་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ གིས་བསྟན་པ་ནི་དེ་དག་གིས་བཤད་པ་སྟེ།རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་བཏང་ནས་ང་རྒྱལ་མེད་པར་བྱས་ཏེ། ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཉན་པ་ནི་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ཉན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་མ་ཐོས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་བསྟན་པ་ལ་མེད་པ། ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་ མཆེད་ལ་སོགས་པ་མདོའི་སྡེ་ལས་གསུངས་པར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ།འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ལན་འགའ་ཡང་མ་ཐོས་པ་དེ་ད་ཐོས་པར་གྱུར་པས་ན་ཐོས་པ་ནི་ཆོས་མ་ཐོས་པ་ཉན་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། དེ་དག་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་ནས་འཆད་དོ། །ཐེག་ པ་གཞན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། ལྷའི་ཐེག་པ་དང་། མིའི་ཐེག་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་ཉན་ཀྱང་ཆགས་པར་མི་བྱེད་པས་ན་འདོད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སྦྱིན་པ་མི་ཟད་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་གོ། །དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པའི་སྒྲ་ནི་མཆོག་གི་དོན་ཏེ།རྒྱུ་མཆོག་དང་ལས་མཆོག་དང་འབྲས་བུ་མཆོག་གི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་མཆོག་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་ཉིད་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་ཞུགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་མཆོག་ནི་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འབྲས་བུ་མཆོག་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་རྒྱུ་མཆོག་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ནི་གོང་དུ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སྨོས་པའི་ནང་ནས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་གང་ཡིན་ པའོ།།བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དགའ་བར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ཡང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་ནས་འཆད་དོ། །ཐབས་མཁས་པ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ བསྟན་པ་འདི་ལ་མ་ཞུགས་པ་རྣམས་བསྟན་པ་ལ་གཟུད་པ་དང་།ཞུགས་པ་རྣམས་དགེ་བའི་རྩ་བ་འཕེལ་བར་བྱ་བ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་འཕེལ་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ཉན་པར་བྱེད་པས་ན་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཉན་པའི་ རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཚངས་པ་ནི་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། མདོ་ལས་ཀྱང་། ཚངས་པར་གྱུར། བསིལ་བར་གྱུར་ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་གནས་པ་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པ་བཞི་ཉིད་ ཀྱི་སྐབས་ནས་འཆད་དོ།།དྲན་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱ་བ་དང་མི་བྱ་བར་ཤེས་ཤིང་དྲན་པའོ། །ཤེས་བཞིན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུར་དངོས་པོ་མེད་པར་ཤེས་པའོ།

关于引言部分属于律部。关于确立的部分属于阿毗达磨。
其中，这三藏中经藏的特征是简要宣说诸法。律藏的特征是现证法和义，因为调伏烦恼就能现证法和义。阿毗达磨的特征是通过确立决定之语使人了知法的受用。
它们的作用是：经藏能断除怀疑的随烦恼。律藏能断除执著二边的随烦恼。阿毗达磨藏能断除执著自见为最胜的遍烦恼。
精进是指修行八正道等应当修习的诸法。其他是指亲教师和轨范师等善知识。他们的教导即是他们的开示，放下执著自见为最胜的慢心，无傲慢地如教所说而听闻，这就是听闻他人教导。
未闻之法是指外道等此教法以外的教法中所没有的，蕴处等经藏中所宣说的教法，从无始轮回以来从未听闻过而今得以听闻，因此称为听闻未闻法的行相。
神通有六种，这些将在各自的章节中解说。其他乘即声闻乘、独觉乘、天乘、人乘等，虽然听闻这些但不执著，因此称为无欲。
波罗蜜多是指布施无尽等六种。其中'波罗蜜多'一词意为最胜，因为因最胜、业最胜和果最胜，故称波罗蜜多。其中因最胜是指这些波罗蜜多本身能成为渐次增上智慧的因；业最胜是指能利益自他；果最胜是指无上菩提。或者，因最胜是指从大悲心之因所生。
菩萨藏即前述十二分教中的方广部分。摄事是指令众生欢喜之事的意思，这也将在四摄事的章节中解说。
善巧方便是指能使小善根变得无量，引导未入此教法的众生入教法，使已入者增长善根，使增长善根者成熟，使成熟者解脱，听闻这些故称为听闻善巧方便的行相。
梵是指断除一切罪恶的涅槃，经中也说：'成为清净，成为清凉'。其住是指获得的因，这也将在慈等四无量的章节中解说。
正念是指为利益众生而精进的菩萨了知并忆念应做与不应做之事。正知是了知一切法如幻如阳焰无实体性。

།སྐྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་རྒྱུ་གང་ལས་འབྲས་བུ་གང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཕྱིའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་ས་བོན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མེ་ཏོག་གི་རྐྱེན་གྱིས་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་། ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་ བ་ནས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེའི།བདག་དང་བྱེད་པ་པོ་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པའོ། །མི་སྐྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལས་དབེན་པའི་དོན་དམ་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ སྟེ་དེ་ཉན་པའོ།།མི་སྡུག་པ་དང་བྱམས་པ་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གསུམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོ་མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་ཐོས་པ་ལས་འབྱུང་བར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་མི་སྡུག་པ་ནི་འདོད་ ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་སྟེ།དེ་བས་ན་མདོ་ལས་ཀྱང་། དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་པས་ཤི་ནས་དུར་ཁྲོད་དུ་བོར་བའི་རོ་ཞག་གཅིག་ལོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཁྱི་དང་བྱ་རྒོད་དང་འཕར་བ་ལ་སོགས་པས་ཟོས་པ་ཡིད་ལ་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱམས་པ་ནི་ཞེ་སྡང་གི་གཉེན་པོ་སྟེ། དེ་ བས་ན་མདོ་ལས་ཀྱང་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཁོན་མེད་པ།འགྲན་ཟླ་མེད་པ། གནོད་པ་མེད་པས་ཕྱོགས་བཅུར་མོས་ཏེ་ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཏི་མུག་གི་གཉེན་པོ་སྟེ། དེ་བས་ན་མདོ་ལས་ཀྱང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། གང་དུས་གསུམ་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་འདུ་བྱེད་ཙམ་དང་། ཆོས་ཙམ་དང་། དངོས་པོ་ཙམ་དང་། རྒྱུ་ཙམ་དང་འབྲས་བུ་ཙམ་སྟེ། བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་དེ་ཡིད་ལ་བྱས་ན་གཏི་མུག་ཤས་ཆེ བའི་གང་ཟག་རྣམས་གཏི་མུག་བསྲབས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་རྟག་པ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེར་འཇིག་པས་གནས་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་འདི་ལྟར་འདས་པའི་འདུས་བྱས་རྣམས་ནི་སྐྱེས་ནས་འགག་པར་སྣང་ལ། ད་ལྟར་ བྱུང་བའི་འདུས་བྱས་རྣམས་ནི་སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག་ཕན་ཆད་དུ་གནས་པའི་མཐུ་མེད་ལ་མ་འོངས་པའི་འདུས་བྱས་རྣམས་ནི་མ་སྐྱེས་ལ་འགག་པ་མེད་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་འདུས་བྱས་མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་རྟེན་བྱེད་པས་ན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་ སྟེ།སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། དེ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་འབྱོར་བའི་ ལོངས་སྤྱོད་དང་།བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཡང་ཕྱིས་མེད་པར་འགྱུར་ཞིང་མ་འོངས་པ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། འདོད་པ་མི་རྙེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་རྣམས་ རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བའི་སྟེང་དུ་ནད་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གཞན་དང་ཡང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་མེད་པ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་ ཞེས་བྱའོ།།ཞི་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཞི་བའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བྱའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏེ། དེ་དག་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡང་ཐོས་པ་ ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

精通生起者，即是了知内外缘起诸法从何因生何果，如是外缘起即是从种子缘生芽乃至从花缘生果，内缘起即是从无明缘生诸行乃至从生缘生老死，了知内外诸法从因缘而生，非从我与作者而生。
精通不生者，即是如实了知离能取所取的胜义圆成实相。
不净、慈爱与缘起相这三种词，显示不净观等三种修法是对治贪欲、嗔恨、愚痴三毒的对治法，这些都从闻法而生。
其中不净是贪欲的对治，因此经中也说：'瑜伽行比丘应当忆念尸陀林中死后一日的尸体，乃至被狗、秃鹫、豹等所食。'
慈爱是嗔恨的对治，因此经中也说：'以具足慈心，无怨、无敌、无害遍满十方而修习安住。'
缘起是愚痴的对治，因此经中也说：'何为缘起？即于三世诸法中唯有行、唯有法、唯有事、唯有因果，无作者，是名缘起。当作意此理时，愚痴重者当得愚痴轻微。'
无常即是三世一切有为法刹那刹那坏灭无有安住，如是过去有为法生已灭现，现在有为法生起刹那后无有安住力，未来有为法未生未灭而现。
如是有为法无常性亦为三苦之所依，故名为苦。三苦即行苦、坏苦、苦苦。其中行苦是因缘所生一切有为法皆是无常故。坏苦是受用财富与乐受后来皆无，且为未来不悦意异熟之因故。苦苦是生、老、死、求不得、苦受等本性即是苦上又与病等其他痛苦相连故。
无我即是有为无为一切法皆无我，具闻法者应当通达此等无常等行相。
寂静即是一切烦恼与一切痛苦寂灭故名涅槃。
空性、无相、无愿这三解脱门的含义前已说过，了达这些也是从闻法而生。

།མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་སྤོང་བ་དང་། དད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡང་ཐོས་པ་ལས་འབྱུང་ཞེས་སྟོན་ཏོ། ། བདེན་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བའི་མཐུ་དང་ལྡན་པར་བྱེད་པ་སྟེ་བདེན་པ་མཐོང་བའི་མཐུ་དང་ལྡན་པར་ཡང་ཐོས་པ་ལས་འབྱུང་བས་ན་ཐོས་པ་ནི་བདེན་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་མདོ་དག་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པས་རང གིས་དམ་བཅས་པའི་བདེན་པའི་ཚིག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ན་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ།དེ་ཡང་ཐོས་པ་ལས་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཆུད་མི་གསོན་པ་ནི་ལས་དང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོད་པར་ལྟ་བའོ། །རང་གི་ཁ་ན་ལས་པ་ནི་གཞན་ལ་རག་མ་ལུས་པ་སྟེ། གཞན་ལ་ཤེས་ པ་ནི་རག་མ་ལུས་པར་བྱ་བ་ཡང་ཐོས་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།རང་གི་སེམས་སྲུང་བ་ནི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་སེམས་སྤྲོ་བ་ཡིན་ལ། དེ་མི་གཏོང་བ་ནི་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་གུས་པར་བྱེད་པའོ། །ཆོས་ངེས་པར་ སེམས་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་པའི་ཆོས་རྣམས་བློས་གཏན་ལ་འབེབས་པའོ།།ཇི་ལྟར་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམས་མཉན་ནས་རིག་པས་བསམས་ཏེ། བསྒོམས་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་བས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་ པོའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།རང་གི་ཕྱོགས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕྱོགས་ཏེ། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། དེའི་འཁོར་དུ་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། །བསྲུང་བ་ནི་ཕྱོགས་དེ་དག་གཞན་གྱིས་མི་འཕྲོགས་ཤིང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བར་བྱེད་པའོ། ། ཕ་རོལ་གྱི་ཕྱོགས་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཚར་གཅོད་པ་ནི་དེ་དག་མཐུ་མེད་ཅིང་ཉམས་སྨོད་པར་བྱེད་པའོ། །ནོར་བདུན་ནི་དད་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་། ཐོས་པ་དང་། གཏོང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ནོར་ཏེ། ཐོས་པ་ལ་དེ་དག་འདུ་བར་འགྱུར་བས་ཡང་དག་པར་འདུ་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་འཕགས་པའི་ནོར་བདུན་པོ་འཕགས་པའི་ནོར་མ་ཡིན་པའི་ནོར་ལས་ཤིན་ཏུ་ཁྱད་ཞུགས་པ་དེ་དག་ཐོས་པ་ལ་ཡང་དག་པར་འདུ་བའི་ཕྱིར་དབུལ་བ་ཐམས་ཅད་གཅོད པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཐོས་པ་འདིས་དབུལ་བ་ཐམས་ཅད་གཅོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཛངས་པ་ནི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་གང་ཟག་སྟེ། ཐོས་པ་ནི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། ཡོན་ཏན་མཆོག་རྣམས་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མཛངས་པ་དེ་དག་གིས་ བསྔགས་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།མཁས་པ་ནི་ལེགས་པར་བསམས་པ་སེམས་པ་དང་། ལེགས་པར་སྨྲ་བ་བརྗོད་པ་དང་། ལེགས་པར་བྱ་བའི་ལས་བྱེད་པ་དང་། ལེགས་པར་སྨྲས་པ་དང་། ཉེས་པར་སྨྲས་པའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ནུས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་དག་ཐོས་པ་ལ་མོས་པར་བྱེད་ བས་མཁས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བདག་གིས་ཀྱང་ཐོས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའམ། ཐོས་པ་ལ་འཕགས་པ་རྣམས་དགྱེས་པས་ན་ཐོས་པ་ནི་འཕགས་པས་ཀུན་ཤེས་པའི་རྣམ་ པ་ཞེས་བྱའོ།།འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་སྟེ། ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་དེ་དག་ཀྱང་དམ་པའི་ཆོས་ལ་མོས་ཤིང་དད་པར་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་དད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ལས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ མཐོང་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བདེན་པ་མཐོང་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོའི་སྐྱོན་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཐབས་ཀྱང་ཐོས་པ་ལས་འབྱུང་བས་ན་འདི་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཁོར་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་ པས་ན།འདུས་བྱས་ཀྱི་སྐྱོན་ལ་ཡོངས་སུ་འཇལ་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ།

以'不造作'和'造作善业'两句话，是说明从闻法中生起远离杀生等不善业，以及造作信心、精进等善业。
被真谛加持是指具足见到四圣谛的力量，由于从闻法中生起见到真谛的力量，所以闻法称为被真谛加持的行相。或者，如经中所说，菩萨等以自己所立誓的真实语加持时会如是成就，这也是从闻法中生起，应当如是理解。
不虚耗是指见到业和业果报成熟存在的见解。自力所成是指不完全依赖他人，因为从闻法中生起不完全依赖他人的智慧。
守护自心是指不趣入非理之事。精进是指对造作善业心生欢喜，不舍弃是指恒常修行和恭敬行持。
思维法义是指以智慧抉择蕴、界、处等杂染和清净诸法。
听闻如是所说诸法后以智慧思维并修习，则能断除烦恼，故称为对治烦恼的行相。
自方是指菩萨一方，即清净诸法和属于其眷属的众生。守护是指使该方不被他人夺取且不为烦恼所转。
摧毁他方魔众和外道等，即使他们无力而衰败。
七财是指信、戒、惭、愧、闻、舍、慧财，由于闻法能聚集这些，故称为正聚的行相。
如是七圣财远胜于非圣财，由于在闻法中正聚，故称为断除一切贫穷，意思是说此闻法能断除一切贫穷。
智者是指通达五明处的人，由于闻法是断除一切过失的对治，是获得殊胜功德的因，故称为智者所赞叹的行相。
贤者是指能思维善思、宣说善说、行持善行，以及能通达善说与恶说之义的人，由于如是之人对闻法生起信解，故称为贤者欢喜的行相。
圣者声闻、独觉、如来自身也通达如是闻法，或因圣者欢喜闻法，故闻法称为圣者遍知的行相。
非圣者是指凡夫，由于闻慧能使他们对正法生起信解，故称为令非圣者生信的行相。
由于从闻慧中生起见到四圣谛，故称为见谛的行相。
从闻法中生起断除有漏蕴之过患生老等的方便，故如是称。由于以闻慧通达轮回诸法之过患，故称为度量有为过患的行相。

།དོན་ལ་རྟོན་པ་ལ་སོགས་པ་རྟོན་པ་བཞི་པོ་ཡང་ཐོས་པ་ལས་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེ་དག་གི་དོན་ནི་རྟོན་པ་བཞིའི་སྐབས་ནས་འཆད་དོ། །ཐོས་པ་དང་ལྡན་ན་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་བྱེད་པས་སྡིག་པ་ཐམས་ ཅད་མི་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་བཏོན་ཏེ། དགེ་བ་ལ་འཇོག་པའམ་ཤེས་པའི་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་ཞེས་སྦྱར་རོ། །ཐོས་པ་ཉིད་དགེ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ལེགས་པར་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པ་ ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ལེགས་པར་བྱས་པས་ན་མི་འགྱོད་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། དགེ་བ་བྱས་པ་ནི་ཕྱིས་འདི་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ལ་གདུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཐོབ་པ་ལས་ཐོབ་པར་བྱ་བའམ་། ཡང་ན་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ཡན་ཆད་གོང་ནས་གོང་ དུས་རྣམས་གནོན་པ་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་ཐོས་པ་ལས་འབྱུང་བར་སྦྱར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། མདོར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི་དེ་ལས་ཐབས་གཞན་མེད་པས་ན་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་འཇུག་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ ཚུལ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་དང་མཐུན་པར་སེམས་ཤིང་བསྒོམ་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་འཇུག་ཅིང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དོན་ ལ་འཇུག་པ་དེ་ཡང་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཆོས་དེ་ལ་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གོམས་པར་བྱས་ནས་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་འདི་ནི་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཚུལ་འདི་འཕགས་པའི་ལམ་དང་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པའམ།མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པའམ། མ་ནོར་བར་སྟོན་པའི་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་གྱི་མན་ངག་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དང་མི་འགལ་བར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལ་འཇུག་པས་ན་ཚུལ་ བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ།འཇུག་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་གནས་པའམ། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་རང་བཞིན་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྟོགས་པའོ། །ཞི་གནས་ཀྱི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཞི་གནས་ཉིད་གནས་ཡིན་པས་ཞི་གནས་ཀྱི་གནས་ཏེ། ཞི་གནས་དེ་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྟོགས་པར་བྱེད་པའམ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་གནས་པར་བྱེད་པའོ། །ལྷག་མཐོང་གིས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་ན་ལྷག་མཐོང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ལྟར རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ལས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་འཇུག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དེ་ཉིད་ཀྱང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ལ་འཇུག་པས་བཤད་དེ་། དམིགས་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ་ཅི་དགར་གནས་སུ་བཏུབ་པ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ལུས་དབེན་པ་དང་། སེམས་དབེན་པ་ལ་འཇུག་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལ་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ། སྤོང་བ་དང་མཐུན་པའི་གནས་ལམ་བྲག་ཕུག་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་ན་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་འགྲོ་བ་བཟང་མོ་ལ་སོགས་ པ་མེད་པ་དང་།འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་རྟོག་པ་མེད་པ་ན་ནི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་སྔར་བཤད་པར་ཟད་དོ། །དེ་ལ་འཇུག་པ་ནི་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་ པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བདེན་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།

依止于义等四依也是从闻法而生，这样解释。其中的含义在四依处解说。具足闻法则不造作罪恶不善法，故称为不造一切罪恶之相。
利益自他是指将自己和他人从不善处拔出，安置于善处或令达到智慧究竟，这也是从闻法而生。
闻法本身就是善的自性，故称为善业之相。
如是作善故无有后悔之相，因为行善者心中不会因想到'将来会变成这样'而生忧恼。
殊胜进步是指从未获得殊胜功德而获得，或者从胜解行地以上逐步超越诸地，这也是从闻法而生。
一切佛法是指力、无畏等，简言之，一切佛法都是依靠闻法而获得，除此之外别无他法，故称为获得一切佛法之相。
为显示智慧趣入，对具寿舍利子说：'菩萨们如理作意趣入有三十二种'等。
其中，'法'是指圣道和涅槃。与之相应地思维修习称为如理作意，以此如理作意趣入真实义，称为趣入如理作意。
如是趣入义理，是以思慧决定法义后，以修慧熟习而通达义理，因此应知这是思慧和修慧。
或者，此法是指圣道和涅槃，或现量比量等正理，或无误传授的亲教师和阿阇黎的教授，不违背这些而作意称为如理作意。
趣入如理作意即是安住于如理作意，或通达如理作意的自性和差别。
关于'止的所依'，止即是所依故称止的所依，趣入止即是通达止的自性或安住于三摩地。
观以分别有为法和无为法的自相共相，故称为观察，如是观察而通达真实义故也称为趣入。
止观即是趣入心堪能性，因为止观是能随意安住于所缘境。
以身远离和心远离二种趣入显示修习止观的加行，因为住于适合出离的山洞、森林等处，无有令生贪著的美女等境，无有贪欲等分别时，即能趣入止观。
缘起有外内差别故有二种，如前所说。趣入即是通达彼等相的意思。
随顺谛理是如理作意四圣谛。

།ཡང་ན་ཁམས་གསུམ་ལ་ཡིད་བྱུང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་རྣམས་དང་བྲལ་བར་དགའ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་ཕྱོགས་པ་དང་། འཕགས་པའི་ ལམ་སྒྲུབ་པར་མོས་པ་ནི་བདེན་པ་བཞི་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་བདེན་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་བདེན་པ་བཞི་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེ་དང་མཐུན་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་བཞི་ཡིན་ནོ། །བདེན་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཆོས་དེས་འཇུག་པས་ན་བདེན་ པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འཇུག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ།ཆོས་དེས་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་བདེན་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་ཅེས་བྱ་བར་ཡང་བཤད་དོ། །ཆད་པ་མེད་པ་དང་རྟག་པ་མེད་པ་ཚིག་གཉིས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་ ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་བསྟན་ཏེ།ཕྱི་དང་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་སྐད་ཅིག་མའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་། དེ་དག་ཉིད་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ཡིན་པར་རྟོགས་ན། ཆད་པ་མེད་པ་དང་རྟག་པ་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མ་རིག་པ་དང་ས་བོན་ལྟ་བུ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ས་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྐྱེན་ཡིན་པར་ཤེས་པའོ། །བདག་ལ་སོགས་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བདག་ཏུ་བཏགས་པའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ནི་སྔར་བཤད་པར་ཟད་དེ། དེ་དག་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པས་ན་བདག་མེད་པ་ནས་གང་ཟག་གི་བར་དུ་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་དང་གནས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དང་འདུག་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་འཕོ་ཞིང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ལ འཇུག་པ་ནི་འདི་ནས་ཕ་རོལ་དུ་ཆོས་རྡུལ་ཙམ་ཡང་འཕོས་པ་མེད་པ་ལ་།ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཆུད་མི་ཟ་བར་ཤེས་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པ་འདྲིས་པར་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་མན་ཆད་ཀྱིས་མི་གནས་པའི་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེས་ཟིན་པར་སྟོན་ཏེ།འཁོར་བ་ན་གནས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཁོར་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་འཁོར་བའི་སྐྱོན་གྱིས་ཀྱང་མ་གོས་ལ། དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཀྱང་སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བར་འཇུག་ པས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པར་ཡང་བྱེད་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།འོག་མ་དག་ལ་ཡང་ལམ་གཉིས་ཀྱིས་ཟིན་པར་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །བསམ་གཏན་བཞི་དང་། ནམ་མཁའ་མཛོད་དང་། དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་།མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཚུལ་ལ་འཇུག་སྟེ། དབང་བྱེད་ཀྱང་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་དབང་གིས་མི་སྐྱེ་བ་ལ་འཇུག་གོ། ། མངོན་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པས་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའམ། ཡང་ན་བསམ་གཏན་མི་ཟད་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་ལྟར་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཞེས་ཕྱེ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེ་ལྟ་བུ་དག་བསྐྱེད་པ་ལ་འཇུག་ཀྱང་སྙིང་རྗེས་ཟག་པ་ཟད་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་མ ཡིན་པ་ལ་འཇུག་གོ།།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཀྱང་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་ཅིང་སེམས་ཙམ་དུ་ཤེས་པ་ནི་ནང་དུ་རྟོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ཤེས་ཀྱང་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ངེས་པར་གྱུར་པར་འཇུག་གོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་འདུས་བྱས་ཀྱི་སྐྱོན་ མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་འཇལ་ཡང་སྙིང་རྗེས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པར་འཇུག་གོ།།ཤེས་རབ་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་མེད་པར་སོ་སོར་རྟོགས་ཏེ། དོན་བྱ་བའི་གནས་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་ཀྱང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ མི་གཏོང་སྟེ།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡང་བྱེད་དོ།

或者说，对三界生起厌离，以及喜欢远离烦恼的积聚，专一趋向涅槃，信乐修持圣道，这是证悟四谛的因，所以称为随顺谛。或者说，四谛是由见道所证悟的，与之相顺的是四种决定分。由于以随顺谛法而趣入，所以也称为随顺趣入谛，意思是说以此法证悟真实义。或者说，也解释为为了证悟随顺谛而趣入。
'无断无常'这两个词，表示正确理解缘起的含义。依靠外内缘起的因缘，以刹那的方式相续不断地生起，并且了解这些也是无常的，称为趣入无断无常。为了明显地显示此义，所以说'趣入因缘'。了知无明和种子等是因，地水等是缘。
我等外道所执著的我的异名，如前所述。由于证悟这些不存在，所以称为趣入从无我到无补特伽罗。'无来无去无住'是指无生无灭无住，称为趣入如是证悟。
趣入不迁移且因果不失坏，是指了知从此处到彼处连微尘许法也不迁移，而善不善业的果报也不失坏。
关于'趣入熟习空性、无相、无愿'等以下内容，是显示以智慧和悲心摄持的无住涅槃之道。虽住于轮回，但以智慧通达一切轮回事物是空性等，故不为轮回过患所染；虽然如此通达，但以悲心为众生利益而趣入轮回，所以也趣入不现证空性、无相、无愿。下文也同样以二道摄持来配释。
四禅定、虚空藏、勇进等三昧，以及次第住等持，趣入以智慧生起的方式。虽有能力，但由悲心之力，为了观察欲界众生，所以趣入不以这些禅定等之力而受生。
神通即是智慧故为神通智，或者如不尽三昧品中所说分为神通和智慧，以智慧生起如是等虽趣入，但以悲心不现证漏尽而趣入。以智慧了知遍计所执诸法无自性且唯心，是趣入内证，虽如是了知，但以悲心之力趣入决定涅槃。
以智慧虽遍察有为法过患无常等，但以悲心趣入不现证无为法涅槃。以智慧别别证悟一切众生无我，虽了知所作事处无自性，但以大悲不舍弃，且作众生利益。

།དེ་ལ་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་ན་སྙིང་རྗེ་ལས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ། རང་བཞིན་ནི་ཞེ་མི་སྡང་བ་དང་། གཏི་མི་མུག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གཅིག་དང་གཉིས་ནས་སྡུག་བསྔལ་བརྒྱ་སྟོང་ མང་པོའི་བར་ལ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དམིགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྒྱུད་ལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྙིང་རྗེའི་སྐྱེ་མཆེད་མི་མཉམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་འགྲོ་བ་རྒྱུད་ལྔའི་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་ལྟར་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་གྱུར་ནས་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྐྱེ་བས་ འཇིགས་པར་ལྟ་བ་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ།དེ་ལྟར་རྟོགས་ཀྱང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་རྟག་ཏུ་བསམས་བཞིན་དུ་ཤེས་པས་སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡིད་བྱུང་ཞིང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འཇུག་ཀྱང་སྙིང་ རྗེས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་དོ།།འདོད་པ་ཉིད་ལ་དགའ་བ་ཡིན་ལ། དེ་དག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཡོན་ཏན་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེ་དག་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་གང་ལ་ཡང་ ཆགས་པ་དང་སྡང་བ་མེད་དེ།ཡལ་བར་འདོར་བ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ཡང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་ནས་ཡིད་སིམ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཀྱི་དགའ་བ་ཡང་མི་གཏོང་བ་ལ་འཇུག་གོ། །ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེའི་ལམ་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྤྲོས་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ སྤོང་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་།ཐབས་མཁས་པའི་སྤྲོས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་སྤོང་བར་འཇུག་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་ཡང་དགའ་ལྡན་ནས་འབབ་པ་དང་། ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་སུ་གཤེགས་ པ་ལ་སོགས་པ་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་དང་།ཆོས་སྟོན་པའི་གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཐབས་མཁས་པའི་སྤྲོས་པ་དང་། ཐུགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་མི་སྤོང་ཞེས་སྦྱར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་འཇུག་པ་ཚུལ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དོན་ཡང་བསྟན་ཅིང་། ངེས་པའི་ ཚིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་ཚུལ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རིགས་པའི་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སླུ་བར་མི་བྱེད་པ་ནི་རིགས་པ་སྟེ། རིགས་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་བྱའོ། །རིགས་པ་བཞི་ནི་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ དང་།བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་། འཐད་པར་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པའོ། །དེ་ལ་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ནི་རྒྱུ་གང་དང་རྐྱེན་གང་དག་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཆོས་གང་སྐྱེ་བའོ། །བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་ནི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ ན་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་དང་།རྣ་བས་སྒྲ་རྣམས་ཉན་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །འཐད་པར་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་མི་རྟག་པའམ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའམ། སྡུག་བསྔལ་བའམ། སྟོང་པའམ། བདག་མེད་པའོ་ཞེས་ཚད་ མ་གསུམ་པོ་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དང་།མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གནས་པ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན། ཅིའི་ཕྱིར་སའི་མཚན་ཉིད་སྲ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་དེ་ཡིན་ཞིང་། དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ཆོས་ཉིད་དེ་གང་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འདི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ།

大悲相比于悲心在七个方面有殊胜之处：本性是无嗔恨和无愚痴的本性。
行相是思维从一个、两个乃至百千多种痛苦。
所缘是缘于一切世间界。
地位是属于第四禅定地。
相续是生起于菩萨相续。
离贪获得是获得离一切欲界贪。
悲心生起不平等是救护一切众生。
一切生是五道轮回的诸生，如同凡夫那样，在那些生中由烦恼所控而一再受生，视为可怖是智慧。虽然如此了悟，但由大悲愿力，恒时以正知而摄受一切有。
以智慧厌离三界诸法而趣入离贪，然以悲心不现前证得离贪法涅槃。
于欲本身欢喜，这些是凡夫所应依止，故也是功德。以智慧了悟彼等无自性，于五欲功德任何一种都无贪无嗔。
虽然趣入舍弃，但通达诸法义后，也趣入不舍弃令心喜悦的法喜。
为略说智慧与悲心之道，故说趣入断除一切戏论与分别，以及趣入不断善巧方便的戏论与分别。以智慧虽断身语业的戏论和心的一切分别，但不断从兜率天降下、入母胎等身业事业，以及说法的语业事业的善巧方便戏论，和心的分别诸法相的分别。
并说明'智慧的如理趣入'之义，依据词源学，说'具寿舍利子，复次如理即是合理之语'等。
不欺诳即是合理，对具四理的智应称为如理。四理是观待理、作用理、证成理和法尔理。
其中观待理是依于何因何缘而生何法。作用理是已生诸法作其自业，如眼见诸色、耳闻诸声等。
证成理是以三量——可信圣教、现量和比量，思维并成立诸法无常、缘起、苦、空、无我。
法尔理是为何世间如是安立？为何地的性相是坚硬？乃至应用于一切法。若问为何如此？那是法尔，是彼等诸法的自性，彼等的体性如是，故法尔即是此理。

།རིགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ ཤེས་ཤིང་རྟོགས་པར་བྱེད་པས་ན།ཚུལ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རིགས་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་སྟེ། འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཚུལ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའམ། ཡང་ན་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཚུལ་གྱི་སྒྲ་བཤད་པ་དེ་ལ་ བྱའོ།།སྒོ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཏེ་བསམ་གཏན་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་དེའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ནི་ རྟེན་ལ་བྱ་སྟེ།ཚུལ་བཞིན་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཕྲ་ཞིང་ཟབ་པ་རྣམས་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚུལ་བཞིན་དང་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་མེད་པར་ འགྱུར་བ་ནི་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་ན།ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཀྱི་མཐུ་དང་ལྡན་པས་རང་དང་མི་མཐུན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མེད་པར་མི་འགྱུར་བས་མི་འགོག་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱའོ། །མི་འགལ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟར་གནས་པ་ལས་མི་འགལ་ བར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚུལ་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ཏེ་། གང་ལ་ཡང་ཆགས་པ་དང་སྡང་བ་མེད་པར་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚིག་ཅེས་བྱའོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མི་གནས་པས་ན་མི་བརྟེན་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱའོ། །མི་གནས་པ་ནི་རྟེན་སྨོས་མ་ ཐག་པ་དེ་གཉིས་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་གང་ཟག་གི་དངོས་པོར་ཆགས་པ་མེད་པས་ན། རྟེན་པ་མེད་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོར་ཆགས་པ་མེད་པས་ན། མི་རྟེན་པའོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ལ་གནས་པ་མེད་པས་ན་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མ་གཡོས་ པ་ནི་རང་བཞིན་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་སྟེ།ཚུལ་བཞིན་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དག་པས་ནམས་ཀྱང་རང་བཞིན་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ལ་བྱའོ། །རྣམ་པར་མ་གཡོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ་ནི་རྣམ་པར་གཡོས་པ་སྟེ། ཚུལ་བཞིན་དེས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པས་མི་རྟག་ པ་ལ་རྟག་པར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།རྣམ་པར་མ་གཡོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའི་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་པས་ན་མ་གཡོས་པ་ཞེས་བྱ་ལ། ཕུང་པོ་ དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་པས་ན་རྣམ་པར་མ་གཡོས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ལ་ཡོད་པར་མི་འཛིན་པས་ན་སྒྲོ་བཏགས་པ་མེད་པའོ། །རྟག་པ་དང་ཆད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐར་མ་ལྷུང་བས་ན་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །གཟུགས་ དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱེད་པ་ནི་མཉམ་པ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཚུལ་བཞིན་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་དེ་ལྟ་བུར་འབྱེད་པ་མེད་པས་མི་མཉམ་པ་མེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་བསྒྲུབས་པ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་འཐོབ་སྟེ། མི་སླུ་བས་ན་བདེན་པའི་ཚིག་ གོ།།འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའམ། ཚད་མ་གསུམ་དང་མི་འགལ་བས་ཡང་དག་པའི་ཚིག་གོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱིས་མི་འགྱུར་བའམ། ཡང་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དོན་དམ་པ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་བཞིན་ཡང་མི་ འགྱུར་བའི་ཚིག་ཅེས་བྱའོ།།ཕྱིར་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོའི་ཆོས་ཀྱིས་སྦྱང་ཞིང་གཏང་དགོས་པ་སྟེ། ཚུལ་བཞིན་དེ་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་གཞན་སྦྱོང་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གཞན་གང་གིས་ཀྱང་སྦྱང་ཞིང་གཏང་མི་དགོས་པས་ན་ཕྱིར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ ལམ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དང་། དེ་གཉིས་ཀའི་གོང་མ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱིས་སྤང་པར་བྱ་བའི་སྐྱོན་སྤངས་པས་ཞི་བ་དང་རབ་ཏུ་ཞི་བ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཚིག་གོ།

通过如理作意思维这样的道理而了知通达，所以如理这个词就称为道理之语，对下面的内容也同样如此运用。理趣就是诸法的无颠倒自性，或者是如同在三十二种如理作意时所解释的理趣之词的含义。
门是指如理，因为它是成就禅定、神通、力、无畏等无量功德的门径。或者是因为从此门径通达广大的法。
口是指依止，因为依止如理而通达微细深奥的诸法。
因缘是指如理，因为它是佛法的因缘。
不遮止是指，若以与如理相违的因缘使其消失称为遮止，而从如理作意所生的具有白法力量的智慧，不会被违缘所消除，所以称为不遮止语。
不相违是因为不违背诸法如实安住的自性而通达。
如理通达一切事物无我，对任何事物都无贪无嗔而保持平等，所以称为平等语。
因为不住于阿赖耶识，所以称为不依止语。不住是指不住于刚才所说的那两种依止。或者说因为无执著于人我，所以无所依止；因为无执著于法我，所以不依止；因为不住于阿赖耶识的所依，所以称为不住。
不动是指自性不转变为他性，是指如理本性清净故永不改变自性。
所谓完全不动，被违品所左右称为完全动摇，因为如理已断违品，不为无常执为常等违品诸法所左右，故称为完全不动。或者说因为贪等烦恼和四颠倒之风不能动摇，所以称为不动；因为不被对蕴界处的执著之风所动，所以称为完全不动。
因为不执遍计所执性为实有，所以无增益。因为不堕常断等边，所以是平等性。
分别色声等相为种种是不平等，由如理通达一切法不可言说的自性，无有如此分别，所以无不平等。
如所修行即得果报，因为不虚妄所以是真实语。
因为是圣者的行境，或者因为不违三量，所以是正确语。
因为不为世间八法所转，或者说通达诸法胜义自性离生灭的如理也是不变异语。
应当舍弃是指需要被对治法清净和舍弃，如理本身是烦恼法的对治，不需要被其他任何法清净和舍弃，所以是无所舍语。
因为断除了世间道、出世间道以及二者之上的大乘道所应断的过失，所以是寂静语、极寂静语和近寂静语。

།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པ་མེད་པས་སྤྲོས་པ་ མེད་པའི་ཚིག་སྟེ།ཇི་ལྟར་མི་རྟོག་ཅེ་ན། འདེགས་པ་མེད་པ་དང་། གཞག་པ་མེད་པ་ཞེས་སྨོས་ཏེ་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་གློ་བུར་བ་གདེགས་ཤིང་བསལ་དུ་ཡང་མེད་ལ། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ་གསར་དུ་བསྣན་ཅིང་གཞག་ཏུ་ཡང་མེད་པར་ཚུལ་ བཞིན་གྱིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དང་། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་ཉིད་ཀྱང་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ལུས་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཚུལ་བཞིན་གྱིས་རྟོགས་པས་ན་མ་ཚད་པ་ མེད་པའི་ཚིག་གོ།།བདག་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམས་ཡོད་པར་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་འཇལ་བ་ནི་ལྷག་པ་སྟེ། ཚུལ་བཞིན་དེ་ལྟར་མི་འཇལ་བས་ལྷག་པ་མེད་པའོ། །བསལ་ཞིང་བསྙིགས་པ་ནི་ཕྱིར་དབྱུང་བ་སྟེ། ཚུལ་བཞིན་ཤེས་པ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་དབྱུང་དུ་མེད་པའོ།།ཚུལ་བཞིན་དང་མི་མཐུན་པ་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཉེན་པོ་སྟེ། དེ་དག་འདིས་སྤངས་པས་ན་གཉེན་པོ་མེད་པའོ། །ཐེག་པ་མཆོག་གི་ལམ་དུ་ཞུགས་པའི་ཚུལ་བཞིན་གྱིས་གང་ཟག་ དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་མཆོག་རྣམས་ལས་ཀྱང་དམ་པར་གྱུར་བས་ན་དམ་པའི་ཚིག་གོ། །དེ་ཁོ་ནའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའོ། །ལྷག་མ་བཞི་ནི་བཤད་པ་སྟེ། རྟག་ཏུ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་ཤིང་རྣམ་པར་མི་འཇིག་པས་དེ་བཞིན་ ཉིད་དང་།མ་ནོར་བ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་བ་མེད་པས་མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བྱེད་ པའི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ཡང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།ཡང་ན་དེ་ཁོ་ན་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་གྱི་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཁོ་ན་ ཞེས་བགྱི་བ་ཅི་ལགས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་ཚིག་བླ་དགས་སོ། །གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་དག་པ་ཞེས་བགྱི་བ་ཅི་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གང་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མ་ ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་།གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བགྱི་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་འདི་དག་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ཡི་གེས་གདགས་པར་མི་ནུས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།ཆོས་དེ་དག་ནི་ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ། ཚིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ཚིག་གི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། ཕྱེ་བ་དང་བཙུམས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་དང་ བྲལ་བ།རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྟག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ། མཚན་མ་མེད་པས་མཚན་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡོངས་སུ་འདས་པ། བྱིས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ། བདུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ། ཉོན་མོངས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལས་ ཤིན་ཏུ་འདས་པ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ། མི་གནས་པ། གནས་མ་ཡིན་པ། ཞི་བ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ། དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོར་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ། དྲི་མ་མེད་པ། དང་བ། དག་པ། གྱ་ནོམ་པ། རྟག་པ། བརྟན་པ། རྒྱུན་དུ་གནས་པ། འཇིག་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་། མ་བྱུང་ཡང་རུང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་གནས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

由于没有对治法和违品种种分别的戏论，故为无戏论语。若问如何不分别？说'无举'和'无放'，即如理通达烦恼法是暂时的，不可举而去除，清净法是心的本性光明，也不可新增安立。
由于如理通达五蕴、十八界、十二处等一切所知，以及它们无常、苦等如实存在的一切，无有遗漏且无颠倒，故为无量语。
对于无实的我等法执为实有而度量为所知对境是增益，如理不作如是度量故无增益。
拣择剔除即是遣除，由于如理知是一切之精要，故无可遣除。
与如理相违的执无常为常等是对治，由此断除彼等故无对治。
由于入大乘道如理通达人法无我，较声闻缘觉等殊胜者更为殊胜，故为殊胜语。
所谓真实语是能诠。其余四者是所诠：恒时如是安住不坏故为真如，无错谬颠倒故为无谬真如，无有变异故为不异真如，是诸法自性故为如实。如是了知诸法圆成实相的如理作意亦如是称呼。
或者，真实等是法界异名，故《宝云经》中，菩萨除一切障问道：'世尊，何谓真实？'世尊答道：'善男子，譬如真实即是真实义之异名。'
问：'世尊，何谓真实？'世尊答道：'即是真如、无谬真如、不异真如。'
问：'世尊，何谓真如？'世尊答道：'善男子，此等诸法是自证知，文字不能安立。何以故？此等诸法远离一切文字，超越一切言说，超越一切语言行境，超越一切语言道路，远离一切戏论，远离一切开合及诸寻思，非寻思所行境界，以无相故超越一切相的行境，远离凡夫行境，远离一切魔的行境，远离一切烦恼行境，
远离识的行境，无住、非住处、寂静、圣智行境，由彼等各自证知，无垢、明净、清净、殊胜、常恒、坚固、相续、不坏之法，如来出世或不出世，法界恒住。'

།བྱང་ཆུབ་ངེས་པར་ཐོབ་པ་ནི་ཆུད་མི་ཟ་བ་སྟེ། ཚུལ་བཞིན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཚིག་གོ། །ཡང་དག པ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་མཐར་ཐུག་པས་ཡང་དག་པའི་མཐའི་ཚིག་གོ།།སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དུས་གསུམ་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་དུ་མི་དམིགས་པས་དུས་གསུམ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་ནི་དུས་གསུམ་མཉམ་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱའོ། ། ཇི་ལྟར་མཉམ་ཞེ་ན། དུས་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པའི་སྒོ་ནས་དུས་གསུམ་དུ་གདགས་པར་ཟད་ཀྱི། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་དབྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ལ་རྣམ་པར ཤེས་པ་མི་གནས་པ་ལ་སོགས་པས་དུས་གསུམ་གྱི་ཆོས་འདུས་བྱས་རྣམས་ལ་མ་ཆགས་པའམ།དེ་དག་ལ་མིང་དང་། མཚན་མའི་བདག་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། ཇི་ལྟར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་ཀུན་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པ་ སྣ་ཚོགས་སུ་རྟོག་ཅིང་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་ལྟར་མི་བྱེད་པས།གཟུགས་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བཤད་དོ། །དེ་ནི་དོན་ལ་རྟོན་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཚུལ་ བཞིན་དེ་ཚིག་འབྲུ་དང་།གང་ཟག་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། བཀྲི་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་མི་རྟོན་གྱི་སོ་སོར་རྟོན་པ་བཞི་ལ་བརྟེན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཚུལ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རིགས་པའི་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ངེས་པའི་ཚིག་སྨོས་པ་ཐམས་ཅད་ཚུལ་བཞིན་ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མི་སྦྱར་བར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པར་སྦྱར་ཞིང་བཤད་དེ།དེ་བས་ན་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཚུལ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་ཆོས་ལ་ བདག་མེད་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཁྱབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ། །འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཚུལ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་འདྲི་བའོ།།ཇི་ལྟར་བདག་ལ་བདག་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཚུལ་བཞིན་མཐོང་བ་དང་། སྦྱོར་བ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏེ། བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ཉེ་བར་ ལེན་པའི་ཕུང་པོ་སྟེ།དེ་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་བདག་མེད་པ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཚད་མ་གསུམ་མམ། ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་རིགས་པས་མཐོང་བའམ། ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་ལ་བདག་མེད་པ་བཞིན་དུ་ཕུང་ པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བདག་མེད་པར་མཐོང་ན་ཚུལ་བཞིན་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ།།འཁོར་བའི་ཁམས་ཀྱི་ཚུལ་བཞིན་ནི་འཁོར་བའི་རང་བཞིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་ ཚུལ་བཞིན་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་པ་བཞིན་འཁོར་བའི་རང་བཞིན་ཡང་ཡོངས་སུ་དག་པར་མཐོང་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་ ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འཇོམས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་དེ་གཉི་ག་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་མཚུངས་ཤིང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟར་དོན་དམ་ པར་བྱེ་བྲག་མེད་པར་མཐོང་བ་དེ་ནི་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ།

确定获得菩提是不会虚耗的，以如理方式获得菩提故为不虚耗之语。真实性即是真如，无颠倒究竟故为真实边际之语。
过去际、未来际、现在际三时本性一切皆不可得，故如实随见三时即称为三时平等之语。如何平等？说是时无间断，即有为法蕴等生住灭门中安立三时而已，于圆成实相则无如是差别故。
由识不住于色等，于三时有为诸法无执著，或于彼等无执著名相自性，显示为如理，即如凡夫于遍计所执色以识分别种种相而执著其自性，不作如是行为，故说识不住于色，于受等余法亦同理而说。
所谓依义不依语等，显示此如理不依文字、补特伽罗、识、引导义之经，而依四种依处之义。
另一方面，如理即是正理之语，所说一切决定语，不与如理作意相应，而与诸法真如即圆成实决定语之异名相应而解说，故随后说如理即是一切法，因为补特伽罗无我与法无我即是如理，由彼遍及一切法故，解说如理即是一切法。
依果而说，'为何'等，'是故'即问一切法为何称为如理之因。
由'如我无我性'等，以显示如理见与修行门中，显示一切法即如理，我即是自取蕴，如彼中补特伽罗与法自性无我般，蕴界处等一切法亦以三量或三慧之理而见，或如众生无我般，见蕴界处等一切法亦无我时，称为如理见，由此成立一切法即是如理。
轮回界如理即轮回自性，如涅槃界如理清净般，见轮回自性亦清净之义。
烦恼自性即贪等，因于身心生种种害故。清净即是菩提分及波罗蜜多，因是烦恼对治故。
违品与对治二者皆同为不可说自性，如说违品与对治，胜义中见无差别，即称为如理修行。

།དེ་ལྟར་གཉི་ག་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པར་འདྲ་བས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ལ་ཡོན་ཏན་ཅན་དུ་རིགས་པར་ཡང་མི་སེམས། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ལ་སྐྱོན་ཅན་དུ་མི་རིགས་པར་ཡང་མི་སེམས་པ་དེ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ།།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་མདོར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་སྦྱོར་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གང་ལ་དམིགས་ཤིང་། གང་ལ་བརྟེན་ནས་སྦྱོར་བའི་གནས་སྟོན་ཏེ། ཚུལ་བཞིན་སྦྱོར་བ་ཇི་སྙེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ གྱི་འཇུག་པ་གྲངས་ཇི་སྙེད་ཡོད་པའམ།ཇི་སྙེད་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་བཞིན་དེ་དག་གི་རྟེན་དང་། དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་སེམས་ཅན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ལ་ཐུགས་ བརྩེ་བས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་སྦྱོར་བ་མཛད་པའམ།ཡང་ན་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་ལ་བདག་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རིགས་པས་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་ཡུལ་ལ་ཚུལ་བཞིན་གྱི་སྦྱོར་བ་མཛད་དོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་ནས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དཀྲུགས་པར་མི་འགྱུར་རམ་སྙམ་པ་ལ་དེ་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་ཀྱང་མི་སྤོང་ལ། ཆོས་ཀྱི་གནས་ཀྱང་འཁྲུགས་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་གཏོང་ལ།ཆོས་ཀྱི་གནས་སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འཁྲུགས་པར་ མི་བྱེད་དེ།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བར་གནས་ཀྱང་དེ་གཉིས་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་བཤད་པ་རྣམས་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་དང་། གོང་དུ་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཤེས་རབ་ཡིན་པར་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་དེའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་།ཐོས་པའི་རྣམ་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་ལ་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བ་རྒྱུ་མཐུན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་བསམ་པ་མི་ཟད་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཤེས་རབ་མི་ཟད་པའི་བར་ ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་ན་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་།བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཐོས་པའི་རྣམ་པ་ནི་གོང་དུ་ཐོས་པའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་སྨོས་པའོ། །ཚུལ་བཞིན་ལ་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་གོང་དུ་ཚུལ་བཞིན་ལ་འཇུག་པ་ སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སྨོས་པའོ།།ཆོས་དེ་རྣམས་ཉིད་རྒྱུ་བས་ན་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་ཐོས་པའི་རྣམ་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ལ་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་དེ་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་སྟེ། དངོས་སུ་ཤེས་རབ་མི་ཟད་པའོ། །དོན་དུ་ན་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་རྒྱུ་ཅི་འདྲ་བར་མཐུན་པར་འགྱུར་བའི་འབྲས་བུ་ལ་བྱ་སྟེ།ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། ཐོས་པའི་རྣམ་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ལ་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་དེ་དག་ལས་འབྲས་བུ་ཤེས་རབ་མི་ཟད་པ་འབྱུང་བར་འོས་ཀྱི། གཞན་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།དེ་ལ་ཤེས་རབ་ནི་འགྲོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསུངས་སོ།

如是二者皆同为不可言说，故于清净法不思为有功德，于杂染法亦不思为有过失，此即是如理加行。
尊者舍利子，略说等，是为显示菩萨如是如理加行，皆缘何处，依何而修之处。如理加行几许者，谓如理趣入之数量几许，或作几许之义。彼等一切之所依即是有情者，谓此等如理之所依及所缘境是有情，如是菩萨以悲悯有情故，为摄受彼等而于如理作意等修习，或者如同有情无我，如是以正理见一切法等之理，于有情境修如理加行之意。
如是由大悲力缘有情，有所缘故，岂不扰乱法界耶？为此说彼不舍有情住处，亦不扰乱法住处。谓彼菩萨不舍有情住处之生死，亦不扰乱法住处之力、无畏等功德法之源处之清净法界及无分别智，虽为有情利益住于生死，然不退失此二者之意。
为摄略上说般若之行相等，及显示上说诸法之果为般若故，说尊者舍利子，如是彼之法行相、闻行相及如理趣入加行之随顺因，即是般若。彼者，谓住于发心及无尽意乐等乃至无尽般若之彼菩萨之义。法行相者，谓蕴界处等。或法行相即发心、意乐、加行、增上意乐、布施、持戒、忍辱、精进、禅定等上说诸法。闻行相者，即上说八十四种闻行相。如理趣入加行者，即上说三十二种如理趣入。
彼等诸法即为因，故说法行相、闻行相及如理趣入加行之因，与彼因相顺之果即是随顺因，实际即无尽般若。实则随顺因者，谓随顺如何因而成之果，从法行相、闻行相及如理趣入加行之因中，应生无尽般若之果，非余故。
为显示般若之自性，说于彼般若不与伴侣共住等。

།འགྲོགས་པ་བཅུ་དྲུག་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱང་སྐབས་འདིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དམིགས་པ་དང་། སྤྲོས་པ་ཐམས་ ཅད་ལས་འདས་པ།མཚན་མ་ཐམས་ཅད་མ་འདྲེས་པའི་རང་བཞིན་ལ་བྱ་བར་འདོད་དེ། དེ་བས་ན་དམིགས་པ་དང་། མཚན་མའི་སྐྱོན་རྣམས་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་འགྲོགས་པ་བཅུ་དྲུག་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པའི་འགྲོགས་པ་དང་ལྷན་ ཅིག་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཁོར་བའི་རྒྱུ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པར་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའོ། །མ་རིག་པ་དེ་ཉིད་འགྲོགས་པ་ཡིན་པས་ན་མ་རིག་པའི་འགྲོགས་པ་ སྟེ།མ་རིག་པའི་དབང་དུ་གྱུར་པའམ། མ་རིག་པ་དང་འདྲེས་པར་གྱུར་པའོ། །མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་མ་འདྲེས་པའམ། མ་འབགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་མ་རིག་པ་དང་འདྲེས་ན་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ བཞིན་དུ་འཁོར་བར་ལྟུང་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བསོད་ ནམས་མ་ཡིན་བར་ཉེ་པར་འགྲོ་བའི་འདུ་བྱེད་དང་།བསོད་ནམས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་འདུ་བྱེད་དང་། མི་གཡོ་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་འདུ་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །མིང་ནི་ཚོར་བ་ དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ།།གཟུགས་ནི་བསྟན་དུ་ཡོད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའམ། བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་བསྟན་དུ་ཡང་མེད་ལ་ཐོགས་པ་ཡང་མེད་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ། ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ནས་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུའོ། །རེག་པ་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་དུ་དུས་མཉམ་དུ་ཚོགས་པའོ། །ཚོར་བ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་རྣམས་སོ།།སྲེད་པ་ནི་ཡུལ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་རྒྱུན་དུ་སྤྱོད་ཀྱང་ཚྭ་ཆུ་འཐུང་བ་དང་འདྲ་བར་ངོམས་པ་དང་ཚིམ་པ་མེད་པའོ། །ལེན་པ་ནི་འདོད་པ་ལེན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ལེན་པ་དང་། ལྟ་བ་ལེན་པ་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་ནི་འདོད་པའི་སྲིད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པའོ། །སྐྱེ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བསགས་པའི་ཁྱད་པར་ལས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ མཆེད་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པའོ།།དགའ་བ་ནི་མེར་མེར་པོ་དང་། ནུར་ནུར་པོ་དང་། མཁྲང་གྱུར་པ་དང་། རྐང་ལག་འགྱུས་པ་ནས་གཞོན་ནུ་དང་། ལང་ཚོ་དང་། དར་ལ་བབ་པའི་སྟོབས་དང་། མཐུ་དང་གཟི་བརྗིད་དང་། མདངས་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་ གཞན་དུ་གྱུར་ཏེ་ཉམས་པའོ།།ཤི་བ་ནི་ཚེ་དང་དྲོད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་གྱུར་པའོ། །མ་རིག་པ་འགོག་པའི་འགྲོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མ་རིག་པ་འགགས་པ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་བ་ལས་ལྡོག་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་ བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་ཡང་མ་འདྲེས་པ་བསྟན་ཏེ།མ་རིག་པ་འགགས་པ་ནི་མ་རིག་པ་སྤང་བའམ་། མ་རིག་པ་མེད་པར་གྱུར་ནས་དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་རིག་པ་སྐྱེས་པ་ལ་བྱའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་འགྲོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་ལོག་པའི་ལྟ་བ་རྣམས་དང་མ་འདྲེས་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་ཕུང་པོ་དང་ཚོགས་སུ་གྱུར་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བདག་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའོ། །འཇིག་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དེ་ཉིད་རྩ་བ་ཡིན་པས་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་བ་སྟེ།ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

以'不与十六种伴随共住'说明智慧在此处是无分别智慧所缘，超越一切戏论，不与一切相混杂的自性。因此，由于不与所缘和相的过失混杂，所以说不与十六种伴随共住。
其中'不与无明伴随共住'等说明不与轮回之因十二缘起支共住。其中无明是不了知真实际。由于无明本身是伴随，所以称为无明伴随，即受无明支配或与无明混杂。'不住'的意思是不与之混杂或不染污之义。如果无分别智慧与无明混杂，就会如依他起相一样落入轮回的过失。
'如是'是指与此相似之义，从'不与诸行共住'乃至其余支分也都如此类推。其中行有三种：非福行、福行和不动行。识是一切种子所依的异熟自性阿赖耶识。名是受、想、行、识。色是有对可见、有对不可见和无对不可见，这两者合称为名色。
六处是从眼处乃至意处。触是境、根、识以因果相同时和合。受是乐受、苦受和不苦不乐受。爱是虽常享用境和受用，但如饮咸水般无有满足。取是欲取、戒禁取、见取和我语取。有是欲有、色有和无色有。生是由各种业习气差别而结生于各处，蕴界处等显现成就。
老是从胚胎、凝滑、肉团、支节形成乃至少年、青春、壮年的力量、威力、光彩等转变衰退。死是无有寿、暖和识。
'不与无明灭伴随共住'等说明也不与无明灭等出离轮回之因清净法混杂。无明灭是断除无明或无明消失后生起与之相违的明。
'不与身见伴随共住'等说明不与诸邪见混杂。其中'身'是指色等五蕴无常性聚集成蕴和合，于此见有我即是身见。由于身见本身是根本，所以称为身见根本，因为是一切见的因。

།ལྟ་བ་དེའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོའི་བར་དག་སྟེ། ལྟ་བར་གྱུར་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ནི། རྟག་པར་ལྟ་བ་དང་། མཐའ་ དང་།མཐའ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚངས་པའི་དྲ་བ་དང་། ལྔ་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བར་དག་ཅེས་སྨོས་པས་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་རིའི་རྩེ་མོ་ཉི་ཤུ་པོ་གཟུགས་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དང་། གཟུགས་བདག་གི་ཡིན་པ་དང་། གཟུགས་ལ་བདག་གནས་པར་ལྟ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་བཞི་ལ་ཡང་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དེ་དག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཐོན དམན་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་མཐོ་བར་སེམས་པ་འབྱུང་ལ། མ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་མི་དམའ་བར་སེམས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་གིས་སེམས་ཁེངས་པ་དང་ ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་བས་ན་མཐོན་དམན་གྱི་འགྲོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པས་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱི་བར་གྱི་འགྲོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་རྙེད་པ་དང་། མ་རྙེད་པ་ནི་ཆོས་གོས་དང་ལྷུང་བཟེད་ལ་སོགས་པའོ། །སྙན་པ་དང་མི་ སྙན་པ་ནི་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་རྣམས་སོ།།སྨད་པ་དང་བསྟོད་པ་ནི་སྐྱོན་སྨོས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་བརྗོད་པའོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་གནོད་པ་བསྐྱེད་པའོ། །ཁྲོ་བ་དང་ཁོན་དུ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཉེ་ བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་གྱི་འགྲོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མ་འདྲེས་པར་བསྟན་ཏེ།ང་རྒྱལ་ཡང་སེམས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་གདགས་སོ། །དེ་ལ་ཁྲོ་བ་ནི་འཕྲལ་དུ་གནོད་ པར་བྱེད་པ་ལ་གནས་ཏེ།སེམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པའོ། །ཁོན་དུ་འཛིན་པ་ནི་ཁྲོས་པའི་འོག་ཏུ་འདིས་བདག་ལ་གནོད་པ་འདི་བྱས་སོ་ཞེས་ཤར་གཉེར་བའི་མདུད་པར་འཛིན་པ་མི་གཏོང་བའོ། །འཆབ་པ་ནི་འདུན་པ་དང་ཞེ་སྡང་དང་འཇིགས་པ་ལ་ སོགས་པ་བསལ་ཏེ།ཕན་པར་འདོད་པའི་གླེང་བ་པོས་ཁྱོད་འདི་ལྟ་བུ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བསྙད་པ་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མཁྱུད་པའོ། །ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ནི་ཚིག་བརླང་པོས་གཞན་གྱིས་སེམས་གདུང་བ་བསྐྱེད་པའོ། །ཕྲག་དོག་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དང་། རིགས་དང་ ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མཐོང་ནས་ཞེ་སྡང་གི་ཆར་གཏོགས་པའི་སེམས་ཁོང་ནས་འཁྲུག་པའོ།།སེར་སྣ་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ཞེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་མི་གཏོང་བའོ། །རྒྱུ་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ལྷག་པར་ ཆགས་པས་གཞན་ལ་བསམས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་དོན་གཞན་དུ་གནས་ལ་གཞན་དུ་སྟོན་པའོ།།གཡོ་ནི་བདག་གི་ཉེས་པ་བཅབ་པའི་ཐབས་བཟུང་སྟེ། གཞན་ནས་གཞན་དུ་སྒྱུར་ཞིང་གཏམ་རླུང་ལ་བསྐུར་བ་དང་གསལ་བར་མི་བྱེད་པའོ། །ངོ་ཚ་མེད་པ་ནི་ལས་ དེ་དག་གི་ཆ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་ཀྱང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་མི་འཛེམས་པའོ།།ཁྲེལ་མེད་པ་ནི་གཞན་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་མི་འཛེམས་པའོ། །ཁེངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་བའི་དབང་གིས་ལུས་ཀྱི་འགྱུར་བ་རྐང་ལག་བརྐྱང་བ་དང་། མགོ་འཕང་བསྟོད་པ་དང་། སྨིན་མ་བསྡུས་ པ་དང་།སོ་གཙིགས་པ་ལ་སོགས་པ་འགྱིང་བར་སྣང་བ་སྟེ། མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་དང་བླ་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་དང་། འདུད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་མི་བྱེད་པའོ། །རྩོད་པ་ནི་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ལས་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་རྡེག་པ་དང་། འཆིང་བ་དང་། སྐྱོན་ སྨོས་པ་དང་མཚང་འདྲུ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའོ།།རྒྱགས་པ་ནི་བདག་གི་རིགས་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། གཟུགས་དང་ལང་ཚོ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་དགའ་བའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་སྲིད་པས་སེམས་རང་དབང་མེད་པར་བྱེད་པའོ། །བག་མེད་པ་ནི་ འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་དབང་གིས་དགེ་བ་མི་སྒོམ་ཞིང་མི་དགེ་བ་བྱེད་པའོ།

从那个见解的根本所产生的是直至六十二种见解之间，六十二种见解即是：常见和边见、无边见等梵网经，以及三五等所说的应当了知。说'之间'是指二十种我见的顶峰，即见色为我，我具有色，色是我所，我住于色中，如是受等其余四蕴也相应配合，与那些等一切见解不共住的意思。
高下是果，世间法是因，如是由得等生起高慢心，由不得等生起低劣心，由于不为八种世间法所生起的傲慢和沮丧所动，故不与高下相伴而住，所以说不与八种世间法之间的伴随共住。
其中得与不得是指法衣、钵等。称赞与诽谤是功德与过失。毁誉是说过失和以偈颂述说功德。乐与苦是对身心有益和有害。
从'忿恨'乃至一切随烦恼之间的伴随不共住，是说不与随烦恼混杂，慢心也是从扰乱心的角度安立为随烦恼。
其中忿是对当下加害者的心怀恼害。恨是在忿怒之后，执持'此人对我作如是害'的记恨结。覆是远离贪欲、嗔恨、恐惧等，当善意劝谏者说'你做如是事'时隐藏罪过。恼是以粗暴语言使他人生起痛苦。嫉妒是见到他人的获得、恭敬、种姓、戒律、多闻等功德后，属于嗔恨分类的内心扰动。
悭是对获得和恭敬执著后，以贪心不舍内外财物。诳是因过分贪著获得和恭敬，对他人以戒等一事住于此而显示为彼。谄是持守隐藏自己过失的方便，转移话题并含糊其辞不作明说。无惭是虽知彼等行为不当却不避讳过失。无愧是对他人不避讳过失。
憍是因贪欲炽盛而致身体改变，伸展手足、抬头、皱眉、咬牙等傲慢表现，对和尚、阿阇黎、上师等不作合掌礼敬等事。诤是由彼等因缘造作身语之业如打、缚、说过失、揭短等。掉举是对自己的种姓、无病、容貌、年轻等圆满生起喜爱差别，心为有而不得自在。放逸是由贪嗔痴的力量不修善法而造作不善。

།ང་རྒྱལ་ནི་རིགས་དང་ཤེས་རྒྱ་དང་ནོར་ལ་སོགས་པས་དམའ་བ་བས་དེ་དག་གིས་བདག་ཆེའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་འམ། རིགས་ལ་སོགས་པ་མཚུངས་པ་ཉིད་ལ་དེ་དག་དང་བདག་ མཚུངས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པའོ་།།ལྷག་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་རིགས་དང་ཤེས་རྒྱ་ལ་སོགས་པས་མཚུངས་པ་བས་གཏོང་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཉམས་རྩལ་ལ་སོགས་པས་བདག་ཆེའོ་སྙམ་པ་འམ་རིགས་དང་ནོར་ལ་སོགས་པས་ཆེ་བ་ལ་བདག་དང་མཚུངས་སོ་སྙམ་དུ་ སེམས་ཁེངས་པའོ།།ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་ནི་རིགས་ལ་སོགས་པ་ཆེ་བ་བས་ཀྱང་བདག་ཆེའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པའོ། །ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལ་བདག་དང་བདག་གི་དང་བྲལ་བ་དེ་དག་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་མངོན་པར་ཞེན་ནས་སེམས་ ཁེངས་པའོ།།ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་རིགས་དང་ཤེས་རྒྱ་དང་ནོར་ལ་སོགས་པས་ཁྱད་ཆེས་འཕགས་པ་ལ་བདག་ཅུང་ཟད་ཅིག་གིས་ཆུང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པའོ། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་འབྲས་བུ་དང་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་མ་ ཐོབ་པ་ཐོབ་པོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པའོ།།ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་བདག་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པའོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གོང་དུ་མིང་གིས་སྨོས་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ དང་མི་འགྲོགས་པར་མ་ཟད་ཀྱི།གཞན་ཡང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ཤེས་བཞིན་མེད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་གཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་ཡང་མི་འགྲོགས་སོ་ཞེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གིས་ ཀུན་ནས་ལྡང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པར་བསྟན་ཏེ་འདོད་ཆགས་ནི་སྲིད་པ་དང་སྲིད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་ཤིང་སྨོན་པའོ།།ཞེ་སྡང་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པ་སྟེ། གང་གི་དབང་གིས་ སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གསོད་པ་དང་འཆིང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའོ།།གཏི་མུག་གིས་ངན་སོང་རྣམས་དང་མཐོ་རིས་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། དེ་དག་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་། དེ་དག་གི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མི་ཤེས་ པའོ།།ཀུན་ནས་ལྡང་བ་ནི་དེ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཕྲད་ནས་མངོན་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡུལ་ཉེ་བར་གྱུར་ལ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་དཀའ་བ་དང་། སླ་ བའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཕྲ་མོ་དང་སྦོམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་སླ་བ་དང་། དཀའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་དཀའ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བསྒོམ་པའི་ལམ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་དགུས་སྤངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ ལ་བྱའོ།།ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སྤང་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱ་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་སྤང་སླ་བས་སྦོམ་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་གང་ཟག་ཉོན་ མོངས་པའི་ཤས་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཕྲ་མོ་ཡིན་ལ།གང་ཟག་ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྦོམ་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་པ་ཡིན་པས་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱ་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་ ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་ཆགས་ཏེ་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པ་ཡིན་པས་སྦོམ་པོ་ཞེས་བྱའོ།།ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གསུམ་དང་ཡང་མི་འགྲོགས་པར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། གཞན་ཡང་ཐེ་ཚོམ་དང་མདུད་པ་ དང་འཆིང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མི་འགྲོགས་པར་སྟོན་ཏོ་།།གཏི་མུག་གི་མུན་པ་དང་རབ་རིབ་ཀྱི་ལིང་ཏོག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པར་བསྟན་ཏེ། གོང་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་ནང་དུ་ཡང་གཏི་མུག་སྨོས་མོད་ཀྱི། མདོ་ལས་ རྨོངས་པ་མེད་པ་ལ་གཞན་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་གཞི་གཏི་མུག་ཡིན་པས་འདིར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཡང་སྨོས་སོ།

傲慢是由于种姓、学识和财富等方面比低下者优越，因此心中认为'我比他们伟大'而生起的骄傲；或者对于在种姓等方面相等的人，认为'我与他们相等'而生起的骄傲。
过慢是对于在种姓和学识等方面相等的人，因为布施、持戒和技艺等方面认为'我更伟大'；或者对于在种姓和财富等方面更高的人，认为'我与他们相等'而生起的骄傲。
慢过慢是对于在种姓等方面更高的人，认为'我比他们更伟大'而生起的骄傲。
我慢是对于本无我和我所的五取蕴，执著为我和我所而生起的骄傲。
卑慢是对于在种姓、学识和财富等方面远远超越自己的人，认为'我只是稍微差一点'而生起的骄傲。
增上慢是对于尚未获得殊胜功德、果位和禅定等，认为'已经获得'而生起的骄傲。
邪慢是对于不具备功德而认为'我具有功德'而生起的骄傲。
'一切随烦恼'这句话的意思是，不仅要远离前面所说的随烦恼，而且也要远离其他随烦恼如散乱、不正知、后悔、睡眠等。
关于'贪欲、嗔恚、愚痴等烦恼的生起'，说明不与这些烦恼共存。贪欲是对三有和三有的享受执著贪恋。
嗔恚是对众生怀有恼害之心，由此而对众生进行杀害、束缚等行为。
愚痴是对恶趣、善趣、涅槃以及获得这些的因，以及它们因果关系的如实性不了知。
生起是指当遇到这些生起的因缘时就会显现，如经中所说'当境现前，具不如理作意'。
这些烦恼又因见道所断难易的差别分为细微和粗重；因修道所断易难和极难的差别分为小、中、大，这是指修道九品所断的烦恼。
或者，出世间道所断的烦恼因为要连同习气一起断除而难断，所以称为细微；世间道所断的烦恼因为容易断除，所以称为粗重。
或者，对于烦恼轻微的补特伽罗来说是细微，对于烦恼深重的补特伽罗来说是粗重。
或者，色界和无色界的烦恼因为是向内的，所以称为细微；欲界的烦恼因为贪著五欲功德而向外，所以称为粗重。
'乃至一切烦恼的生起'是说不仅不与这三种烦恼相应，而且也不与其他疑惑、结缚等相应。
通过'愚痴的黑暗和眼翳'等说明不与导致退失的法共存。虽然在前面烦恼中也提到了愚痴，但经中说'无有愚痴则其他不生'，因为愚痴是一切烦恼生起的基础，所以这里又单独提到。

།གཏི་མུག་ཉིད་མུན་པ་ཡིན་པས་ན་གཏི་མུག་གི་མུན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་མུན་པས་དངོས་པོ་རྣམས་མི་མཐོང་ཞིང་ལོག་ པར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཏི་མུག་གིས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེ་བར་མཐོང་བས་ན་གཏི་མུག་གི་མུན་པ་ཞེས་བྱའོ།།རབ་རིབ་ཉིད་ལིང་ཏོག་ཡིན་པས་ན། རབ་རིབ་ཀྱི་ལིང་ཏོག་སྟེ། ལིང་ཏོག་དང་འདྲ་བར་ཚེ་རབས་གཞན་གྱི་ཉེས་དམིགས་ཡོད། ཡང་དག་པ་ཡང་མི་ མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་ཆོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྩིག་པས་ཆོད་པའི་ཕ་རོལ་ན་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་ཚེ་འདིའི་ཉེས་དམིགས་ཡོད། ཡང་དག་པ་ཡང་ཤིན་ཏུ་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཚེ་རབས་གཞན་གྱི་ལས་ དང་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་པ་ནི་གཏི་མུག་པའོ།།ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དེའི་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདག་ཉིད་གནོད་པ་དུ་མའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་པ་ནི་མུན་པའོ། །ཚེ་འདིའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མི་ཤེས་པ་ནི་རབ་རིབ་པོ་། ། ཉོན་མོངས་པ་དེའི་རྒྱུས་ཚེ་འདི་ལ་གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་དང་། ཕུང་པོ་ཉིད་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་མི་ཤེས་པ་ནི་ལིང་ཏོག་གོ། །ལས་གང་བྱས་པས་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་འབྲས་བུ་གང་ཐོབ་པར་མི་ཤེས་པ་ནི་སྒྲིབ་པའོ། །འབྲས་བུ་དེ་དག ཀྱང་ཚེ་འདི་ནས་མ་འཕོས་པ་དང་།རང་བཞིན་མེད་པར་མི་ཤེས་པ་ནི་ཆོད་པའོ། །ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་གྱི་འགྲོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་རྣམས་དང་། ལྷན་ཅིག་མི་ གནས་པར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི།གཞན་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཡོན་ཏན་དང་ས་རིམ་པ་གོང་མ་ལ་སོགས་པ་འཐོབ་པ་ལས་ཀྱང་ཉམས་པར་འགྱུར། མ་ཐོབ་པ་ཡང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་མི་འགྲོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདོད་པ་དང་འཐབ་མོའི་རྙོག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བདུད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་སྐྱོན་རྣམས་དང་། བདུད་དང་བདུད་ཀྱི་ལས་རྣམས་སྤངས་པ་བསྟན་ཏེ། འདོད་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་ལ་བྱའོ། །འཐབ་མོའི་དོན ནི་སྔར་སྨྲས་པ་བཞིན་ཏེ།འདོད་པ་དང་འཐབ་མོ་དེ་དག་ཉིད་རྙོག་པ་དང་འདྲ་བས་ན་རྙོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདུད་བཞི་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ཕུང་པོའི་བདུད་དོ། །ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ བདུད་དོ།།སེམས་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་མཐུན་པ་དེ་དང་དེ་དག་ནས་ཤི་འཕོས་པ་ནི་འཆི་བདག་གི་བདུད་དོ། །གང་དག་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་ནས་ཕུང་པོ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། འཆི་བདག་གི་བདུད་ལས་འདའ་བར་འདོད་པ་ན་འདོད་པའི་ ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་ལྷའི་བུ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་རྙེད་པ་བར་ཆད་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལྷགས་པ་རྣམས་ནི་ལྷའི་བུའི་བདུད་དོ།།བདུད་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་ལ་ཆགས་པ་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་ སོགས་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་དང་།གཞན་ཡང་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པ་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་བདུད་ཀྱིས་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ཐམས་ཅད་ནི་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་མདོར་བསྟན་ན་གང་ ཟག་ལ་ལ་ཞིག་ཐར་པར་འགྱུར་བས་མངོན་པར་བསྡུས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་དད་པ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ་ན་འདོད་པ་ལ་ཆགས་པའི་དབང་དུ་གྱུར་ནས་ལྡོག་པ་ནི་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ།།དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམས་ཏེ་གནས་པ་ན་གང་ཆགས་པར་ འགྱུར་བའི་གཟུགས་དང་།སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་རྣམས་ལ་མཚན་མར་འཛིན་ཅིང་མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པ་ནི་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པར་གནས་པ་ན་རོའི་ཁྱད་པར་ལ་སེམས་ཆགས་པ་དང་། ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་ རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་ན་གཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་དང་།ཉལ་བའི་བདེ་བ་དང་། གློས་འབེབས་པའི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་ཤིང་སེམས་འཇུག་པ་ནི་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།

由于愚痴本身就是黑暗，所以称为愚痴的黑暗。比如黑暗使人看不见事物或看错事物一样，愚痴也使人把痛苦看成快乐，所以称为愚痴的黑暗。
由于眼翳本身就是翳障，所以称为眼翳的翳障。如同翳障一样，使人看不见其他生世的过患和真实的情况。
由于成为遮蔽，所以称为隔断。就像被墙壁隔断而看不见另一边的事物一样，使人完全看不见今生的过患和真实的情况。
或者说，不知道其他生世的业和烦恼的特征就是愚痴。不知道业和烦恼的果报即痛苦本质和诸多伤害性质的特征就是黑暗。不知道今生的业和烦恼就是眼翳。
不知道由于这些烦恼的原因在今生产生各种伤害，以及不知道蕴体本身就是各种痛苦的本质，就是翳障。不知道造作什么业将在其他生世获得什么果报，就是遮蔽。不知道这些果报尚未从今生转移以及无自性，就是隔断。
所谓'与一切退失分相应法的生起直至伴随和不共住'，意思是不仅与那些退失之法不共住，而且也不与属于烦恼分的法、功德和上位地等获得相伴随。既不退失已得，也不获得未得，这就是其含义。
'欲望和斗争的混浊'等说明了断除属于魔的过失以及魔和魔业。欲望是指色等五种欲妙。斗争的含义如前所说。由于欲望和斗争本身如同混浊，所以称为混浊。
关于四魔：色等五取蕴是蕴魔。三界中所行的一切烦恼是烦恼魔。各类众生从其类别中死亡转生是死魔。当有情趣入善法想要超越蕴魔、烦恼魔和死魔时，欲界天子获得大自在而来作障碍的，是天子魔。
'与一切魔业不共住'是指对五欲功德的贪著、杀生等罪恶不善业，以及其他障碍证悟真实的分别和妄想等为魔所乘之机的一切业，都应知是魔业。
简要来说，当某些人将获得解脱，对与涅槃相应的善法生起正信时，由于贪著欲望而退转，这是魔业。
当守护诸根而住时，对能生贪著的色、声、香、味、触、法执取相好和标志，这是魔业。
同样，当知食量而住时，心贪著味道的殊胜；当于初夜后夜精进不眠时，贪著睡眠之乐、卧具之乐、依靠之乐而心趣入，应知这是魔业。

།ཤེས་བཞིན་དང་བཅས་པར་གནས་པ་ནི་བྱིས་པ་འམ་འགྲོ་བ་བཟང་མོ་ཁ་དོག་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་རྣམས་མཐོང་ནས་ ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་དེར་སེམས་འཇུག་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་མང་པོ་ལ་སེམས་འཇུག་པ་དང་། འདུ་འཛི་མང་པོའི་ནང་དུ་འདྲི་ཞིང་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱེད་པ་རྣམས་མཐོང་ནས་སེམས་ལ་མོས་པ་སྐྱེ་བ་ནི་བདུད་ཀྱི་ལས་ སོ།།དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་དང་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་རབས་ཕ་རོལ་རྣམས་ལ་ཐེ་ཚོམ་དང་། ཡིད་གཉིས་སྐྱེ་བ་ནི་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། །གང་གི་ཚེ་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་སེམས་ ཆགས་པ་དང་།སེར་སྣ་དང་། འདོད་ཆེན་དང་། ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་འཆོས་པ་དང་། ཁ་གསག་ལ་སེམས་འཇུག་ན་བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་རྒྱས་པར་བཤད་ན་དེ་ལ་སོགས་པ་བདུད་ཀྱི་ལས་ ཚད་མེད་པར་ཡོད་དེ།འཇམ་དཔལ་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ལས་ཀྱང་། ལྷའི་བུ་ཇི་ཙམ་དུ་ལས་རྣམས་འབྱུང་བ་དེ་ཙམ་དུ་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། །ཇི་ཙམ་དུ་སྨོན་པ་དང་། ཇི་ཙམ་དུ་ལོག་པར་འཛིན་པ་དང་། ཇི་ཙམ་དུ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དེ་ཙམ་དུ་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། །ཇི་ ཙམ་དུ་འདོད་པ་དང་།ཇི་ཙམ་དུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། ཇི་ཙམ་དུ་རློམ་སེམས་པ་དང་། ཇི་ཙམ་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་དེ་ཙམ་དུ་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། །ལྷའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། །སྦྱིན་པའི་སེམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ པ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སེམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། །སྦྱིན་པ་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བཟོད་པ་ འཛིན་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་ལེན་པ་དང་། བསམ་གཏན་ལ་མཚན་མ་དང་། ཤེས་རབ་རྒྱུ་བ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། །དགོན་པ་ལ་དགའ་ཞིང་མོས་པའི་སེམས་དང་། བཏང་སྙོམས་སུ་ལྟུང་བ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། །འདོད་པ་ཉུང་བ་དང་། ཆོག་ ཤེས་པ་དང་།སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པ་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་པ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། །བདག་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནས་པ། བདག་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ། བདག་ནི་སྨོན་པ་མེད་པ་ལ་གནས་པ། བདག་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ལ་གནས་པ། བདག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་སྒྲུབ་ཅིང་གནས་པའོ་སྙམ་དུ་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་ཅིང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། །ལྷའི་བུ་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་། མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས ཇི་ཙམ་པ་དེ་ཙམ་དུ་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ།།ལྷའི་བུས་སྨྲས་པ། འཇམ་དཔལ་བདུད་ཀྱི་ལས་ག་ལས་བྱུང་། འཇམ་དཔལ་གྱིས་སྨྲས་པ། ལྷའི་བུ་བདུད་ཀྱི་ལས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ལས་བྱུང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྷའི་བུ་བརྩོན་པ་ལ་བདུད་གླགས་ཚོལ་གྱི། མི་བརྩོན་ པ་ལ་བདུད་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ་བར་འགྱུར་།དེ་ཉིད་བདུད་ཀྱི་ལས་ཡིན་ནོ། །ལྷའི་བུས་སྨྲས་པ། འཇམ་དཔལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ལྟར་ན་བརྩོན་པ་ཡིན། ཇི་ལྟར་ན་མི་བརྩོན་པ་ཡིན། འཇམ་དཔལ་གྱིས་སྨྲས་པ། ལྷའི་བུ་ཇི་ཙམ་དུ་གཉིས་ལ་སྦྱོར་བ་དེ་ཙམ་དུ་བརྩོན་ པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་གནས་པ་ནི་གཉིས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་ནོ། །ལྷའི་བུ་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྦྱོར་བ་ཡང་དག་པའི་ཚིག་བླ་དྭགས་སོ། །སྦྱོར་བ་ཡང་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཚིག་བླ་དྭགས་སོ། །སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ འདི་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཚིག་བླ་དྭགས་སོ།།སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྦྱོར་བ་ཡང་དག་པའི་ཚིག་བླ་དྭགས་སོ།

具有正知而安住时，见到孩童或者美丽众生具有殊胜色相者，以非如理作意而心趋入其中，以及心趋入众多世间琐事，以及在众多喧闹中询问并见到作不善业的恶友后心生好乐，这是魔业。
同样，对佛、法、僧，以及苦、集、灭、道和今生来世等生起怀疑和疑虑，这是魔业。
当心执著于利养恭敬，以及心趋入于悭吝、贪欲、不知足、嗔恨、怀恨、伪装、谄媚时，应当了知这是魔业。
此外若广说之，诸如此类的魔业有无量无数，如《文殊神变经》中说：天子，有多少业生起，就有多少魔业。有多少希求，有多少邪执，有多少执为最胜，就有多少魔业。有多少贪欲，有多少想蕴，有多少我慢，有多少遍知，就有多少魔业。
天子，此外执著菩提心也是魔业。执著布施心也是魔业。执著持戒、忍辱、精进、禅定、智慧心也是魔业。对布施生起我慢，执持戒律为最胜，执著忍辱，取着精进，于禅定生相，智慧运行也是魔业。
喜爱寂静处且心生好乐，以及堕入舍心也是魔业。对少欲、知足、功德、减少资具生起我慢也是魔业。
认为'我安住于空性，我安住于无相，我安住于无愿，我安住于无戏论，我安住于如来教法'而生起我慢和分别，也是魔业。
天子，有多少分别、遍分别、周遍分别、见闻、了知、分辨和识处，就有多少魔业。
天子问：文殊，魔业从何而生？文殊答：天子，魔业从精进而生。为何如此？天子，魔寻找精进者的过失，对不精进者魔有何可为？这本身就是魔业。
天子问：文殊，菩萨如何是精进？如何是不精进？文殊答：天子，凡是趋入二法者即非精进。为何如此？世间住于二法相应。
天子，所谓精进是正加行的异名。所谓正加行是无加行的异名。所谓无加行是无戏论的异名。所谓无戏论是正加行的异名。

།ལྷའི་བུ་གང་ན་མིག་ལ་མི་སྦྱོར་བ་དང་། གཟུགས་ལ་མི་སྦྱོར་བ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་ཡང་དག་པ་ཞེས་བྱ་། གང་ན་རྣ་བ་ལ་མི་སྦྱོར་བ་ དང་།སྒྲ་ལ་མི་སྦྱོར་བ་དང་། སྣ་ལ་མི་སྦྱོར་བ་དང་། དྲི་ལ་མི་སྦྱོར་བ་དང་། ལྕེ་ལ་མི་སྦྱོར་བ་དང་། རོལ་མི་སྦྱོར་བ་དང་། ལུས་ལ་མི་སྦྱོར་བ་དང་། རེག་བྱ་ལ་མི་སྦྱོར་བ་དང་། ཡིད་ལ་མི་སྦྱོར་བ་དང་། ཆོས་ལ་མི་སྦྱོར་བ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱོར་བ་ཡང་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ལྷའི་བུ་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བདུད་ཀྱི་ལས་ཡང་དག་ཕུལ་ཡིན་ནོ། །ཉི་ཤུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདོད་ཅིང་འཁོར་བས་སྐྲག་པ་རྣམས་ལ་བསྙེན་པ་དང་། བསྟེན་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར བྱེད་པ་ནི་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོ་སོར་རྟོག་ཅིང་སེམས་ཅན་ཡལ་བར་འདོར་བ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། །འདུས་མ་བྱས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་ཅིང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། །བསམ་གཏན་བསྐྱེད་ཅིང་བསམ་ གཏན་ལས་རྣམ་པར་མི་ལྡོག་པ་ཚོལ་བ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ།།ཆོས་སྟོན་ཀྱང་ཆོས་ཉན་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མི་སྐྱེད་པ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། །ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དང་། སྦྱིན་གནས་ཚོལ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་རྣམས་ལ་ཁྲོ་བ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ ལས་སོ།།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཏམ་སྟོན་ཅིང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གཏམ་འཆབ་པ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། །ཟབ་མོའི་གཏམ་འཆབ་ཅིང་གཏམ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཤེས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ ལམ་ཡོངས་སུ་མི་ཚོལ་བ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ།།རབ་ཏུ་བརྩོན་པའི་བསྔགས་པ་ཐོབ་ཀྱང་སེམས་ཅན་མི་བརྩོན་པ་རྣམས་མངོན་པར་མི་སྦྱོར་བ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་སྩོགས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། །ལྷག་ མཐོང་གི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པར་གནས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལྷག་མཐོང་དག་པར་འཛིན་དུ་མི་འཇུག་པ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ།།ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པར་ཟད་པ་ཚོལ་ཞིང་འཁོར་བའི་རྒྱུན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་སྨོད་པ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ རྣམ་པར་དཔྱོད་ཅིང་།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་མི་འཛིན་པ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། །ཐབས་དང་མི་ལྡན་པར་དགེ་བ་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་མི་ཚོལ་གྱི་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་ཕན་པའི་གསང་ཚིག་འཛིན་པ་ཡང་ བདུད་ཀྱི་ལས་སོ།།མང་དུ་ཐོས་ཀྱང་གཞན་གྱི་ཤེས་ཀྱིས་དོགས་ཏེ། ཆོས་ལ་སློབ་དཔོན་གྱི་དཔེ་མཁྱུད་བྱེད་པ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་དགོས་པའི་ཞལ་ཏ་བྱེད་ཅིང་མང་དུ་ཐོས་པ་མི་ཚོལ་བ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་སྨྲ་བ་ ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་སྐལ་བ་མཉམ་པ་རྣམས་ལ་མི་བསྟེན་།མི་བསྙེན། བསྙེན་བཀུར་མི་བྱེད་ཀྱི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པ་ལ་དགའ་བ་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། །གང་གི་ཚེ་བརྒྱ་བྱིན་ནམ། ཚངས་པའམ། འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བའམ། རྒྱལ་པོའམ། ཚོང་དཔོན་ནམ། ཁྱིམ་བདག་གི་ལོངས་སྤྱོད་དང་། ནོར་དང་། རིན་པོ་ཆེ་དང་། དབང་ཕྱུག་གི་ཆེ་བ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་ཆེ་བ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་མི་བསྟེན། མི་བསྙེན་། བསྙེན་བཀུར་མི་བྱེད་པ་འདི་དག ནི་ལྷའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བདུད་ཀྱི་ལས་ཡང་དག་ཕུལ་ཉི་ཤུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལ་སོགས་པ་མདོ་དེ་དང་དེ་དག་གི་ནང་ནས་གསུངས་པའི་བདུད་ཀྱི་ལས་རྣམས་ལ་ཡང་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ།

天子啊，于眼不执著，于色不执著，这就是菩萨的正确修行。于耳不执著，于声不执著，于鼻不执著，于香不执著，于舌不执著，于味不执著，于身不执著，于触不执著，于意不执著，于法不执著，这就是菩萨的正确修行。
同样，天子啊，这二十种是菩萨们的魔业之最。何为二十种？即：亲近、依止、承事那些希求瑜伽行解脱而畏惧轮回的人，这是魔业。
观察空性而舍弃众生，这也是魔业。观察无为而厌离无为的善根，这也是魔业。修习禅定而寻求不退转于禅定，这也是魔业。说法时对听法者不生起大悲心，这也是魔业。
寻求具德之人和应供处时，对破戒者生起嗔恨，这也是魔业。宣说声闻和独觉之语而隐藏大乘之语，这也是魔业。隐藏甚深之语而宣说种种言论，这也是魔业。
虽知菩萨道而不寻求波罗蜜道，这也是魔业。虽获得精进赞誉而不令懈怠众生趋入，这也是魔业。虽积集善根而不显现菩提心，这也是魔业。
虽安住于具足胜观的瑜伽而不令众生获得清净胜观，这也是魔业。寻求断尽一切烦恼而诽谤轮回相续的烦恼，这也是魔业。以智慧观察而不缘大悲心，这也是魔业。
不具方便而行一切善，这也是魔业。不寻求菩萨藏而受持世间外道的密语，这也是魔业。虽多闻而畏惧他人的智慧，对法作师长式的轻慢，这也是魔业。
处理世间事务而不寻求多闻，这也是魔业。不亲近、依止、承事说法菩萨、真实趋入大乘、具同等根机者，而喜乐趋入声闞和独觉乘、不具同等根机者，这也是魔业。
当成为帝释天或梵天或护世者或国王或商主或居士，具有受用、财富、珍宝和权势的大小时，却不亲近、依止、承事具有法的威德者，这些就是天子啊，菩萨们的二十种最胜魔业。
如此等所说，在《十万颂般若波罗蜜多》等经中所说的魔业，也应当如是了知。

།བདག་ དང་སེམས་ཅན་དང་སྲོག་དང་གསོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་དང་མ་འདྲེས་པ་བསྟན་ཏེ་བདག་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བདག་ཏུ་འདོད་པའི་རྣམ་གྲངས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་བདག་ཅན་རྟག་པར་སྨྲ་བ་དང་། གཞུང་གཅིག་མོད་ཀྱི་ གྲུབ་པའི་མཐའ་ཐ་དད་པ་ལས་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་ཙམ་གྱིས་ཕྱེ་སྟེ།མིང་སོ་སོར་བཏགས་ནས་གཞག་པའོ། །འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བདག་དང་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རེ་རེ་དང་ཡང་སྦྱར་ཏེ། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཞེས་བྱ་བ་ དང་།སེམས་ཅན་དུ་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སྦྱར་རོ། །བདག་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གི་ཁྱད་པར་ནི་སྔར་བཤད་པར་ཟད་དོ། །འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་གོང་དུ་སྨོས་པ་རྣམས་ དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི།གཞན་ཡང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དབང་ཕྱུག་དང་། གཙོ་བོ་དང་། དུས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་སེམས་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བག་ ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྒྲིབ་པ་རྣམས་དང་མ་འདྲེས་པ་བསྟན་ཏེ།ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མཚམས་མེད་པ་ལྔའི་ལས་བྱས་པས་ལས་དེས་ཚེ་དེ་ལ་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་ནི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའོ། །ཆོས་ལ་སེར་སྣ་བྱེད་ཅིང་མོས་པ་བཟློག་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ ཐོས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་རྣམས་བྱས་པས་ཚེ་རབས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་སོགས་པ་དང་མི་ལྡན་ཞིང་ཆོས་ཐོས་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆེ་བས་འཕགས་པའི་ལམ་བསྒྲུབ་པར་ མི་ནུས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའོ།།འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་ལྔ་རྣམས་ནི་ལྟ་བའི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་ལ་སོགས་པ་ངན་སོང་གསུམ་གྱི་འགྲོ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེས་ནས་བདེན་པ་མཐོང་བར་མི་ འགྱུར་བ་ནི་འགྲོ་བའི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཚེ་སྔ་མ་ལ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་ལྷ་དང་མིར་སྐྱེས་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེས་བསྒྲིབས་པས་བདེན་པ་མི་མཐོང་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ཙམ་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བར་ དུ་གཅོད་པ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་བག་ཆགས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པའི་ཤེས་པའི་སྒྲིབ་པའོ།།བག་ཆགས་དེ་དག་གིས་མཚམས་སྦྱོར་བས་ན། བག་ཆགས་དང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྟེ། དེའི་དབང་གིས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ཚེ་ལེན་པར་བྱེད་པས་སོ། །རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མདུད་པ་དང་སྒྲོ་བཏགས་པ་རྣམས་དང་མ་འདྲེས་པ་བསྟན་ཏེ། རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྟོག་པ གསུམ་ནི་མདུད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཆིང་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་དང་དམིགས་པ་ལ་སོགས་ཏེ། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཚན་མ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཆོས་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡོད་པའམ་མེད་པར་འཛིན་པ་ནི་རྟོག་པའོ།།གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་འཛིན་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་གཉི་ག་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་འཛིན་པ་ ནི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའོ།།ཡང་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་ཤིང་རྟོག་པ་ནི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ཐེག་པ་བླ་ན་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའོ། །ཡང་ན་རྟོག་ གེ་བ་རྣམས་ནི་དངོས་པོ་ལ་ཚད་མ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་འཇལ་ཏེ།མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་ལུང་གི་ཚད་མའོ། །དེ་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་དངོས་པོ་ལ་འཇལ་བ་ནི་རྟོག་པའོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མས་དངོས་པོ་འཇལ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།

通过'我'、'有情'、'生命'、'养育'等词来显示未与执我的贪著相混杂，所有这些'我'等都是我执的异名，这些也是主张有我常住的论点，虽然是同一论据，但由于宗派不同而有不同的特征区分，分别安立不同名称。
'执著'这个词要与'我'和'有情'等每个词组合，即'执著于我执'、'执著于有情执'等。这些'我'等的差别前已说明。
不仅与一切执著不相共住，而且与其他如执著自在天、胜性、时间等为有的见解也不相共住。
通过'业障'、'法障'等显示与习气相续的诸障不相混杂。业障是指今生造作五无间业，由此业于此生障碍见真谛，这就是业障。
对法吝惜并阻碍信解等障碍闻法的诸业，由造作这些业导致某些生世中不具足善知识等而不能闻法，这就是法障。
由贪等烦恼力大而不能修行圣道，这是烦恼障。
萨迦耶见、边执见等五见，这是见障。
生于地狱、畜生等三恶趣而不能见真谛，这是趣障。
前世造作罪业不善业的异熟果报，虽生为天人，但由此异熟果报所障而不见真谛，这是异熟障。
所知障是对蕴、界、处等所知对境的贪著习气，是非烦恼性的无明。
由这些习气相续，故称习气相续，由其力量而从一世到一世受生。
通过'分别'、'妄分别'、'遍分别'等显示与结缚和增益不相混杂。分别、妄分别、遍分别三者称为结缚，因为菩萨的束缚是种种分别。
相和所缘等其余的是增益，因为以相等方式产生诸法。
其中，对眼耳等内在事物执为有或无是分别。
对色声等外境执为有或无是妄分别。
对内外两种事物执为有或无是遍分别。
或者，贪著声闻乘而分别是分别。贪著缘觉乘是妄分别。贪著无上乘是遍分别。
或者，论理者以三种量度量事物：现量、比量和圣教量。其中以现量度量事物是分别，以比量度量事物是妄分别。

།ལུང་ གི་ཚད་མས་དངོས་པོ་འཇལ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའོ།།སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་མཚན་མའོ། །གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་ནི་དམིགས་པའོ། །མཐོང་བ་ནི་མིག་གིས་ སོ།།ཐོས་པ་ནི་རྣ་བས་སོ། །བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་སོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །ཡང་ན་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །མདུད་པ་དང་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་མདུད་པ་དང་སྒྲོ་བཏགས་པ་གོང་མ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཆིང་བར་འགྱུར་བ་དང་།དངོས་པོ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་གཞན་དག་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པར་སྟོན་ཏོ། །བདག་དང་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་མ་འདྲེས་པར་བསྟན་ཏོ།།སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་དང་མ་འདྲེས་པ་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ནི་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ།།ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ནི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཏེ། ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དང་། ཞེ་སྡང་ལ་སྤྱོད་པ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དང་། གཏི་མུག་ལ་སྤྱོད་པ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་ སྟོང་དང་།ཆ་མཉམ་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་སྟེ། དེ་ལྟར་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ངོ་། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་། ཞེ་སྡང་གི་གཉེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་། གཏི་མུག་གི་གཉེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་། ཆ་མཉམ་ པའི་གཉེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་དང་། །དེ་ལ་ཉེ་བར་བླངས་པའི་དངོས་པོ་གཏེར་དང་། འབྲུ་ལ་སོགས་པ་མི་གཏོང་བ་ནི་སེར་སྣའོ། །དེ་ལས་བཟློག་ན་གཏོང་བའོ། །སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ དང་།འདོད་པ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་ལ་ཞུགས་པ་ནི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་ཡིན་ལ། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྡེག་པ་དང་། འཆིང་བ་ལ་སོགས་པས་འཚེ་བར་སེམས་ པ་ནི་གནོད་སེམས་སོ།།རྡེག་པ་དང་འཆིང་བ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་ལ་མི་འཚེ་ཞིང་གནོད་པར་བྱས་ཀྱང་སླར་གནོད་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་བཟོད་པའོ། །དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སེམས་མི་སྤྲོ་ཞིང་མི་འཇུག་པ་ནི་ལེ་ལོ་སྟེ། དེ་ལས་བཟློག་ན་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །ཕྱིའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་ སེམས་འཕྲོས་པ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བའོ།།དམིགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་བསམ་གཏན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཆགས་ཤིང་འཛིན་པ་ནི་འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་བོ། །ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འབྱེད་པར་ བྱེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་བོ།།ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རིགས་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་དང་། རིགས་མ་ངེས་པ་དང་། རིགས་མེད་པའོ། །དེ་ལ་རིགས་མེད་པའི་གང་ ཟག་རྣམས་ནི་ངེས་པ་སྟེ།དེ་དག་ཏུ་ཐམས་ཅད་དུ་འཁོར་བར་གནས་པར་གདོན་མི་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་གསུམ་དུ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་ནི་མ་ངེས་པ་སྟེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡང་འགྱུར་བས་ན་ཁམས་གསུམ་དུ་གནས་པར་ངེས་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་རིགས་ཅན་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ངེས་པ་སྟེ། རང་རང་གི་ཐེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གདོན་མི་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་ནི་མ་ངེས་པ་སྟེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཐེག་པ་གར་བཙུད་པར་འཇུག་ཅིང་། དགེ་ བའི་བཤེས་གཉེན་དང་མ་ཕྲད་ན།མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བར་ཆད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

以教证量度量事物是遍计。蓝色、黄色、涅槃、轮回等是相。色、声、香、味等境是所缘。
见是以眼。闻是以耳。分别是以意。了别是以其余诸识。或者见等如前所说。
所说'不与一切系缚和增益共住'，不仅是不与前述系缚和增益共住，而且也表明不与其他能成为菩萨束缚的和对事物的其他增益共住。'我与常'等表明不与颠倒混杂。
'不与众生心行八万四千共住'等表明不与违品和对治混杂。众生心行八万四千是违品。法蕴八万四千是对治品，其余诸法也同样配对。
其中贪行众生二万一千，嗔行众生二万一千，痴行众生二万一千，等分行众生二万一千，如是共八万四千。
其中对治贪的法蕴二万一千，对治嗔的法蕴二万一千，对治痴的法蕴二万一千，对治等分的法蕴二万一千，如是法蕴共八万四千。
其中对所获财物、宝藏、谷物等不舍是悭吝。与此相反则是布施。
杀生、不与取、邪淫等，从事不善业是破戒者，远离杀生等是持戒。
以打击、捆绑等想要伤害众生是害心。不以打击捆绑等伤害众生，即使被伤害也不报复是忍辱。
对善法心不欢喜且不趣入是懈怠，与此相反则是精进。
心散于外境是散乱。心专注于所缘境是禅定。
颠倒执著法相是邪慧。如实分别法相是智慧。
'定与不定'等中有五种种姓：声闻种姓、独觉种姓、大乘种姓、不定种姓和无种姓。
其中无种姓补特伽罗是定，因为他们必定永远住于轮回中。三乘定性种姓是不定，因为依善知识缘故也能证得涅槃，故不定住于三界。
或者三种种姓是定，因为必定依各自乘获得果位。不定种姓是不定，因为依善知识缘故趣入何乘，若未遇善知识，则无法决定能否证得涅槃。

།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ནི་ཡང་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལས་དང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། དཀོན་མཆོག་དང་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་ལྟ་བས་སོ། ། ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་ཞེན་པའི་གང་ཟག་ནི་ལོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལས་དང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། བདེན་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚོགས་རྣམ་པ་གསུམ་གསུངས་ཏེ། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚོགས་དང་། ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚོགས་དང་། མ་ངེས་པའི་ཚོགས་སོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚོགས་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཏེ། གང་འདོད་ཆགས་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་དང་། གཏི་མུག་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཉོན མོངས་པ་ཟད་པར་ངེས་པ་ན།ཡང་དག་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ལོག་པར་ངེས་པ་ནི་མཚམས་མེད་པ་བྱེད་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བར་ངེས་པའི་ཕྱིར་ལོག་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ངེས་པ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ནི་མ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྐྱེན་ལ་ ལྟོས་ནས་གལ་ཏེ་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་ལ།གལ་ཏེ་ན་མཚམས་མེད་པའི་ལས་ཀྱང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་དེ་དག་ཉིད་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་སྐྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གཞག་སྟེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུ་ ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པ་བདེ་འགྲོ་རྣམས་སོ།།དེ་སྐྱེད་པ་ནི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྲོག་མི་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་མི་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་སོ། །འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་དུད་འགྲོ་ལ་སོགས་ པའོ།།དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་སོ། །ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་གླེང་དུ་མི་རུང་བ་དང་། གླེང་དུ་རུང་བའི་སྒོ་ནས་གཉིས་སུ་གཞག་སྟེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའོ། ། དེ་ལ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གླེང་ཞིང་བསྙད་དུ་མི་རུང་བ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཉིད་དོ། །དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་གླེང་ཞིང་བསྙད་དུ་རུང་བ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དང་།དད་པ་དང་། གཏོང་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་ཁམས་གསུམ་དུ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་། མི་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གཞག་སྟེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ཁམས། གསུམ་དུ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཟག་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དང་བཅས་པས་ཟག་པ་བཅས་པའོ། །ཁམས་གསུམ་དུ་འབྱུང་བར་མི་བྱེད་པའི ཆོས་དེ་དག་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ།འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་དེ་དག་ཉིད་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་དང་། མ་བསྐྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གཞག་སྟེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སོ། །དེ་ལ་གང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ནི་ འདུས་བྱས་ཞེས་བྱའོ།།གང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་མ་བསྐྱེད་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་དེ་དག་ཉིད་འཇིག་རྟེན་གྱིས་འདྲིས་པར་བྱས་པ་དང་། མ་བྱས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གཞག་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ།།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདྲིས་པར་བྱས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་སྟེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་བར་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདྲིས་པར་མ་བྱས་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དག་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་དེ་དག་ཉིད་དམ་པ་དང་། དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ གཞག་སྟེ།བཟང་པོ་དང་ངན་པའོ།

入于正见的诸补特伽罗称为正确，因为见到业和业果、三宝和谛等是存在的。执著邪见的补特伽罗称为错误，因为认为业和业果、谛和三宝等是不存在的。
或者，世尊说三种众：决定正确的众、决定错误的众和不决定的众。其中决定正确的众是诸圣者，即完全断除贪欲、完全断除嗔恚、完全断除愚痴，他们灭尽烦恼而决定，称为决定正确。其中决定错误是造作无间罪的诸补特伽罗，因为他们决定生于三恶趣，称为决定错误。除决定外的其他称为不决定，因为依缘或者断除烦恼，或者造作无间罪业。
这些法由于产生可意和不可意果报的差别而安立为二种：善与不善。其中可意果报是天人等善趣。产生此者称为善，即不杀生、不偷盗等十善业道。不可意果报是地狱、旁生等。产生此者称为不善，即杀生等十不善业道。
这些法也由不应谈论和应谈论而安立为二：有过失和无过失。其中圣者们不应谈论宣说的是有过失，即杀生等不善业。在圣者中应当谈论宣说的是无过失，即远离杀生等十善业道，以及信心、布施、持戒等。
这些法也由是否产生三界而安立为二种：有漏和无漏。其中能产生三界的诸法称为有漏，即作为生于三界的因。其中漏是指贪等烦恼，与此相应故称有漏。不产生三界的诸法是无漏，即圣道等。
这些法由因缘所生和非因缘所生的差别而安立为二种：有为和无为。其中由因缘所生的称为有为。非因缘所生的称为无为，即真如、涅槃等。
这些法由世间所熟知和非熟知的差别而安立为二种：世间和出世间。其中为世间人所熟知的是世间，即五取蕴等一切属于轮回的法。非为世间人所熟知的称为出世间，即人法二无我的清净真如、无分别智、清净世间智等。
这些法由殊胜和非殊胜而安立为二种：善妙和恶劣。

།དེ་ལ་གང་དམ་པ་རྣམས་ནི་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་། ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་བ་སྤངས་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་གང་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་ངན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པར་ གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ།།ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ནག་པོའི་ཕྱོགས་དང་། དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གཞག་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའོ། །དེ་ལ་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པའོ།།དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། ས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་དེ་དག་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཞི་དང་། བདེ་བའི་གཞིའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གཞག་སྟེ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པའོ།།དེ་ལ་ཆོས་གང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཞིར་གྱུར་པ་རྣམས་ནི། །འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བའི་གཞིར་གྱུར་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་ཐ་དད་པ་དང་སེམས་ཅན་ཐ་དད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐ་དད་པ་ཐམས་ཅད་དང་མ་འདྲེས་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཞེའམ། རང་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཞེའམ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཐ་དད་པའོ། །ལྷ་ཞེ་འམ། མི་ཞེའམ། བུད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐ་དད་པའོ། །དགའ་བ་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཞེ་འམ། པདྨོ་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་ནི།ཞིང་ཐ་དད་པའོ། །འོད་དཔག་མེད་ཅིའམ། མི་འཁྲུགས་པ་ཞེ་འམ། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐ་དད་པའོ། །ས་བཅུ་ཞེ་འམ། སྡོང་པོས་བརྒྱན་པ་ཞེ་འམ། ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐ་དད་པའོ། །འདི་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་ འདུན།འདི་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགེ་འདུན། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་ཞེའམ། འདི་ནི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ། འདི་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ། འདི་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པས་ནི་དགེ་འདུན་ཐ་དད་པའོ།།མི་ཤེས་པ་དང་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་དང་མ་འདྲེས་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་མི་ཤེས་པ་ནི་མ་རིག་པ་སྟེ། རྟག་པ་དང་། གཙང་བ་དང་། བདག་དང་། བདེ་བར་འཛིན་པའོ། །ཤེས་པ་ནི་རིག་པ་ སྟེ།མི་རྟག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བར་འཛིན་པའོ། །རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། གཟུགས་སུ་ཤེས་པ་དང་། སྒྲར་ཤེས་པ་ནས་ཆོས་སུ་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཡིན་པས་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ རྣམས་སོ།།བརྗོད་དུ་ཡོད་ཅིང་བསམ་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་བོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟེ། བརྗོད་པ་དང་བསམ་པས་ཐོག་ཏུ་མི་ཕེབས་པའོ། །མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པར་མ་ཟད་ཀྱི།གཞན་ཡང་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་རྣམས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ནི་རྒྱུ་བ་མེད་ པ་ལུས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གོང་དུ་སྨོས་པ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་རང་བཞིན་ཅིས་ཀྱང་མ་གོས་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་བསྟན་ཏེ།གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་རྒྱུ་བ་མེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་མར་འདུ་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུ་བའོ།།ཤེས་རབ་དེས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་འདུ་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་མར་འདུ་ཤེས་པའི་རྒྱུ་མེད་པས་ན་རྒྱུ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

其中所谓'殊胜者'即是善者，因为已断除烦恼之分，故是出世间法。
其中非殊胜法即是劣法，是属于世间之法。
这些法本身可以通过黑分和白分的差别而分为两种，即杂染和清净。
其中黑分即是杂染，也就是贪欲等。
白分即是清净，也就是菩提分、地、波罗蜜多等。
这些法本身可以通过苦的根基和乐的根基的差别而分为两种，即轮回和涅槃。
其中作为苦根基的法即是轮回，因为所谓轮回是三苦、八苦等无量苦的所依。
作为乐根基的是涅槃，因为涅槃具足一切世间和出世间的安乐。
通过'乘不同、有情不同'等说明一切差别和无杂染。
其中声闻乘、独觉乘、大乘等是乘的差别。
天、人、女人等是有情的差别。
极乐佛土、莲华佛土等是刹土的差别。
无量光佛、不动佛、释迦牟尼佛等是佛的差别。
十地、华严、楞伽等是法的差别。
这是声闻僧伽、这是独觉僧伽、这是菩萨僧伽，或者这是初发心菩萨、这是随信行菩萨、这是入见道菩萨等是僧伽的差别。
通过'无知和了知'等说明与执相作意无杂染。
其中无知即是无明，执著常、净、我、乐。
了知即是明，执著无常、无我、不净、苦。
种种了知即是识，从色识到法识，即眼等识。
可言说可思维者是世俗谛。与此相反的是胜义谛，即超越言说和思维。
不但不与一切执相作意共住，而且也不与有无、常无常等相的作意共住，此为其义。
通过'智慧无行无身'等，如上所说的方式，说明远离一切相的自性不被任何所染的无分别自性，这是上文所说'智慧'的结语。
关于'无行'，所谓执著所取能取之相即是'行'。由于此智慧断除一切所取能取执著，无有所取能取相的执著之行，故称'无行'。

།ཆོས་གཞན་གྱི་གཞི་དང་རྟེན་ཀྱང་མ་ཡིན་ ལ།གཞན་ལ་ཡང་མི་རྟེན་པས་ན་ལུས་མེད་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལྟ་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལྟ་བུར་ཡང་མི་གནས་པས་ན། མཚན་ཉིད་མེད་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡུལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་འོག་ནས་བཤད་པ་ལ་སོགས་ པ་གང་ལ་ཡང་མཚན་མར་མི་འཛིན་པས་ན་མཚན་མ་མེད་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད་ནས་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་། དེ་ནི་མཚན་མ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རབ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པའི་སྒྲ་ཐམས་ཅད་དང་ཡང་སྦྱར་ཏེ། མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས། སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས། ཡིད་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཟག་ པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དང་མ་འདྲེས་པས་ན་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བསགས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ལེན་པར་བྱེད་པའི་ ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མ་འདྲེས་པས་ན་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ང་དང་ངའི་ཞེས་རློམ་སེམས་པ་བདག་རྒྱལ་བ་དང་། བདག་ལས་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དང་མ་འབགས་པས་ན། ཡིད་དང་ ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་མིག་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མ་འདྲེས་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་ ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་དུ་དབང་བོ་རྣམས་སོ།།དབང་པོ་དེ་རྣམས་ལ་མི་རྟེན་པས་ན་གནས་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་སོ་། །མིང་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མིག་དང་ རྣ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལྷ་སྦྱིན་དང་མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་པ་སྟེ། དེ་དག་དང་མ་འབགས་པས་ན་མིང་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པའོ། །གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ནི་མཚན་མ་ ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དག་དང་མ་འདྲེས་པས་ན་མཚན་མ་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པའོ། །ཆོས་ཅན་དང་ཆོས་ཉིད་དང་། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་གཞན་པར་འདོད་པ་ནི་ གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་སྤྲོས་པ་དང་མ་འདྲེས་པས་ན་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་བཤད་ནས། དེའི་ཡུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡུལ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་གཞན་ལས་དགར་བའམ། མགོ་དྲང་བར་ལྟའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡུལ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲིས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བའམ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དྲིས་པ་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ་ཆོས་བརྒྱད་ལ་མཁས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚིག་མགོ་དྲང་བ་དང་། ཚིག་གི་རྒྱན་དུ་བྱ་བའོ། །ཆོས་བརྒྱད་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པ་ནི་ཆོས་བརྒྱད་ལ་མཁས་པ་སྟེ། །དེ་བས་ན་ཆོས་བརྒྱད་ནི་ཤེས་རབ ཀྱི་ཡུལ་ལོ།།དེའང་བསྟན་པ་དང་བཤད་པ་ལྟ་བུར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བསྟན་པ་ལས་བརྩམས་ན་། ཆོས་བརྒྱད་ལ་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཁམས་ལ་མཁས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །བཤད་པ་ལས་བརྩམས་ ནས་གསུངས་པ།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕུང་བོ་ལ་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་ན་གྲངས་དང་མིང་དང་དཔེ་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡུལ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

不是其他法的基础和所依，也不依于他者，所以是无体。在世俗谛中，也不是如智慧的特征那样能够详细分别诸法，也不住于如是之中，所以是无相。对于智慧的八种境界，如下所说等任何对象都不执著为相，所以是无相。
为了在广说智慧的自性后总摄宣说，所以说'彼离一切相及作意'等。意思是说，彼离一切相的无分别自性智慧。
'不俱住'一词与一切都相连，意思是说不与一切相作意俱住，不与心俱住，不与意俱住。
其中，由于不与一切有漏无漏相的作意混杂，所以称为不与一切相作意俱住。
由于不与积集种种善恶习气并领受异熟果报的阿赖耶识混杂，所以称为不与心俱住。
由于不染著我慢心中的我胜、我执等四种烦恼的染污意，所以称为不与意俱住。
由于不与缘取色等境界、依止阿赖耶识的眼等转识混杂，所以称为不与识俱住。
所谓处，是指从眼识所依的眼根乃至意识所依的意根等诸根。由于不依止这些根，所以不与处俱住。
名是指色、声、香、味等称谓，眼、耳等称谓，轮回、涅槃等称谓，以及提婆达多、耶若达多等假立的名言，由于不染著这些，所以不与名俱住。
色声等所缘境界称为相，由于不与这些混杂，所以不与相俱住。
有法与法性、世俗与胜义、有漏与无漏、有为与无为等，认为与真如是一是异，这就是一异。由于不与如是戏论混杂，所以称为不与一异俱住。
如是说明智慧的自性后，为了显示其境界，所以说'其中，何为智慧境界'等。
'其中'的意思是从他处区分或开启新话题。'何为智慧境界'是发问，意思是问智慧所缘或智慧所通达的事物是什么。
为了回答此问，说'即是通达八法'。'即是'是开启话题和文字装饰。通达并了悟八法即是通达八法，因此八法是智慧的境界。
这应当理解为总说和别说。若从总说而言，何为通达八法？即是通达蕴、通达界等。从别说而言，说'其中，何为菩萨通达蕴'等。
或者为了显示数目、名称、譬喻和分类，所以说'其中，何为智慧境界'等。

།འདི་ལྟ་སྟེ་ཆོས་བརྒྱད་ལ་ མཁས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གྲངས་བསྟན་ཏོ།།ཆོས་བརྒྱད་ལ་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མིང་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་དཔེར་བྱ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། དབུ་བ་རྡོས་པ་བསྟན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དཔེ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་གཟུགས་ནི་དབུ་བ་རྡོས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགར་བའི་ཚིག་སྟེ། མཁས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོས་བཀར་ཏེ། ཕུང་པོ་ལ མཁས་པ་དེ་བསྟན་པར་འདོད་པའོ།།དེ་ལ་ཕུང་པོའི་དོན་ནི་གང་ཅུང་ཟད་གཟུགས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དང་། ནང་གི་དང་། ཕྱིའི་དང་། རགས་པ་དང་། ཕྲ་བ་དང་། ངན་པ་དང་། བཟང་པོ་དང་། ཉེ་བ་དང་རིང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ ནས་བསྟན་པ་ནི་ཕུང་བོ་ཞེས་བྱའོ།།ཕུང་བོ་དེ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཕུང་བོ་ལ་མཁས་པ་སྟེ། ཕུང་བོའི་མཚན་ཉིད་དང་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་རྟོགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གང་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་དཔེར་བྱ་བ་ བསྟན་པ་སྟེ།དབུ་བ་རྡོས་པ་བསྟན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་རྣམས་ལ་སྙེགས་སོ། །ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་མཐུན་པའི་དཔེར་གཞག་པ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་དཔེར་བྱ་བ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེ་ཡང་དབུ་བ་རྡོས་ པ་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཅུའོ།།དཔེ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱང་དོན་རྣམ་པ་བཅུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བདག་རྟག་པ་མེད་པའི་དོན་དང་། བདག་མེད་ཅིང་གཙང་བའི་དོན་སྔགས་པའི་དོན་དང་། བདག་མེད་ཅིང་མནོག་ཆུང་བའི་ དོན་དང་།སྙིང་པོ་མེད་པའི་དོན་དང་། མི་བརྟན་པའི་དོན་དང་། དོན་མེད་པ་དག་ཀྱང་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་ཞིང་། ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་ཀུན་ཏུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་མེད་པའི་དོན་དང་། དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་ཐ་སྙད་དང་སྨྲ་བ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པའི་དོན་དང་། དོན་མེད་ཀྱང་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འཇུག་པའི་དོན་དང་།དོན་མེད་པར་ཡང་དག་པ་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་དོན་དང་། དོན་མེད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བསམ་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་དོན་ཏོ།།དཔེར་གཞག་པ་དེ་དག་གི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ན་ཕུང་པོའི་དཔེར་འགྱུར་ཞེའམ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཅིའི་ཕྱིར་དཔེ་དེ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།ཕུང་པོ་རྣམས་དཔེ་དང་མཚན་ཉིད་འདྲ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ནི་དབུ་བ་རྡོས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདིར་ཕུང་པོའི་སྒྲ་མ་སྨོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཕུང་པོ་ཉིད་བཤད་པ་གླེང་བའི་སྐབས་ཡིན་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བར་དྲངས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལྔ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་བོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་ནི་དབུ་བ་རྡོས་པ་དང་འདྲ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་རྟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དབུ བ་རྡོས་པ་ནི་བདག་མ་ཡིན་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་སྐྱེས་བུ་ལ་ལ་ཞིག་གིས་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་ལ་ཤེལ་ལྟ་བུ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་སུ་ལྡན་པའི་དབུ་བ་རྡོས་པ་མང་པོ་རྒྱུ་བ་མང་པོ་མཐོང་བ་དང་། དེ་དག་ལ་སྙིང་པོ་དང་རང་བཞིན་ཡོད་དུ་རེ་ནས་ལག་པ་ གཉིས་ཀྱིས་འཛིན་ཅིང་།བླང་བར་བརྒལ་ན་མེད་པར་གྱུར་པ་དང་། ཀྱེ་མ་འདི་གོ་དབུ་བ་རྡོས་པ་སྟེ། གསོག་གསོབ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་སྙམ་མོ། །དེ་བས་ན་དབུ་བ་རྡོས་པ་ནི་བདག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས་ན་གང་ཟག་གི་བར་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཤེས་སོ།

也就是说，以'精通八法'来说明数目。什么是精通八法？也就是说，以'精通蕴'等来说明名称。其中，什么是菩萨精通蕴？这是说明诸蕴的譬喻，以'显示水泡聚集'等来说明譬喻。为什么这样说呢？以'色如水泡聚集'等来说明分类。'其中'是分别词，以八种精通分别，想要说明精通蕴。
其中蕴的含义是，凡是一切过去、未来、现在的色法，内在的、外在的，粗大的、细微的，低劣的、优良的，近的、远的，将这一切集合在一起称为蕴。精通这些蕴就是精通蕴，即了解蕴的特征和本质。
如何了解蕴的特征呢？为了说明这点而说：'显示诸蕴的譬喻，即显示水泡聚集'等。'这'是指向诸譬喻。与蕴的本质相应的譬喻称为显示诸蕴的譬喻，譬喻有水泡聚集等十种。
应当知道这十种譬喻是基于十种含义而说的：无常我的含义、无我且清净的含义、赞叹的含义、无我且微小的含义、无实质的含义、不稳固的含义、无意义却成为境界且可意不可意无受用的含义、无实体却有种种言说的含义、无意义却有种种识入的含义、无意义却成为正持者三昧境界的含义、无意义却菩萨们以不颠倒意乐为成办一切众生事业而受生的含义。
为了说明这些譬喻的含义，所以说'为什么这样呢'等。'为什么这样呢'的意思是：这十种譬喻如何成为蕴的譬喻，或者诸蕴为什么说与这些譬喻相似的意思。
为了说明诸蕴与譬喻特征相似，所以说'色如水泡聚集'等。这里虽然没有直接说'蕴'字，但因为是在解释蕴的场合，所以引申为色蕴，五种境界（色等）和五种根（眼等）等称为色蕴。这色蕴与水泡聚集相似，为什么呢？因为无常我。
为了说明这个含义而说'水泡聚集非我非众生'等。比如某人在大河中看见许多如水晶般具有色彩和形状的水泡聚集流动，希望它们有实质和本性，用双手去抓取，但却变得空无，想到：'唉，这是水泡聚集，是虚幻无实体的。'因此，水泡聚集不是我的本性，所以知道不是人我的本性。

།དབུ་ བ་རྡོས་པའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་བ་རྡོས་པའི་རང་བཞིན་བདག་མེད་ཅིང་དངོས་པོ་མེད་པ།གསོག་དང་གསོབ་ཏུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མིག་ དང་ལྡན་པས་བལྟས་ཤིང་བརྟགས་ཏེ་།ཞིབ་མོར་གཞིགས་ན་བདག་དང་རང་བཞིན་མེད་ཅིང་གསོག་གསོབ་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་ནི་ཆུའི་ཆུ་བུར་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ ཡིན་པར་རྣམ་པ་གསུམ་མྱོང་བ་ནི་ཚོར་བ་སྟེ།།འདིར་ཡང་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ནི་ཆུའི་ཆུ་བུར་དང་འདྲ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་མེད་ཅིང་གཙང་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་ལ་ལ་ཞིག་གིས་ཆུའི་ནང་དུ་ཆར་པ་བབ་སྟེ། ཆུའི་ཆུ་ བུར་ཤེལ་གྱི་ནོར་བུ་དང་འདྲ་བར་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་དང་།དེ་དག་རྫས་སུ་རུང་ཞིང་རྒྱན་དུ་རུང་དུ་རེ་ནས་ལག་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཛིན་ཅིང་བླང་བར་བཤམས་ན་མེད་པར་གྱུར་ཅིང་མ་བཟུང་བའི་རྣམས་ཀྱང་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འགག་སྟེ། རྫས་སུ་རུང་བར་མ་མཐོང་ནས། ཀྱེ་མ་འདི་གོ་ཆུའི་ཆུ་བུར་ཏེ། བདག་མེད་པ་རང་བཞིན་མེད་པར་གསོག་གསོབ་ཡིན་པར་ཤེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མིག་དང་ལག་པས་བལྟས་ཤིང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དཔྱོད་ན་ཆུའི་ཆུ་བུར་དང་འདྲ བར་བདག་དང་རང་བཞིན་མེད་ཅིང་གསོག་དང་གསོབ་ཡིན་པ་དང་།ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་མཐོང་ངོ་། །འདུ་ཤེས་ནི་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡུལ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་ནི་འདུ་ཤེས་ཏེ། ཡུལ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའོ། །མཚན་མ་ནི་དཀར་པོ་དང་དམར་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །འཛིན་པ་ནི་དེ་ནི་དཀར་པོ་ཉིད་ཡིན་གྱི། དམར་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཅོད་པ་སྟེ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་སྨིག་རྒྱུ་དང་འདྲ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་མེད་ཅིང་མནོག་ཆུང་བའི་ཕྱིར རོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་ཆུ་འདོད་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་ལ་ཞིག་དཔྱིད་ཀྱི་དུས་ན་ཉི་མའི་འོད་ཀྱིས་གདུངས་ཏེ་། སྨིག་རྒྱུ་བ་སྣ་ཚོགས་ཆུ་རླབས་ལྟ་བུ་མིག་གིས་མཐོ་བ་དང་དེ་དག་ལ་ཆུ་ཡིན་སྙམ་ནས་བཏུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དྲུང་དུ་བརྒྱུགས་ཏེ་བཏགས་ན་ཆུ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་ནས་ཀྱེ་མའོ་འདི་གོ་སྨིག་རྒྱུ་བ་སྟེ། བདག་མེད་པ་གསོག་གསོབ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་སེམས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལོག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མང་པོའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མིག་གིས་བལྟས་ཏེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་ཡང་དག་པར་བརྟགས་ན་བདག་མེད་པ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་སྟེ། དེ་བས ན་འདུ་ཤེས་ཀྱང་སྨིག་རྒྱུ་བ་བཞིན་དུ།བདག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས་ན། གང་ཟག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་བར་དུའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་ཆུ་ཤིང་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པ་ནི་འདུ་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་འདུ་ བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་རྣམ་པ་མང་པོ་རྣམས་སོ།།འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ཆུ་ཤིང་དང་འདྲ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་སྙིང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'泡沫的自性是什么，色的自性也是那样'，是说泡沫的自性无我且无实体，是虚幻空洞的，色蕴的自性也是如此。以具有智慧眼观察色蕴，仔细审视时，因为是无我无自性且虚幻空洞的特性而住。
所谓'受如水泡'，苦、乐、不苦不乐三种感受是受，此处也应加上'蕴'字。受蕴如同水泡，为什么呢？因为无我且远离清净。比如某些众生在水中见到下雨时，出现如同水晶宝珠般的各种水泡，希望它们可以成为物品和装饰，用双手准备抓取时却消失了，未抓到的也是刚生即灭，见不到实物后想到：'啊！这是水泡啊，知道它是无我无自性的虚幻之物。'同样，以智慧眼和手观察审视苦乐等受蕴的有无等时，见到如同水泡一样无我无自性且虚幻，一切都是苦的特性、变化的，本性是刚生即灭的。
所谓'想如阳焰'，对境取相是想，境是色声等，相是白红等，执取是分别'这是白色不是红色'等。想蕴如同阳焰，为什么呢？因为无我且微小。比如某个想要水的人在春季被阳光炙热，眼见种种如水波般的阳焰，认为是水而为了饮用跑过去察看时，见到不是水后想到：'啊！这是阳焰啊，是无我虚幻无实体的。'同样，以智慧眼观察种种邪妄分别的想蕴，如实观察有无等时，见到无我无实体，因此想如同阳焰一样，不是我的自性，乃至不是补特伽罗的自性。
所谓'诸行如芭蕉'，造作种种善业、不善业、无记业是行，那也是众多行蕴。诸行蕴如同芭蕉树，为什么呢？因为无有实质。

།འདི་ལྟ་སྟེ། ཤིང་གི་སྙིང་པོ་སྲ་བ་འདོད་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་ལ་ཞིག་གིས་ཆུ་ཤིང་བཅད་དེ་འདབ་མ་ནས་མཐར་གྱིས་རྣམ་པར་བཤུས་ནས་དེ་ལ་མིག་གིས་ བལྟས་ཏེ་སྙིང་པོ་ཡོད་དམ་ཞེས་བརྟགས་ན།སྙིང་པོ་ཡོད་པར་མ་མཐོང་ནས། ཀྱེ་མའོ་འདི་གོ་ཆུ་ཤིང་གི་སྙིང་པོ་སྟེ། སྟོང་པ་དངོས་པོ་དང་རང་བཞིན་མེད་པའོ་ཞེས་སེམས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པ་ སྣ་ཚོགས་པ་ལ་དམ་པ་དང་སྙིང་པོ་ཡོད་དུ་རེ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་ཀུན་ཏུ་བལྟས་ནས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་། གཅིག་དང་དུ་མ་དང་། བདག་དང་ཕ་རོལ་དང་གཉིས་ཀའི་སྦྱོར་བས་ཡང་དག་པར་བརྟགས་ན་སེམས་ཙམ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་འདས་ པ་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཆུ་ཤིང་བཞིན་དུ་བདག་གི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་མཐོང་ངོ་།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེའང་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་ པོ་ནི་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་སྒྲིན་པོ་ཞིག་གིས་སྒྱུ་མའི་ཆ་ལུགས་ཀྱི་བཟོ་བོས་ལྷ་དང་མི་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། དུད་འགྲོའི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྱུ་མ་རྣམས་སྤྲུལ་བ་དེ་དག་ལ་མིག་གིས་ཀྱང་ཀུན་དུ་ལྟ་ཞིང་། རང་ བཞིན་དང་རྒྱུན་དུ་གནས་པར་རེ་ནས་བརྟགས་ན།རང་བཞིན་མེད་ཅིང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པ་ཡིན་པར་མཐོང་ནས། ཀྱེ་མ་འདི་གོ་སྒྱུ་མ་སྟེ། །སྟོང་པ་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །ཞེས་སེམས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ མིག་གིས་རང་བཞིན་དུ་རྒྱུན་དུ་གནས་པར་རེ་ནས་གཅིག་དང་དུ་མའི་ངོ་བོས་བརྟགས་ན།སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པར་མཐོང་ངོ་། །ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ནི་ཡང་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་ སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་མེད་པ་དག་ཀྱང་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཀུན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཡུལ་ལ་འཇུག་པར་མི་ནུས་ཏེ། གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པས་ན་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་འབྱུང་བ་ནི་རྨི་ ལམ་མོ།།དཔེར་ན་རྨི་ལམ་བདག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ནས་གང་ཟག་གི་བར་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་དགའ་བ་དང་མི་དགའ་བར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་མཐོང་བའི་ཚེ་དགའ་བ་དང་མི་དགའ་བའི་སེམས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་རྣམས་ ཀྱང་བདག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས་ན་གང་ཟག་གི་བར་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་མེད་མོད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུས་མཐོ་རིས་དང་ངན་སོང་གི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་བྲག་ཅ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ རྣམས་ནི་བྲག་ཅ་དང་འདྲ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་ཐ་སྙད་དང་སྨྲ་བ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་སྒྲ་ལ་བྲག་ཅའི་སྒྲ་བརྙན་བདག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས་ན་གང་ཟག་གི་བར་གྱི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་ཅིང་དོན་མེད་ཀྱང་སྒྲ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་དེ་ བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་སྒྲ་བརྙན་དང་འདྲ་བའི་མིང་དང་ཚིག་དང་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་མང་པོ་ཡང་ཡོད་དོ།།ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་མིག་ཡོར་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤོག་ཤོག་གམ་དར་རམ་རས་ལ་རི་མོ་སྣ་ཚོགས་བྲིས་ནས་བརྒྱངས་ཏེ་ཕུབ་ལ་ དེའི་ནང་དུ་མཚན་མོའི་མེ་མར་བུས་ན་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་ནི་མིག་ཡོར་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་སྣང་བརྙན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁང་པའི་ནང་གི་ཉི་ཟེར་འོད་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་གཅིག་དང་གཉིས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའོ། །ཡང་ན་གཞན་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་སྣང་བ་ནི་མིག་ཡོར་ སྟེ་།དཔེར་ན་སྡོང་པོ་ལས་མི་ལྟ་བུར་འཁྲུལ་པའོ།

比如，某个想要得到木材精髓坚实的人，砍伐了水木，从叶子开始逐渐剥离，用眼睛观察并思考是否有精髓，但未见到精髓，想到：'唉，这就是水木的精髓，是空性，无实体和自性。'同样地，对善、不善、无记等各种行蕴，希望有殊胜和精髓，用智慧眼观察后，以有无、一多、自他二者的结合等方式如实观察时，见到唯心、未生、超越有无，如同水木般无精髓，远离自性。
所谓'识如幻'，即了知色等境的识，也就是眼等八识。识蕴如幻，为什么呢？因为不稳固。比如，一个熟练的人，由幻术师变化出天、人、夜叉、畜生等各种幻相，用眼观察并希望其有自性和持续性地观察时，见到无自性且刹那即灭，想到：'唉，这就是幻术，是空性，无自性。'同样地，以智慧眼观察被各种业习气转变的识蕴，希望其有自性和持续性，以一多本质观察时，见到如幻般空性，无自性，刹那刹那灭。
所谓'诸蕴如梦'，即前述五蕴也如梦，为什么呢？因为无实义的境也成为所行境，并能享受可意和不可意。如是诸识不能趣入境，因为睡眠而生起各种分别念转，这就是梦。例如，梦不是我的自性乃至补特伽罗的自性，虽无实体，但见到可意不可意境时，生起喜不喜等各种心。同样地，诸蕴也非我的自性乃至补特伽罗的自性，虽无实体，但由各种善不善业因，生起善趣恶趣的乐苦。
所谓'诸蕴如谷响'，即诸蕴如回声，为什么呢？因为虽无实体却能发出各种言说。例如，对声音的回声非我的自性乃至补特伽罗的自性，虽无实体和意义，却能发出各种声音，同样地，一切法虽无我且本性寂静，但仍有如回声般的众多名、句、言说。
所谓'诸蕴如阳焰'，即在纸或绸缎或布上画各种图案后张开遮盖，在其中点夜灯，显现各种形相，这叫阳焰。或称影像，即依靠房内阳光显现一个或两个等形相。或者，在一处显现为他处，即如将树干错认为人一样。

།ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་མིག་ཡོར་དང་འདྲ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་མེད་ཀྱང་མིག་ཡོར་གྱི་དུས་ན་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་མེད་པར་ཡང་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ སུ་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་ངོ་།།ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་གཟུགས་བརྙན་དང་འདྲ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་མེད་ཀྱང་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་ཆུའི་ཟླ་བ་དང་། མེ་ལོང་དག་པའི་ནང་དུ་ བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་དུ་སྣང་བ་བདག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ནས་གང་ཟག་གི་བར་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་མེད་དུ་ཟིན་ཡང་བལྟར་སྣང་བ་ཙམ་ཡང་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དང་། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་བདག་གི་རང་ བཞིན་མ་ཡིན་པས་ན་གང་ཟག་གི་བར་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་མེད་ཅིང་རང་བཞིན་མི་དམིགས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྒྱ་མཚོ་དང་འདྲ་བའི་སེམས་མཉམ་པར་གནས་པ་ལས་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་བཞིན་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། གཟུགས་དང་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ སྣ་ཚོགས་འབྱུང་ཞིང་སྣང་བར་ཡང་བྱེད་དོ།།ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་སྤྲུལ་པ་དང་འདྲ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་མེད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བསམ་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལེན་པར་སྣང་ བས་སོ།།དཔེར་ན་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་བདག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས་ན་གང་ཟག་གི་བར་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གཟུགས་དང་དབྱིབས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁོར་ བར་འཇུག་པ་ཡང་བདག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ནས་གང་ཟག་གི་བར་གྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་མེད་མོད་ཀྱི་། འོན་ཀྱང་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེ་བར་སྣང་ངོ་། །གང་འདི་ལ་མཁས་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོང་དུ་ཕུང་པོ་ དཔེ་བསྟན་པའི་ཚུལ་དུ་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཀྱང་ འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ་།འཇིག་རྟེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་གྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་ མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་གོ།།དེ་ལ་མེད་པའི་དོན་ནི་མི་རྟག་པའི་དོན་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པས་ཀུན་བརྟགས་རང་བཞིན་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་དག་ པ་མ་ཡིན་པར་ཀུན་རྟོག་པའི་དོན་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བའི་དོན་ཏོ།།དེའང་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་བས་ན་གཞན་གྱི་དབང་གིས་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ཀུན་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ཙམ་དུ་སྡུག་བསྔལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ འབྱུང་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ།།རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ། རང་བཞིན་གྱིས་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཙམ་ཉིད་ཡོད་པའི་དོན་ནི་བདག་མེད་པའི་དོན་ཏེ། དེས་ན་སེམས་ཙམ་ཡོད་ཀྱི་དངོས་པོ་གཞན་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གཞན་གྱི་དབང་ཙམ་ནི་ཡོད་ཀྱང་། ཆོས་ སུ་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ནི་མེད་པས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཞེས་བྱའོ།།གང་ཟག་ཏུ་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱའོ།

诸蕴如幻影，为什么呢？因为虽然无实义，但如同幻影之时显现种种色相，如是虽无实义而三界的心与心所也生起种种形相。
所谓诸蕴如影像，诸蕴如影像者，为什么呢？因为虽无实义而成为正持者禅定之境界故。譬如水月及清净镜中显现面容影像，非是我之自性乃至非是补特伽罗之自性，虽无实体而仅有可见显现，如是禅定等自性及瑜伽士诸蕴亦非我之自性乃至非是补特伽罗之自性。虽无实体且自性不可得，然而从如海平静之心中，如影像显现般，解脱及色相、变化等种种形相生起显现。
所谓诸蕴如化，诸蕴如化者，为什么呢？因为虽无实义，菩萨们为成办一切众生事业而不颠倒发心，显现受生故。譬如天人等种种变化非是我之自性乃至非是补特伽罗之自性，虽无实体，然而显现种种色相形状，如是菩萨为众生利益而入轮回者，亦非是我之自性乃至非是补特伽罗之自性，虽无实体，然而生起显现种种生。
于此通达者即名为通达蕴之菩萨者，如上以譬喻显示蕴之方式通达蕴相之菩萨即是通达蕴者之义。
所谓蕴即是世间者，蕴即是指世间，世间相亦是何？故说世间亦是坏灭相，世间相即是刹那刹那坏灭相。为明显显示此义故，说世间自性即是自性无常，自性与相是同义。
其中无之义即是无常义，遍计相如兔角般一切时中皆无，故遍计无自性即是无常。
所谓自性苦者，非真实分别义即是自性苦义。此亦是依他起相。故依他起随如何执著能取所取分别，即成为苦之自性，成为种种苦生起之因。
自性空，自性无我者，唯有遍计义即是无我义，由此显示唯有心而无他实体。故虽有依他起唯分别，然无所执法实体故名自性空。因无所执补特伽罗实体故名自性无我。

།རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་དོན་ཏམ། དེ་དག་སྤངས་པའི་དོན་ ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་དངོས་སུ་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའོ། །དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་བའི་སེམས་ནི་གཉེན་པོས་ཞི་བར་བྱས་པ་མེད་ཀྱི། རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འབྱུང་བ་མེད་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་ནས་ཞི་བའི་བར་གྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་རང་བཞིན་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་མེད་པར་ཤེས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པའི་འོག་ཏུ་ཁམས་ལ་མཁས པ་བསྟན་པས་ན་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་འདོད་ནས།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁམས་ལ་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་སོ། །དེ་ལ་ཁམས་ཀྱི་དོན་ནི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་རྒྱུའི་དོན་ཏེ། ཁམས་དང་ས་བོན་དང་དབྱིངས་ནི་རྒྱུའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཏེ། གང་ལ་དམིགས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ཁམས་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཁམས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁམས་ལ་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ཆོས་ཀྱི དབྱིངས་ལ་འཇུག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཆོས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་དེ་དག་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པ་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་འཇུག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྟོགས་པས་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་འདིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ལ་བྱའོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་ཁམས་སོ་སོའི་ མཚན་ཉིད་དམིགས་པ་དང་རྟེན་ལྟ་བུས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཁམས་ལ་མཁས་པར་མི་འགྱུར་གྱི།གང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྟོགས་ན་ཁམས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གང་ཡིན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སའི་ཁམས་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སའི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དོན་དམ་པར་སའི་ཁམས་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སའི་ཁམས་ ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སའི་ཁམས་ཡིན་ན་སའི་ཁམས་སྲ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་སྲ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནམ་སྙམ་པ་ལ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྲ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སའི་ཁམས་ནི་སའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེའི་རང་ བཞིན་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་དབེན་པ་ཡིན་པས་སྲ་བ་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོགས་པ་སྟེ།དེའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྲ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆུའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་ བྱའོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འོག་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་མོད་ཀྱི་གཟུགས་སུ་རྣམ་པར་རིག་པར་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ལ་ གོང་མས་ནི་མིག་གི་ཡུལ་གྱི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་སྟོན་ཏོ།།འོག་མས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་འཛིན་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ལ་སོགས་པར་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་མཚུངས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ཁམས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བར་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ སུ་གནས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་མཚུངས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

关于'自性寂静'这一词，是指人我和法我分别念的息灭之义，或是断除彼等之义即称为自性寂静。而这实际上是圆成实相、胜义法界的清净性。对此颠倒显现的心，并非由对治力而使其寂灭，而是因为其自性本无生、无起而安住。
如是，从无常自性乃至寂静之间的自性，世间的自性也是如此。若了知彼等自性无有差别，则称为菩萨通达蕴。
在宣说通达蕴之后，为宣说通达界，为依所说而解释，故问：'云何为菩萨通达界？'其中界的含义是持相之义。或者是因的含义，界、种子、法界是因的异名，缘于此而生如来力、无畏等的因即称为界，通达此的智慧称为通达界。
云何为菩萨通达界？即是入法界智。法是指声闻、缘觉、佛陀的力、无畏等法。能生彼等诸法之因即称为法界，是胜义空性相。通达彼法界的智慧即称为入法界智。由于法界是以无分别智所通达，故此处智慧一词是指无分别智。
此处所说的意思是：并非通过了知眼等诸界各别相及所依等而成为通达界，而是以无分别智通达诸法的法界胜义相时，才是通达界。
为显示何为法界及如何入法界，故说：'法界虽是地界，然法界非地坚相。'胜义中地界以自性空故与法界无别，故法界即是地界。若认为法界既是地界，则如地界是坚相，法界是否也是坚相？对此说'法界非坚相'。地界是地的自性，其自性本空离，坚相是凡夫颠倒所执，非其相故，故说法界非坚相。
如是于水界等亦当随理配释。'法界虽是色界，然法界非眼识所了相'，以及下文'法界虽是色界，然非色所了相'这两句中，前者显示不作眼境之用，后者显示不持色相。如是于声等亦当随理配释。
'何故彼等相等'是说，从我界乃至一切法界安住种种相中，为何彼等相等的意思。

།སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པས་ན་དེ་ནི་མཚུངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་ཟག་གི་དངོས་པོ་དང་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོར་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། ཇི་ལྟར་བདག་གི་ཁམས་ལ་གང་ཟག་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པས་སྟོང་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་།ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཟག་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་དེ་སྟོང་པ་ཡིན་པར་འདྲ་བས་ན་ཆོས་དེ་དག་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཚན་མ་མེད་པར་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་གང་ ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པས་ན་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་།རླུང་དང་། ཟླ་བ་དང་། ཉི་མ་དང་། རི་དང་། རྒྱ་མཚོ་དང་། ཆུ་ཀླུང་དང་། མཚོ་དང་། དགོན་པ་དང་། ཕྱོགས་དང་། ཡུལ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མཚན་མ་སོ་སོར་ཆད་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་མཚན་ མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་མཚན་མ་མེད་པས་ན་ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ཁམས་གསུམ་གྱི་རྣམ་པར་མི་སྣང་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་མི་སྣང་སྟེ། དེ་དག་གཉི་ག་ལ་ཡང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་འདོད་པ་མེད་པ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའོ། །ལས་དགེ་ བ་དང་མི་དགེ་བས་མ་བསྐྱེད་ཅིང་།ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སྤྱོད་པ་མེད་པ་ནི་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པའོ། །འདས་པའི་དུས་སུ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། །མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མེད་པ་ནི་འབྱུང་བ་མེད་པའོ། །ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་གང་ཟག་དང་། ཆོས་ཀྱི་དངོས་ པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ།།བདག་གི་ཁམས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བར་དག་སྨོས་པ་རྣམས་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་སོ་སོར་མི་འདྲ་བ་མེད་པས་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐ་དད་པ་མེད་ པར་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་བྱ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་ཞིང་དྲི་མ་མེད་པ་དག་པར་འདྲ་བས་ན་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ། རང་བཞིན་མེད་པ། ཐོགས་པ་ མེད་པ།ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པ་ཡིན་པ་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། བྱེད་པ་དང་བྲལ་བ་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་། ཐོགས་པ་མེད་ཅིང་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པ་ཡིན་པས་ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཉོན་ མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་།ཕུང་པོ་རྣམས་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཚེའི་རྒྱུན་ཆད་པ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་མཚུངས་པས་དེ་དག་མཚུངས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།ཁམས་ལ་མཁས་པར་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་རྣམས་བསྡུས་ཏེ་བཤད་པའི་ཕྱིར། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ལ་འཇུག་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ལ་འཇུག་པ་ཚད་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་ རྒྱ་ཆེ་བ་འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་དཔག་ཏུ་མི་རུང་ཞིང་།ཚད་མེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་ཆུད་པ་དེ་ལ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་གང་བསྟན་པ་དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁམས་ ལ་མཁས་པ་ཞེས་དངོས་སུ་གསུངས་ཏེ།གང་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་རྟོག་པའི་ཁམས་ལ་མཁས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སྒོ་ནས་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་སྒོ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ།ཁམས་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཚུལ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་སྒོར་དགོངས་པ་སྟེ། ཚུལ་ནི་རང་བཞིན་ལ་བྱའོ།

关于'由于空性相等故为相等'这句话，人我实体和法我实体无自性即是空性。如同我界中无人我实体和法我实体而为空性一样，虚空界和法界等也同样无人我实体和法我实体而为空性，由于相似故称这些法为相等。
关于'无相相等'这句话，由于如是无人我和法我实体，故地、水、火、风、月亮、太阳、山、大海、河流、湖泊、旷野、方位、地域等事物的各别相状实体都不存在，故称为无相。
如是由于无相，三界一切都不显现为三界相，涅槃也不显现为涅槃相，对这两者都毫无欲求，即是无愿。不由善恶业所生，无善恶业行为，即是无为。过去时未生即是无生。未来时不会生起即是无起。现在时无人我和法我实体即是无实体。
从我界乃至一切法界所说诸法，在胜义法界空性中为一味自性，无各别相状差异，故一切法无差别相等。
由于这一切都远离所知障和烦恼障，自性光明无垢清净相同，故称为无障碍相等。
如虚空界无所缘、无自性、无障碍、遍一切处，如是这些法也远离能所缘、远离能取所取自性、无障碍且遍一切处，故称为与虚空界相等。
涅槃是断除一切烦恼、诸蕴寂灭、断绝生命相续、超越一切事物自性、具空性自性，如是一切法也具有此自性，故由于与涅槃界相等而称为相等。
为总摄广说界善巧，故说'入有为界和无为界无量'等。如上所说方式，有为和无为法深广无法衡量，一切皆融入一味空性中，此即称为入有为和无为。
因此，对所说之法从法界理趣门而入，此即明确宣说为菩萨界善巧，即显示于所说一切有为无为法中通达法界自性的界善巧。
'从门而入'是说以色等诸界为证悟法界之门，意趣是以不缘取彼等界之自性作为证悟法界理趣之门，'理趣'是指自性。

།ཡང་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱང་ཚད་མེད་པས་དེ་དག་སོ་སོའི་རང་བཞིན་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡང་ཚད་མེད་ལ། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ ཁམས་ཀྱང་ཚད་མེད་དེ།དེ་དག་སོ་སོའི་རང་བཞིན་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་ཡང་ཚད་མེད་པས་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ལ་འཇུག་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ལ་འཇུག་པ་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་བསྟན་པ་དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ཁམས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གང་བསྟན་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ཚད་མེད་པ་བསྟན་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཚུལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། དྲི་མ་མེད་ཅིང་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཚུལ་དེ་ཉིད་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ ཅད་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ཡིན་པས་ན།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྒོ་ད་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཞུགས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁམས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཁམས་ ལ་མཁས་པའི་འོག་ཏུ་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་བསྟན་ཏེ།ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་འདོད་ནས། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དྲིས་སོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་འཕེལ་བའི་སྒོ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དེ། སྐྱེ་མཆེད་ལ་ མཁས་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་སྟེ།མཁས་པའི་སྒྲ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། མཚན་ཉིད་རྟོགས་པའོ། །སྐྱེ་མཆེད་གང་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ན་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་འཇུག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། སྐྱེ་ མཆེད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བཤད་པ་དང་སྦྱར་ན་སྐྱེ་བའི་གནས་འབའ་ཞིག་ལ་མི་བྱའི།།འདུ་བའི་གནས་ལ་ཡང་བྱ་སྟེ། འདིར་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་རོ་གཅིག་པར་འདུས་པས་ན། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་གསུངས་སོ། །འཇུག་པ་ནི་རྟོགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྟོགས་ན་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་མོད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའང་། མིག་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གཉིས་སྟོང་པ་ཉིད ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཐ་མི་དད་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ།གཞན་ནི་གང་དུ་ཁམས་བཤད་པ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་མེད་པས་ན། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་ མཆེད་ནི་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཀྱང་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྟོང་པའོ། །སྟོང་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ བསྟན་པར་བཞེད་ནས།གཞན་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་ནི་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་ནི་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱང་བདག་མ་ཡིན་ལ། བདག་ཅེས་བྱ་བ་དབང་བྱེད་པ་གཞན་གྱི་ཡང་མ་ཡིན་པས་བདག་གིས་སྟོང་ པ་བྱའོ།།ཡང་ན་གང་ན་མེད་པ་དེ་ལ་དེས་སྟོང་སྟེ་། ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས་ཀྱང་། རི་དྭགས་དགྲའི་མའི་ཁང་བཟངས་འདི་ཕག་དང་ལུག་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་སྟོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཡང་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་བདག་དང་བདག་གི་མེད་པས་ན་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་ དུ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ།

或者说，有为法也无量，所以要了知它们各自的自性也无量，无为界也无量，要了知它们各自的自性也无量，因此进入有为界和无为界是无量的。
对于所说的这些，从法界之理门而入，这就是菩萨界善巧。所说的是有为界和无为界无量的开示。法界之理就是法界的自性，无垢且遍一切。由于法界之理就是了知一切法的方便，所以称为法界之理门。从此门了知一切法空性一味，这就是从法界之理门而入，如此趣入则称为菩萨界善巧。
在界善巧之后宣说处善巧，为了如所说般解释，因此问道：'什么是菩萨处善巧？'心和心所生起增长之门是处，处善巧就是善巧于处，善巧一词是指了知处的自性和特征。
为了说明什么是处以及在世间如何成为处善巧，所以说'即是入于法处智慧'。若结合处这个词的解释，不仅指生起之处，也指聚集之处。此处也是因为一切法归于法界一味，所以说法界为法处。入是指了悟，以智慧了悟清净法界则称为处善巧。
'法处即是眼处，但处非见相'等等，由于眼和法界二者在空性相上无别，所以如此说。其他应当如前界中所说般理解。或者说，眼处的自性空性即是法界，法界也无异于此，所以说'法处即是眼处'。
因此《般若波罗蜜多经》中也说：'色即是空，空即是色'等。为了说明处善巧的其他分类，又说：'复次，处善巧即是了知眼处无我我所空'。眼处等既非我，也非其他作主宰的我所，故说我所空。
或者说，于何处无彼，彼即由彼空，如《楞伽经》中说：'鹿敌女宫殿中无猪羊等故空。'此处也是因为眼处无我和我所，所以说空。同样也可应用于耳等处。

།མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་པར་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་སྙམ་པ་ལ། འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་རིགས་པས་བརྟགས་ན་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་པར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་གསུངས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ་མིག་ནི་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་སྟེ། འདི་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་བདག་དང་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དང་སྦྱར་ཏེ། བདག་དང་བདག་ གིས་སྟོང་པ་འདི་ནི་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དེའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ལྟར་གང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་འབྲི་བར་མི་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན། མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་སྟེ། རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བར་དགག་ཅིང་དབྱེར་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱང་མི་སྩོགས། དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱང་བྲི་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་ པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་བླང་བར་མི་བྱ་ལ།མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་འཕེལ་བར་མི་བྱེད་ཅེས་སྟེ་། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་འདོར་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱང་བྲི་བར་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མི་སྩོགས་ལ། དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱང་བྲི་བར་མི་བྱེད་ན། སྤོང་བ་ དང་སྤེལ་བར་འགྱུར་བས་གཉིས་སུ་འདུ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་སྙམ་པ་ལ།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་འདུ་ཤེས་གཉིས་སུ་མི་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཆུད་མི་གསོན་པས་མི་དགེ་བ་མི་སྩོགས་ཤིང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱང་བྲི་བར་མི་བྱེད་མོད་ཀྱི་དོན་ དམ་པར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་གཉི་ག་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པས་འདི་ནི་དགེ་བ་འདི་ནི་མི་དགེ་བ་ཞེས་འདུ་ཤེས་གཉིས་སུ་མི་འགྱུར་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་བསྟན་པར་འདོད་ནས་གཞན་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ མཁས་པ་ནི་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གནས་དང་།རྟེན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ། གང་མིག་གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་མཐོང་ལ་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཀྱང་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ་།།གཟུགས་ཁ་དོག་མཛེས་པ་དབྱིབས་དང་ལྡན་པ་མཐོང་ནས་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་ན། མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གནས་དང་། རྟེན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་ནས་གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་ འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནང་གི་དངོས་པོ་དང་།ཕྱིའི་དངོས་པོ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པས་གཟུགས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་དུ་ཟིན་ཀྱང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ཡང་མངོན་དུ་མི་ལེན་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཁོར་བའི་ཆོས་ཀྱང་མི་སྤོང་བ་ འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་།སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མདོར་ན་ སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འཕགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་།འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་རིང་དུ་སོང་ཞིང་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ནི་འཕགས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བའི་སྒོ་ལ་འཕགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་མདོ་ལས་ཀྱང་། འཕགས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་འདོད་ཆགས་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་དང་། གཏི་མུག་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

关于眼处等如何通达无我我所空性的疑问，圣者无尽慧以理证观察，不仅眼处是无我我所空性，而且世尊也已通达并宣说，为了显示这一点，世尊说：'眼是无我我所空性，这是它的自性'等。这里'这'字与'我我所'词相连，意思是无我我所空性是眼处的自性。
如'不增诸处'等所说，如前所述，眼处等是无我我所空性，因为无自性，所以通过眼处等门不生起心和心所，也无分别。
'不积集不善法，善法也不减少'是说由于处自性空，通过处门不应取贪欲、嗔恨等不善法，不增长不善法，也不舍弃善法，所以善法也不减少。
如此不积集不善法，善法也不减少，可能会想是否会因为舍弃和增长而产生二相，对此说'于善不善无二想'等。虽然由于不失坏业果而不积集不善法，善法也不减少，但胜义中通达善不善二者无自性，所以不生起'这是善，这是不善'的二相，这就是菩萨的处善巧。
又为显示处的其他形式而说：'复次，处善巧是眼处为贪欲处，所缘是色处。若见眼色离贪，而不现证离贪法，这就是菩萨的处善巧'等。
见到色彩美丽具有形状时生起贪欲，眼处是贪欲处，所缘是色处。眼见色后生起对色的贪欲等，由于贪欲的内在因和外在因都无自性，即使离于色贪，也不取证偏于寂静一边的离贪法，也不舍弃色等轮回法，这就是菩萨的处善巧。声等处也可以相应理解。
为了总结广说处义，说'圣处和非圣处'。简言之，处有二种：圣处和非圣处。其中远离烦恼、断除烦恼的是圣者，他们生起和出现的门称为圣处。因此经中也说：'何为圣者？即是完全断除贪欲、完全断除嗔恨、完全断除愚痴者。'

།གང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མ་སྤངས་པ་ནི་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བའི་སྒོ་ནི་འཕགས་པ་མ ཡིན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་མདོ་ལས། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གང་ཞེ་ན། གང་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་ཐོབ་པ་སྟེ། ཉེ་བར་བསམས་པས་སེམས་པ་དང་། ཉེས་པར་བྱ་བའི་ལས་བྱེད་པ་དང་། ཉེས་པར་སྨྲ་བ་བརྗོད་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་འཕགས་པ་ རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བའི་སྒོ་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་།འཕགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་གང་ལམ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། མཉན་པ་རྣམས་གཏན་ལ་འབེབས་ཤིང་སེམས་པ་དང་། བསམས་པ་རྣམས་ ཞི་གནས་ལྷག་མཐོང་གི་སྒོ་ནས་བརྟེན་ཏེ།དང་པོ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་སྒོམ་པ་དང་། དེ་ནས་དྲོ་བར་གྱུར་པའི་དུས་ན་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་སྒོམ་པ་དང་། དེ་ནས་སྤྱི་བོའི་ཚེ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་སྒོམ་པ་དང་། དེ་ནས་བཟོད་པའི་དུས་ན་དབང་པོ་ལྔ་སྒོམ་པ་དང་། འདི་ནས་ འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་དུས་ན་སྟོབས་ལྔ་སྒོམ་པ་དང་།དེ་ནས་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་སྒོམ་པ་དང་། དེ་ནས་བསྒོམ་པའི་ལམ་ན་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་བསྒོམ་པ་ནི་ལམ་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལམ་བསྒྲུབ་པ་ལས་འཕགས་པ་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བས་ ན་ལམ་བསྒྲུབ་པ་ནི་འཕགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ།།འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བའི་སྒོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་གང་ལམ་དང་མི་མཐུན་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལས་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། བསམ་པ་འམ། སྒོམ་པ་ ལ་མི་འཇུག་པ་ནི་ལམ་དང་མི་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འམ།ཡང་ན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒོམ་པ་རྣམས་ནི་འཕགས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པས་ན། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ན་སེམས་ཅན་རྣམ་པ་བཅུ་ནི་ལམ་དང་མི་མཐུན་པ་སྟེ། བཅུ་གང་ཞེ་ན། རབ་ཏུ་ འབར་བའི་སེམས་ཅན་དང་།དགྲའི་དབང་དུ་སོང་བའི་སེམས་ཅན་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཟིར་བའི་སེམས་ཅན་དང་། མུན་པས་སྒྲིབ་པའི་སེམས་ཅན་དང་། ལམ་ངན་པར་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་དང་། འཆིང་བ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་དང་། ཟས་མཆོག་དུག་དང་འདྲེས་ པ་ལ་ཞེན་པའི་སེམས་ཅན་དང་།ལམ་རབ་ཏུ་སྟོར་བའི་སེམས་ཅན་དང་། ལམ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་དང་། ཉམ་ཆུང་བའི་སེམས་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་རབ་ཏུ་འབར་བའི་སེམས་ཅན་ནི་གང་འདོད་པའི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པ་རྣམས་སོ། །དགྲའི་དབང་དུ་སོང་བའི་སེམས་ཅན་ནི་ དགེ་བ་ལ་ཞུགས་པ་བདུད་ཀྱིས་བར་ཆད་བྱས་ནས་དགེ་བ་བཏང་བ་རྣམས་སོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཟིར་བའི་སེམས་ཅན་ནི་གང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་སོ། །མུན་པས་སྒྲིབ་པ་ནི་རྔོན་པ་ལ་སོགས་པ་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཏེ། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ མྱོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལམ་ངན་པར་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཏེ། འཁོར་བའི་ལམ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཆིང་བ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་ནི་ལྟ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བཅིང་བ་དམ་པོས་བཅིངས་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཐར་པའི་ ལམ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་སོ།།ཟས་མཆོག་དུག་དང་འདྲེས་པ་ལ་ཞེན་པའི་སེམས་ཅན་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཁ་ཟས་ཞིམ་པོ་དུག་དང་འདྲེས་པ་འཕྲལ་དུ་བདེ་བ་ཡང་འཆི་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རོ་ལ་ཆགས་པ་ ཡང་ཕྱིས་དེ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ལམ་སྟོར་བའི་སེམས་ཅན་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་རྣམས་ཏེ། ཐར་པའི་ལམ་ནོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་ནི་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པའོ། །ཉམ་ཆུང་བའི་སེམས་ཅན་ ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པར་མི་བཏུབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཏེ།དེ་ནི་ལམ་དང་མི་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལམ་དང་མི་མཐུན་པས་ན་དེ་དག་ལ་འཕྲལ་དུ་འཕགས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དོ།

凡是未断除烦恼者即非圣者，彼等生起和产生之门即称为非圣处。因此经中说：'何为凡夫？即未获得圣法者，以邪思而思维，造作邪业，说邪语者。'
为显示圣者生起和产生之门，故说'圣处即是正确修行道'。依止善知识听闻正法，对所闻之法作抉择思维，对所思维之法依止止观，首先修习四念住，然后在暖位时修习四正断，在顶位时修习四神足，在忍位时修习五根，在世第一法位时修习五力，然后在见道时修习七觉支，在修道时修习八正道支，此即称为修行道。由于从修行道中生起和产生圣者，故修行道即是圣处。
为显示非圣者生起和产生之门，故说'非圣处即是与道不相顺者'。不从善知识处听闻正法，不入思维或修习，即称为与道不相顺；或者颠倒修习止观者，因为不能成为圣者，故称为非圣处。
或者十种众生是与道不相顺者。何为十种？极度炽燃的众生、为敌所制的众生、为苦所逼的众生、为暗所障的众生、入恶道的众生、具大束缚的众生、贪著杂毒妙食的众生、迷失道路的众生、入邪道的众生、怯弱的众生。
其中，极度炽燃的众生即是贪著欲乐者。为敌所制的众生即是已入善法而被魔障碍而舍弃善法者。为苦所逼的众生即是地狱众生。为暗所障者即是猎人等极度行邪行者，因为迷醉于业的果报。入恶道的众生即是决定不般涅槃法者，因为轮回之道相续不断。具大束缚的众生即是被种种见解的坚固束缚所缚的外道，入于解脱邪道者。
贪著杂毒妙食的众生即是贪著禅定乐者，如同美食掺毒虽暂时安乐却成为死因一样，贪著禅定之味也将后来退失。迷失道路的众生即是增上慢者，因为错失解脱之道。入邪道的众生即是不定种性者入小乘之道。怯弱的众生即是不能圆满二资粮的菩萨。
此即称为与道不相顺。因为与道不相顺，故彼等暂时不能成为圣者，故为非圣处。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལམ་ལ་ གནས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ལམ་དེ་ལ་གནས་པའོ།།ལམ་དང་མི་མཐུན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལམ་དང་མི་མཐུན་པ་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་བཅུ་པ་རྣམས་ཏེ། སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པའོ། ། ལམ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་མི་འདོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཉམས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ལྟར་ཤེས་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་བཤད་པའི་འོག་ཏུ་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར བསྟན་པ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་འདོད་ནས།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་ཤིང་བཤད་པ་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་མ་ནོར་བ་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་སླུ་བ་ཡིན་ པས་ན་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།བདེན་པ་དེ་ལ་མཁས་པ་ནི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་སྟེ། བདེན་པའི་རང་བཞིན་དང་། མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པའོ། །འཇུག་པ་བཞི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྟོགས་པ་བཞི་འམ། ཤེས་པ་བཞི་ནི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་རྟོགས་པ་ལ་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །བསྟན་པ་དང་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྟོགས་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། གང་འདི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བསྟན་པའི་ཚུལ་བཤད་དོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་བཤད་ཅེ་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་།རྒྱུ་མདོར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་འབྲས་བུ་མདོར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་བསྟན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུ་མདོར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་བསྟན་ པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའོ།།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མདོར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་པ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུ་མདོར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་པ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པའོ། །ཡང་ན་ནད་དང་། ནད་ཀྱི་གཞི་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། སྨན་ ལྟ་བུར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བདེན་པ་བཞི་ཉིད་དུ་བཤད་དེ།མི་མང་མི་ཉུང་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ནད་ལྟ་བུ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ། །ནད་ཀྱི་གཞི་ལྟ་བུ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པའོ། །ནད་མེད་པ་ལྟ་བུ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པའོ། །སྨན་ལྟ་བུ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པའོ། །ཡང་ན་མེ་ དང་ཤིང་དང་།མེ་ཞི་བ་དང་། མེ་འགོག་པའི་རྒྱུ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བསྟན་ཏེ་མེ་ལྟ་བུ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་སྟེ། མེའི་གདུང་བ་དང་འདྲ་བར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གདུང་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིང་ལྟ་བུ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་སྟེ། ཤིང་མེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་ བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མེ་ཞི་བ་ལྟ་བུ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ་སྟེ། མེའི་གདུང་བ་ཞི་བ་དང་འདྲ་བར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གདུང་བ་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། །མེ་ཞི་བའི་རྒྱུ་ལྟ་བུ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་སྟེ། འགོག་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ ན་བུ་ལོན་དང་།དབུལ་བ་དང་། བུ་ལོན་སྦྱངས་པ་དང་། གཏེར་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་བདེན་པ་བཞིའོ། །བུ་ལོན་ལྟ་བུ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་སྟེ། རྟག་ཏུ་ཡིད་མི་བདེ་བའི་གདུང་བ་དང་ལྡན་པས་སོ། །དབུལ་བ་ལྟ་བུ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་སྟེ། དབུལ་ བའི་རྒྱུས་བུ་ལོན་ཆགས་པ་དང་འདྲ་བར་ཀུན་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'菩萨住于道'这句话，是指安住于前面所说的道。'对于行于违背道法的众生生起大悲心'这句话中，是指对于安住于违背道法的十种众生，对这些众生生起大悲心。'也不舍弃道的处所'这句话，意思是不会从道的处所退失，这就是其含义。如此了知者即称为'菩萨善巧于处所'。
在解说完善巧于处所之后，接着显示善巧于谛。为了按照所显示的方式解说，'什么是菩萨善巧于谛？'其中'于此'的含义如前所说。由于如来所说、所解释的诸法是不颠倒、不错误、真实、不欺诳的，所以称为'谛'。善巧于此谛即是善巧于谛，也就是如实通达谛的自性和特征。
'四种趣入是菩萨善巧于谛'这句话中，四种通达或四种了知即是菩萨善巧于谛，意指通达四圣谛。为了使人理解教说和解释的方式，故问'什么是四种趣入'等，即是问'什么是四种通达'的意思。
以'此即是苦的了知'等说明教说的方式。以'关于苦的了知'等说明解释的方式。为什么要解说四圣谛呢？为了简要而如实地显示染污分和清净分的果与因，所以解说四圣谛。
其中，简要而如实地显示染污分的果即是苦谛。简要而如实地显示染污分的因即是集谛。简要而如实地显示清净分的果即是灭谛。简要而如实地显示清净分的因即是道谛。
或者，为了显示如病、病因、无病和药的譬喻而说四谛，既不多也不少。其中，如病即是苦谛，如病因即是集谛，如无病即是灭谛，如药即是道谛。
或者，由于如火、柴、火息灭和灭火之因的譬喻而显示圣谛。如火即是苦谛，因为如同火的炽热般具有苦的逼迫。如柴即是集谛，因为如同柴是生火之因一样，集也是生苦之因。如火息灭即是灭谛，因为如同火的炽热息灭一样，苦的逼迫也息灭。如灭火之因即是道谛，因为成为获得灭的因。
或者，由于如债务、贫穷、还清债务和宝藏的譬喻而成为四谛。如债务即是苦谛，因为恒常具有心不安乐的逼迫。如贫穷即是集谛，因为如同由贫穷之因而负债一样，由集之因而生苦。

།བུ་ལོན་སྦྱངས་པ་ལྟ་བུ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ་སྟེ། བུ་ལོན་སྦྱངས་ན་བུ་ལོན་གྱི་མི་བདེ་བ་མེད་པ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཏེར་ལྟ་བུ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་སྟེ། གཏེར་ བུ་ལོན་སྦྱོང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་འདྲ་བར་ལམ་ནི་འགོག་པ་འཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཕུང་པོ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྤུངས་ཤིང་ཚོགས་སུ་གྱུར་པའི་ ཕྱིར་ཕུང་པོ་སྟེ།དེའང་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །ཕུང་པོ་དེ་དག་སྒྱུ་མ་དང་གཟུགས་བརྙན་ཙམ་དུ་སྣང་མོད་ཀྱི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ན་མི་སྐྱེ་བའོ། །འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ལས་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དག་ སྡུག་བསྔལ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་།ཐོག་མ་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པར་ཤེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པའོ་། །ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གང་སྲིད་པ་ལ་ལེགས་པར་འཇོམས་པའི་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་སྲིད་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ མདོ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས།ཡང་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་། དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་དག་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །དེ་ལ་སྲེད་པ་ནི་སྒོ་གསུམ་གྱིས་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་འབྱུང་བའི་སྲིད་པ་འདོད་པ་དང་། ཡུལ་ འདོད་པའོ།།དེ་ལ་ཡང་འབྱུང་བའི་སྲིད་པ་འདོད་པ་འདི་ཡང་སྲིད་པ་འདོད་པ་འབྱུང་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་འདོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡུལ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ཡིད་བདེ་ཞིང་ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡུལ་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་འདོད་པ་དང་ལྡན་ པའོ།།དེ་ལ་ཡུལ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ཡིད་བདེ་ཞིང་ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡུལ་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བར་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ལེགས་པར་འཇོམས་པའི་ ཤེས་པ་ནི་སྲིད་པ་དེ་དག་མ་ལུས་པར་སྤང་བའི་ཐབས་ཤེས་པ་སྟེ།འཇོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤོང་བའི་དོན་ཏོ། །ཉན་ཐོས་དག་ལྟར་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་སོགས་པར་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྲེད་པ་ཞེས་ བྱ་བ་རབ་ཏུ་སྤང་བའི་ཐབས་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།འགོག་པ་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འགོག་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་རྣམས་མི་འབྱུང་བའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་མ་རིག་པ་མི་འབྱུང་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་རྣམས་མི་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་ བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཀུན་ཏུ་གཏི་མུག་པ་སྟེ། མ་རིག་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་ནས་ཕྱིས་དེའི་རྒྱུད་ལ་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ནི་མ་རིག་པ་མི་འབྱུང་བའོ། །བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒྲས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་གྱི་བག་ལ་ཉལ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དག་མ་ལུས་ པར་སྤངས་ནས་ཕྱིས་དེའི་རྒྱུད་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་བག་ལ་ཉལ་རྣམས་མི་འབྱུང་བའོ།།བག་ལ་ཉལ་སྨོས་པས་མ་རིག་པ་ཡང་སྨྲས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། མ་རིག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་སྟེ། གཙོ་བོ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མིང་གིས་བཀར་ཏེ་སྨོས་ཏེ། ཡང་ན་མ་རིག་པ་བག་ ལ་ཉལ་བས་ན་མ་རིག་པས་བག་ལ་ཉལ་ཏེ།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་བག་ལ་ཉལ་རྣམས་ཐོག་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པས་མཐའ་འགག་པ་ཡང་མེད་པ་ནི་མ་རིག་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་རྣམས་མི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དག་ལྟར་ཞི་བ་དང་གྱ་ནོམ་པ་ ལ་སོགས་པ་རྟོག་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་བག་ལ་ཉལ་རྣམས་ཐོག་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པས་མཐའ་འགག་པ་ཡང་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་འགོག་པ་ཞེས་བྱའོ།

如同还清债务一般是灭谛，就像还清债务后没有债务的痛苦一样，因为诸苦不存在。如同宝藏一般是道谛，就像宝藏成为还清债务的因一样，道成为获得灭的因。
为了说明何为苦的了知，所说'所谓苦的了知，是了知诸蕴不生'。因为是积聚集合，故为蕴，即色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴。虽然这些蕴如幻影般显现，但因自性无生故为不生。如是，声闻圣者们对五蕴不是了悟为苦、无常等，而是了知从本初即自性无生，这是苦的了知。
为了说明集的了知，说'是善巧摧毁有的了知'。其中何为有？如经中世尊所说：'能生再有、具喜贪、于彼彼处现前欢喜的渴爱。'其中渴爱以三门趣入，即欲求再有、欲求境。其中欲求再有即是能生再有。欲求境有二种：于已得境生喜极为贪著，及于未得境欲求结合。其中于已得境生喜极为贪著即是'具喜贪'。于未得境欲求结合即是'于彼处现前欢喜'。
善巧摧毁的了知即是了知断除一切有的方法，摧毁即是断除之义。不像声闻那样了悟集谛为因缘等，而是了知断除名为渴爱的贪欲自性这一苦蕴生起之因的方法，这叫做集的了知。
为了说明灭的了知，说'所谓灭的了知，是无明及诸随眠不生。'即是无明不生及诸随眠不生。其中无明是于真实性愚痴，完全断除无明后不再生起于其相续中，这是无明不生。随眠之词指贪等其他烦恼的随眠，完全断除后不再生起于其相续中，这是诸随眠不生。
虽然说随眠也说了无明，但无明是一切烦恼生起之因，为了显示其重要性而特别提出。或者说，因无明随眠故称无明随眠，由于无明等随眠从本初即无生，故也无终灭，这叫做无明及诸随眠不生。
对于灭谛，不像声闻圣者那样了悟为寂静、妙等，而是了知无明等诸随眠从本初即无生故也无终灭，这叫做灭。

།ལམ་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལམ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲོ་མི་འདོགས་པ་ སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ཡང་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་པ་དག་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་སྒྲུབ་པར་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་གཉི་ག་ཡང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་དེ་ཉིད་ལ་ སྒྲོ་འདོགས་པ་མེད་པ་ནི་ལམ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་རོ་གཅིག་པས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའོ། །མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལས་སྤང་བ་དང་། བླང་བ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་སྒྲོ་མི་འདོགས་པ་ནི་ལམ་ཤེས་པའོ། །དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདེན་པ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བདེན་པ་བཞི་པོ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདེན་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི བདེན་པ་ཤེས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་དེ་ལྟ་བུར་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཤེས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འཕགས་པར་འགྱུར་བའི་བདེན་པ་ ཡིན་པས་ན་འཕགས་པའི་བདེན་པ་འམ།འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་དེ་དག་དེ་ཁོ་ན་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་བདེན་པའི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་ཀྱི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་མི་མཐོང་བས་ན་། དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཞེས་ བྱའོ།།ཡང་ན་འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་པའི་བདེན་པ་ཡིན་པས་ན་འཕགས་པའི་བདེན་པ་སྟེ། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པས་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་འཆད་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱི་བསྟན་པ་འཛིན་པ་དང་།འཕགས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གོང་དུ་བསྟན་པ་ལྟ་བུར་རོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཡིན་ལ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཡང་ན་སྐབས་འདིར་ ཤེས་རབ་བཤད་པས་ཤེས་རབ་ཉིད་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་སྟོང་པར་རྟོགས་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པ་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་ཅིང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བདེན་པ་བཞི་ རྟོགས་ཀྱང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ཅིང་ཐབས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་ཡང་བྱེད་དོ།།འདིས་ནི་ཐབས་ཀྱིས་ཟིན་པར་བསྟན་ཏོ། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདེན་པ་ལ་ མཁས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུར་བདེན་པ་བཞི་པོ་ཤེས་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པའོ།།བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་གཞན་ཡང་བསྟན་པར་བཞེད་ནས་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདེན་པ་རྣམ་ པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བདེན་པ་བཞི་བཤད་པ་ཙམ་དུ་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། བདེན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ། །འདིར་ཡང་བསྟན་པ་དང་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གང་འདི་ཀུན་རྫོབ་ ཀྱི་བདེན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྟན་པའི་ཚུལ་ལོ།།དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཤད་པའི་ཚུལ་ལོ། །ཀུན་རྫོབ་ཉིད་བདེན་པ་ཡིན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ། སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་ཙམ་དུ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་རྣམས་དེ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དོན་དམ་པ་ཉིད་བདེན་པ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ། མི་སླུ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་རོ།

为了教授道智，说'道智'即是对一切平等性法不增益。对于道谛，不像声闻圣者那样理解为断除烦恼分和成就清净分，而是通过了悟烦恼和清净两分皆平等，对此无所增益，这就是道智。
或者，一切法如虚空般一味，故成平等性。对于平等性诸法，不增益应断、应取、常、无常、有、无、生、不生等，这就是道智。
'这是菩萨的谛智'，即如前所说四谛的方式而了知，称为菩萨的谛智。为了显示菩萨的谛智也为智慧和方便所摄持，故说'虽然菩萨以智慧和智识如是通达四圣谛'等。
因为是成为圣者的谛，故称圣谛；或因是圣者们的谛，彼等如实以真实方式了知和见到，而凡夫不能如实了知和见到，因此称为圣谛。
或者，因为是圣者佛陀和佛陀的声闻所说的谛，故称圣谛。非圣者所说的也因如来加持而宣说，以及持守世尊教法，成为成圣之因，故称圣谛。
'如是'即如前所说。了悟自相是智慧，了悟共相是智识。或者，此处说智慧，即如前所说方式通达空性称为智识，这显示为智慧所摄持。
'为观待有情而不现证，且令诸有情成熟'，即虽然如是通达四谛，但因大悲心为了利益有情，不像声闻那样现证偏向寂灭的涅槃，而以种种方便令有情成熟。这显示为方便所摄持。
'这是菩萨善巧谛智'，即如前所说为方便和智慧所摄持而了知四谛，这是菩萨善巧谛智。
为了显示其他谛相，说'复次，菩萨谛有三种'等。'复次'意为不仅仅是前面所说的四谛，还有三种谛。
此处也应当了知是以宣说和解释的方式，'此世俗谛'等是宣说的方式。'何为世俗谛'等是解释的方式。
世俗即是谛，故为世俗谛，如幻如阳焰般显现的诸法能如是作用故。胜义即是谛，故为胜义谛，因为是不欺诳的本性而无颠倒故。

།མཚན་ཉིད་བདེན་པ་ཡིན་པས་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པར་མ་ནོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བདེན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་བཤད་ཅེ་ན། སེམས་ཅན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་དོན་དུ་དགོངས་ནས་བདེན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་བཤད་དེ། སེམས་ཅན་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པའི་སེམས་ཅན་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སེམས་ཅན་དང་། ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་ལ་ཀུན་དུ་མགོ་རྨོངས་པའི་སེམས་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་མ སྨིན་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་བསྟན་ཏོ།།ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་ལ་ཀུན་དུ་མགོ་རྨོངས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་ས་བཅུ་ པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་།སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚིམ་པར་བྱེད་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །བགྲོད་པ་གཅིག་པུ་ལ་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་རབ་ཏུ་ ཤེས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་བཤད་པར་བཞེད་ནས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དང་ཡི་གེ་དང་སྒྲ་དང་བརྡས་བསྟན་པ་ཇི་སྙེད་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྙེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཐམས་ཅད་དང་སྦྱར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཇི་སྙེད་པ་དང་། ཡི་གེས་བསྟན་པ་ཇི་སྙེད་ པ་དང་།སྒྲས་བསྟན་པ་ཇི་སྙེད་པ་དང་། བརྡས་བསྟན་པ་ཇི་སྙེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཇི་སྙེད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ཇི་ཙམ་ཡོད་པའི་དོན་དྲངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ནི་བསྟན་པའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བཤད་པ་སྟེ། ཡི་ གེ་ནི་ཨ་དང་ཀ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཀྱི་ལུང་དང་འབྲེལ་པ་རྣམས་སོ།།སྒྲ་ནི་གསུང་རབ་ཀྱི་ལུང་དང་འབྲེལ་པ་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་རྐང་པ་རྣམས་སོ། །བརྡ་ནི་དོན་སྟོན་པར་ནུས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ནུས་པའི་ཚིག་གི་རྐང་པ་རྣམས་སོ། །ཇི་སྙེད་ཅེས་བྱ་བའི་ ཚིག་གི་ལུང་འབའ་ཞིག་གི་མ་ཡིན་གྱི།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཡི་གེ་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཙམ་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱང་སྡུད་དེ། དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་སྟོན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་ཡིད་ཀྱིས་སྟོན་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བརྒྱ་བྱིན་ལ་ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་མངོན་པར་བཤད་པ་དང་། དེ་དག་གིས་ཀྱང་རང་གི་ ཐེ་ཚོམ་ཡིད་ལ་བཏགས་པ་དང་།ལན་ཀྱང་ཡིད་ཀྱིས་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་གླན་ནོ། །མདོ་དེ་དང་དེ་དག་ལས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །ངག་གིས་བསྟན་པ་ནི་ཚིག་གི་རིག་བྱེད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཉན་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་རྣ་བར་སོང་བ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་གིས་ནི་མདོར་ན་འདི་སྐད་དུ། གདུལ་ བར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་ཇི་ཙམ་དུ་ཐ་སྙད་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ།དེ་ལྟར་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་གྱི་མདོ་ལས་ཀྱང་། རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་རྫོབ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་སུའང་འདོགས་ལ། དོན་དམ་པར་ན་གཟུགས་སུའང་མི་དམིགས་ཤིང་མི་ཆགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པར་ཡང་འདོགས་ལ། དོན་དམ་པར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པར་ཡང་མི་དམིགས་ཤིང་མངོན་པར་མི་ཆགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སུའང་འདོགས་ལ།དོན་དམ་པར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སུ་ཡང་མི་དམིགས་ཤིང་མངོན་པར་མི་ཆགས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཏུའང་འདོགས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་ཡང་མི་དམིགས་ཤིང་དེ་ལ་མངོན་པར་མི་ཆགས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟ་བས་ན་མིང་དང་ འདོགས་པ་དང་།ཐ་སྙད་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་དོན་དམ་པ་མེད་ཀྱི། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་མེད་པར་ཡང་དོན་དམ་པར་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟེ། དེ་བསྟན་པར་བཞེད་ནས། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ ནི་གང་ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཡང་མེད་པ་སྟེ།ཡི་གེ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།

由于是真实的相，所以是相的真实，因为一切法无错谬地为一味故。若问为何说三种真实？为了三种众生而说三种真实。三种众生是：未成熟的众生、已成熟的众生、对甚深法性迷惑的众生。其中为未成熟众生说世俗谛，为已成熟众生说胜义谛，为对甚深法性迷惑的众生说相真实。因此《十地经》中也说：'随顺其他众生的意乐而令满足，故通达世俗谛；趣入唯一道路，故通达胜义谛；了知自相与共相，故通达相真实。'
为了解说世俗谛而说：'世间言说、文字、声音、符号所显示的一切'。'一切'这个词要与所有词连用，即：一切世间言说、一切文字所显、一切声音所显、一切符号所显。'一切'的含义是指'凡是存在的'，意思是'凡是存在的世间言说'。其中世间言说是能诠，其余是所诠。文字是指阿、卡等与经典相关的文字。声音是指与经典相关的'诸行无常'等句子。符号是指能表达意义且能被理解的句子。
'一切'不仅指经典文句，也包括世间一切文字、声音等。这又分为意识和语言两种表达方式。其中意识表达如帝释以意识讲说阿毗达磨，他们也以意识思维疑问，以偈颂回答疑问，如诸经中所说。语言表达是指各种语言文字传入听闻者耳中。简言之，这是说一切为调伏众生所说的言说都是世俗谛。
如《宝云经》中说：'善男子，具足十法，菩萨即为善巧世俗。何为十法？即：安立色法，而于胜义中不执著、不执取色法。如是，安立受、想、行、识，而于胜义中不执著、不执取识。乃至安立佛法，而于胜义中不执著、不执取佛法。安立菩提，而不执著、不执取菩提。善男子，因此名称、施设、言说即是世俗，世俗法中无胜义，离世俗法亦不能显示胜义。'
与此相反即是胜义，为显示此而说：'胜义谛是心行处灭，何况文字？'

།དོན་དམ་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་དང་། བསམ་དུ་ཡོད་པ་དང་། བསམ་དུ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། བརྗོད་དུ་ཡོད་པ་དང་། བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་། འགོག་པ་དང་། མི་འགོག་པ་དང་། ཤེས་པར་རུང་བ་དང་། ཤེས་པར་མི་རུང་བ་དང་། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་ཡིན་པས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་ཏེ། དོན་དམ་པ་དང་དེའི་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ན།ཡི་གེ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བས་ན་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་གྱི་མདོ་ལས་ཀྱང་། རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དོན་དམ་པ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་ ལྡན་པ་རྣམས་ཡིན།མི་འགག་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། མི་འཇིག་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། མི་ལེན་མི་འདོར་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་། ཚིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། སྨྲར་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། བརྗོད་དུ་ མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་བཤད་པར་བཞེད་ནས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་ཁོང་ནས་དྲིས་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་གང་འདི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདི་ ལྟར་སའི་མཚན་ཉིད་སྲ་བ་དང་།ཆུའི་མཚན་ཉིད་གཤེར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་མྱོང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མཚན་ཉིད་གཅིག་པོ་དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པོ་ཡང་མཚན་ཉིད་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་དུ་བགྲང་བ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། རྟག་པ དང་།མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་གང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་ན་མཚན་ཉིད་མེད་པའོ། །མཚན་ཉིད་མེད་པའི་བདེན་པ་འདི་ཡང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལ་གཞན་མ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་སུ་ བཤད།དེ་ནི་བདེན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་། འདིས་དོན་དམ་པ་མཚོན་པར་བྱེད། ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པས་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་དོན་དམ་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་ལྟ་བུར་གཞག་གོ། །ཡང་ན་སེམས་ཅན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ བདེན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་བཤད་དེ།ཉེས་པ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདེན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་བསྟན་པས་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་ཏེ།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཐ་སྙད་དང་། ཡི་གེ་དང་། བརྡ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལ་བསྟན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་ཡིད་འབྱུང་ཞིང་སྐྱོ་བ་མེད་དེ་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པས་དེ་དག་སྒྱུ་མ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལྟ་ བུར་དངོས་པོ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་ཡང་མི་ལྟུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གནས་པ་ལྟ་བུར་དེ་བཞིན་ཉིད་འབའ་ཞིག་ གི་ཕྱོགས་སུ་ཡང་གནས་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

胜义谛超越了生与不生、可思与不可思、常与无常、可说与不可说、灭与不灭、可知与不可知、常与无常等一切戏论，故称为'心无所行'。超越了心与心所的行境，因为胜义谛与其智慧无二，所以连心的境界也不能成为，更何况文字。因此在《宝云经》中也说：'善男子，具足十法，则为菩萨通达胜义。何为十法？即：具足不生法性、不灭法性、不坏法性、不取不舍法性、超越言语行境法性、无言法性、无戏论法性、不可说法性'等等。
为了解说相性谛，问道：'何为相性谛？'答：'相性谛即一切相性皆为一相。'如地的相性为坚、水的相性为湿，乃至色的相性为有碍、受的相性为领纳等，一切皆为一相，因为在真如相性上是相同的。
若问：'此一相的相性又是什么？'故说：'一相亦无相。'此真如超越一切可数的相性，非生、非灭、非有、非无、非常、非无常等任何相性，故为无相。此无相谛即是胜义谛。
若非其他，为何说为'胜义谛'与'相性谛'二者？诚然，虽非其他，但因此能表征胜义、令人通达，故称相性谛。因此，相性谛可视为趣入胜义之门。或者，为三种众生之利益而说三种谛，亦无过失。
菩萨三谛皆为方便智慧所摄。为显示此义，故说：'菩萨由宣说世俗谛而不厌离'等。为众生利益，菩萨虽对他人宣说世俗谛的名言、文字、符号等，但不会对世俗谛生起厌离心，因为以智慧摄持，了知彼等如幻、如梦、如影像般无实。
'不堕入现证胜义谛'是说由方便摄持，不如声闻圣者那样住于一向寂静的涅槃，不单独安住于真如一边。

།མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པས་བདེན་པ་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་དོན་དམ་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་རྟོགས་ཀྱང་ཐབས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཐེག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གར་རིགས་རིགས་སུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བུར་ཐབས་དང་ཤེས་རབ ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མདོར་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་གང་ཟག་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་ བའོ།།ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་ནི་དཔེར་ན་འབྲས་སྨིན་པར་གྱུར་ན་རྡོལ་པར་འོས་པ་དང་། འབྲས་བུ་སྨིན་ནས་ནམ་ཀུན་ཏུ་བཟའ་བར་འོས་པའི་དུས་ན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བསྟེན་པ་དང་ལྡན་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་ བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་ནུས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་རྙེད་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་གང་ཟག་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དང་། རང་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དང་། རིགས་མེད་པའི་གང་ཟག་གོ། །དེ་ལ་རིགས་ཅན་གསུམ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱའོ། །རིགས་མེད་པའི་གང་ཟག་ཀྱང་ལྷ་དང་མིའི་བདེ་འགྲོར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་མདོར་ན་གསུམ་སྟེ།དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་ཚེ་དང་། མདོག་དང་། རིགས་དང་། དབང་ཕྱུག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཚིག་བཙུན་པ་དང་། དབང་ཆེ་བར་ གྲགས་པ་དང་།མིར་གྱུར་པ་དང་། རིག་པའི་གནས་རྣམས་ལ་མཁས་པའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་གང་རང་བཞིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆུང་བ་ལས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་སེམས་མི་འཇུག་ཅིང་སྒྲིབ་པ་ཆུང་བ་དང་། རྟོག་པ་ཉུང་བ་དང་། དྲང་ཞིང་མཐུན་ པར་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་ལྡན་པ། ལེགས་པར་སྨྲས་པ་དང་ཉེས་པར་སྨྲས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཀུན་ཤེས་པར་ནུས་ཤིང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རང་གི་སེམས་ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སེལ་ནུས་པའི་མཐུ་དང་ ལྡན་པའོ།།ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རིགས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་རྣམས་སོ་སོའི་ཐེག་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་པོ་བསྟན་པ་དང་། དེ་ནས་བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ཁད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོངས་སུ་བཙུད་དེ། རང་རང་གི་ འབྲས་བུ་ལ་འགོད་པའོ།།བདེན་པའི་རྣམ་པ་གཞན་ཡང་བསྟན་པར་བཞེད་ན་། གཞན་ཡང་བདེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་དོན་དུ་བལྟའོ་། །འདིར་ཡང་བསྟན་པ་དང་བཤད་པའི་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་གཉིས་པོ་གང་ཞེ་ན། གང་འདི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཚུལ་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་གང་དུས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་རྣམས་བདེན་པས་ན་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ། ཇི ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་དུ་བདེན་པའི་ཕྱིར་རོ་།།དེ་བས་ན་མདོ་ལས་ཀྱང་། འཇིག་རྟེན་རྣམས་ལས་གང་ཡོད་པར་བདེན་པ་ལ་ཡང་དེ་བདེན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དོན་དམ་པ་ཉིད་བདེན་པས་ན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

虽然通过相的真谛而证悟为一真谛，但仍然要让众生得以成熟。这是说，通过了解相的真谛，虽然证悟了胜义谛、世俗谛、苦谛、集谛、灭谛、道谛等诸谛都是如如一味的实相，但仍然要用种种方便，通过三乘法门来使众生各自成熟。如此以方便和智慧所摄持而证悟真谛，这就称为菩萨通达真谛。
其中何为成熟？简要而言有三种：成熟的自性、所成熟的补特伽罗、成熟的差别分类。
成熟的自性，就如稻谷成熟时适合脱壳，果实成熟后随时适合食用时称为成熟一样，善法的种子经过反复修习，能够断除烦恼障和所知障，获得相应的身心自在，具有断除烦恼障和所知障的力量，这就称为成熟的自性。
所成熟的补特伽罗有四种：声闻种性者、独觉种性者、佛种性者和无种性补特伽罗。其中三种性者要在三乘中成熟，无种性补特伽罗则要在天人善趣中成熟。
成熟的差别分类简要而言有三种：根器的成熟、善根的成熟、智慧的成熟。
其中根器的成熟是指具足寿命、容貌、种姓、财富、言语威严、有大势力、得人身、通达五明等。善根的成熟是指本性烦恼轻微，因此自然不趋向恶业不善法，障碍轻微，分别念少，正直随顺。智慧的成熟是指具足正念，具有专注力，能够了知善说恶说诸法的意义，并且以俱生智慧能够清除自心烦恼的力量。
成熟的方式是对三乘种性的补特伽罗，首先宣说各自乘的法，然后依次通过思维、修习等次第，逐渐断除烦恼障和所知障，最后安立于各自的果位。
如果还要宣说其他真谛的差别，就说'还有二谛'等。'还有'是指前面所说的意思。这里为了理解教说和解说的方式，什么是二谛呢？就是世俗谛和胜义谛的教说方式。
其中世俗谛是以'何时'等来解说的方式。世间言说是真实的，所以称为世俗谛，因为仅就显现而言是真实的。因此经中也说：'于世间中若是真实，于此亦是真实。'
胜义本身是真实的，所以称为胜义谛，因为不会违背如实的状态。

།དེ་བས་ན་མདོ་ ལས་ཀྱང་།འདུས་བྱས་རྣམས་ནི་བསླུ་བས་ན་བརྫུན་པ་ཡིན་གྱི། འདུས་མ་བྱས་ནི་བདེན་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བདེན་པ་གཉིས་བཤད་ཅེ་ན། འཕགས་པའི་ལམ་དང་། ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདེན་པ་གཉིས་བཤད་དེ། འཕགས་པའི་ལམ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་བཤད་དོ།།ལམ་དེའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བཤད་དོ། །ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ལ་དགོངས་ནས་བདེན་པ་གཉིས་བཤད་དེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པའི་ ཡུལ་ལ་དགོངས་ནས།ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་བཤད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ལ་དགོངས་ནས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཚིག་གིས་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ མང་པོ་ནི་ཐ་སྙད་དོ།།བརྗོད་པ་དེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བའི་བདེན་པ་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པའོ། །ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་དེའང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མ་འཁྲུལ་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་དང་། འཁྲུལ་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ལོ། །དེ་ལ་མ་འཁྲུལ་པའི་འཇིག་ རྟེན་པའི་ཤེས་པ་ནི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།དེའི་ཡུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གང་དུས་སུ་བདེན་པར་སྨྲ་བ་སྟེ། གང་འདི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའོ། །དེ་ལ་གང་དུས་སུ་བདེན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་ལྡན་པའི་ གང་ཟག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལངས་ནས་བདག་གིས་ཇི་ལྟར་མྱོང་བའི་དོན་འདུལ་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དུས་དང་སྦྱར་ཏེ།རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ། འདི་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའོ་ཞེས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ འཆད་ཅིང་སྟོན་པ་ནི་དུས་སུ་བདེན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱའོ།།འཁྲུལ་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཡི་གེ་དང་འབྲེལ་པའི་སྒྲས་བསྟན་པའི་བརྡ་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དང་ཡི་གེ་ དང་སྒྲ་དང་བརྡས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ནི་བརྫུན་པ་ཡིན་པས་ན་འཁྲུལ་པའོ། །ཡང་ན་གདུལ་བའི་དུས་སུ་བདེན་པར་སྨྲ་བ་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའོ། །སྨྲ་བ་ གང་ཞེ་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དོན་དུ་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དང་མཐུན་པའི་ཡི་གེ་དང་སྒྲ་དང་བརྡས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་བདེན་པ་བཞི་བསྟན་པ་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་ གང་འདི་བརྗོད་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་ཡུལ་ལམ་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་ན་དོན་དམ་པའོ། །གང་བརྗེད་པ་མེད་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ནི་བརྗེད་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཐོག་མ་ ནས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འོད་གསལ་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་བསླུ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་བསླུ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསླུ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྟག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་ དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་རིགས་ནི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དེའི་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེའི་རང་བཞིན་ནོ།

因此，经中也说：'有为法是虚妄的，因为它会欺诳；无为法才是真实的。'为什么要说二谛呢？为了显示圣道和道果而说二谛：为了显示圣道而说世俗谛，为了显示此道之果而说胜义谛。或者，为了显示世间智慧的境界和出世间智慧的境界而说二谛：为了显示世间智慧的境界而说世俗谛，为了显示出世间智慧的境界而说胜义谛。
为了显示世俗谛而说'世俗谛是'等等。言语的众多表述即是世俗，通过这些表述而理解的真理即是世俗谛。世俗谛又分为两种：无错乱的世间智慧境界和错乱的世间智慧境界。
其中，无错乱的世间智慧是指后得清净世间智慧。为了显示其境界而说'于时说真实'，即'此是苦谛'等等。'于时说真实'是指具有如实了悟的补特伽罗从无分别三昧中起定后，根据自己所经验的义理，配合调伏众生成熟的时机，以后得清净世间智慧无颠倒地解说开示'此是苦谛，此是集谛'等，这称为'于时说真实'。
为了显示错乱的世间智慧境界而说'世间言说'等。世间言说是与文字相关的声音所表示的符号，即'以世间言说、文字、声音和符号表示'。一切世间言说都是虚妄的，所以是错乱的。
或者说，在调伏众生时所说的真实即是世俗谛。其中何为真实？即所说的'苦谛'等。何为言说？即所说的'世间言说'等。实际上，以符合世间言说的文字、声音和符号来显示苦等四谛，这称为世俗谛。
为了显示胜义谛而说'胜义谛是此无言说之法性涅槃'。因为是出世间智慧至高无上的境界或果位，所以称为胜义。具有无生灭性的即是无言说之法性，从本初以来自性光明的真如、不欺诳的法性，这称为胜义谛。
为什么这样说呢？这是在问为什么说这真如是不欺诳的法性。为了显示不欺诳法性的原因而说'因为永远是法性真如，因为其本性是常住的。'其本性是指真如的自性。

།དེ་བཞིན་ཉིད་དེའི་རང་བཞིན་ནི། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བས་རྟག་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་མི་བསླུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་རྟག་ཅེ་ན། རྟག་ ཏུ་ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། འཕགས་པའི་དུས་ན་ཡང་དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མི་བསླུ་བའི་དོན་ཅི་རང་བཞིན་གཞན་དུ་གནས་ལ་གཞན་དུ་མི་སྟོན་པ་ནི་མི་བསླུ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་འདུས་བྱས་ཀྱི་ ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མེད་ན།དེ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྣང་བས་ན་བསླུ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དམ་པ་ནི་རང་བཞིན་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ན་མི་བསླུ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་མདོ་ལས་ཀྱང་། མི་བསླུ་བའི་ཆོས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་བདེན་པ་གཅིག་པུའོ། །འདུ་བྱེད་ ཐམས་ཅད་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནི་བརྫུན་པ་བསླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འདིར་ཡང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་བསྟན་པས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་། ཐ་སྙད་ ཀྱི་བདེན་པ་བསྟན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་བདག་གིས་གཞན་ལ་བཤད་པའམ།གཞན་གྱིས་བདག་ལ་བསྟན་པ་སྟེ། ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་དེ་དག་ལས་ཡིད་བྱུང་ཞིང་སྐྲག་པ་ དང་།དངོས་པོར་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་ཡང་མི་ལྟུང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ། དེ་ཡང་མ་བརྟགས་ན་གཅིག་ཏུ་དགའ་བ་ཙམ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་རིག་པའི་ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་ སུ་ཟིན་པས་ན་།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འབའ་ཞིག་ལ་ཡང་གནས་པར་མི་བྱེད་ལ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་འདི་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ལྟ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་མངོན་ པར་ཞེན་པའི་གཉེན་པོར་གཞན་ཡང་བདེན་པ་ནི་གཅིག་སྟེ་གཉིས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།གཉིས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདིར་བདེན་པ་གཅིག་བསྟན་པ་ལས་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པའོ། །བདེན་པ་གཅིག་པོ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་ཁོང་ནས་དྲིས་པ་དང་། དེ་ལ་བདེན་པ་གཅིག་ནི་གང་འདི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་མེད་ཅིང་སྒྲོ་འདོགས་པར་ལྟུང་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་བདེན་པ་ལ་རབ་ཏུ་གཟུད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ལ། གལ་ཏེ་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེ་དག་གིས་གང་ཟག དང་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འདོགས་ན་དེ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡིན་ཏེ།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་སྐད་དུ་བཏགས་པ་དེ་དག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ལ་སྒྲོ་མི་འདོགས་ཤིང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཡང་ཤེས་པར་བྱེད་ལ། སྒྲོ་འདོགས་པར་ ལྟུང་བ་སྤྲོས་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདེན་པ་དེ་ལ་རབ་ཏུ་འཛུད་པ་ནི་བདེན་པ་གཅིག་ཅེས་བྱའོ།།འདིར་ཡང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་བདེན་པ་བསྟན་པས་ཀྱང་མི་སྐྱོ་ལ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལྟར་བདེན་པ་གཅིག་པོ་དེ་ནི་ཚིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཡང་སེམས་ཅན་དེ་ལ་གཟུད་པའི་ཐབས་གཞན་མེད་པས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་སྒྲོ་བཏགས་ནས་སྟོན་པ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པའི་བདེན་པ་སྟེ། དེ་དག་བསྟན་པས་ཀྱང་མི་ སྐྱོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བཤད་པ་གཞན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བལྟའོ།

彼如性的自性，是不生不灭的自性而不会变为其他，故为常，因此称为不欺诳。若问何以为常？因为是恒常法性如是故。在法性的体性上，凡夫与圣者时也无有差别相故。
其中不欺诳的含义是，自性住于一处而不显现为他处即为不欺诳。如有为法非有为法之体性，而显现为彼体性故称为欺诳。胜义谛不转变为他性，如实显示故称为不欺诳。
因此经中亦云：'具不欺诳法性的涅槃是唯一真谛。一切诸行及器世间是虚妄欺诳法性。'此处也是为显示方便智慧所摄受故。
其中'菩萨对世俗谛的宣说也不厌倦'等所说，世俗谛的宣说即是苦、集等自己对他人解说或他人对自己开示。不厌倦是以智慧通达世俗谛一切法胜义无实，故于彼等不生厌离、恐惧及执实之义。
'亦不堕入现证胜义谛'是说通达一切法如幻如梦，且了知若不观察则非全无一向可乐，以方便智慧摄受故，不仅安住于真如，而以方便智慧令诸有情成熟，此即菩萨善巧谛义之义。
为对治内外道众执著种种见解，又说'谛唯一无二'。'无二'是说此处显示唯一谛外余皆非真实。
若问何为唯一谛？对此说道：'唯一谛即于一切法无增益且令堕增益的有情安立于谛。'一切法本是不可言说自性，若以名句文安立补特伽罗及法之体性或差别即是增益，因为诸法自性非如所安立故。
如是于诸法不增益，且了知真如自性，并令堕增益执著种种戏论的诸有情趣入不可言说谛，此即称为唯一谛。
此处也是为显示方便智慧故，说'菩萨对增益谛的宣说也不厌倦'等。如是彼唯一谛虽非言语境界，然无他法能引导有情趣入彼中，故以有为无为等言词增益而宣说即是增益谛，于彼等宣说亦不厌倦之义。其余解释如前所述。

།གོང་དུ་བདེན་པ་བཞི་བཤད་པའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པར་བཞེད་དེ། སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་སྟེ། གང་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱའོ་ ཞེས་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་དང་པོ་དང་བར་མ་དང་ཐ་མའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་བསྡུས་པའི་དོན་གྱིས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དང་པོའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་སྐྱེ་བའོ། །བར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་ན་བ་དང་རྒ་བ་དང་། འདོད་པ་མི་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཐ་མའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་འཆི་བ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དེ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་གནས་དེར་འདུས་པས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་གིས་མཚན་ཉིད་དེ་སྟོང་པར་རྟོགས་པ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཤེས་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དག་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་མ་ཡིན་གྱི། གང་ཟག་གང་གིས་གོང་དུ་བཤད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱང་རང་བཞིན མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཤེས་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཀུན་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཕུང་པོ་ལྔའི་སྲེད་པའི་རྒྱུ་དང་ལྟ་བའི་རྒྱུ་བག་ལ་ཉལ་འདི་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་ཕུང་ པོ་ལྔའི་རྒྱུ་སྟེ།དེ་ཡང་སྲེད་པའི་རྒྱུ་དང་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ལས་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སྐྱེའོ། །དེ་ལ་སྲེད་པ་དང་ལྟ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པར་ཟད་དོ། །སྲེད་པ་དང་ལྟ་བ་དེ་དག་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་པས། སྲེད་པའི་རྒྱུ་དང་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བག་ལ་ཉལ་ཡང་དེ་གཉིས་ལ་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།།གང་གིས་སྲེད་པའི་རྒྱུ་དང་ལྟ་བའི་རྒྱུ་དེ་དག་པ་མི་ལེན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མི་ལེན་པ་ནི་སྲེད་པ་དང་ལྟ་བ་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན་པའོ། །སྒྲོ་མི་འདོགས་པ་ནི་དེ་དག་ལ་མེད་པ་དང་། ཡོད་པར་མི་ལྟ་བའོ། །རེག་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ལ་རྟོག་ པར་མི་བྱེད་པ་འམ།སྲེད་པ་དང་ལྟ་བ་ལ་སྤྱོད་པར་མི་བྱེད་པའོ། །དེས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་ཏེ་། ཕུང་པོ་ལྔའི་རྒྱུ་སྲེད་པ་དང་ལྟ་བ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་མི་དམིགས་ཤིང་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་ན། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ཀུན་འབྱུང་བར་ཤེས་པའི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འགོག་ པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གང་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་ཟད་དེ་འགགས་ནས་སྔོན་གྱི་མཐར་མི་འབྱུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཤིན་ཏུ་ཟད་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་སྲེད་པའི་བག་ལ་ཉལ་དང་། ལྟ་བའི་བག་ལ་ཉལ་སྤངས་པས་སྐྱེ་བའི་ རྒྱུན་ཆད་པའོ།།འགགས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་དང་མཚམས་མི་སྦྱོར་ཞིང་མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་མི་བྱེད་པའོ། །ཡང་ན་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ན་ཤིན་ཏུ་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚེའི་ཉིད་མཚམས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ན་འགག་པའོ། ། ཡང་ན་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ཟད་པའོ། །འཇིག་པའི་ཆོས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་འགག་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྔོན་གྱི་མཐར་མི་འབྱུང་བ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐར་མི་འཕོ་བ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བར་ཕྱིན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྔོན་གྱི་མཐར་མི་འབྱུང་བ་ནི་འདས་པའི་དུས་སུ་ཡང་མ་སྐྱེས་པའོ། །ཕྱི་མའི་མཐར་མི་འཕོ་བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ནས་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྒྱུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་ཤིང་། ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པས་མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་དང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད པའོ།།ད་ལྟར་བྱུང་བར་ཕྱིན་པ་མེད་པ་ནི་འདས་པའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུའང་སྐྱེས་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་དུ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ནོ།

为了说明前面所讲的四谛的分类，为了说明什么是苦，又说五蕴是苦，说'凡是五蕴的特征就是苦'。
由于包含了初、中、末三种苦的意义，所以色等五蕴称为苦。其中初苦是生，中间的苦是病、老、求不得等，最后的苦是死，由于这些苦聚集在五取蕴的处所，所以五蕴称为苦，其中显示五蕴的苦的特征就是苦。
为了说明如何了知苦，说'谁通达此特征为空，这就是圣谛中对苦的了知'。不像声闻圣者那样认为苦事物是实有，而是谁通达上述所说的苦性也无自性且不可得，这就称为圣谛中对苦的了知。
为了说明什么是集，说'凡是五蕴的贪爱因和见解因的随眠，这就是集'。生起那些五蕴的因就是五蕴之因，而且从贪爱因和见解因生起五蕴。其中贪爱和见解前已说过。由于贪爱和见解本身是因，所以称为贪爱因和见解因，随眠也是指这两者。
为了说明如何了知集，说'谁不取著贪爱因和见解因'等。不取著是指不执著贪爱和见解为相。不增益是指不认为它们是无或有。不触是指不分别它们的自性，或者不行持贪爱和见解。这表明如果通达五蕴之因贪爱和见解以自性不可得且无实体，就称为圣谛中对集的了知。
为了说明灭谛的自性，说'凡是五蕴完全灭尽、息灭而不生于前际'等。完全灭尽是指断除了生起五蕴的因——贪爱随眠和见解随眠，而断绝生的相续。息灭是指不与其他生相连，不作为未来五蕴生起的因。或者说由于刹那刹那无生，所以称为完全灭尽。由于从一期生命到另一期生命不相连而无生，所以是息灭。
或者说由于远离生的特征故为完全灭尽，由于远离坏灭之法故为完全息灭。为了明显说明其义，说'不生于前际，不迁于后际，不至于现在'。不生于前际是指在过去时也未生。不迁于后际是指从现在时断除了五蕴之因业和烦恼无余，而且五蕴也无自性，所以不与未来时的寿命相连。不至于现在是指由过去的业和烦恼在现在时也未生，如是于三时中五蕴未生，这就是灭谛的自性。

།ཇི་ལྟར་ན་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་གང་ གིས་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་གང་ཟག་གང་གིས་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུར་འགོག་པའི་བདེན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་མི་དམིགས་པར་ཤེས་པ་ནི་འགོག་ པ་ལ་འགོག་པར་ཤེས་པའི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ལམ་གྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལམ་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པ་ལ་རེག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ལམ་གང་ ལ་བརྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་།འགོག་པ་གསུམ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ལམ་གང་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རེག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་གཉིས་ལ་ནག་པོའི་ཕྱོགས་སུའང་མི་ལྟ་། འགོག་པ་ལ་དཀར་ པོའི་ཕྱོགས་སུའང་མི་ལྟ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འཇོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་འཇོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ འགོག་པ་འཐོབ་པ་འམ།།ཆུད་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ན་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་འདི་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་འདི་ནི་ལམ་ལ་ལམ་དུ་ཤེས་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ལམ་ གྱི་བདེན་པ་དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཏེ་མི་དམིགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་ནི་ལམ་ལ་ལམ་དུ་ཤེས་པའི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།བདེན་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་རྣམས་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་། །གང་གིས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ལ་དེ་དག་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྟོག་ཅིང་བདེན་ པའི་རྟོག་པས་མི་རྟོག་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གིས་སོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་བདེན་པ་བཞི་གོང་དུ་བཤད་པ་རྣམས་ལའོ། །དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་རྟོག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་བདེན་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ།།བདེན་པའི་རྟོག་པས་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་དག་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་བདེན་པ་དེ་དག་ལ་བདེན་པར་ཡང་མི་འཛིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་བུ་ནི་ འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ།།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་རྣམ་པ་གཞན་ཡང་བཤད་པར་བཞེད་དེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་ གྱི་ཚོར་བ་དང་།བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བས་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ནི་མཐར་སྡུག་ བསྔལ་དུ་འགྱུར་བ་དང་།འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁྱབ་པས་སྡུག་བསྔལ་བ་སྟེ། ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་། ཚོར་བ་དེ་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་རིག་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཚོར་བ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ལའོ། །རྣམ་པར་འབྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བས་ཁྱབ་པ་དང་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་བས་ཁྱབ་པ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁྱབ་པར་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

为了说明如何了知灭谛，因此说'由此如是了知这个'等。对于五蕴无生之相，某补特伽罗如前所说那样通达并了知灭谛自性为空性，无生无灭而不可得，这就是称为对灭谛了知灭谛的圣谛。
为了显示道谛的自性，说'依止何道而触及苦谛了知、集谛了知、灭谛了知'等。'依止何道'是指依止通达苦、集、灭三者自性为空性的道而住的意思。'触及'是指不将苦谛和集谛视为黑分，也不将灭谛视为白分的意思。
'安立为无二智'是指通达彼二者无别的意思。如是安立的智慧即是道圣谛。'趣向苦灭'是指获得或通达苦灭之道的意思。
为了说明如何成为了知道谛，因此说'于此了知空性，这是对道谛了知道谛的圣谛'。即通达并了知如是道谛也是空性而不可得，这就是称为对道谛了知道谛的圣谛。
为了总摄广说诸谛而显示，因此说'由智慧观察此四圣谛而不以实执观察，这个'等。'由'是指由补特伽罗。'此四圣谛'是指前说的苦等四谛。'如是以智慧观察'是指如前所说方式通达四谛自性为空。'不以实执观察'是指由通达诸圣谛自性本无，故于诸谛亦不执为实有的意思。如是即称为通达圣谛。
欲说四圣谛的其他行相，为显示苦谛自性，说'复次一切受皆是苦'。其中一切受即是苦受、乐受、不苦不乐受。其中苦受以自性是苦故为苦。乐受与不苦不乐受以终将成苦及遍行行苦故为苦。一切受皆是苦，这是苦谛的自性。
为了说明如何成为了知苦的自性，因此说'于彼受分别了知'等。'于彼受'是指前说三种受。'分别'是指分别苦受以自性苦遍及，乐受以变苦遍及，不苦不乐受以行苦遍及的意思。

།རིག་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་དེ་དག་ཀྱང་མི་དམིགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུར་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ ཡིན་པར་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་ཅིང་མི་དམིགས་པ་ཤེས་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཤེས་པའི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཀུན་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚོར་བ་དེ་རྒྱུ་གང་གིས་ཀུན་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གོང་དུ་ བཤད་པའི་ཚོར་བ་དེ་དག་རྒྱུ་གང་གིས་བསྐྱེད་ཅིང་ཕྱུང་བའི་རྒྱུ་དེ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཚོར་བ་ཀུན་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་རེག་པ་སྟེ། རེག་པ་ལས་ཚོར་བ་འབྱུང་བས་ན་རེག་པ་ལ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་མདོ་ལས། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ། ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་གིས་རྒྱུ་དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གང་གིས་སམ། ཤེས་རབ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།རྒྱུ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བའི་རྒྱུ་རེག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚོར་བ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འགོག་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ ན་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།།གང་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་དེ། ཚོར་བ་མེད་པ་ཡང་ཚོར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གོང་དུ་སྨོས་པ་ལྟ་བུའི་ཚོར་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུན་ཆད་དེ་མེད་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པའི་རང་ བཞིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བུའི་ཚོར་བ་མེད་པ་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཡང་གནས་ལ། སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཡང་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི། འགོག་པ་ལ་འགོག་པར་ཤེས་པའི་ འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ལམ་གྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །ཚོར་བ་གང་གིས་བསྒྲུབས་པའི་ལམ་དེ་ནི་གཟིངས་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཕགས་པའི་ལམ་ལ་གནས་ན་ཚོར་བའི་རང་བཞིན་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུར་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་ བསྔལ་བའམ།ཚོར་བ་དེ་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ལམ་དེ་ལ་ཚོར་བས་བསྒྲུབས་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལམ་དེ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་གྲུབ་ནས་དོར་དགོས་པའི་ཕྱིར་གཟིངས་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཚོར་བ་དེ་ལས་སྒྲོལ་ཞིང་དེ་དག་སྤོང་བར་བྱེད་པས་ན་ལམ་ནི་རྒྱ་མཚོ་ལས་སྒྲོལ་བའི་གཟིངས་དང་འདྲའོ།།ཇི་ལྟར་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །གང་ཚོར་བར་འདོད་པ་དེ་ནི་ལམ་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་ཆགས་ པ་དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་པས།འཕགས་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བདེན་པ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་དོན་རྣམས་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བདེན་པ་བཞི་པོ་འདི་མཐོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གང་ཟག་གང་ངོ་།།དེ་ལྟར་བདེན་པ་བཞི་པོ་འདི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་ལྟར་བདེན་པ་བཞིན་མཐོང་བའོ། །རྣམ་པར་དག་པས་མཉམ་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པས་ཞེའམ་། བདེན་པ་བཞི་པོ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པས་བདེན་པ་ ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་གཅིག་ཅིང་རང་བཞིན་གཅིག་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བདེན་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་བསྟན་པར་བཞེད་དེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་མདོར་ན་སྐྱེ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་སོ།།ཕུང་པོ་ལྔ་མངོན་པར་སྨིན་ཏེ། སྐྱེས་པ་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པས་ན། སྐྱེ་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱའོ།

所谓'了知'，是指对那些感受也不执著地通达的意思。如前所说，分别并了知一切感受都是苦且无所执著，这就是圣谛中所说的了知苦为苦。
为了显示集谛的自性，说道'感受由何因而生起，那就是集'等。前面所说的那些感受是由何因产生和引发，那个因就称为集。感受生起的因是触，由于从触生起感受，所以称触为集。因此，经中说'以触为缘而有受，以受为缘而有爱'等。
为了显示如何了知集谛，说道'由何如实通达彼因'等。'由何'是指由何补特伽罗或由何智慧的意思。'彼因'是指感受的因即触的意思。'如实通达'是指正确通达感受生起的因是空性的意思。
为了显示灭谛的自性以及如何了知灭谛，说道'一切感受断绝，虽无感受亦能感受'等。如前所说的一切种类感受断绝而无的状态，就是灭谛的自性。如是无颠倒地了知无感受的灭谛，安住于无分别智慧中，为了观察众生而不现证灭谛，这就是圣谛中所说的了知灭为灭。
为了显示道谛的自性，说道'由感受所成就的道如筏'等。若住于圣道，则如前所说通达一切感受皆是痛苦，或者通达感受本性是空，这样的道称为由感受所成就的道。由于此道在所证诸法成就后需要舍弃，所以称为如筏。或者，依靠圣道从作为痛苦自性的感受中解脱并断除它们，所以道如同渡越大海的船筏。
为了显示如何了知道的自性，说道'若贪著感受者非是求道者'，这是说若对三种感受贪著，则是执著颠倒，不是安住于圣道的意思。
为了总结广说诸谛的义理，说道'如是见此四谛'等。'何者'是指何补特伽罗。'如是见此四谛'是指如前所说方式见到四谛。'以清净平等通达'是指以清净智慧，或者由于四谛本身自性清净而通达一切诸谛相同一味、自性一致的意思。
欲说诸谛的其他异名，为了略说苦等的自性，说道'复次，略说生是苦'等。五蕴成熟而生具有种种痛苦，所以说生是苦。

།ཡང་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་བསགས་པའི་ཁྱད་པར་དེ་དང་དེ་དག་གིས་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་ཕུང་ པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་བླངས་བར་གྱུར་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཆོས་རྟོགས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། མངལ་དུ་གནས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། རིགས་ཀྱི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་མཐུན་པའི་ངོ་བོ་མཐུན་པར་གྱུར་ བའི་སྐྱེ་བ་དང་།སོ་སོར་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལ་ཆོས་རྟོགས་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བཤད་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་དོན་རྟོགས་ནས་སྲས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་མདོ་ལས་ཀྱང་ཞལ་ནས་སྐྱེས་པ། འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། མངལ་དུ་གནས་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ། མྱུ་གུ་ལས་འདབ་མ་བཞིན་དུ་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་སྐྱེས་པའོ། །རིགས་ཀྱི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སྐྱེ་བ་ནི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ཨིནྡྲ་ནཱི་ལའི་རིགས་དང་། ཨིནྡྲ་ནཱི་ལ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་དུ་རྒྱལ རིགས་སུ་གྱུར་པ་དང་།བྲམ་ཟེའི་རིགས་སུ་གྱུར་པའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་རིས་མཐུན་པར་ངོ་བོ་མཐུན་པར་སྐྱེ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཤིང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཏ་ལ་ཏ་ལར་རིས་མཐུན་པ་དང་། སེང་ལྡེང་སེང་ལྡེང་དུ་རིས་མཐུན་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མི་དང་མིར་རིས་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སོ་ སོར་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བ་ནི་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བྱུང་བར་གྱུར་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ལས་ཀྱང་འདིར་མངལ་དུ་གནས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་སོ་སོར་འབྱུང་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །སྐྱེ་བ་དེ་དག་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བ་ སྟེ།གནོད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གནོད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་མའི་མངལ་ན་ཞུ་བའི་གནས་དང་། མ་ཞུ་བའི་གནས་ཀྱི་བར་ན་གནས་པ་དང་། མངལ་ནས་ཕྱིར་བྱུང་བའི་ཚེ་མི་གཙང་བའི་ རྫས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བཙིར་བ་ན་རིའི་ཐེམ་པར་བཅུག་པ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་ལ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བས་ན་སྐྱེ་བ་སྡུག་བསྔལ་བའོ།།སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ནི་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་རྒ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཞར་ལ་འབྱུང་བས་ན་སྐྱེ་བ་སྡུག་བསྔལ་ བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །གང་མི་སྐྱེ་བ་ལ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྐྱེ་བ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པ་ དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཤེས་པ་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་སྟེ། སྲིད་པ་གང་ཡིན་པ་ཀུན་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ལས་རྣམ་པ་ སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བག་ཆགས་བསགས་པ་ནི་སྲེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལས་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ་སྲིད་པ་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་ལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ གང་སྲིད་པ་འཇིག་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།སྲིད་པ་འཇིག་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འགོག་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ། མི་སྐྱེ་བ་ནི་འགོག་པའོ་ཞེས་ གསུངས་ཏེ།སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་བཤད་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་དོན་དམ་པར་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ། གང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་མི་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པའོ།

或者说，由于积累了能够结生的业的习气差别，而在天、人等众生中获得蕴、界、处，这就称为生。或者说生有五种：即法的证悟之生、住胎之生、种姓圆满之生、众生种类相同本性相同之生、各别生起之生。
其中法的证悟之生是指通达如来所说经典的含义而成为佛子，因此经中也说'从佛口生，从圣法律生'等。住胎之生是如同种子生芽，芽生叶那样，由凝酪位、膜疱位等次第而生。种姓圆满之生是如同说因陀尼罗宝的种类和大因陀尼罗宝的种类那样，生为刹帝利种姓和婆罗门种姓。
众生种类相同本性相同之生是譬如各种树木中，多罗树与多罗树种类相同，紫檀与紫檀种类相同，如是众生中人与人种类相同等。各别生起之生是如同花果生起那样，蕴、界、处等生起，如是五种生中，这里是指住胎之生和各别生起之生。
这些生因两种原因是苦：以损害为自性故是苦，以作为其他苦的所依故。其中以损害为自性故是苦是指在母胎中处于消化物和未消化物之间，从胎中出生时被各种不净物挤压，如同置于山的台阶间一样，肢体生起无量苦，故生是苦。作为其他苦的所依是指一旦有生就会随之而来衰老等诸苦，故说生是苦，这是苦谛的自性。
为了说明如何了知苦谛，所以说'于无生通达的智慧'等。即通达彼生在胜义中无生且不可得，这就称为如实了知苦谛的智慧。为了说明集谛的自性，说'以有为缘而有生，彼有即是集'。积累各种结生因缘的业习气称为渴爱。
在十二缘起支中说'以有为缘而有生'，由于从彼有中生起一切生，故说有为集。为了说明如何了知集，所说'了知有的灭'等。了知有的灭是指了知有的无自性之义。
为了说明灭谛的自性，说'一切生即是无生，无生即是灭'。所说五种生等内外诸法的一切生，在胜义中即是无生，彼无生即是灭谛。

།ཇི་ལྟར་ན་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་མི་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་འགོག་པ་གང་ཡང་ མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འགོག་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་མ་སྐྱེས་ན་འཇིག་པ་མེད་པས་ན་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ལ་འགོག་པ་གང་ཡང་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་འགོག་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་འདི་ནི་ཟད་པའི་འགོག་པ་ ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་ལ།སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་མི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་མི་འགོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་དང་། ཇི་ལྟར་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་དེ་ལྟར་བགྲང་བའམ་འཇལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ཅི་འདྲ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་ཅི་འདྲ་བ་ངེས་པར་རྟོག་ཅིང་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས པ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཤེས་པའོ།།བགྲང་བ་དང་འཇལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ལ་འབེབས་ཤིང་ཤེས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་གང་གིས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་སྟོན་པའི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་ཇི་སྙེད་འབྱུང་བ་ལ་རྟོགས་པ་ ནི་བགྲང་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།གང་གིས་གཉིས་བཟུང་ནས་གཉིས་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་སྟེ། མིང་ཀུན་དུ་བཟུང་ནས་དོན་ཀུན་རྟོགས་པ་དང་། དོན་ཀུན་དུ་བཟུང་ནས་མིང་ཀུན་རྟོགས་པ་ནི་འཇལ་བ་ཤེས་པའོ། །གང་གིས་འཕགས་པའི་བདེན་པའི་མིང་ཀུན་འཛིན་པ་སྔོན་དུ་བྱས་ནས་དོན་ རྟོགས་པ་འཇུག་པ་ནི་ཚོལ་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་བཅུ་གཅིག་ནི་རྟོགས་པ་ཤེས་པ་སྟེ། བཅུ་གཅིག་པོ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྣང་བའི་རྒྱུ་མཚན་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། དོན་མི་དམིགས་པ་རབ་ཏུ་ རྟོགས་པ་དང་།དམིགས་པ་མི་དམིགས་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། བསམ་པ་ཆུང་ངུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། རྒྱ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཆེན་ པོའི་བསམ་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་།ཇི་ལྟར་ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མིང་དང་དོན་དུ་བཏགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་གློ་བུར་དུ་ བཏགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནི་དྲོད་ཀྱི་དུས་ནའོ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ནི་ཡང་དག་པར་སྣང་བའོ། །སྣང་བ་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ པས་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྣང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ།།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དེ་དག་སྣང་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་སྣང་སྟེ་ཞེས་རྟོགས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སྣང་བའི་རྒྱུ་མཚན་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་སྟེ། འདི་ནི་སྤྱི་བོའི་ཚེ་ནའོ། །དོན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་ཡུལ་རྣམས་ཏེ། དེ་ དག་མེད་པར་རྟོགས་པ་ནི་དོན་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པ་སྟེ།འདི་ནི་བཟོད་པའི་དུས་སོ། །དེ་ལྟར་གཟུང་བ་མེད་ན་འཛིན་པ་ཡང་མི་འཇུག་པས་ཕྱིའི་ཡུལ་ལ་འཛིན་པའི་སེམས་མེད་པར་རྟོགས་པ་ནི་དམིགས་པ་མི་དམིགས་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་ དུས་ནའོ།།དེ་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་མི་དམིགས་པར་གྱུར་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་སྟེ། འདི་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཚེའོ། །དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཚེ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་ བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ནས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་སོ།

为了说明如何了知灭谛，所以说'于不生者，彼处亦无灭'等。灭是依于生，因为有生则必有灭。如此，若无生则无灭，故说于不生者彼处亦无灭。如是了知无灭，此即名为了知尽灭。了知一切生皆无生且具无生相之灭，其自性亦空，此即名为了知无生相之不灭。
为了说明道谛之自性及如何了知道谛，所以说'如是数量'等。如前所说，对于苦之性相、集之性相及灭之性相进行确定思维抉择，即名为道谛。如实无颠倒地了知彼等，即是了知道谛。'数量'即是抉择了知之意。
或者，了知宣说四圣谛之经典等的名句文字数量，即名为了知数。通过掌握二者而思维二者，即通过掌握名而了知义，通过掌握义而了知名，此即了知量。首先持取圣谛之名而后趣入了知义，即名为了知寻。
十一种现观即是了知观，何为十一种了知？即了知暂时、了知正现因相、了知无所缘义、了知无所缘所缘、了知法界、了知补特伽罗无我、了知法无我、了知小意乐、了知广大自性大意乐、了知如所证法安立、了知安立法。
了知四圣谛一切名义假立皆是于非真实上暂时安立，即名为了知暂时。此在暖位时。于一切法本无之上显现能取所取相，即是正现。彼等显现之因即是心心所，故心心所是显现之因相。了知能取所取显现是于心心所上显现，即是了知正现因相，此在顶位时。
义即色等外境，了知彼等非有即是了知无所缘义，此在忍位时。如是无所取则能取亦不起，了知于外境无能取心，即名了知无所缘所缘，此在世第一法位时。如是能取所取二者皆不可得后，了知遍一切之真如义，即是了知法界，此在见道位时。如是于见道位时，声闻圣者断除见所断烦恼障后，即能现证补特伽罗无我。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཆེ་ལོང་སྤངས་ནས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་རྟོགས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཙམ་རྟོགས་པ་དང་།བདག་གི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཞུགས་པས་ན་བསམ་པ་ཆུང་ངུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་རྟོགས་ལ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ ཞུགས་པས་ན་དེ་དག་གི་རྟོགས་པ་ནི་རྒྱ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ས་དང་པོའི་ཚེ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་རྟོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ ཆུད་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནས་བསྒོམ་པའི་ཆོས་རྣམས་སེམས་ལ་ཡང་དག་པར་འཇོག་ཅིང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་དུས་ན་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དང་ཡོན་ཏན་རྣམས་རྟོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གིས་ རྣམ་པ་གཉིས་ལ་ཉེ་བར་འཇུག་སྟེ།ཡི་གེ་རྣམས་ཚད་ཡོད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། མིང་དང་ཚིག་གི་ཚད་མེད་པ་ལ་འཇུག་སྟེ་དེ་ལྟར་འཇུག་པ་ནི་འཇུག་པ་ཤེས་པའོ། །འདི་ལྟར་བགྲང་བ་དང་འཇལ་བ་དང་། ཚོལ་བ་དང་། རྟོགས་པ་དང་། འཇུག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་འཕགས་ པའི་ལམ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཤེས་ན་ལམ་ལ་ལམ་དུ་ཤེས་པའི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་བཤད་པའི་དོན་རྣམས་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་བདེན་པའི་ཤེས་པ་འདི་ལ་འཇུག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བདེན་པའི་ཤེས་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་བདེན་པ་བཞི་པོ་ གོང་དུ་བཤད་པ་རྣམས་སྟོང་པར་རྟོགས་པའོ།།བདེན་པའི་ཤེས་པ་ལ་ཡང་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ལྟ་བས་ཇི་ལྟར་སྟོང་པར་རྟོགས་པ་དེ་འབའ་ཞིག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་གནས་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་བཤད་པའི་འོག་ཏུ་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པས་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བཞེད་ནས།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་སོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པ་དང་འདྲའོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་དུས་ མཉམ་དུ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྟེ།དེ་ལ་མཁས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པའོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ བས་ན་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་དང་།འབྲེལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པ་གསུམ་འགོག་པར་བྱེད་དེ། རྣམ་པ་གསུམ་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དང་། རྒྱུ་མི་འདྲ་བར་སྨྲ་བ་དང་། མེད་པར་སྨྲ་བའོ། །དེ་ལ་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་ ན་འདིས་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་འགོག་པར་བྱེད་དོ།།འབྲེལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མཐུན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མཐུན་པ་ལས་སྐྱེའི་མི་མཐུན་པ་ལས་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མ་རིག་པ་ལས་འདུ་བྱེད་འབྱུང་གི་།དབང་ཕྱུག་དང་བྱེད་པ་པོ་ལས་མི་འབྱུང་བ་འདིས་ནི་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུར་སྨྲ་ བ་འགོག་པར་བྱེད་དོ་།།འབྱུང་བའི་སྒྲ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བར་ཆད་མེད་པར་སྐྱེ་བ་ལ་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་མེད་པར་སྨྲ་བ་འགོག་པར་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཤད་ཅེ་ན། འགྲོ་བ་འདི་དག་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེའི། མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་དོ།།ཡང་ན་འཁོར་བར་འཇུག་པ་ལ་རྨོངས་པ་དང་། འཁོར་བ་ལས་ལྡོག་པ་ལ་རྨོངས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལུགས་དང་མཐུན་པར་འབྱུང་བ་དང་། ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་བཤད་དོ།

诸菩萨断除了见所断烦恼和所知障的大部分，证悟了人无我和法无我二者。因此，诸声闻圣者仅证悟人无我，因为是为了自利而趣入，所以称为证悟小乘发心。诸菩萨证悟人无我和法无我，因为是为了自利和他利而趣入，所以他们的证悟称为证悟广大自性的发心。
在初地时通达诸法真如，这是如实通达法。如是通达后，了知所通达法的功德，这称为证悟如所通达法的安立。此后于心中如实安住修法，在修道时了知所修之法和功德，这称为证悟安立法。
以何趣入二种相：趣入有量的文字，趣入无量的名句，如是趣入即是了知趣入。如是数、量、寻、悟、入五种是圣道，如是了知即是道谛中的了知道为道的圣谛。
为显示如上所说义理的总摄，故说'于此谛智趣入'等。趣入谛智即是证悟上述四谛为空性。'于谛智亦不住'是说为了利益众生，不仅安住于如是证悟空性的一边，此是其义。
说完谛善巧后，为如所说般解说缘起善巧，故问：'其中，何为菩萨缘起善巧？'其中之义同前所说。依靠因缘同时生起果即是缘起，善巧于此即是缘起善巧。此是说明如实了知缘起相即是缘起善巧。
因此，以'缘'、'起'、'生'三词遮遣三种：三种即是无因论、不同因论和无有论。其中'缘'字是说依因缘而生，此即遮遣无因论。'起'字用于相顺，因果相顺而生非不相顺，如从无明生行而非从自在天和作者生，此即遮遣不相顺因论。'生'字用于因果无间而生，此即遮遣无有论。
为何解说缘起？为显示此诸众生从无明缘生，非从不相顺因和无因生故而解说。或为遣除轮回趣入的愚痴和从轮回还灭的愚痴，故说顺行和逆行二相的缘起。

།དེ་ལ་འཁོར་བར་ འཇུག་པ་ལ་རྨོངས་པ་ནི་རྒྱུ་གང་གིས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་མི་ཤེས་པ་སྟེ།མི་ཤེས་པ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལས་མ་རིག་པ་ཀུན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །འཁོར་བ་ལས་ལྡོག་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། རྒྱུ་གང་གིས་ འཁོར་བ་ལས་འགྲོལ་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་མི་ཤེས་པ་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་འགགས་པས་མ་རིག་པ་འགག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལུགས་དང་མཐུན་པར་འབྱུང་བ་ཡང་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཡན་ལག་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡན་ལག་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡན་ལག་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། བདག་མེད་པ་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཡན་ལག་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ལས་བརྩམས་ ཏེ་གསུངས་པ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལས་མ་རིག་པ་ཀུན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་མགོ་དྲང་བའམ། ཚིག་གི་རྐྱེན་དུ་བཞག་པའོ། །དེ་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་བར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་ བར་འདུ་ཤེས་པ་དང་།མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཀུན་འབྱུང་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བ་ལས་མ་རིག་པ་ཀུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། མ་རིག་པ་ ཀུན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདིར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་སྨོས་པ་ནི་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བའི་དོན་ནི་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཅིག་པུར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། རིལ་པོར་འདུ་ཤེས་ པ་དང་།།རྟག་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། བརྟན་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། ཐེར་ཟུག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པ་ནི་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་འདུས་པས་བསྐྱེད་ན་འདི་ལ་གཅིག་པུར་སེམས་པ་ནི་གཅིག་ པུར་འདུ་ཤེས་པའོ།།ས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཐ་དད་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་དེ་ལ་གཅིག་པུར་སེམས་པ་ནི་རིལ་པོར་འདུ་ཤེས་པའོ། །སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཡང་མི་རྟག་པར་གྱུར་ནས་གཞན་དང་གཞན་དུ་གྱུར་ན། གནས་ནས་ཀྱང་བདག་ཅེས་འཛིན། ཕྱིས་ཀྱང་བདག་ ཉིད་འདུག་གོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་རྟག་པར་འདུ་ཤེས་པའོ།།མེད་པ་ལས་འབྱུང་བ་ལ་གང་ཡོད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འཛིན་པ་ནི་བརྟན་པར་འདུ་ཤེས་པའོ། །ཡང་ན་འདི་དག་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན། བདག་ཉིད་ཅན་དུ་དངོས་པོར་སེམས་པ་ནི་བརྟན་པར་འདུ་ཤེས་ པའོ།།བྱུང་ནས་མེད་པར་འགྱུར་བ་ལ་ཡང་རྫ་མའི་བྱིའུ་ལྟར་བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་འཕོ་བར་འཛིན་པ་ནི་ཐེར་ཟུག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གསུམ་དང་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་མེས་གདུངས་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན། གང་གཅིག་པུ་ བཟང་པོའི་ངོ་བོར་འཛིན་པ་དེ་ནི་བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པའོ།།དེ་ལྟར་ཀུན་དུ་གཏི་མུག་པའི་རྒྱུས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པ་ནི་འདུ་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་འདུ་བྱེད་དང་། བསོད་ནམས་སུ་ཉེ་བར་ འགྲོ་བའི་འདུ་བྱེད་དང་།མི་གཡོ་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་འདུ་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་སྡིག་པའི་ལས་བྱེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ཚེ་རབས་གཞན་དང་ལས་དང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཀུན་དུ་གཏི་མུག་པས་མེད་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ། །མ་རིག་ པས་རྨོངས་པར་གྱུར་པ་སྲིད་པ་དང་སྲིད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་ཞིང་བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ།

关于这个，对于投生轮回的迷惑是指不知道什么因会导致投生轮回的因，为了断除这种无知，所以说'从非如理作意生起无明'。
从轮回中解脱就是涅槃，为了断除不知道以什么因从轮回中解脱而证得涅槃的无知，所以说'从非如理作意灭尽而无明灭'等。
其中，顺行缘起应当了知有四种相：支分差别相、支分摄集相、支分烦恼摄集相、无我缘生相。
从支分差别相开始宣说：'即是从非如理作意生起无明'等。'即是'是引导语句或作为语句助词。
其中，将无常视为常、将痛苦视为乐、将不净视为净、将无我视为有我，这就是非如理作意。'从生起'是指从非如理作意生起而产生无明，意思是无明普遍生起。
这里提到非如理作意是为了显示无明的因，'生起'的含义对其余诸支也应当如是理解。
其中，认为是单一的、认为是整体的、认为是常恒的、认为是坚固的、认为是永恒的、认为是快乐的，这就是无明。
地水火风空等诸多不同元素和合而生，却认为是单一的，这是单一想。
地等诸元素也是由不同的微尘所生，却认为是单一的，这是整体想。
每一刹那都是无常变化，转为不同的状态，却执着'我'住于此，以后也是'我'存在，这样认为就是常恒想。
对于从无中生起的，却执着为从有中生起，这是坚固想。或者说，这一切都是如幻的无实体法，却认为有实在的自性，这是坚固想。
对于生起后会消失的，却如陶罐中的小鸟一样执着我会转生到未来，这是永恒想。
三界和一切有为法都被三苦之火所烧，具有痛苦，却执着某一善妙的本性，这就是快乐想。
如是由愚痴之因造作种种身语意业，这就是行。或者说行有三种：非福行、福行、不动行。
其中，贪着造作恶业，对于其他生世、业和业果愚痴而持无见者，他们造作非福业。
被无明所迷惑，将有和有的受用视为功德并认为是快乐的人们，他们造作福业。

།མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་ལ་ཆགས་པར་ལྟ་བས་སྲེད་པ་དང་ལྟ་བ་དང་ང་རྒྱལ་གྱི་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་རྣམས་ནི་མི་ གཡོ་བའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དེ།།དེ་བས་ན་མ་རིག་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལས་འདུ་བྱེད་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མའི་མངལ་དུ་དང་པོ་ཉིད་དུ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ཞུགས་པའི་སེམས། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་ སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ།།དེ་ནས་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ཕན་ཆད་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིང་དང་ གཟུགས་སོ།།དེ་ལ་མིང་ནི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །གཟུགས་ནི་བསྟན་དུ་ཡོད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། བསྟན་དུ་ཡང་མེད་ལ་ཐོགས་པ་ཡང་མེད་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་ གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ནས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ།།མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ནས་ཡིད་ཀྱི་བར་དུ་དྲུག་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ། །དེ་ལ་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ལྟ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་བའི་རང་བཞིན་གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ལྷག་མ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཡུལ་དང་དབང་པོ་ དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་དུ་དུས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཚོགས་པ་ནི་རེག་པའོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ནི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་དོ། །བདེ་བ་དང་ སྡུག་བསྔལ་བ་དང་།བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་མྱོང་བ་ནི་ཚོར་བའོ། །དེ་ལ་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །ལུས་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ནི་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བའོ།།ལུས་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཕན་གནོད་གཉི་ག་མི་བྱེད་པ་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བའོ། །སྲེད་པ་དང་སྲེད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་རྒྱུན་དུ་སྤྱོད་ཀྱང་ཚྭ་ཆུ་འཐུངས་པ་དང་འདྲ་བར་ངོམས་པ་དང་། ཚིམ་པ་མེད་པ་ནི་སྲེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་དུས་གསུམ་ཐ་དད་པའི་དབྱེ་བས་སྲེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། ལྟ་བའི་སྲེད་པ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པ་དང་། མངོན་པར་ཆགས་པའི་སྲེད་པའོ། །དེ་ལ་འདས་པའི་དུས་སུ་མཐོང་བའི་སྲེད་པ་དང་། ཐོས་པ་དང་། རེག་པའི དངོས་པོ་འགགས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་དང་ཡང་ཕྲད་པར་འདོད་པ་ནི་ལྟ་བའི་སྲེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།མ་འོངས་པའི་དུས་ན་རང་གི་ལུས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། ཡོ་བྱད་རྣམ་པ་མང་པོ་དང་ལྡན་པར་སྨོན་པ་ནི་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པའོ། །ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་ཡོ་བྱད་ལ་ཆགས་ པས་མི་གཏོང་བ་ནི།མངོན་པར་ཆགས་པའི་སྲེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་འདོད་པའི་སྲེད་པ་དང་། སྲིད་པའི་སྲེད་པ་དང་། མི་སྲིད་པའི་སྲེད་པ་དང་། ལྟ་བའི་སྲེད་པ་སྟེ་བཞིའོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་སྲེད་པ་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ ཆགས་སོ།།སྲིད་པའི་སྲེད་པ་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་སོ། །མི་སྲིད་པར་སྲེད་པ་ནི་ཐར་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའོ། །ལྟ་བའི་སྲེད་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་ལྔ་ལ་ཆགས་པའོ། །དེ་ལ་ལེན་པ་ཡང་ རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།འདོད་པ་ལེན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ལེན་པ་དང་། ལྟ་བ་ལེན་པ་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལེན་པའོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འདོད་པ་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཆོས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་། ཡུལ་གྱི་ འདོད་ཆགས་སོ།།འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ནི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་སྤྲོད་པ་ལས་ཆགས་པའོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ཆོས་ལ་ཆགས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་སོ།

由于无明的缘故，对禅定的味著产生执著，以贪爱、见解和我慢为主的禅定，造作不动业。因此，从无明生起而有行生起。
其中，最初一刹那入胎的心识，由蕴、界、处的习气所熏染，由往昔业力所引发的一切种子阿赖耶识，在此处是由行缘所生的识。
从第二刹那开始，伴随着凝酪位、膜疱位等的识即是名色。其中，名是受、想、行、识蕴。色是有对可见、有对不可见、无对不可见三种，这两者合称为名色。
从眼处乃至意处六种即是六处。其中眼处是具有见性的清净色法，以色境为所缘，其余诸处也同样类推。
境、根、识三者以因果相的形式同时和合即是触。其中根和境是因相，依靠这二者立即生起识，所以识是果相。
乐受、苦受、不苦不乐受的感受即是受。其中，对身体、根门和识起利益作用的本质即是乐受。对身体、根门和识起损害作用的本质是苦受。对身体、根门和识既不利益也不损害的是不苦不乐受。
对爱欲和爱欲的享受虽然经常受用，但如同饮咸水一般无有满足和知足，这即是爱。这又以三时差别分为三种爱：见爱、喜爱和贪爱。
其中，对过去时所见、所闻、所触的已灭事物希望再次相遇即是见爱。对未来时希求自身具有种种形态和诸多资具即是喜爱。对现在时的蕴体和资具执著不舍即是贪爱。
或者分为欲爱、有爱、无有爱和见爱四种。其中欲爱是见断和修断的欲界贪欲。有爱是见断和修断的色界、无色界贪欲。无有爱是对解脱的执著。见爱是对萨迦耶见等五见的执著。
其中取也有四种：欲取、戒禁取、见取和我语取。其中三种贪欲称为欲取：欲贪、法贪和境贪。欲贪是男女二者交合的贪著。对外道法的贪著是法贪。

།འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་ལ་ཆགས་པ་ནི་ཡུལ་གྱི་འདོད་ཆགས་སོ། །ཁྱི་དང་བ་ལང་ལ་སོགས་པའི་ དཀའ་ཐུབ་འཛིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཆད་པ་དང་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཞུགས་པ་ནི་ལྟ་བ་ལེན་པའོ། །བདག་ཡོད་པར་ལྟ་ཞིང་ཆགས་པ་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་ པའི་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བག་ཆགས་བསྩགས་པ་ནི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་འདོད་པའི་སྲིད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་སྟེ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་བསགས་པའི་ཁྱད་པར་ལ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ བ་དེ་དང་དེ་དག་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།མེར་མེར་པོ་དང་། ནུར་ནུར་པོ་དང་། མཁྲང་གྱུར་དང་། རྐང་ལག་འགྱུས་པ་ནས་གཞོན་ནུ་དང་། ལང་ཚོ་དར་ལ་བབ་པའི་བར་གྱི་སྟོབས་དང་། མཐུ་དང་། གཟི་བརྗིད་དང་། མདངས་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་ཏེ་ཐབས་ནི་རྒ་བའོ། །ཡང་ན་ལང་ཚོ་བཅོམ་པ་དང་ན་ཚོད་ཉམས་པ་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་བྲི་བ་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་རྙིངས་པར་གྱུར་པ་དང་། ལུས་ལྷོད་པར་གྱུར་པ་དང་། ཡན་ལག་རྣམས་ཤིག་ཤིག་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཁ་དོག་དང དབྱིབས་མི་མཛེས་པ་དང་།དབང་པོ་རྣམས་ཉམ་ཆུང་བ་དང་། དྲན་པ་དང་། རྟོག་པ་དང་། བློ་གྲོས་རྣམས་རབ་ཏུ་ཉམས་པ་དང་། འཇིག་པ་ལ་མངོན་དུ་བལྟས་པ་ནི་རྒ་བའོ། །དེ་ལ་ལང་ཚོ་བཅོམ་པ་ནི་དར་ལ་བབ་པ་མེད་པར་གྱུར་པའོ། །ན་ཚོད་ཉམས་པ་ནི་བྱིས་པ་དང་ གཞོན་ནུའི་སྤྱོད་པ་དང་ཚུལ་རྣམས་བྲལ་བའོ།།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་བྲི་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཞུམ་པར་གྱུར་པ་སྟེ། ཤ་སླ་བ་དང་གཉེར་མ་ཅན་དུ་གྱུར་པའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་རྙིངས་པར་གྱུར་པ་ནི་དར་ལ་བབས་ལ་ལང་ཚོའི་བྱད་གཟུགས་སར་པ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ པའོ།།ལུས་ལྷོད་པར་གྱུར་པ་ན་ལྡང་བ་དང་འདུག་པ་ལ་ལུས་ལྕི་བའོ། །ཡན་ལག་ཤིག་ཤིག་པོར་འགྱུར་བ་ནི་རྐང་པ་དང་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཚིགས་ཚིགས་སུ་སོ་སོར་གྱེས་ཤིང་ཉམས་དང་མཐུ་མེད་པར་གྱུར་པའོ། །ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་མི་སྡུག་པ་ནི་ཤ་དང་། ཁྲག་ སྐམས་ལ་རུས་པ་ཕྱིར་སྣང་བ་དང་།ཁབས་ནག་པོས་ཁེབས་པ་དང་། གཉེར་མ་དང་སྐྲ་དཀར་གྱིས་གང་བའོ། །དབང་པོ་རྣམས་ཉམ་ཆུང་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་མི་གསལ་བའོ། །དྲན་པ་དང་རྟོགས་པ་དང་། བློ་གྲོས་རབ་ཏུ་ ཉམས་པ་ནི་སྔོན་སྨྲས་པ་དང་།ཐོས་པ་རྣམས་མི་དྲན་ཞིང་བརྗེད་པའོ། །འཇིག་པ་ལ་མངོན་དུ་བལྟས་པ་ནི་འཆི་བའི་དུས་དང་ཁད་ཉེ་བའོ། །ཡང་ན་རྒ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྟེན་ཉམས་པ་དང་། བརྟེན་པ་ཉམས་པའོ། །དེ་ལ་རྟེན་ཉམས་པ་ནི་འདི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལས་གྱུར་ པ།ཁྲག་དང་ཤ་དང་ཚིལ་དང་རྐང་དང་རུས་པ་ལ་སོགས་པ་བྲི་བས་དེའི་རྒྱུས་ན་རྒྱུག་པ་དང་རྒལ་བ་དང་། མཆོང་བ་དང་། བསྐུམ་པ་དང་། རྨྱོང་བ་དང་། འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་ནི་མི་ནུས་ཤིང་། ལུས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་དང་སྟོབས་མཐུ་ཆུང་བའོ། །དེ་ལ་བརྟེན་པ་ ཉམས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་ལ་མི་གསལ་བར་འཇུག་ཅིང་དེའི་རྒྱུས་ན་དྲན་པ་དང་།རྟོགས་པ་དང་། བློ་གྲོས་ལ་སོགས་པ་ཉམས་ཤིང་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་དང་བརྩོན་འགྲུས་བྲི་བའོ། །དབང་པོ་རྣམས་ཉམས་པ་ལས་དེའི་རྒྱུས་སེམས་དང་སེམས་ལས་ བྱུང་བ་རྣམས་མི་མཐུན་པ་ནི་འཆི་བ་སྟེ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྒྱུས་མེད་པར་གྱུར་པ་ན་གང་ཟག་དེ་ཤི་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འཆི་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་གི་ངང་གིས་འཆི་བ་དང་། ཉེ་བར་བཅོམ་པས་འཆི་བའོ། །རང་གི་ངང་གིས་འཆི་བ་ནི་ཚེ་ཟད་པ་དང་། བསོད་ ནམས་ཟད་ནས་འཆི་བའོ།།ཉེ་བར་བཅོམ་པ་ནི་མཚོན་ཆ་དང་། དབྱིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཤི་བའོ། །ཡང་ན་འཆི་བ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རྗེས་སུ་སྐད་ཅིག་མས་འཆི་བ་དང་། ཉེ་བར་བཅོམ་པས་འཆི་བ་དང་། རྒྱུ་ཟད་པས་འཆི་བའོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་སྐད་ཅིག་མས་འཆི་བ་ ནི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཡང་འཆི་བ་ཞེས་བྱའོ།

对五欲功德的贪著是境欲贪。如狗和牛等的苦行执持是戒禁取见。进入断见和常见等各种见解是见取。执著我见是我语取。
作为结生因缘的各种业习气积集称为有，其又分为欲有、色有、无色有三种。由各种业习气积集的差别而结生，在蕴界处等显现成就称为生。
从胚胎、凝滑、肉团、肢体形成乃至少年、青春盛年期间的力量、威力、威严、光泽等转变，即是老。或者青春消失、年龄衰退、四大减损、诸行衰朽、身体松弛、肢体松散、色相不美、诸根衰弱、念想智慧极度衰退、面临死亡即是老。
其中青春消失是指失去盛年状态。年龄衰退是远离童年少年的行为举止。四大减损是地等诸大种衰退，即肌肉松软起皱纹。诸行衰朽是远离盛年青春的新鲜容貌。身体松弛是起立坐下时身体沉重。肢体松散是手脚等关节分离无力。色相不美是肌肉血液干枯骨骼外露，皮肤黝黑，布满皱纹白发。诸根衰弱是眼等诸根见闻不清。念想智慧极度衰退是忘记先前所说所闻。面临死亡是接近死亡时期。
或者老有两种：所依衰退和能依衰退。其中所依衰退是四大所成的血肉脂骨等减损，因此不能奔跑、跨越、跳跃、屈伸、来去等动作，身体精进力量微弱。能依衰退是眼等诸根见闻不清，因此念想智慧等衰退，心力精进减弱。
由诸根衰退导致心心所不相顺即是死，当心心所无有作用时称为此人死亡。死亡也有两种：自然死亡和横死。自然死亡是寿尽福尽而死。横死是被刀杖等因缘而死。
或者死有三种：刹那死、横死、因尽死。其中刹那死是每一刹那都称为死。

།ཉེ་བར་བཅོམ་པས་འཆི་བ་ནི་དུག་དང་མཚོན་ལ་སོགས་པ་ཕོག་ནས་ཤི་བའོ། །རྒྱུ་ཟད་ནས་འཆི་བ་ནི་ཚེ་རིང་པོར་གྱུར་པའི་ལས་ཟད་ནས་གང་འཆི་བར་གྱུར་པའོ། །མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒ་ཤིའི་ཡན་ལག་ཏུ་ གཏོགས་ཏེ།དེ་ལ་མཛའ་བ་དང་བྲལ་བ་དང་། མི་མཛའ་བ་དང་ཕྲད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཀྱི་གདུང་བ་ནི་མྱ་ངན་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཀྱི་གདུང་བའི་རྒྱུ་ལས་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱིན་པ་ནི་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པའོ། །ཁམས་རྣམས་འཁྲུགས་པས་ཡུལ་མངོན་ དུ་གྱུར་པ་ལ་ཡང་དབང་པོས་འཛིན་པར་མི་ནུས་ཤིང་རྨོངས་པའི་གནོད་པས་རེག་པར་གྱུར་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཡུལ་མངོན་དུ་མ་གྱུར་བ་རྣམས་དབང་པོས་གཟུང་བར་ཆགས་པ་སྐྱེ་བ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའོ། །ཞེ་སྡང་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་ལུས་དང་སེམས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པ་ནི་འཁྲུག་པ་ ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་བུ་སྨད་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡོ་བྱད་རྣམས་ལ་གཏོང་མི་ནུས་ཤིང་ཆགས་པ་ནི་མྱ་ངན་ཞེས་བྱའོ། །མྱ་ངན་ལས་ལངས་པའི་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བ་ནི་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་མི་བདེ་བ་མྱོང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ དང་ལྡན་པ་ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའོ།།གཞན་ཡང་དེ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་རྒྱལ་པོའི་ཞབས་འབྲིང་བྱེད་བྱེད་པ་ལས་དབེན་པ་དང་། ཚོང་བྱེད་བྱེད་པ་ལས་ཁེ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེས་པ་བྱས་པ་རྣམས་དྲན་ནས་མི་དགའ་བ་ནི་འཁྲུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ བ་རྒྱས་པར་བཤད་ནས་དེའི་དོན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་པོ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ནའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་སྡུག་ བསྔལ་མང་པོ་དང་ལྡན་པས་སོ།།ཆེན་པོ་ནི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་རྒྱུན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བྱའོ། །འབའ་ཞིག་ནི་བདག་དང་བདག་གི་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་ བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཡན་ལག་བསྡུ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་དེ་ཡང་བསྡུས་ན་ཡན་ལག་གཉིས་སུ་བལྟ་སྟེ། རིང་བའི་རྒྱུ་དང་ཉེ་བའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་རིང་བའི་རྒྱུ་ནི་དཔེར་ན་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་ལྟ་བུ་སྟེ། འབྲས་བུ་དང་ཐག་ རིང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཉེ་བའི་རྒྱུ་ནི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འབྲས་བུ་དང་ཐག་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རིང་བའི་རྒྱུ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་སྟེ། ཇིས་འདེབས་ཇི་འདེབས་ཇི་ལྟར་འདེབས་པའོ། །ཇིས་འདེབས་ཤེ་ན་མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ ཤེས་པས་འདེབས་པའོ་།།ཇི་འདེབས་ཤེ་ན། མིང་དང་། གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་རྣམས་འདེབས་སོ། །ཇི་ལྟར་འདེབས་ཤེ་ན། མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཅི་བསྒྲུབས་པའི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་ལ་འདེབས་སོ། །ཉེ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་སྟེ།ཇིས་མངོན་དུ་ཕྱུང་། ཇི་མངོན་དུ་ཕྱུང་། ཇི་ལྟར་མངོན་དུ་ཕྱུང་བའོ། །དེ་ལ་ཇིས་མངོན་དུ་བྱུང་བ་ནི། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པས་མངོན་དུ་ཕྱུང་ངོ་། །ཇི་མངོན་དུ་ཕྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ། །ཇི་ལྟར་མངོན་དུ་ཕྱུང་བ་ནི་སྲིད་པ་དང་ལེན་པས་ཀུན་གཞི་ལ་ བཏབ་པའི་ས་བོན་སྲིད་པ་མེ་ཏོག་ལྟ་བུར་ཁ་འབྱེ་ཞིང་འབུ་བར་འབྱིན་ཏེ།དེ་དག་གི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་པ་ནི་རྒ་ཤིའོ། །ཡན་ལག་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བསྡུ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་དག་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བསྡུ་སྟེ་། ཉོན་མོངས་ པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བསྡུ་བ་དང་།ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བསྡུ་བའོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཉོན་མོངས་པར་བསྡུའོ།

被摧毁而死亡是指被毒药、武器等击中而死。因缘耗尽而死是指长寿的业力耗尽而死亡。
悲伤和哀叹等属于老死支。其中，与所爱分离和与不爱相遇的分别念所生的心中痛苦称为悲伤。由心中痛苦之因而发出种种言语称为哀叹。
诸大种紊乱，即使对境现前，诸根也无法执取，并为愚痴所害而生触受，称为苦。对未现前的境界，诸根生起执取的贪著，是不悦。由嗔恨所生的身心烦恼状态称为忧。
或者，对妻子儿女等和资具无法舍弃而生贪著称为悲伤。从悲伤中发出的言语称为哀叹。与五识相应的不悦受用称为苦。与意识相应的意的痛苦是不悦。
此外，如回忆从前侍奉国王却失去职位，做生意却无利润等过失而生不悦称为忧。
如是广说缘起后，为显示其义略说故，说'如是唯此大苦蕴生起'。'如是'即如上所说。苦蕴即具足三苦、八苦等诸多痛苦。'大'是因为从无始轮回以来恒时受苦的缘故。'此'是指色等诸法。'唯'是因为离我和我所。'生起'即是产生之义。
其中支分摄略为：如是分为十二支的缘起，摄略则可见为二支：远因和近因。其中远因如种子与芽，因为与果相距远故。近因如花等，因为与果相距近故。
其中远因亦可见为三种：以何播种、播种何物、如何播种。若问以何播种，即以无明、行、识播种。若问播种何物，即播种名色、六处、触、受。若问如何播种，即由无明所生诸行所造作的习气播种于阿赖耶识。
近因亦可见为三种：以何显现、显现何物、如何显现。其中以何显现，即以爱、取、有显现。显现何物，即生。如何显现，即有和取于阿赖耶识中播下的种子如花朵般开放萌发。显示彼等过患即是老死。
支分烦恼摄略为：此十二缘起支摄为三种烦恼：烦恼烦恼摄、业烦恼摄、生烦恼摄。其中无明、爱、取三者摄于烦恼烦恼。

།འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སྲེད་པ་གསུམ་ནི་ ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བསྡུ་སྟེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པས་དེར་བསྡུའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བསྡུའོ། །བདག་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཡོ་བ་མེད་པ། བྱེད་པ་མེད་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གཡོ་བ་མེད་པ་ནི་མ་རིག་པ་ཡང་འདི་ལྟར་བདག་གིས་འདུ་བྱེད་བསྐྱེད་དོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་ལ། །འདུ་བྱེད་ཀྱང་འདི་ལྟར་བདག་ནི་མ་རིག་པས་བསྐྱེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་པ་མེད་པ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་ ཙམ་བྱེད་པ་ཡིན་ཡང་འདུ་བྱེད་སྐྱེད་པ་ལ་བྱེད་པ་པོའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་དབང་བྱེད་པར་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདག་པོ་གང་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་སེམས་ཅན་ དང་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་སྙིང་པོར་གྱུར་པ་གང་གིས་ཀྱང་བྱིན་གྱིས་མ་བརླབས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་དུ་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་ལས་འབྲས་བུ་གང་འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ལས་འདུ་བྱེད་ མི་འབྱུང་གི་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ལས་འདུ་བྱེད་འབྱུང་བའོ།།གང་འདི་ལ་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དྲངས་ཏེ། གང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལས་མ་རིག་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལས་སྐྱེ་བ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལས་རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ འབྱུང་བར་ཟད་ཀྱི་དེ་ལས་གཞན་པའི་གཡོ་བ་པོ་དང་།བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བསྟན་པར་བཞེད་ནས། གཞན་ ཡང་གང་དགེ་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་འམ་མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དགེ་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་སོ། །རྒྱུ་དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ལྷ་དང་མིར་སྐྱེ་བའོ། །མི་དགེ་ བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་སོ།།རྒྱུ་དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བའོ། །མི་གཡོ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་སོ། །རྒྱུ་དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའོ། །ཁམས་ གཉིས་ཀྱི་ལས་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བའི་ལས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།དེ་དག་གི་ལས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་པས་ན་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལས་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཡང་དེ་མ་ཡིན་པ་རྐྱེན་ གཞན་གྱི་དབང་གིས་བསྐྱོད་དེ།འགྲོ་བ་དེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་ལ་གཡོ་བ་མེད་པས་ན་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་དོན་ནི་དེ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ལས་བྱས་པས་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་ནས་མིའི་ནང་དུ་མིའི་ལོངས་སྤྱོད་མྱོང་བར་འགྱུར་ བ་ལས་མི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱས་པའི་དབང་གིས་མིར་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསྐྱོད་ནས་རྒྱལ་པོ་འམ་བློན་པོའི་བ་ལང་ངམ་རྟར་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུར་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལས་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཡོ་བ་མེད་པས་ན་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱའོ།།འཁོར་ བར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱུ་སྟེ།འདི་ལྟར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་མི་གཡོ་བའི་ལས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སོ། །རྒྱུ་དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་འཁོར་བ་ཉིད་དོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་པའི་རྒྱུ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་སྟེ། འཕགས་པའི་ལམ་རྣམས་སོ། །དེ་ལས་ བྱུང་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ།།དེ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་། ཆ་གཅིག་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ཆ་གཉིས་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ།

行、识、爱三者归属于业的烦恼，识也因为是业习气的所依而归属于此。其余诸法归属于生的烦恼。为了显示无我缘起的特征，所以说'无动'、'无作'等。'无动'是说无明也不会想'我生起诸行'，诸行也不会想'我是由无明所生'。'无作'是说虽然无明等是生起的缘，但不具有作为生起诸行的作者的特征。'无主'是说彼等没有任何自在天等能主宰的特征的主人。'无执取'是说没有被任何作为实体的我、众生、补特伽罗等所加持。'如法而生'是说从何因生何果即是如法而生，不是从自在天等生诸行，而是从无明因生诸行。
'于此所知'等中的'于此'是引'如是'之词，即如理了知从非理生起无明，从无明生起生起，从生起生起老死等，仅此而已，除此之外别无动者、作者等，这就是菩萨的缘起善巧。
为了显示缘起善巧的其他分类而说'复次，从善因所生或从不善因所生'等。善即是离杀生等十善业道。从彼因所生即是欲界天人之生。不善即是杀生等十不善业道。从彼因所生即是欲界三恶趣之生。不动即是诸禅定等持。从彼因所生即是色界无色界之生。
为何称两界之业为不动业？因为彼等业是一心专注的特征，不能被分别之风所动，故称不动。或者，如欲界之业虽往他趣，但非如是，由他缘力所动，如彼趣之异熟而异熟无动，故称不动。其义即是，欲界众生造业后布施，于人中感受人的受用，而彼人由破戒等业力，动摇人的异熟，转生为王臣的牛马等，而色界无色界之业异熟不动，故称不动。
轮回生起之因即是轮回之因，即有漏的善、不善、不动诸业。从彼因所生即是轮回。涅槃之因即是涅槃之因，即诸圣道。从彼所生即是涅槃。其中涅槃也有二种：断一分的涅槃和断二分的涅槃。

།དེ་ལ་ཆ་གཅིག་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ ཉོན་མོངས་པའི་ཆ་སྤངས་ཏེ།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །ཆ་གཉིས་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་ཆ་སྤངས་པ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོའི་ཆ་ཡང་སྤངས་པ་སྟེ། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་ཡང་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པའོ།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་དགེ་བའི་རྒྱུ་དང་། མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་དང་། མི་གཡོ་བའི་རྒྱུ་དང་། འཁོར་བའི་རྒྱུ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་གང་དབང་པོའི་རྒྱུ་ལ་འཇུག་པ་ཚད་མར་བྱེད་པ་ དེ་ནི་དབང་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ཞིང་།ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་གྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་པོ་ཉིད་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམས་བྱེད་པ་དང་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན་དབང་པོའི་རྒྱུ་སྟེ། དེ་ལྟར་དབང་པོའི་རྒྱུ་ལས་ ཆོས་དེ་དག་འབྱུང་གི་བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པ་ནི་དབང་པོའི་རྒྱུ་ལས་འཇུག་པ་ཚད་མར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་དག་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཀུན་ཀྱང་དབང་པོ་དང་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ཞིང་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་དབང་པོ་ ལས་གྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་ཤེས་ལ་མ་ཟིན་པའང་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བར་ཤེས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།གང་དེ་ལྟར་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལས་སྐྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་རྒྱུ་སྨིན་པར་ གྱུར་པ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་ཤེས་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ནས། ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ པའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་ཤིང་མེད་ན་མེ་དང་དུ་བ་མི་འབྱུང་བ་དང་། ས་བོན་མེད་ན་མྱུ་གུ་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་འགགས་ན་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་འགགས་པས་མ་རིག་པ་འགག་ཅེས་བྱའོ་། །ཇི་ལྟར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་འགགས་ པ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ཉེས་པ་མེད་དེ། འདི་ལ་གཏན་མེད་པར་དགག་པ་ལ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་འགག་གོ་ཞེས་མི་བྱའི་དཔེར་ན་མར་མེའི་རྐྱེན་གྱིས་མུན་པ་འགགས་ན་སྣང་བ་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་། སྨན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ཟོས་ན་ནད་མེད་པ་ལ་བདེ་བ་ སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལམ་བསྒོམས་པའི་མཐུས་མ་རིག་པ་དང་མི་མཐུན་པ་གང་རིག་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་མ་རིག་པ་འགགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་གོང་ནས་གོང་དུ་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་གནས་འབྱུང་བ་ལ་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་འགགས་པར་བལྟའོ། །གཞན་ཡང་ ཆོས་རྣམས་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་།མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་མི་འབྱུང་བར་ཤེས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པར་བཞེད་ནས། གཞན་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་ལ་རག་ལུས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ ནི་ནང་གི་ཆོས་དང་ཕྱིའི་ཆོས་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་ནང་གི་ཆོས་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའོ། །ཕྱིའི་ཆོས་ནི་ས་བོན་དང་། མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའོ། །རྒྱུ་ལ་རག་ལུས་པ་ནི་ཆོས་དེ་དག་རྒྱུ་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་དྲུག་ པོ་གང་ཞེ་ན།བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་ཆོས་དེ་དག་སྐྱེ་བ་ན་གཟུགས་དང་སེམས་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པར་ཆོས་གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་སྟེ།སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།

其中，断除一分的涅槃是指断除见断和修断的烦恼分，具有余蕴的涅槃。断除二分的涅槃是指如同断除烦恼分一样也断除蕴分，即无余断除蕴的涅槃。
'彼等一切'是指上述善因、不善因、不动因、轮回因、涅槃因所生的一切之义。
众生若以根因为量，则从根因和业因而生，成就果因。此中，根本身是善、不善、轮回和涅槃等的作用与成就之因，故称根因。如是了知彼等法从根因而生，非由作者等所作，是以根因为量。彼等善、不善、轮回和涅槃皆从根和业因而生，善等果因从根成就。若知已得之法如是，未得之法亦从业因而生，则通达缘起。
'如是通达因集生'是指如上所说了知从因成熟而生果之义。
如是显示顺序性相后，为显示逆序性相故，又说'复次通达缘起相'等。
譬如无薪则无火与烟，无种子则无苗芽，如是烦恼灭时则其所生果不生，故说由非理作意灭故无明灭。
若问无明等灭亦称缘起云何？答曰：无过。此中非说断灭无明等为无，譬如以灯缘灭暗则生明，服用甘露药则无病生乐，如是以修道力生起与无明相违之明，是谓无明灭。如是上上观待行等相违之法生起为行等灭。
复次，为显示了知诸法从顺因生，不从违因生是通达缘起故，说'复次一切法依因'等。一切法即内法与外法。其中内法即无明缘行等，外法即种子、苗芽等。依因即彼等法依六因而生之义。
其中何为六因？作因、俱生因、同类因、相应因、遍行因、异熟因。其中作因即诸法生时，除自体相外，一切余法皆为作因，以不障碍生故。

།ཆོས་གང་དག་གཅིག་ལ་གཅིག་གི་འབྲས་བུར་གྱུར་བ་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བའི་རྒྱུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ སྐྱེ་བ་ན་ཕན་ཚུན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་གཅིག་ལ་གཅིག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཕྱིས་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་དང་ཡང་སྦྱར་རོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གང་དག་སྐད་ཅིག་མ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། །སྔར་སྐྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཕྱིས་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པའི རང་གི་ས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུའོ།།མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུའོ། །རྐྱེན་ལ་རག་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྐྱེན་བཞི་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་། དམིགས་ པའི་རྐྱེན་དང་།མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་གང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་ལ་རྒྱུའི་དངོས་པོར་གནས་པ་སྟེ། ས་བོན་ལ་སོགས་པ་དང་། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའོ། །གཞན་དག་ནི་གཞན་དུ་འཆད་དེ། བྱེད་ པའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པར་རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔ་རྣམས་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཏོ་ཞེའོ།།དམིགས་པ་གང་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གང་དམིགས་ནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་དམིགས་པ་དེ་དག་ནི་དེའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཏེ། དེའང་ཅི་རིགས་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཏོ། ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འཇུག་པའི་ཐ་མའི་སེམས་མ་གཏོགས་པར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་རྣམས་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཏོ། །བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏོ། །ཚོགས་པ་ལ་རག་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་འདུས་ནས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ནུས་པའི་མཐུ དང་ལྡན་པར་གནས་པ་ལ་བརྟེན་ནས།འབྲས་བུ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་བསྟན་ནས་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་མི་འབྱུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་གང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་ཚོགས་པ་ལ་རག་ལུས་པ་དེ་དག་ལ་རག་མ་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞན་ དག་གིས་བཏགས་པའི་བདག་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་མི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་འདི་ན་ཞེའམ། སྔ་མ་ཞེ་འམ། གཞན་ཞེས་བགྲང་བ་ཅི་ཡང་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ལ་ཇི་ལྟར་རག་མ་ལུས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལ་རག་མ་ལུས་པས་ན་ད་ལྟའི་དུས་སུ་ཡང་འདི་ན་ཞེས་ བགྲང་དུ་མེད།འདས་པའི་དུས་སུ་ཡང་འདི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེས་བགྲང་དུ་མེད། མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ཡང་འདི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་བགྲང་དུ་མེད་པའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་ལ་རག་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་པ་ལ་སྐྱེ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ། མྱུ་གུ་ལས་འདབ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་བ་གང་ཞེ་ན། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ གྱིས་འདུ་བྱེད།འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྐྱེན་ལ་རག་ལུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡང་རྐྱེན་དང་འབྲེལ་པ་ལ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕྱིའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། དུས་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་གང་ཞེ་ན། ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་རྣམས ཞེས་གང་གསུངས་པའོ།

任何法互为果报者，即是俱生因，如四大种互相生起时相互产生，故互为俱生因。如是心与心所，以及欲界所行苦谛所断之法，先生者与后生及未生者为同分因。如是善、不善、无记诸法亦当配合。相应因即心与心所依于何刹那所依之诸根。先生之烦恼对后生及未生之自地诸法为遍行因，故称遍行因。不善及有漏善法是异熟因。
所谓依缘，即依四缘而生之义。四缘为因缘、所缘缘、等无间缘、增上缘。其中因缘即处于能生果之因位者，如种子等及含习气之阿赖耶识。其他论师另有解释，谓除作因外之五因为因缘。心与心所所缘而生之所缘境，即是其所缘缘，随其所应，一切法皆为六识之所缘缘。
除入涅槃最后心外，心与心所之因即是等无间缘。作因即是增上缘。所谓依集聚，即依诸因缘和合而具有能生果之力量而生果之义。说明从顺因所生后，为显示不从违缘所生，故说诸法依因缘集聚者，非依等，即不依他所计之我等而生之义。
所谓此处无数，前无数，他无数者，即由于不依我及众生等，故现在不可数为此，过去不可数为如是，未来不可数为将如是之义。或者，一切法依因者，即内外缘起依因而生之义。其中外缘起之因为何？即如从种子生芽，从芽生叶等。其中内缘起之因为何？即无明缘行，行缘识等。
所谓依缘者，即内外缘起亦依缘而生之义。外缘起之缘为何？即所说地、水、火、风、空、时界等。内缘起之缘为何？即所说地、水、火、风、空、识界等。

།ཚོགས་པ་ལ་རག་ལུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ཚང་བར་མ་གྱུར་པ་ལ་རྟེན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་སཱ་ལུ་ལྗང་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། རྒྱུའི་སྐབས་སུ་ས་བོན་མེད་ན་མྱུ་གུ་མི་འབྱུང་སྟེ། མེ་ཏོག་མེད་ན་འབྲས་བུའི་བར་དུ་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་ པ་དང་།རྐྱེན་གྱི་སྐབས་སུ་རྐྱེན་འདི་རྣམས་མེད་པར་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། ནམ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སའི་ཁམས་མ་ཚང་བ་མེད་པར་གྱུར་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཡང་རྒྱུའི་སྐབས་སུ་གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་མ་བྱུང་ ན་འདུ་བྱེད་ཀྱང་མི་འབྱུང་བ་ཞིག་ན།དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་མ་བྱུང་དུ་ཟིན་ན་རྒ་ཤིའི་བར་དུ་ཡང་མི་མངོན་པ་ཞིག་ན། འདི་ལྟར་མ་རིག་པ་ཡོད་པ་ལས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་། རྐྱེན་གྱི་སྐབས་སུ་ཡང་རྐྱེན་འདི་དག་མེད་པར་ལུས་སྐྱེ་བར་ མི་འགྱུར་གྱི།ནམ་སའི་ཁམས་ཚང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའོ། །ཆོས་གང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལ་རག་ལུས་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་གང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་། རྒྱུ་རྐྱེན་འབྲེལ་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་བདག་ལས་མི་སྐྱེ། སེམས་ཅན་ལས་མི་སྐྱེ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བས་ན་མདོ་སྡེ་དེ་ཉིད་ལས་ཕྱིའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྐབས་སུ་དེ་ལ་སའི་ཁམས་ཀྱང་འདི་ལྟར་བདག་གི་ས་བོན་རྟེན་པའི་བྱ་བ་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མྱུ་གུ་དེ་ཡང་བདག་གིས་མ་བྱས། ཕ་རོལ་གྱིས་མ་བྱས། གཉིས་ཀས་མ་བྱས། དབང་པོས་ མ་སྤྲུལ།དུས་ཀྱི་མ་བསྒྱུར། རང་བཞིན་ལས་མ་བྱུང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་མ་སྐྱེས་ཏེ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྐབས་སུ་ཡང་མ་རིག་པ་ཡང་འདི་ལྟར་བདག་གིས་འདུ་བྱེད་སྐྱེད་དོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བདག་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ ཅན་མ་ཡིན།སྲོག་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ན་འདི་ན་ཞེ་འམ། སྔ་མ་ན་ཞེ་འམ། གཞན་ན་ཞེས་བགྲང་བ་ཅི་ཡང་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་ཚོགས་པ་ལ་རག་ལུས་པས་བདག་དང་སེམས་ཅན་ལ་རག་མ་ལུས་པའི་ཆོས་དེ་ནི་ད་ལྟར་ཅི་ཡིན་ཞེས་བརྟག་ཏུ་ མེད་པ་དང་།སྔོན་གྱི་དུས་ན་ཅི་འདྲ་ཞེས་བརྟག་ཏུ་མེད་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཅི་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཞེས་བརྟག་ཏུ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་སཱ་ལུ་ལྗང་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ཇི་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་མ་བྱུང་བ་ཞིག་སྙམ་དུ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་མི་རྟོག་། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཇིར་འགྱུར། ཇི་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཞེས་མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་མི་རྟོག་གོ། །འདི་ཇི་ཞིག་།ཅི་ཞིག་ཡོད། ཅིར་འགྱུར། སེམས་ཅན་འདི་དག་གང་ནས་འོངས། འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གོང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། གཞན་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་ཤེས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བཞེད་ནས། གཞན་ཡང་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཉེ་བར་གཞོག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་པ་དང་། འབད་ པ་མེད་པར་ཤེས་པ་དང་།མ་བསྟན་པར་ཤེས་པའོ་། །ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་མ་ལུས་པར་ཤེས་པའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་པ་ནི་དེ་དག་ཀྱང་མི་རྟག་པ་འམ། བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འམ། དུས་ གསུམ་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་པ་སྟེ།ནམས་ཀྱང་ཤེས་པ་དེ་ལ་ཉམས་པ་མེད་པའོ། །འབད་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་ཤིང་བརྩལ་བ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཤེས་པའོ།

所谓'依赖聚合'是指不缺乏因缘的意思。因此，在《青稻经》中也说：在因的情况下，若无种子则不生芽，若无花朵乃至果实也不会生起。在缘的情况下说：'若无这些缘，种子不会生芽，当外在的地界具足无缺时'等等。
对于内在的缘起，在因的情况下，'若无无明则不生行，如是若无生则乃至老死也不会显现，如是由无明而生起诸行'等等。在缘的情况下也说：'若无这些缘，身体不会生起，当地界具足时'等等。
所谓'任何依赖因缘聚合的法'是指内外诸法凡是从因缘和因缘和合而生的那些法，不从自生，不从有情生的意思。因此，在那部经中关于外在缘起时说：'其中地界也不作如是思维：我当作为种子的所依'，乃至'彼芽非自作，非他作，非二者作，非由根作，非由时转，非从自性生，亦非无因生'。
在内在缘起的情况下也说：'无明也不作如是思维：我当生起诸行'，乃至'非我，非有情，非命'等等。
'此中无有任何可数：是此耶？是前耶？是他处耶？'是指任何依赖因缘聚合而不依赖我与有情的法，无法观察现在是什么，无法观察过去时如何，无法观察未来时将如何的意思。
因此，《青稻经》中也说：'不思维我于过去时是否曾有、是否未有等前际，不思维未来时将如何、将成何样等未来际。不思维此是什么、有什么、将成什么，这些有情从何处来，从此处死后将往何处等现在际'。
又为了显示通达离二边的缘起者是通达缘起的智者，又说：'复次，菩萨摧毁一切菩提所依'等。其中，圆满智慧和圆满断除称为菩提，因为菩提是以智慧和断除为相。
其中圆满智慧有四种：一切智、一切种智、无功用智和无师智。一切智是指完全了知蕴界处等所知事物。一切种智是指了知它们是无常或无我的行相，或了知三世一切，即对该智永不退失。无功用智是指不依赖三昧等因，无需勤勉而自然成就的智慧。

།མ་བསྟན་པར་ཤེས་པ་ནི་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་གྱི་མན་ངག་མེད་པར་ རང་འབྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྤངས་པ་དང་། བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ སྤངས་པ་དང་།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའོ་། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པའོ། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མངོན་པར་ཆགས་པའི་བག་ཆགས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་མི་ཤེས་པ་སྤངས་པའོ།།ཤིན་ཏུ་སྤངས་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་དེ་གཉིས་ཕྱིས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྤངས་པའོ། །བག་ཆགས་དང་བཅས་པར་སྤངས་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་བག་ལ་ ཉལ་རྩ་ནས་བཏོན་པའོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ནི་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམས་སྤངས་པའོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གང་ གིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དེ་རྣམས་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱང་ཉེ་བར་གཞོག་ལ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཀྱང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །རྐྱེན་དེ་དག་ཀྱང་ཟད་ཅིང་འགོག་པར་རྟོགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ཤེས་པ་འམ།མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་གོང་དུ་སྨོས་པ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་ཟད་ཅིང་འགོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་མི་འཇོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འབའ་ཞིག་ལ་གནས་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བཤད་པའི་དོན་དུ་དུས་གསུམ་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པས་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བཞེད་ནས། དེ་ལ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དུས་གསུམ་ལ་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་སོ།།དུས་གསུམ་པོ་དེ་ཡང་དུས་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་དུས་གསུམ་དུ་བཞག་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་དེ་དག་ཉིད་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བཅས་པར་ འདས་ཏེ།ཞིག་པ་ནི་འདས་པའི་དུས་ཞེས་བྱ་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ད་དུང་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ཞེས་བྱ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྐྱེས་ནས་མ་ཞིག་གི་བར་དུ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དངོས་པོ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཅི་འདྲ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་དུས་ གསུམ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདས་པའི་དུས་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་བདག་དང་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བ་དང་མི་ དགེ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།བདག་དང་སེམས་ཅན་གཞན་གྱིས་འདས་པའི་དུས་ན་དགེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱས། མི་དགེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱས་ཞེས་བདག་དང་གཞན་གྱིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བྱས་པ་མ་བརྗེད་པ་ནི་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །དེ་ཙམ་གྱི་འདས་པའི་དུས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ ནམ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མི་དགེ་བ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་ཡང་བདག་དང་གཞན་གྱི་མི་དགེ་བ་དང་འབྲེལ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དྲན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དགེ་བ་བྱས་པ་རྣམས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་ཞེས་སྨོན་པའོ།

不需教授而了知，是指不需要堪布和上师的教授，自然智慧能使一切法自己证悟。
圆满断除也有五种：断除烦恼障、断除所知障、极断、断除习气、断除一切等持障。
其中断除烦恼障，是指断除贪欲等见道和修道所断的烦恼。
断除所知障，是指断除对蕴界处的能取所取执著习气的非烦恼性无明。
极断，是指断除此二障后不再于心相续中生起。
断除习气，是指从根本断除此二障的习气。
断除一切等持障，是指断除获得九次第定、遍处处、胜处等的障碍。
对于以何因缘获得无上菩提的因缘，应当成办菩提之缘，即因缘也是福德智慧资粮。
了知诸缘灭尽，是指了知菩提的因缘无自性，或了知无明缘行等前述诸缘无自性之义。
为观众生故不住尽灭智慧，是指虽然如是了知涅槃空性相，但为利益众生不单独住于涅槃之义。
为解释缘起而宣说三世智，如何宣说？故问：'菩萨三世智是什么？'
三世并非时间本身有三种，而是依心心所安立三世。心心所事物及其因果已灭即称为过去时，因果尚未生起称为未来时，因果已生未灭期间称为现在时。通达过去、未来、现在诸法即称为三世智。
为显示通达过去时，说'自他'等。与善不善相应的心心所即是善不善心心所。
忆念自己与其他众生过去所作善业如是，所作不善业如是，不忘自他所作善不善即是随念。
岂仅如此通达过去时耶？为显示非如此，说'不善心心所'等。此亦与忆念自他不善相应的心心所相连。
回向菩提，是指愿所作善业成为获得无上菩提之因。

།མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་མ་འོངས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མ་འོངས་པ་ན་བདག་གི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ཚོགས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱའོ་ཞེས་སེམས་པ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ཚོགས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ལས་སེམས་ ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་དགེ་བའི་ལས་བྱ་བར་སེམས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ལས་སེམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་གི་དགེ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དགེ་བ་དང་འབྲེལ་པའི་སེམས་ནི་དགེ་བའི་སེམས་སོ། །བསྐྱེད་པ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་དགེ་བའི་སེམས་སྐྱེས་ཟིན་པའོ། །སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་དགེ་བ་དང་འབྲེལ་པའི་སེམས་གདོན་མི་ཟ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་དག་ཅེས་བྱ་ བ་ནི་དུས་གཉིས་ཀྱི་དགེ་བའི་སེམས་ཉིད་ལ་སྙེགས་ཏེ།ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་དགེ་བའི་སེམས་སྐྱེད་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ནི་ཞེས་བྱ་བས་དགེ་བ་དེ་དག་ཐེག་པ་གཉིས་དང་། ལྷ་དང་མིའི་བདེ་འགྲོར་མི་བསྔོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ་། ། བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐབས་མི་དབྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་མི་དགེ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བའི་སྐབས་མི་དབྱེ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་རྣམས་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་དེ་ལྟ་བུར སེམས་ལ་བསྒོ་བ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལྟ་བུར་སེམས་ལ་བསྒོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ནས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ནས་དགེ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་དགེ་བའི་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ངེས་པར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་ལ། མ་འོངས་པའི་མི་དགེ་བའི་སེམས་ དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བའི་སྐབས་མི་དབྱེའོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུར་དེ་ནས་སེམས་ལ་བསྒོ་ཞིང་སེམས་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་། འདོད་ མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བྱེད་ཅིང་།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ལ་མི་འཇུག་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོན་གཞན་ནི་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དུས་གསུམ་ན་གནས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཇི་ལྟ་ བ་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་དུས་གསུམ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བཞེད་ནས།གཞན་ཡང་གང་འདས་པའི་དུས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པར་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་འདས་པའི་དུས་ཀྱི་ཆོས་ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ ཀྱི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ཆེས་པ་ནི་འདས་པའི་དུས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པར་མོས་པའོ།།ལྷག་མ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། ཚིག་གཞན་ནི་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །གང་ཡང་དུས་གསུམ་གྱི་ཆོས་རྣམས་མི་འཕོ་བ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་དང་མི་གནས་པར་རྟོགས་པ་ནི་དུས་ གསུམ་ལ་མཁས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པར་བཞེད་ནས།གཞན་ཡང་འདས་པའི་དུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འདས་པའི་དུས་ན་ཟད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཕྱི་མའི་མཐར་འཕོས་པར་མི་ལྟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སྔ་མ་འདས་པ་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་འདས་ཏེ། ཕྱི་མ་དང་ མཚམས་མི་སྦྱོར་བར་རྟོགས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱང་མི་གཏོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་མི་འཕོ་ཡང་ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཏེ། སྔ་མའི་རྒྱུས་ཕྱི་མའི་འབྲས་བུ་སྒྲུབ་པར་ཤེས་ན་དགེ་བ་སྤྱོད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱང་ མི་གཏོང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

为了显示未来时智者的道理，所说'未来的心与心所'等。对于未来时，我的福德资粮和智慧资粮成为无上菩提之因，成为利益自他之缘的诸善根必定要成就，如是思维即是对善根资粮的决定思维。
为显示此义，所说'思维现前菩提之业'。思维成就菩提的善业即是思维现前菩提之业。为了明显显示此义理如何，所说'我所发起的诸善心'等。与善相应的心即是善心。发起是现在时已生起善心。将生起是未来时必定生起与善相应的心。'彼等'是指两个时间的善心，即现在时所发起的善心和未来时将生起的善心之义。'是'字表示不将此等善回向二乘和天人善趣。'菩提'是为了获得菩提之义。'不开'是说不开未来不善心和心所生起的机会。
为了总摄上述诸义而显示，所说'如是教诫心者'等。'如是教诫心'是指从现在时发起善心和未来时将生起善心等必定回向菩提，不开未来不善心和心所生起的机会，如是教诫安置于心之义。
为显示现在时智者，所说'云何通达现在时'等。行持无贪等善根，不趣入贪欲等不善根即是如理加行。其他义理容易故未说。以智慧和方便智如实无倒通达三时中的诸事物即是通达三时。
为显示其他通达过去时诸法空性的胜解等，所说'复次于过去时诸法'等。于过去时蕴处等法无有补特伽罗和法的实体性的确信，即是于过去时诸法空性的胜解。余者亦如是配释，其他文字容易故未说。
为显示通达三时诸法不迁、不生、不住即是通达三时，所说'复次过去时'等。不见过去时已尽诸法迁至后际，是说过去前法本性已过，不与后者相续之义。虽然精进修善亦不舍弃，是说如是胜义中虽无迁移，但信解业果，知前因成就后果时不舍修善精进之义。

།མི་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་དེ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མར་མི་འཕོ་བས་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པར་ཡང་མི་བལྟ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་དོ། །གང་མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ མ་སྐྱེ་མི་འབྱུང་བར་རྟོག་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱང་མི་འདོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ན་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཉིད་མི་སྐྱེ་མི་འབྱུང་བར་རྟོགས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མེད་པར་མི་ལྟ་བས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱང་མི་གཏོང་ངོ་།།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ན་ ཆོས་རྣམས་འདུག་པ་མེད་ཅིང་མི་གནས་པར་རྟོགས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རབ་ཏུ་བརྟན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་མི་བརྗེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་གནས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉིད་ཀྱང་མི་གནས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སེམས་ལ་རྨོངས་པ་འམ།བརྗེད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རབ་ཏུ་བརྟན་པ་ནི་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་མི་བརྗེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དུས་གསུམ་ལ་མཁས་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ བསྟན་པར་བཞེད་ནས།གཞན་ཡང་གང་འདས་པ་དེ་ནི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བཅས་ཏེ་འགགས་པས་ན་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མ་འོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བཅས་ཏེ་མ་ཕྱིན་པས་ནམ་ཕྱིན་པའོ། ། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འགགས་པས་ན་གནས་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ནས། དེ་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གང་དེ་ལྟར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རྟོག་ཅིང ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་རེ་རེ་དང་སྦྱར་ཏེ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་རྟོག་པ་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་པ་རྣམས་ལ་རྟོག་པ་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཞུ་བ་རྣམས་ལ་རྟོག་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ད་ལྟར་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་ བྱུང་བ་རྣམས་རྒྱུས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་དེ་བསྐྱེད་མ་ཐག་ཏུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བཅས་ཏེ།འགགས་པས་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་རྟོག་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་ཏེ་འབྲས་བུ་ འགགས་པས་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་རྟོག་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཞིག་པ་རྣམས་ལ་རྟོག་པ་ཞེས་སྦྱར་རོ།།མ་འོངས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བས་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་ཏེ་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པས་ན་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་རྟོག་པ་ནི་ཞུ་བ་རྣམས་ལ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཡང་དག་པར་ན་དངོས་པོ་མེད་པས་དགེ་བའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚོགས་གཉིས་ཀྱང་མི་འགྲུབ་བམ་སྙམ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྨོས་ཏེ། ཚོགས་གང་གིས བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དགེ་བའི་རྩ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་དོན་དམ་པས་དུས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་རང་བཞིན་མེད་མོད་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ལས་བྱས་པ་དེ་ལྟ་ དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །གཞན་ཡང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པས་དུས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་དྲན་ཏེ། བདག་གི་དགེ་ བའི་རྩ་བ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱེད་པ་ནི་དུས་གསུམ་ལ་མཁས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པར་བཞེད་ནས།གཞན་ཡང་གང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

所谓'不造作不善'是指虽然无实体，前后不转变，但也不应视为无不善业的异熟果报。因此不造作不善。
所谓'虽然了知未来时的诸法不生不起，也不舍弃回向菩提的精进'是指：虽然从胜义谛而言了知未来时所应获得的菩提本身不生不起，但在世俗谛中不视为无，因此也不舍弃回向菩提的精进。
所谓'了知现在时诸法不住不安，具有增上意乐坚固的菩萨也不忘失菩提心'是指：从胜义谛而言，现在时的诸法不住，菩提心本身也不住。如果对菩提心愚痴或将忘失，具有增上意乐坚固的菩萨在一切威仪中也不忘失菩提心，这是其义。
为了宣说三时智慧的其他分类，又说'复次，过去即是尽'等。过去诸法因为连同因果灭尽，所以称为尽。未来诸法因为连同因果尚未到来，所以是未至。现在诸法因为因生果后立即灭尽，所以是无住。
如是宣说三时的性相后，为了显示通达此理的智慧，所以说'如是于心心所'等。'了知'这个词要一一配合：了知已生的心心所，了知已灭的心心所，了知已融的心心所。
其中，了知现在的心心所是指：了知因生果后立即连同因果灭尽而无实体，这称为了知已生的心心所。了知过去的心心所是指：了知连同因果灭尽而无实体，这配合称为了知已灭的心心所。了知未来的心心所是指：了知连同因尚未生果故无实体，这称为了知已融的心心所。
如是三时诸法在真实中无实体，因此善资粮也无实体，那么二资粮是否也不成就？对此疑问说'亦正修习成就菩提的诸善根'。能成就菩提的资粮性相的善根称为成就菩提的善根，这也是福德智慧二资粮的性相。
这是说：虽然从胜义谛而言三时诸法无自性，但在世俗谛中随所作业不是无果，因此也修习获得无上菩提之因的福德智慧资粮。
复次，为了显示具足五神通而通达忆念三时诸法，不令自己的善根失坏即是通达三时，所以说'复次，善巧神通'等。

།མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་མཁས་པའམ། ཡང་ན་མངོན་པར་ ཤེས་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ཤེས་ཤིང་དྲན་ཏེ།དགེ་བའི་རྩ་བ་བྱས་པ་རྣམས་ཆུད་མི་གསོན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་འདས་པའི་དུས་རྗེས་སུ་དྲན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པས་འདས་པའི་དུས་ན་མི་དགེ་བ་ཅི་བྱས་པ་དང་། དགེ་བ་ཅི་བྱས་པ་མ་བརྗེད་ པ་ནི་འདས་པའི་དུས་དྲན་པའོ།།དེ་ལྟར་དྲན་པ་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། སྔོན་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་ནས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པ་ནི་འདས་པའི་དུས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་དགེ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་ ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཡང་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་།འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པས་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་དགེ་བའི་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་རྣམས་ཤེས་ཤིང་མཐོང་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། མ་འོངས་པ་ན་བྱང་ ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་འདོད་མ་ཆགས་པ་དང་།ཞེ་མི་སྡང་བ་དང་། གཏི་མི་མུག་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་རྒྱུ་ལས་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་རྣམས་གདོན་མི་ཟ་བར་སྐྱེ་བར་ཤེས་པ་ནི་མ་འོངས་པའི་དགེ་བའི་སེམས་སྐྱེད་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་ཀྱང་ད་ལྟ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ན་དགེ་བ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་སུ་གྱུར་ཅིག་པར་སེམས་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅིང་རེ་བ་ནི་དེ་ལ་སྨོན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་མཁས་པ་ཡང་རྣམ་པ གསུམ་སྟེ།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བྱེད་པ་དང་། མི་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་གང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བ་རྣམས་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡང་དང་ཡང་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གནས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཉམས་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འབོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཞེས་བྱ་ བས་འབྲས་བུ་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་སུ་དགེ་བ་བྱས་ཏེ་གནས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ལྷ་དང་ཀླུ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་མི་བསྔོའི། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བསྔོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་གསུམ་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཅི་བྱས་པས་ སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་དུས་གསུམ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བཞེད་ནས།གཞན་ཡང་གང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བས་ནི་རིགས་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་གང་ ཟག་རྣམས་བསྡུས་ཏེ།དེ་དག་སོ་སོའི་ཐེག་པ་དང་། ལྷ་དང་མིའི་བདེ་འགྲོར་འགོག་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་སྟེ། ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཆེད་དུའོ། །འདས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དྲན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་སྔོན་དགེ་བ་འདི་དང་འདི་བྱས་སོ་ཞེས་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ སོགས་པ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཅི་བྱས་པ་མ་བརྗེད་པ་ནི་དྲན་པའོ།།སེམས་ཅན་གང་དག་ཇི་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་བྱ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བས་སྔོན་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་དེ་དག་དྲན་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ཀྱི། བསོད་ནམས་དེ་དག་གི་མཐུས་ སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཇི་ལྟར་སྨིན་པར་བྱ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་དུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

具有神通者是指精通神通，或者说以神通知晓并忆念诸事物。以宿命通忆念过去时所作的善根不会失坏，所谓'忆念过去时'是指以宿命随念神通，不忘记过去时所作的任何不善与善业，这就是忆念过去时。
不仅如此地忆念，而且忆念过去所生起的善根后回向菩提，这称为通达过去时。所谓'了知未来时将生起的善心'，这里也是以宿命随念神通和死生智神通，了知并见到未来时将生起的善心，即知道未来发菩提心后，由无贪、无嗔、无痴的善根因缘，必定生起布施、持戒等善法，这称为了知未来将生起的善心。
如此了知后，于现在时圆满那些善法，愿其成为无上菩提资粮，如是心中造作并期望，这就是圆满其所愿。通达现在时有三种：不颠倒而作、不退失而作、不转变为其他果而作。
其中，所谓'忆念现在时生起的善根'，显示不颠倒而作，因为对已生起的善根反复如实作意。'令住'显示不退失而作，因为使已生起的善根逐渐增上殊胜。'回向菩提'显示不转变为其他果而作，因为不将现在时所作并安住的善法回向获得天龙等果报，而是回向获得无上菩提。
为显示以三世所作的福德资粮成熟众生是通达三世，故又说'复次为成熟一切众生'等。'一切众生'包括具有五种种姓的补特伽罗，令他们各自趣入乘道及善趣天人，这是成熟，'为'是为了此目的。
'忆念过去福德资粮'是指不忘记'我往昔作了这些善'，即忆念所作的布施、持戒等福德资粮。'如何成熟某些众生，即如是令彼等一切成熟'，不仅仅是忆念往昔所作的这些福德，而且以这些福德力，如实地成熟应当如何成熟的一切众生，这是其义。

།མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གང་དག་སངས་རྒྱས་མཉེས་པར་བྱ་བས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སངས་ རྒྱས་མཉེས་པར་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་མ་འོངས་པའི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གང་དག་སངས་རྒྱས་མཉེས་པར་བྱ་བས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་གི་དྲུང་དུ་སོང་ནས་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་། བསམ་ པ་དང་།བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པའི་མཆོད་པ་དང་། མཉེས་པར་བྱས་ནས། དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དེ་སྙེད་ཅིག་དེ་བཞིན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་པའམ། རྫུ་ འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཆོ་འཕྲུལ་གྱི་སྒྲ་གཉི་ག་དང་སྦྱར་ཏེ། ཆོས་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ཡང་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ།ཀུན་བརྗོད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ལོ། །དེ་ལ་ཀུན་བརྗོད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་དང་རང་བཞིན་དང་བག་ལ་ཉལ་རྣམས་ལ་བཏགས་ནས་དེ་དག་ལ་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པའོ། །རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ནི་དེ་ལྟར་གདུལ་བྱ་དེ་དག་ བརྡ་སྤྲད་ནས་བསྟན་པ་ལ་བཙུད་དེ།འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ། འདི་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ། འདི་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ། འདི་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པའོ་ཞེས་བདེན་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་འཆད་པའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ནི་དབང་ལྔ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། གཅིག་ཏུ་ གྱུར་ནས་མང་པོར་འགྱུར་བ་དང་།མང་པོར་གྱུར་ནས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་དང་། སྣང་བ་དང་མི་སྣང་བ་ལ་དབང་བས་སྤྲུལ་པ་ལ་དབང་བ་དང་། རྩིག་པ་ལ་ཡང་ཐད་ཀར་འགྲོ། ར་བ་ལ་ཡང་ཐད་ཀར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དབང་བས་འགྲོ་བ་ལ་དབང་བ་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་མངོན་དུ་འཕགས་ ཏེ་སྤྱོད་ལམ་རྣམ་བཞི་བྱེད་པ་དང་།ཆུ་ལ་ཡང་མི་ནུབ་པར་འགྲོ་སྟེ། ས་ཆེན་པོ་ལ་བྱ་བ་བཞིན་བྱེད་པ་ལ་དབང་བས་གནས་པ་ལ་དབང་བ་དང་། མིའི་འགྲོ་བ་འདི་ན་གནས་བཞིན་དུ་ལྷའི་འགྲོ་བར་གཏོགས་པ། ཟླ་བ་དང་། ཉི་མ་འདི་གཉིས་འདི་ལྟར་རྫུ་ འཕྲུལ་ཆེ་བ།འདི་ལྟར་མཐུ་ཆེ་བ་འདི་ལྟར་གཟི་བརྗིད་ཆེ་བ་ལའང་ལག་པས་འཛིན་ཅིང་ཀུན་ཏུ་ཉུག་པར་བྱེད་པས་ལུས་ལ་དབང་བ་དང་། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལུས་ཀྱི་དབང་སྒྱུར་བས་ཁམས་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་དབང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་དབང་ལྔ་དང་ལྡན་པས་ གདུལ་བྱའི་སེམས་ཅན་འདུན་པར་བྱེད་པ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ལོ།།ད་ལྟར་གྱི་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ཆོས་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཡིན། སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོ་ འཕྲུལ་གང་གིས་སེམས་ཅན་གང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཆོ་འཕྲུལ་དེས་སེམས་ཅན་དེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་།།དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དུས་གསུམ་ལ་མཁས་པ་གོང་དུ་ བཤད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བསྡུས་ཏེ།བསྟན་པར་བཞེད་ནས། གང་དུས་གསུམ་འདི་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་སྦྱར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དུས་གསུམ་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་ པའི་འདས་པ་དང་།མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དུས་དག་ལའོ། །མ་ཆགས་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གོང་མའི་ཚིག་གསུམ་ཆར་དང་ཡང་སྦྱར་ཏེ། བདག་གི་དོན་ལ་མ་ཆགས་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ལ་མ་ཆགས་པས་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་ལ་མ་ཆགས་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

所说'未来时期的众生，凡是应当以取悦佛陀的方式来成熟的那些众生，一切都如是令其成熟'，是指通过取悦佛陀的方式来成熟未来众生，即未来时期的众生，凡是应当以取悦佛陀的方式来成熟的众生。这是说：前往那些如来面前，听闻正法、思维、修习等修行供养，取悦诸佛，依此而使所有众生都如是成熟。
对于现在的众生，以说法或神变神通来成熟的一切众生，也都如是令其成熟。这里'神通'二字都要连用，即说法神通和神变神通。其中说法神通又分两种：遍说神通和随说神通。遍说神通是指了知众生的界、自性和习气后如实宣说。随说神通是指对所化众生作了表示后引导入教法，讲说'此是苦谛、此是集谛、此是灭谛、此是道谛'等四谛等法。
神变神通具有五种力：一、能从一变多、从多变一的变化自在力；二、由于能显现与隐没自在而有的化现自在力；三、能穿墙越壁等的行走自在力；四、能在空中显现四种威仪、能在水上行走如履平地的安住自在力；五、住于人道时能以手触摸日月这般具大神通、大威力、大威严的天界所属之物的身体自在力，以及能以身自在统御乃至梵世间众生的殊胜界自在力。如是具足五力而令所化众生生起信解，即是神变神通。
现在的众生，有些应以说法神通来成熟，有些应以神变神通来成熟。菩萨以何种神通能成熟何种众生，即以该神通来成熟该众生。因此说'一切应当成熟的众生也都如是令其成熟'。
为显示通达三世的上述诸义，故说'于此三世'等。'何'字是与菩萨相连，即是说'何等菩萨'的意思。'此三世'是指上述过去、未来、现在三世。'以无执而圆满'这一语与前三语都要连用，即以无执于自利而圆满、以无执于他利而圆满、以无执于菩提而圆满。

།དེ་ལ་བདག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་པ་འམ། བདག་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བའི་དོན་ནི་བདག་གི་དོན་ཏེ། དེ་ཡང་སྤངས་པ་དང་སྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་ སོ།།དེ་ལ་སྤངས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་། ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་སྤང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྤང་བའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལམ་ས་གོང་མ་ལ་ཞི་བར་ལྟ་ཞིང་། ས་འོག་མ་ལ་སྐྱོན་དུ་ལྟ་བས་ཅུང་ཟད་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་མན་ཆད་ཀྱིས་ཉོན་ མོངས་པ་ཐང་ཅིག་རྩེ་བཅིལ་བ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱང་མ་ལུས་པར་བཏོན་པའོ། ། དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པ་ནི་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བའི་ སྡུག་བསྔལ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའོ།།ཤིན་ཏུ་སྤངས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པ་དེ་དག་ལན་ཅིག་སྤངས་ནས་ཕྱིས་ཅི་ནས་ཀྱང་དེའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མི་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་སྒྲུབ་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་བདེ་བ་སྒྲུབ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་སྒྲུབ་པའོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་བདེ་བ་སྒྲུབ་པ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་ལྷ་དང་མིའི་བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བླ་ན་ཡོད་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པའོ། །དེ་ལ་བླ་ན་ ཡོད་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་།ཕུང་པོ་ལྷག་མ་ཡང་མ་ལུས་པ་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་བོ་། །བླ་ན་མེད་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ནི་མི་ གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པའོ།།སེམས་ཅན་གཞན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པ་འམ། གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱས་པའི་དོན་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཏེ། དེ་ཡང་སྤང་བ་དང་སྒྲུབ་པ་ལ་བཀོད་པ་གོང་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ཉིད་དོན་དམ་པས་ན་ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་ཏོ་།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྒྲས་འདིར་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་བྱ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་འཕགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་། མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་ཅེས་བྱའོ།།མ་ཆགས་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ལ་ཡང་དངོས་པོར་འཛིན་པ་མེད་ཅིང་། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ ཚུལ་གྱིས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དུས་གསུམ་ལ་མཁས་པ་བཤད་པའི་འོག་ཏུ་ཐེག་པ་ཀུན་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པས་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བཞེད་ནས། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་ཏེ། ཐེག་ པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཀུན་ལ་མཁས་པ་སྟེ།ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་བསྡུས་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཐེག་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐེག་པའོ། ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཐེག་པ་བསྟན་པ་བཞེད་ནས། གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ཐེག་པ་སྟེ། ངེས་པར་འབྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་འདི་གསུམ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་འཁོར་བ་ལས་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐེག་པ་བསྟན་པར་བཞེད་ནས། གཞན་ཡང་ཐེག་པ་གཉིས་ཏེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། ལྷའི་ཐེག་པ་དང་མིའི་ཐེག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའོ། །དེ་ལ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡིན་པས་ན་ལྷའི་ཐེག་པ་དང་། མི་རྣམས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡིན་པས་ན་མིའི་ཐེག་པ་འམ། ལྷར་འགྱུར་བའི་ཐེག་པ་དང་། མིར་འགྱུར་བའི་ཐེག་པ་ནི་ལྷའི་ཐེག་པ་དང་མིའི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱའོ།

关于这个，使我完全成熟或对我有利的内容是我的利益，这也有断除和成就两种特征。
其中断除也有三种：断除烦恼、断除痛苦和究竟断除。
其中断除烦恼是以世间道观察上地为寂静，观察下地为过患，从无所有处以下暂时压制烦恼，以及以出世间见道和修道断除贪欲等烦恼习气无余。
其中断除痛苦是断除三恶趣的痛苦和三界轮回的一切痛苦。
究竟断除是对已断除的烦恼和痛苦，一旦断除之后永不在心相续中生起。
其中成就也有两种：成就世间安乐和成就出世间安乐。
成就世间安乐是在未获得出世间安乐之前，投生于天人善趣。
出世间安乐也有两种：有上和无上。
其中有上是依声闻和独觉乘获得有余依涅槃和无余依涅槃。
无上是依大乘获得圆满自他二利的不住涅槃。
令其他众生完全成熟或利益他人的内容是他利，这也如上所说应知有断除和成就两种。
菩提本身是胜义，故为菩提利。
菩提一词在此应知指三种菩提，因为这些是圣者的果位。
或者为了圆满力、无畏、不共法等佛陀功德而修习圣道，称为菩提利。
所谓'以无执著圆满成就'是指对自利、他利、菩提利三者都无实执，以三轮清净的方式究竟圆满。
在解说三时善巧之后，为显示一切乘善巧而如是宣说，故问：'何为菩萨一切乘善巧？'
一切乘善巧即是通达一切乘，是对一切乘的因、自性、果无颠倒了知。
其中一切乘总摄有二：出世间乘和世间乘。
为显示出世间乘而说：'此三者是乘，是出离'等，声闻、独觉和菩萨乘这三种称为出世间乘，为什么呢？因为能从轮回中解脱。
为显示世间乘而说：'复有二乘，何为二？天乘和人乘。'
其中因是天人的乘故为天乘，是人的乘故为人乘，或者成为天人的乘和成为人的乘称为天乘和人乘。

།དེ་ལ་ལྷའི་སྒྲས་ནི་རྒྱལ་ཆེན་བཞི་ལ་སོགས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་དྲུག་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་དང་། ནམ་མཁའ མཐའ་ཡས་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་བསྡུའོ་།།ཐེག་པའི་སྒྲས་ནི་བསོད་ནམས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་འདུ་བྱེད་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དང་། རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཟག་ པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་མི་གཡོ་བ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་བསྡུས་ཏེ། འདུ་བྱེད་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ལྷའི་གནས་དེ་དག་ཐོབ་པར་བྱེད་ཅིང་དེར་ འགྲོ་བས་ན་ལྷའི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱའོ།།མིའི་སྒྲས་ནི་གླིང་བཞི་ན་གནས་པའི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་ཏེ། ཐེག་པའི་སྒྲས་ནི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་བསོད་ནམས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་འདུ་བྱེད་ལ་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་སྲོག་ གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ངན་སོང་གསུམ་དུ་འགྲོ་ཞིང་སྐྱེ་བར་བྱེད་པས་འདིས་འགྲོ་བ་དང་འདིར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོང་ན་འདིར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐེག་པའི་ནང་དུ་ངན་སོང་གསུམ་རྣམས་ཅིའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་མ་བསྡུས་ཤེ ན།ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་རྒྱུས་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། འབྲས་བུའི་ཚེ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པའི་སྣོད་དུ་རུང་བ་ལ་བྱ་སྟེ། མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ལ་འདིས་འགྲོ་བ་དང་འདིར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་དུ་རུང་ཡང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ དང་།འབྲས་བུའི་ཚེ་ན་ཡང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པའི་སྣོད་དུ་མི་རུང་བས་ན་ཐེག་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པར་བཞེད་ནས་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་མཁས་པ་སྟེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིས་འགྲོ་བས་ན་ཐེག་པ་སྟེ། གང་གིས་འགྲོ་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པས་འགྲོ་ བས་ཐེག་པའི་སྒྲ་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་བྱའོ།།ཡང་ན་འདིར་འགྲོ་བས་ན་ཐེག་པ་སྟེ། དེས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་ལ་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཐེག་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་ པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་མཁས་པ་སྟེ།དེའང་འོག་ནས་འཆད་དོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྟེན་དང་། དམིགས་པ་དང་། རྒྱུ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། དེ་རབ་ཏུ་རིག་པའོ། །སངས་རྒྱས་བྱུང་བ་ མེད་པར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཆི་འཕོ་བ་བསྟན་ཏེ།ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་སུ་བལྟམས་པ་དང་། བཙས་པ་དང་། གཞོན་ནུ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཐབས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མཛད་ནས་ཁབ་ ནས་བྱུང་སྟེ་དཀའ་བར་སྤྱད་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ནས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་མེད་པར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་འབྱུང་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིས་ནི་རྟེན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་རྒྱུ་འདྲི་བ་སྟེ།སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མེད་པར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མེད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

其中'天'字所包含的是四大天王等欲界六天、色界诸天以及虚空无边等无色界诸天。
'乘'字所包含的是趋向福德的诸行，即远离杀生等十善业道，以及有寻有伺等有漏色界四禅，以及虚空无边等无色界四等至，具有不动趋向之相。由于以这两种行能获得并趣向那些天界，故称为天乘。
'人'字所包含的是居住在四大洲的男女等。'乘'字指的是十善业道本性的趋向福德诸行。
有些人说：'趋向非福德的杀生等十不善业道，也能使众生趣向并投生三恶趣，既然具有以此趣向及往彼之义等乘的特征，为何在此世间乘中不包括三恶趣乘呢？'
'乘'的含义是因能生起安乐，果时堪为证悟圣谛之器。虽然十不善业道可以说是'以此趣向'及'往彼'，但因不善业道之因能生起痛苦，果时也不堪为证悟圣谛之器，故不称为乘。
为了阐述声闻乘的智慧而问'什么是菩萨通达声闻乘的智慧'等。菩萨们应当通达的声闻乘即是菩萨通达声闻乘的智慧，这是'什么是声闻乘'的意思。
因为以此趣向故称为乘，以什么趣向呢？以戒蕴等趣向，故'乘'字指三学。或者说因趣向此处故称为乘，这表明解脱和解脱知见蕴称为乘。
如实通达该乘的特征、因等即是通达声闻乘，这将在下文解释。
其中声闻乘应当了知有六种：所依、所缘、因、修行、果以及通达。
'无佛出世则无声闻乘'是说：从兜率天宫示现菩萨降生，入胎、出生、童年等阶段，为利众生示现种种方便行，出家修苦行等，最后现证圆满菩提，这称为佛陀出世。若无依止佛陀出世，则声闻乘也不会出现，这是其含义。这是阐述所依。
'为什么会这样呢'是询问原因，即问：为什么无佛出世就没有声闻乘？

།དེའི་ལན་དུ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྒྲའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གང་ཟག་གི་དངོས་པོ་མེད་དེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པར་ལྟ་བའོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་སམ། མཁན་པོའམ་སློབ་དཔོན་གྱིས་བཤད་པའི་སྒྲ་མཉན་ནས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་དམིགས་པར་བྱེད་པས་ན་ཕ་རོལ་གྱི་སྒྲའི རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་དམིགས་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །ཕ་རོལ་གྱིས་བསྟན་པའི་སྒྲ་མཉན་ནས་ཞེས་བཤད་ན་ཉན་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཉན་པ་ནི་གང་འདིའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་གདུང་བ་སེལ་ཞིང་སིམ་པར་བྱེད་པས་ཚུལ་ ཁྲིམས་ཏེ།དེས་ལུས་དང་ངག་གི་ཉེས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་རྣམས་མི་འབྱུང་བར་སྡོམ་པར་བྱེད་པས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་སྡོམ་པ་སྟེ་། དེ་ལ་ཉན་པ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་བསླབ་པ་བཅས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་མཉན་ནས། ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕམ་པ་བཞི་དང་། དགེ་འདུན་ལྷག་མ་བཅུ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་བཅས་པ་བཞིན་དུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་ཡང་མེད་པར་སློབ་ཅིང་བྱེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བསླབ་པ་བཅས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་དེས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ རྫོགས་པར་འགྱུར་བས་ན་འདིས་ནི་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པ་དང་། བྱ་བ་བྱས་པ་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རབ་ཏུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ ཀྱི་སྒྲས་ཡན་ལག་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བྱ་སྟེ།ཡན་ལག་དྲུག་པོ་གང་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་ཞེས་ཡན་ལག་དང་པོ་དང་། སོ་སོར་ཐར་བའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་ཞེས་ཡན་ལག་གཉིས་པ་དང་། ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་ཡན་ལག་གསུམ་པ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་ཡན་ལག་བཞི་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དག་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་ཞེས་ཡན་ལག་ལྔ་པ་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་སློབ་ཅེས་ཡན་ལག་དྲུག་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཡང་དག་པར བླངས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ལ་ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལོག་པ་དང་།ངག་གི་ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལོག་པར་གྱུར་ཅིང་མ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐྱོན་མེད་པར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་ཕ་དང་། དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་ བསྙེན་ཕ་དང་།དགེ་བསྙེན་མ་དང་། དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་ཚུལ་ཕ་དང་། དགེ་ཚུལ་མའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམས་ལ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་སྡེ་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བས་སྡོམ་པ་མང་དུ་འགྱུར་མེད་ཀྱི། འདིའི་སྐབས་སུ་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ལ་དགོངས་ནས་སོ་སོར་ ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་སྤྱོད་ལམ་མམ། འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་འམ། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡང་རུང་སྟེ། བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་ཅིང་། འཇིག་རྟེན་གྱིས་དཔྱས་ པར་མི་འགྱུར་བ་དང་།འདུལ་བའི་རྗེས་སུ་འཇུག་ཅིང་འདུལ་བ་དང་འགལ་བར་མི་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། གང་ཞེ་ན། སྨད་འཚོང་མ་དང་། ཆང་འཚོང་ དང་།ཤ་འཚོང་གི་གནས་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དང་། གདོལ་པའི་ཁྱིམ་མོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མ་གནང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་དེ་དག་སྤངས་ནས། སྤྱོད་ཡུལ་གཞན་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དག་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་ བ་ཡིན་ཞེ་ན།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་བསླབ་པའི་གཞི་ཕྲན་ཚེགས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ཉམས་པར་གྱུར་ན་འབད་པ་ཆུང་དུས་སློང་བར་བྱེད་པའོ།

作为对此的回答，声闻们的正见被称为'随顺波罗蜜多音声'。即通过正智通达一切法中无有补特伽罗实体、补特伽罗无我，这就是声闻们的正见。
这种正见是听闻佛陀或和尚或阿阇黎所说的音声后，缘取补特伽罗无我，因此称为'随顺他音'。这是说明所缘。
若说'听闻他人所说音声后'，那么何为听闻？为此说'于此处听闻即是此戒律律仪'。戒律能除烦恼热恼并使清凉，由此防护身语过失与罪过不生，故戒律即是律仪，此中所说的听闻即是这个意思。
'如何随顺所制学处'是指：如是听闻戒律律仪后，如同世尊所制四他胜、十三僧残等二百五十戒，即使最细微的过失也不犯，如是学习奉行，这就是随顺所制学处。由此因缘圆满戒蕴，这是说明因。
其中修行有三种：修定所依、修慧所依和修所作成就。
关于'圆满戒蕴'，戒的含义是指具足六支的戒：第一支是住于具戒，第二支是守护别解脱戒，第三支是轨则圆满，第四支是行处圆满，第五支是于微细罪中见畏惧，第六支是受持学处而学。
如何是具戒？即于所受学处，不违背身业、不违背语业，保持不失坏、无过失。
如何是守护别解脱戒？比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷、式叉摩那、沙弥、沙弥尼的戒律称为别解脱戒。虽然这些因部类差别而有多种律仪，但此处是就比丘戒而言说'守护别解脱戒'。
如何是轨则圆满？无论是威仪、临时所作还是修习善法，一切行为都随顺世间而不为世间所讥，随顺律仪而不违背律仪。
如何是行处圆满？有五处是比丘不应行处：妓女处、酒肆、屠宰处、王宫和旃陀罗家。舍弃如来所不允许的这些行处，而趣入其他行处。
如何是于微细罪中见畏惧？微细罪是指细小学处，若有违犯，以小功用即可忏除。

།དེ་ལ་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་ནི་གལ་ཏེ་བདག་ལ་དེ་བྱུང་བར་གྱུར་ན་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། མ་རྟོགས་པ་ རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་།མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་མངོན་སུམ་བྱ་བའི་སྐལ་བ་མེད་ཅིང་ངན་སོང་དུ་ལྷུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་དེ་དག་ལས་ཉམས་པར་མི་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་སློབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དང་པོ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་ པ་ལེན་པའི་དུས་ན།གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཚེ་བསླབ་པའི་གཞི་ཁ་ཅིག་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་ལས་ཐོས་ནས། གཞན་དག་ནི་ཟླ་བ་ཕྱེད་ཕྱེད་ཅིང་སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་འདོན་པའི་ཚེ་ན་གང་ཡིན་པ་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བསྟན་ནས། དེ་ལྟར་ སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་སྟེ།དེ་ཕྱིན་ཅད་ནི་ཇི་ལྟར་བླངས་པ་དང་། བླང་བར་དམ་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱང་བླངས་ནས། ལྷག་ཆད་མེད་པར་བསླབ་པར་བྱེད་པའོ། །ཡན་ལག་དྲུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཚོགས་སམ། ཚུལ་ཁྲིམས་མང་པོ་བསྡུས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་ བྱ་སྟེ།དང་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ནས་བརྩམས་ནས། ཐ་མར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྡུལ་ཙམ་ཡང་ཉམས་པ་དང་གོད་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཉམས་པ་དང་གོད་པ་མེད་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ནི།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྒྱས་པར་བཤད་ནས་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཆུད་མི་ཟ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་ གྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ།།དེ་ལ་ཐང་ཅིག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཆུད་མི་ཟ་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་སྨྲས་སོ། །ཆོ་ག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕ་རོལ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་གཞན་དག་གི་ཆོ་ག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་མཐོང་ན་མ་དད་པ་རྣམས་ནི་དད་པར་འགྱུར། དད་པ་རྣམས་ནི་དད་པ་ཕྱིར་ཞིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་ རོ།།གང་ཡང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་སློབ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རང་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལ་རྡུལ་ཙམ་ཡང་ཉམས་པ་མེད་པ་ དང་།བསླབ་པའི་གཞི་ཆེན་པོ་དག་བླངས་ཤིང་སློབ་པའི་རྒྱུས་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བའི་སྐལ་བ་མེད་ཅིང་མ་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འཐོབ་པར་འགྱུར་བས་སོ། །འདིས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ལ་རབ་ཏུ་ རེག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་གཞུང་ཉིད་ལས་ཀྱང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་དགེ་སློང་འདོད་པ་ལས་དབེན་པ། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ རྣམས་ལ་དབེན་པ།རྟོག་པ་དང་བཅས་པ། དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ། དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ནས་གནས་སོ། །དེ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བྲལ་ཞིང་། ནང་ཡོངས་སུ་དང་སྟེ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་རྟོག་པ་ མེད་པ།དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ནས་གནས་སོ། །དེ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་ཤིང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཅན་ཡིན་ནོ། །བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་ལ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་དེ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ། བདེ་བ་ལ་གནས་པ་བཏང་སྙོམས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ། དགའ་བ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ནས་གནས་སོ།

对此，视为可怖是指如果自己遇到这种情况，就会失去获得未获之法、证悟未证之法、现前未现前之法的机会，并且会堕入恶趣，因此即使为了生命也不从这些戒律中退失。
如何在受持学处后修学呢？首先在受别解脱戒时，以一白三羯磨受具足戒时，从和尚与阿阇黎处听闻一些学处，其他的则在每半月诵《别解脱经》时了知，如是教导。
如是获得别解脱戒后，从此以后如实受持并承诺受持的一切，无有增减地修学。
六支戒律的聚集或众多戒律的集合称为戒蕴，从最初正受戒律开始直至最后解脱智慧为止，连微尘许也无有毁坏与缺失。
如是由于无有毁坏与缺失而圆满戒律，成为无漏戒律的体性，称为圆满戒蕴。
如是广说戒蕴后，若略说则应知戒蕴有三种体性：不失坏体性、自性体性与自性功德体性。
其中'一时具戒'所说是显示戒律不失坏的体性。'以别解脱戒防护'所说是宣说自性体性。'仪轨与行境圆满'所说是显示依他而如是正受的别解脱戒的功德，
如是若见他人仪轨与行境圆满，则不信者生起信心，有信者信心更加增长。
另外，'视微细罪过为可怖'与'受持学处后修学'二者是就自身而言所说的戒律功德。为何如此？因为于所受持的无有微尘许毁犯，
由于受持并修学广大学处的缘故，无有堕入恶趣的机会，并且能获得未获得等。
此说明成就三摩地所依，如是依戒获得专注一境性故。
因此经中也说：'圆满戒蕴后，圆满三摩地蕴。'
其中何为三摩地？此中比丘远离欲贪，远离罪恶不善法，有寻有伺，具足由远离所生喜乐的初禅，成就而安住。
彼离寻伺，内心清净，心相续成为一性，无寻无伺，具足由三摩地所生喜乐的第二禅，成就而安住。
彼离喜贪，住于舍，具足正念正知。身受乐，圣者们所说'彼具念，住乐，具舍'，即无喜的第三禅，成就而安住。

།དེ་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཏེ་། སྔ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཤིང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་ནུབ པས་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པས།བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ནས་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉམས་ པར་བྱེད་པ་དང་།གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་ཕན་ཡོན་དང་། དེ་གཉི་གའི་གནས་སོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉམས་བ་བསྟན་ཏེ། འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པ་དང་།དངོས་པོའི་འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་པ་སྟེ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་དབེན་པ་དང་། དམིགས་པ་ལས་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པར་གཏོགས་པ་ཆད་པས་གཅོད་པ་དང་།མཚོན་འདེབས་པ་དང་། འཐབ་པ་དང་། རྩོད་པ་དང་། འགྱེད་པ་དང་། གཡོའི་ཚིག་དང་། གནོད་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་དབེན་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དག་སྐྱོན་ དུ་མ་མཐོང་བས་འདོད་པའི་གཉེན་པོ་དེ་གཉིས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བས་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་བསྟན་ཏེ།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་གཉིས་ཀྱིས་འདོད་པ་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་འཇོམས་པར་བྱེད་པས་སོ། །དབེན་པ་ལས་ སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་།བདེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བས་བསྒོམས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏེ། འདོད་པ་ལས་དབེན་པ་འམ་། སྒྲིབ་པ་ལས་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ནི་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདོད་པའི་དོན་རྙེད་ནས་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ བས་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ཏེ་ལས་སུ་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བསམ་གཏན་དང་པོ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་ཞེས་བྱ་བས་དེ་གཉིས་ཀའི་གནས་བསྟན་ཏེ། གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་ཕན་ཡོན་གཉིས་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ལས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འོག་མ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བྲལ་ཞེས་བྱ་བས་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉམས་པ་བསྟན་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་མཚན་མ་དག་ལ་སྐྱོན་དུ་མཐོང ནས་དེ་ལས་སེམས་བཟློག་སྟེ་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་མཚན་མ་ལས་སེམས་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་པའོ། །ནང་ཡོངས་སུ་དང་སྟེ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཅེས་བྱ་བས་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་རྟོག་པ་ དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་དམིགས་པ་དང་བྲལ་བར་བྱས་ནས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་དཔྱོད་པའི་དམིགས་པ་ལས་དང་གཅིག་པས་ཞི་བ་དང་།རབ་ཏུ་དང་བའི་སེམས་སུ་འཇོག་པས་ན་ཡོངས་སུ་དང་བ་ཡིན་ལ། དེ་དེ་ལྟར་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་ པས་གླགས་དང་བཅས་ཤིང་།བར་ཆད་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་ལས་འདས་ནས་སྒོམ་པ་གོམས་པས་གླགས་མེད་ཅིང་བར་ཆད་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བས་ བསྒོམས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏེ།བསམ་གཏན་དང་པོའི་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བསྟན་ཏོ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ནས་གནས་ཞེས་བྱ་བས་དེ་གཉི་གའི་གནས་བསྟན་ཏོ། །དེ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཞེས་ བྱ་བས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉམས་པ་བསྟན་ཏེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

舍弃了那种快乐，从前也舍弃了痛苦，以及喜悦和不悦也消失了，既不是快乐也不是痛苦，以平等和完全清净的正念，成就并安住于第四禅定，这就是所谓的三摩地。其中，禅定由四个方面来建立：即摧毁违品、修习对治、修习的利益以及这两者的所依。
其中，关于初禅，以'远离欲界，远离罪恶不善法'来说明摧毁违品。'远离欲界'是指远离烦恼欲和事欲，因为远离相应和所缘。'远离罪恶不善法'是指远离那些由烦恼欲为因所生的身语意恶行，包括砍杀、刺伤、斗争、争吵、打斗、欺诈言语、伤害、妄语等。
由于见到寻伺的过患，以与这两种对治相应的'有寻有伺'来说明修习对治，因为以寻伺二者来摧毁欲界和罪恶不善法。以'具有离生喜乐'来说明修习的利益，即从远离欲界或远离障碍而生起的喜乐称为离生喜乐，因为获得欲界的意义并远离一切随眠，身心极为调柔堪能的缘故。
以'成就并安住于初禅'来说明这两者的所依，因为修习对治和修习利益二者是由初禅一心所成就。下面诸禅也同样如此配释。
以'远离寻伺'来说明第二禅的违品摧毁，即见到初禅有寻有伺三摩地的相有过患后，转心离彼，以无寻无伺三摩地的相来安住其心。
以'内等净，心一境性'来说明修习对治，即如是远离有寻有伺的所缘后，以专一作意的所缘而成为寂静和极为清净的心，故为等净；如是安住其心，超越有寻有伺的有间隙、有障碍的状态，由修习熟练而获得无间隙、无障碍的状态，故称为心一境性。
以'具有定生喜乐'来说明修习的利益，表明超胜于初禅的离生喜乐。以'成就并安住于第二禅'来说明这两者的所依。
以'离喜贪'来说明第三禅的违品摧毁，即远离由定所生的心的喜贪。

།བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་ཤིང་དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་གཉེན་པོ་སྒོམ་ པ་བསྟན་ཏེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་དང་དགའ་བ་ཡང་སྤངས་པས་བར་ཆད་མེད་པར་བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པར་གནས་སོ། །དེ་ཡང་དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་གོ་སྐབས་མི་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ ཡིན་ལ།སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ནམ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡང་དང་ཡང་དུ་མི་བླང་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མང་དུ་གནས་པས་ན་དྲན་པ་དང་ལྡན་ཞིང་ཤེས་བཞིན་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་ལ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་དེ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་བཏང་སྙོམས་པའོ་ཞེས་ བརྗོད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་བསྒོམས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏེ།དེ་ལྟར་བཏང་སྙོམས་ལ་མང་དུ་གནས་པ་དེ་སེམས་གཡེང་བ་མེད་པའི་དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་སྤངས་ནས། དགའ་བ་མེད་པའི་ཞི་བ་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ཚོར་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་དེའི་ཚེ་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལུས་ཀྱིས་ ཚོར་བའི་བདེ་བ་དང་།ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་མྱོང་བར་བྱེད་པས་ན་བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་གཏན་འོག་མ་གཉིས་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་མེད་ལ། གོང་མ་ལ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཡོད་ཀྱང་བདེ་བ་མེད་ཀྱི། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་འདི་ཉིད་བདེ་བ་དང་བཏང་ སྙོམས་ཀྱི་གནས་ཡིན་པས་འཕགས་པ་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་འདི་ཉིད་ལ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་བཏང་སྙོམས་པའོ་ཞེས་གཙོ་བོར་བསྔགས་པས་ན་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་དེ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ། བདེ་བ་ལ་གནས་པ། བཏང་ སྙོམས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཏེ། སྔ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཤིང་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་ནུབ་པས་ཞེས་བྱ་བས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉམས་པ་བསྟན་ཏེ། བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་ལྡན་ པའི་བདེ་བ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་འདིས་སྤངས་པར་བསྟན་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་སྤངས་པ་ཡང་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །ཡིད་བདེ་བ་ནུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པས་དགའ་བ་སྤངས་པ་བསྟན་པའོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་ནུབ་པས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པས་སྤངས་པ་བསྟན་ཏོ་།།བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྒོམས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏེ། ཚོར་བ་གོང་མ་བཞི་པོ་སྤངས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་ པ་དང་།བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཚེ་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་འདིའི་ཚེ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་ཞེས་བྱ་བས་དེ་གཉི་གའི་གནས་བསྟན་ཏོ། །འདི་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་དུ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་པ་བསྟན་ ཏེ།སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་མདོ་ལས་ཀྱང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་འདི་ནི་སྡུག་ བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་།འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ པ་དང་།འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བར་བྱེད་པའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་སྟེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་པའོ། །འདི་ནི་བྱ་བ་བྱས་པ་རབ་ ཏུ་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

以'安住于舍心并具足正念和正知'这句话说明修习对治。舍弃了有寻有伺和喜的那些，无碍地安住于具足舍心。由于不开启与喜俱行的想和作意的机会，故近住正念，由于以智慧多加安住而不再反复取著已生起的，故称为具足正念和正知。
以'身受乐，圣者说此为具念安住乐的舍'这句话说明修习的功德。如是多安住于舍，舍弃了无散乱的具喜受，生起无喜的寂静、极寂静受。当时由于以色身和意身领受受乐和轻安乐，故称为身受乐。
前二禅定中无如是乐和舍，上地虽有舍却无乐，唯此第三禅是乐和舍的所依，故诸圣佛陀和佛声闻主要赞叹此第三禅为'具念安住乐的舍'，故说'圣者说此为具念安住乐的舍'。
以'又舍乐，先已舍苦，及灭忧喜'这句话说明第四禅的违品已损。'又舍乐'是说此第四禅已舍弃第三禅俱生的乐。'先已舍苦'是总摄说明已舍第二禅。'灭忧'是说明第三禅已舍喜。'灭喜'是说明第二禅已舍。
以'不苦不乐，舍念清净'这句话说明修习的功德。由舍弃前四受，具足不苦不乐受，虽第三禅时有舍和念但未清净，此时具足清净。'成就第四禅而住'这句话说明彼二者的所依。
这是说明为智慧所依而成就。因为心一境性则能如实了知。故经中亦说：'圆满定蕴后圆满慧蕴'。其中慧蕴是如实了知'此是苦圣谛'，如实了知'此是苦集圣谛'，如实了知'此是苦灭圣谛'，如实了知'此是趣向苦灭之道圣谛'，无颠倒地了知四圣谛即是圆满慧蕴。
这是说明已作所作成就。如是由极清净智慧现证断除烦恼。

།དེ་བས་ན་མདོ་ལས་ཀྱང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་ཚུལ་ ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འགྱོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།འགྱོད་པ་མེད་ན་དགའ་བ་དང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་སྦྱངས་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །བདེ་བར་གྱུར་པའི་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་གོ། །སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ན་ཡང་དག་ པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས།ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བས་སྐྱོ་བར་འགྱུར་རོ། །སྐྱོ་བར་གྱུར་ན་འདོད་པའི་ཟག་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། སྲིད་པའི་ཟག་པ་དང་། མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཏེ།རྒྱུད་ལ་དྲི་མ་མེད་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ན། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིས་ནི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ ལྟར་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་ཤིང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་ཏེ།དེ་བས་ན་མདོ་ལས་ཀྱང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ ཅེས་གསུངས་སོ།།འདིས་ནི་དེ་རབ་ཏུ་རིག་པ་བསྟན་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་འོག་ཏུ་བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་ནི་ཤེས་པར་བྱས། ཀུན་འབྱུང་བ་ནི་སྤངས། འགོག་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱས། ལམ་ནི་བསྒོམས་པས་ད་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པར་བྱ་མི་དགོས། ཀུན་འབྱུང་བ་སྤང་མི་དགོས། འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་མི་དགོས། ལམ་བསྒོམ་མི་དགོས་ཏེ། སྐྱེ་བ་ཟད་དོ། །ཚངས་པར་སྤྱད་པ་བསྟེན་ཏོ། །བྱ་བ་བྱས་སོ། །སྲིད་པ་འདི་ལས་གཞན་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ མཁས་པ་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་སྟོན་ཏེ།མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་གྱིས་བཤད་པའི་སྒྲ་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་དམིགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཏེ། ཉན་ཐོས་དེ་དག་གི་ཐེག་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ སུན་འབྱིན་པ་དང་།གཉེན་པོའི་ས་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་བའོ། །དེ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་སུན་འབྱིན་པ་ནི། གང་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། སྐྱེ་བའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་སྨོན་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །གཉེན་པོའི་ས་ལ་ཡོན་ ཏན་དུ་ལྟ་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གནས་དང་སྐྱབས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ།།དེ་བས་ན་གང་གིས་འགྲོ་བ་དང་། གང་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྟེ། གང་གིས་འགྲོ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་འགྲོ་བའོ། །གོང་དུ་འགྲོ་བ་ ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སར་འགྲོ་བའོ་།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྒྱུ་སྤོང་བ་དང་། འབྲས་བུ་སྤོང་བའོ། །རྒྱུ་སྤོང་བ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལས་སྤོང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའོ། །ལས་སྤོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གང་བསོད་ནམས་ དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།འདུ་བྱེད་གསུམ་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པར་མཐོང་ནས་དེ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་སྨོད་པར་བྱེད་དེ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྨོད་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨོད་པ་སྟེ། སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་འང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྔོན་བྱས་པ་སྤོང་བ་དང་། ཕྱིས་ མི་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་སྔོན་བྱས་པ་སྤོང་བ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་གསུམ་སྔོན་སྤྱད་པའི་བག་ཆགས་ཡོད་པ་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་སྦྱོང་བའོ། །ཕྱིས་མི་བྱེད་པ་ནི་ཕྱིན་ཆད་འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ལས་ལ་མི་འཇུག་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེའི་འབྲས་བུ་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་སོ་།དེ་ལ་མི་དགའ་བ་དང་དེའི་རྒྱུས་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པར་མཐོང་བས་སྤོང་བར་འདོད་པའོ།

因此，经中也说：'圆满智慧蕴后，圆满解脱蕴。'其中，清净戒律则无有悔恨。无有悔恨则生欢喜、极喜、轻安和安乐。心生安乐则入于等持。心入等持则如实了知、如实见到。如实了知、如实见到则生厌离。生起厌离则从欲漏、有漏、无明漏中心得解脱，获得无垢心，故称为圆满解脱蕴。此说明果位，因为解脱蕴是修学三学的果位。
如是从三界烦恼中心得解脱后，随即生起解脱智见，了知已得解脱。因此，经中又说：'圆满解脱蕴后，圆满解脱智见蕴。'此说明证悟，因为在解脱之后，了知已知苦、已断集、已证灭、已修道，不需再知苦、不需再断集、不需再证灭、不需再修道，因为已证知：生已尽、梵行已立、所作已办、不受后有。
又说'精通声闻乘'，以另一种方式说明精通声闻乘：依止亲教师和阿阇黎的教言，缘于人无我的是声闻，彼等之乘即声闻乘。此有二种：呵斥违品和视对治为功德。其中呵斥违品，从'福与非福'开始直至'不愿生于一切生处'来说明。视对治为功德则以'于涅槃作住处和归依想'来说明。
因此，以何所行及往何处而行，这两者即是声闻乘。以何所行是以呵斥违品想而行。往何处是往涅槃处而行。呵斥违品也有二种：断除因和断除果。断除因又有二种：断除业和断除烦恼。就断除业而言，说'福与非福'等。见到三种行为三界生因后对其呵斥，种种呵斥即是诽谤，即是呵斥。
此亦有二：舍弃往昔所作和此后不作。其中舍弃往昔所作是以圣道净除往昔所行三种行的习气。此后不作是从此以后不再造作三种行业。断除烦恼也有二种：见其果为苦的自性而不喜，以及见其因能生苦而欲断除。

།ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡིད་བྱུང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བས་དེའི་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་མཐོང་བས་དེ་ལ་མི་དགའ་བ་བསྟན་ཏེ། ཁམས་ གསུམ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་གོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ནི་གླིང་བཞི་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་དྲུག་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དྭགས་རྣམས་སོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ ནི་ཚངས་རིས་དང་།ཚངས་པ་མདུན་ན་འདོན་དང་། ཚངས་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གནས་བཅུ་དྲུག་དག་གོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ། །ཡིད་བྱུང་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་ལ་སྐྱོ་ བའོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བས་དེའི་རྒྱུས་སྡུག་བསྔལ་བ་སྐྱེད་པར་མཐོང་བས་སྤོང་བར་འདོད་པ་བསྟན་ཏེ། ཁམས་གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ། །འབྲས་བུ་སྤོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་རྟོག་པའི་སྒྲ་གཉི་ག་དང་སྦྱར་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་མི་རྟག་པར་རྟོག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་སྡུག་བསྔལ་བར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་དེ།དེ་དག་མི་རྟག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་མི་རྟག་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མི་རྟག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འཇིག་པས་མི་རྟག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་མས་འཇོམས་པས་མི་རྟག་པའོ། །དེ་ལ་འཇིག་པས་མི་རྟག་པ་ ནི་མཐར་འཆི་བར་འགྱུར་བ་སྟེ།མནར་མེད་པ་ནས་བརྩམས་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་དེ་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་རང་གི་གནས་ནས་འཕོས་པས་སོ། །སྐད་ཅིག་མས་འཇོམས་པས་མི་རྟག་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཡང་འཇིག་ཅིང་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ནི་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། རྒ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ན་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཤི་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་པ་དང་ བྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་།གང་འདོད་པ་དེ་བཙལ་ཏེ་མི་རྙེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ནི་མི་དང་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་མངོན་པར་འགྲུབ་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རྒས་པ་ནི་ཕུང་པོ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། ལང་ཚོ་བཅོམ་པ་དང་། ན་ཚོད་ཉམས་པ་ལ་སོགས་པ་ལའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྒ་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་ བྱ་ཞེ་ན།ཉེ་དུ་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་བྱམས་ཤིང་ཡིད་དུ་འོང་བར་བྱ་བ་དང་། འགྲོ་བ་བཟང་མོའི་མིག་དང་། ཡིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པ་དེ་རྒ་བའི་སེར་བས་ཕོག་ནས་མི་མཛེས་པ་དང་། འཁུམས་པ་དང་། ཞིགས་པར་སྣང་བས་ཉེ་དུའི་ ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མི་དགའ་བར་བྱེད་ཀྱི།འགྲོ་བ་བཟང་མོས་ཀྱང་སྤོང་བར་བྱེད་པས་རྒ་བ་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །དེ་ལ་ཁམས་མི་མཐུན་པ་འཕེལ་བར་གྱུར་པ་ནི་ན་བ་སྟེ་ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ཤས་ཆེ་ཆུང་དུ་གྱུར་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། རབ་ཏུ་མི་ བཟད་པའི་ནད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཐེབས་ནས་ནགས་ཆེན་པོ་མེས་ཚིག་པའི་ནང་དུ་ཆུད་པ་རབ་ཏུ་ཚ་བའི་མེ་ལྕེས་རེག་པ་སྐད་ཆེན་པོ་འབྱིན་པ་བཞིན་སྡུག་བསྔལ་བའི་མེས་རེག་པ་ན་མི་བཟད་པའི་སྐད་ཆེར་འབྱིན་པས་ན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་འཆི་བ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཉམས་པ་ལས་དེའི་ རྒྱུས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་མི་རྒྱུ་བའོ།།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་མི་རྒྱུ་བར་གྱུར་པ་ན་གང་ཟག་དེ་ཤི་བ་ཞེས་བྱའོ།

以'对三界皆生厌离'这句话表明见到其果报为痛苦的本质而对此不喜。三界即欲界、色界和无色界。其中欲界包括四大部洲、欲界六天、地狱、畜生和饿鬼。色界包括梵众天、梵辅天、大梵天等十六处。无色界包括空无边处等四处。厌离即对三界生起厌倦。
'离贪'这句话表明见到其因能生痛苦而想要断除。三界中断除烦恼即是离贪。就断除果报而言，说'于一切行无常'等。
'一切'之词与'思维'二者相连，即思维一切行无常，思维一切行是苦。由因缘所生的蕴、界、处等诸法即是一切行，以二种无常坏灭即是思维一切行无常。其中二种无常是坏灭无常和刹那损坏无常。
其中坏灭无常是指最终会死亡，从无间地狱直至有顶之间的众生都会从自处迁移。刹那损坏无常是指每一刹那都在灭而生。了知一切行具有八种痛苦即是思维苦，八种痛苦是生苦、老苦、病苦、死苦、怨憎会苦、爱别离苦、求不得苦，总之五取蕴皆是苦。
其中生是指在人、天等各道中蕴、界、处的形成。为何说生是苦呢？因为两个原因：本性是苦，及为其他痛苦之所依。其中老是指蕴的改变，即青春消失、年龄衰退等。为何说老是苦呢？因为亲朋眷属极为疼爱喜欢，以及容貌形体极为美丽悦意，被衰老之霜打击后变得不美、佝偻、破败，令亲属极不欢喜，连善道众生也会舍弃，故老是苦。
其中诸界不调增长即是病，即地等界的比例失衡。为何说病是苦呢？因为被极难忍的病症所击，如入大火燃烧的森林中被极热火焰触及而发出大声，被痛苦之火触及时发出难忍的大声，故说是苦。
其中死是诸根衰败，由此因缘心与心所不行。当心与心所不行时，称彼补特伽罗为死。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཤི་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཤི་བར་གྱུར་ན་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་སེམས་ལ་གཅགས་པའི་ཕ་མ་དང་ཉེ་དུ་ དང་གྲོགས་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ནོར་དང་འབྲུ་དང་།བྲན་དང་བུ་ཚ་ལ་སོགས་པ་གཏང་བར་དཀའ་བ་རྣམས་དང་བྲལ་ཏེ་མི་འདོད་བཞིན་དུ་བསད་སར་བཀྲི་བའི་བཙོན་དང་འདྲ་བར་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན་འདི་ལས་སྡུག་བསྔལ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་འཆི་བ་སྡུག་ བསྔལ་བའོ།།མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་པའི་རྒྱུས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་ཕྲད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཁྱིམ་མཚེས་མི་བགྲུངས་པ་དང་འདྲ་བར་གནོད་པ་ བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པ་དང་།དུག་གི་ཤིང་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་དང་། ཟུག་རྔུས་ཟུག་བཞིན་དུ་ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་མི་བགྲུངས་པ་དང་དགྲ་དང་ཕྲད་ན་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་སྐྱེད་པའི་ གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་འམ། སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་མ་གཏོགས་པ་ཡང་རུང་། ཡིད་དུ་འོང་བའི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྡུག་པ་དང་ བྲལ་བར་དོགས་པ་འམ།མཐོང་བ་འམ། རྗེས་སུ་དྲན་པས་ཀྱང་མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བར་བྱེད་པས་ན་སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །འདོད་པ་བཙལ་ཏེ་མ་རྙེད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་བྲལ་བ་ལ་ཡང་མི་ ཕྲད་པར་འདོད་པ་དང་།བདེ་བ་དང་ཕྲད་པ་དང་ཡང་མི་འབྲལ་བར་འདོད་པ་དེ་བཙལ་ན་མ་གྲུབ་པའོ། །ཡང་ན་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པར་འདོད་པ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་ལས་སྡུག་པ་དང་མ་ཕྲད་ལ་། མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པར་གྱུར་པ་ནི་གང་འདོད་པ་བཙལ་ཏེ་མ་རྙེད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་གང་འདོད་པ་བཙལ་ཏེ་མ་རྙེད་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དུས་གསུམ་དུའང་བདག་གིས་གང་བཙལ་བ་དེ་མ་རྙེད་དོ་ཞེས་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི ཕུང་པོ་ལྔར་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་འདུས་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའོ། ། གང་ན་གང་མེད་པར་ཤེས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་ལ་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟག་པའི་བདག་རྟག་པ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞི་བའོ། །ཡང་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ལ་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བས་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྟན་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས་ཕུང་པོ་ཙམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པ་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྟན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཕུང་པོ་གཉི་ག་ཡང་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་ དགའ་བ་ནི་དེ་ཐོབ་པར་མོས་པ་དང་།དེ་འཐོབ་པར་འདོད་པའོ། །སྐད་ཅིག་ཀྱང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བར་མ་མོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁམས་གསུམ་མཐའ་དག་རྟག་ཏུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་རྗེས་ སུ་འབྲེལ་ཞིང་དེས་ཁྱབ་པར་མཐོང་བས་སོ།

若问为何说死亡是痛苦？是因为当死亡来临时，将与可爱且心中眷恋的父母、亲属和朋友等分离，与难以舍弃的财物、粮食、奴仆和子女等分离，如同被迫押往刑场的囚犯一般，产生无量痛苦，因此再无其他痛苦能超过此痛苦，故死亡是痛苦的。
遇到不悦之事，是由于造作不善业的缘故，而遇到地狱等众生这些不悦意的果报。为何说遇到不悦之事是痛苦？因为如同遇到不善邻居般会造成伤害，如同毒树般是痛苦的根源，如同被刺扎般伤害身心，如同遇到恶人和敌人般会生起嗔恨，是生起嗔恨的所依，故称为痛苦。
与所爱分离，是指无论是属于有情数还是非有情数的可意事物的分离。为何说与所爱分离是痛苦？因为担心与所爱分离，或见到分离，或忆念时都会产生忧愁、叹息、不悦、烦恼等痛苦，故与所爱分离是痛苦的。
求不得是指希望远离痛苦却不能远离，希望遇到快乐却不能遇到，这些追求而不能实现。或者说，希望遇到可意之事却未遇到，希望远离不可意之事却未能远离，而是遇到了不可意之事，这就是所谓的求不得。为何说求不得是痛苦？因为它是产生痛苦的因，三世中我所追求的都未能获得，因此会生起痛苦。
简而言之，五取蕴是痛苦，是因为一切痛苦都集中于五取蕴中，因为它是痛苦的所依，所以这样说。
了知一切法无我是指，一切法包括有为法、无为法、有漏法和无漏法。了知一切法中何处无何物即是了知一切法无我，即通达这些法中没有外道所计执的常我。
喜爱寂静涅槃是指，涅槃因断除痛苦、断除贪欲等而寂静。或者说涅槃有二种：有余依涅槃和无余依涅槃。其中'寂静'指有余依涅槃，因为断尽一切烦恼而仅余诸蕴。'涅槃'指无余依涅槃，因为烦恼和诸蕴二者都已断除。'喜爱'是指对此生起信解和希求。
刹那也不愿生于有中是指丝毫也不愿意生于三界中的意思。为什么？因为见到三界一切恒常与行苦相随且为其所遍。

།རྟག་ཏུ་འཇིགས་པར་ལྟ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་སྲིད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་འམ། ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བའི་གནས་ཡིན་པར་མཐོང་བས་ན་རྟག་ཏུ་འཇིགས་པར་ལྟའོ། །རྟག་ཏུ་ཡིད་མི་རྟོན་ཅེས་ བྱ་བ་འདིར་ཡང་སྲིད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།ཐང་ཅིག་བདེ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱིས་སྡུག་བསྔལ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་ཡིད་མི་རྟོན་པའོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་གསོད་པར་འདུ་ཤེས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་གཤེད་པོས་གསོད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་ པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལ་བདག་ཏུ་དམིགས་ན་ཡང་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆིའི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བར་མཐོང་བས་དེ་དག་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་གསོད་པར་འདུ་ཤེས་སོ།།ཁམས་རྣམས་ལ་སྦྲུལ་གདུག་པ་ལྟ་བུར་རྟོག་པའི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་སྦྲུལ་གདུག་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ བསྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་ནས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ན་ཁམས་རྣམས་ལ་སྦྲུལ་གདུག་པ་ལྟ་བུར་རྟོག་པའི་འདུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ ལ་གྲོང་སྟོང་པ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་གྲོང་སྟོང་པ་ན་སྐྱེ་བོ་དག་རྒྱུ་བ་མི་གནས་པས་སྟོང་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱང་མིང་དང་གཟུགས་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། བདག་དང་བདག་གིར་མེད་པར་རྟོག་པས་ན་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་གྲོང་སྟོང་ལྟ་ བུར་འདུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྐྱེ་བའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་སྨོན་པའི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྐྱེ་བའི་གནས་ནི་བཞི་སྟེ། མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་དང་། རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བའོ་། །སྐྱེས་ན་དེའི་རྒྱུས་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་ན་བ་དང་འཆི་ བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བར་མཐོང་བས་སྐྱེ་གནས་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་ཅིང་སྐྱེ་བ་མི་ཚོལ་བས་ན་མི་སྨོན་པའི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ།།གཉེན་པོའི་ས་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བདེ་བའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་དང་། འཁོར་བ་ལས་ བརྒལ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་སྤངས་པར་བལྟ་བའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འཁོར་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་དུ་ལྟ་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གནས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ལ་འཁོར་བ་ ལས་བརྒལ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པར་ལྟ་བས་ན་སྐྱབས་སུ་འདུ་ཤེས་པའོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་མཁས་པ་བསྟན་ནས། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་དག་བསྐལ་བ་གཅིག་གིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་བསྐངས་ཏེ། གཞན་གྱི་མན་ངག་མེད་ པར་འཕགས་པའི་ལམ་ཐོབ་ནས་ཁམས་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་ཞུགས་པ་དེ་དག་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མེད་པས་གཞན་ལ་ལུང་དཔོག་པའི་བྱ་བ་མེད་པ་དང་།བདག་གཅིག་པུ་སངས་རྒྱས་པར་བྱེད་པས་རང་སངས་རྒྱས་སོ། །རང་སངས་རྒྱས་དེ་དག་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ སར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཐེག་པ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྟེ།གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་མཁས་པ་དྲིས་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་འབྲས་བུའོ། །དེ་རྣམ་པ་གང་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་གང་དག་གིས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྐྱེན་གང་ཞེས་བྱ་བས་རྐྱེན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རང་སངས་རྒྱས་འབྱུང་ཞེས་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཁམས་གསུམ་ལས་བྱུང་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་པ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་ བྱའོ།

此处'常时视为可怖'也是与'对于轮回'相连，由于见到具有苦苦，或是烦恼生起之处，故常时视为可怖。
'常时不信任'此处也是与'对于轮回'相连，由于暂时的安乐也会后来成为痛苦之因，具有变苦，故常时不信任。
关于'对诸蕴作杀者想'，譬如刽子手杀戮并产生痛苦一样，若执著蕴为我，则见到会生起生老病死之苦，故对诸蕴作杀者想。
关于'对诸界作毒蛇想'，如同毒蛇产生痛苦和烦恼一样，依靠眼等诸界，缘取色等诸界而生起贪嗔等烦恼，了知此理，故称对诸界作毒蛇想。
关于'对诸处作空村想'，如同空村中无人居住往来而空，如是十二处仅是名色而已，无我我所，如是思维，故称对诸处作空村想。
关于'对一切生处作不愿求想'，生处有四：胎生、化生、卵生、湿生。见到若生则因此会生起生老病死等痛苦，故于彼等生处不欲生且不求生，故称不愿求想。
对治位视为功德也有二种：成为解脱安乐之所依，及见为超越轮回断除一切痛苦。
即是说，涅槃是轮回的对治，由于视涅槃为一切解脱安乐之所依，故称对涅槃作处所想。
由于见彼为超越轮回并断除一切痛苦，故作归依想。
说明声闻乘通达后，为说明独觉乘通达，故说'其中，菩萨通达独觉乘为何'等。
菩萨们应当了知的独觉乘称为菩萨独觉乘，即是那些以一劫圆满智慧资粮，无需他人教授而获得圣道，趣入离三界贪欲者，由于无大悲心故无为他说法之事，只为自己成佛故称独觉。
使彼等独觉到达解脱位的乘即是独觉乘。
'为何'是询问通达独觉乘。
此亦应当了知有三种：因、缘及果。
'以何种'说明因，即以何等因之意。
'何缘'说明缘。
'独觉出现'说明果，即从三界出离，断除一切烦恼，成为涅槃，称为诸独觉出现。

།ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་འབྲས་བུ་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་དག་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་ འབྲས་བུ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།དོན་གསུམ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་འདུན་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། རབ་ཏུ་དབེན་པར་གནས་མལ་འཆའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་རྒྱུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བསྙེན་པར་དཀའ་ཞེས་ བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ་རང་འབྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་རྒལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་རྐྱེན་བསྟན་ཏོ།།དམིགས་པ་ལ་གནས་པ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། དམིགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་རྐྱེན་གྱིས་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་རྣམ་ པ་གསུམ་སྟེ་།བསྩགས་པའི་རྒྱུ་དང་། སངས་རྒྱས་མཉེས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་། རིགས་སོ། །དེ་ལ་བསགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གང་གིས་བསགས་པ་དང་། གང་བསགས་པའོ། །དེ་ལ་གང་གིས་བསགས་པ་ནི་འདུན་པ་དང་བག་ཡོད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་ གསུམ་གྱིས་བསྩགས་སོ།།གང་བསྩགས་པ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཐོས་པ་གསུམ་བསྩགས་སོ། །གང་གིས་བསྩགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྐྱེན་དང་། སྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་ཆེན་པོའི་སྒྲ་ནི་འདུན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གསུམ་པོ་སོ་སོ་དང་ཡང་ སྦྱར་ཏེ།འདུན་པ་ཆེན་པོ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་དང་། བག་ཡོད་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་འདུན་པ་ནི་དཀོན་མཆོག་དང་བདེན་པ་དང་ལས་ལ་ཡིད་ཆེས་ནས་འདི་ཁོ་ན་བདེན་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཛིན་པའོ། །འདིས་ནི་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ ཡིན་ཏེ།ཡིད་ཆེས་པར་གྱུར་ན་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ལུས་པར་སྤོང་བ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ལ་སེམས་སྤྲོ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ། འདིས་ནི་རྐྱེན་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བ་སྒྲུབ་པ་རྣམས་བརྩོན་འགྲུས་ལ་བརྟེན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།བག་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཅིག་བུ་དགོན་པ་ན་གནས་ཤིང་འདུ་འཛི་དང་མི་འདྲེ་བ་ནི་བག་ཡོད་པ་སྟེ། འདིས་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྤང་བར་བྱ་བ་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གཉིས་ནི་བག་ཡོད་པར་བསྒྲུབས་སོ། །གང་བསྩགས་ པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྒྱུ་བསྩགས་པ་དང་། བདེ་འགྲོའི་རྒྱུ་བསྩགས་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྒྱུ་བསྩགས་པའོ། །ཡང་ན་སེར་སྣའི་གཉེན་པོ་བསྩགས་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་ཆགས་པའི་གཉེན་པོ་བསྩགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྩགས་ པའོ།།དེ་ལ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འདུན་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པ་ཉན་ཐོས་དག་པས་ལྷག་པས་ན་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བས་ཤས་ཆེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྦྱིན་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོགས་པ་ ཞེས་བྱ་བས་སེར་སྣའི་གཉེན་པོ་སྤངས་པ་བསྟན་ཏེ།སྦྱིན་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་ཚོགས་བསགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསྩགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་འདོད་པ་ལ་ཆགས་པའི་གཉེན་པོ་བསྩགས་པ་བསྟན་ཏོ། །གང་གིས། གང་། གང་གི་ཕྱིར་ཚུལ་བསྲུངས་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ། གང་གིས་བསྲུང་བ་ནི་མི་དགེ་བ་བཅུ་ལས་ལྡོག་ཅིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདོད་པའི་སེམས་ཀྱིས་སོ། །གང་བསྲུང་བ་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བའོ། །གང་གི་ཕྱིར་བསྲུང་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྲུང་བའོ།།ཐོས་པ་ཉུང་བ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ནན་ཏན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྩགས་པ་བསྟན་ཏེ། །ཐོས་པ་ལ་མི་དགའ་བས་ཅུང་ཟད་ཐོས་པ་ནི་ཐོས་པ་ཉུང་བའོ། །ཆོས་ཀྱི་ནན་ཏན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམས་ཤིང་སྒྲུབ་པར་ བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

所谓'如实了知'是指通达无颠倒的因、缘和果的意思，如此通达即是精通独觉乘之意。
若问这些是什么，是指这些因、缘和果是什么的意思，为了说明三义，故说'如是'。
从'欲乐和精进'开始，直至'安住寂静处'为止，是说明因。从'难以亲近'开始，直至'以自生智慧超越'为止，是说明缘。从'获得所缘住'开始，直至'于任何所缘通过缘而证悟智慧'为止，是说明果。
其中因有三种：积累因、令佛欢喜因和种姓。其中积累又有二种：能积和所积。其中能积是以欲乐、正知和大精进三者而积累。所积是积累布施、持戒和闻法三者。
能积也有三种：因、缘和修行。其中'大'字应与欲乐等三词分别结合，即大欲乐、大精进和大正知。
其中欲乐是对三宝、谛和业生起信心后，认为'唯此为真，余皆非真'的执持。此说明因，因为生起信心后便开始精进。
关于精进，对于应断之法无余断除，对于应得之法欲求获得的心意振奋即是精进。此说明缘，因为诸善行依于精进。
关于正知，独自住于寂静处不与众杂处即是正知，此说明修行。为什么呢？因为应断和应修二者是以正知而修行。
所积也有三种：积累受用因、善趣因和解脱因。或者说是积累对治悭吝、对治贪欲和对治烦恼。
其中所谓'大'是因为独觉的欲乐、精进等超胜声闻故称为大。'非如声闻'是指比声闻更殊胜的意思。
'积累布施福德资粮'说明断除悭吝对治，以布施作为获得解脱之因的诸积累称为资粮积累。'积累持戒福德资粮'说明积累对治贪欲。
由谁、何物、为何而护持戒律即是持戒：能持是以远离十不善业及希求解脱之心；所持是护持六支戒律；为何持戒是为了获得涅槃而持戒。
'于少闻而精进修法'说明积累对治烦恼。由于不喜闻法而仅少许所闻即是少闻。'精进修法'是指修习并实践菩提分法的意思。

།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཉན་ཐོས་ལྟར་ཐོས་པ་མི་མང་བར་ཐོས་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་གིས་ཆོས་ཀྱི་ནན་ཏན་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །སངས་རྒྱས་མཉེས་པར་བྱེད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་མཉེས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཟང་ཟིང་གིས་མཉེས་པར་བྱེད་པའོ། ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཡང་རིམ་གྲོ་དང་ཞེས་བྱ་བས་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་མཉེས་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ། མ་རིག་པའི་གཉིད་ལས་སད་ཅིང་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན་སངས་རྒྱས་སོ། །བདུད་བཞི་བཅོམ་པས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། དེས་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་བཀའ་ལུང དང་བསླབ་པའི་ཚིག་ལས་འདའ་བར་མི་བྱེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་རིམ་གྲོར་བྱེད་པ་དང་།བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཟང་ཟིང་གིས་མཉེས་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ། བསྐལ་པ་བརྒྱའི་བར་དུ་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། བསྐོར་བ་དང་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་བསྙེན་བཀུར་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཞུམ་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཉེས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་བྱེད་པ་ལ་སེམས་སྤྲོ་ཞིང་། སྤ་གོང་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེས་ནི་མདོར་ན་གང་ལ། གང་། གང་གིས་མཉེས་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ། གང་ལ་མཉེས་པར་བྱེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལའོ། །གང་ ནི་རིམ་གྲོ་བྱེད་པ་དང་བཀུར་སྟིས་སོ།།གང་གིས་ན་ཞུམ་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་སོ། །མདོ་གཞན་དག་ལས་རང་སངས་རྒྱས་གཞན་ལ་མ་མཉན་པར་རང་གི་བློས་ཆོས་རྟོགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་མི་འབྱུང་བའི་ཚེ་རང་སངས་རྒྱས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡང་རང་སངས་ རྒྱས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཚེ་གཞན་གྱི་ལུང་ལ་མི་བརྟེན་པ་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ནས། གདོད་སངས་རྒྱས་མི་བཞུགས་པ་ན་འབྱུང་བ་ལ་བྱའི། འདིར་ནི་དང་པོ་སློབ་ཅིང་ཚོགས་བསོག་པ་ལ་བྱ་བས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །རིགས་ཀྱང་རྣམ་པ་ གསུམ་སྟེ།ང་རྒྱལ་སྤྱོད་པའི་རིགས་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆུང་བའི་རིགས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བའི་རིགས་སོ། །ང་རྒྱལ་སྤྱོད་པའི་རིགས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དབང་པོ་འབྲིང་དང་། སྦྱོར་བ་དམ་པ་ལ་གནས་པའོ། །དབང་པོ་བར་མ་ཞེས་བྱ་བས་ དབང་པོ་འབྲིང་བསྟན་ཏེ།དབང་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་། རབ་དང་བར་མ་དང་ཐ་མའོ། །རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་དབང་པོ་བར་མ་སྟེ། དབང་པོ་འབྲིང་གི་རིགས་ཅན་ནོ། །རྟག་ཏུ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ལ་གཞོལ་ཞེས་བྱ་བས་སྦྱོར་བ་དམ་པ་ལ་གནས་པ་བསྟན་ཏེ། རྟག་ཏུ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དོ། ། ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པ། སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་གོས་དུར་སྨྲིག་བགོས་ཏེ། ཡང་དག་པར་དད་པས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞེས་གསུངས་པས་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་གཞོལ་བའོ། །འདིས་དགེ་སློང་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་ཏེ། ཆ་ལུགས་ཕུན སུམ་ཚོགས་པ་དང་།ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་ཏེ་གོས་ངུར་སྨྲིག་བགོས་ཞེས་བྱ་བས་ཆ་ལུགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། ཆ་ལུགས་འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ ཉོན་མོངས་པ་དང་།མི་མཐུན་པ་ཡིན་པས་ཁྱིམ་ན་གནས་པའི་ཆ་ལུགས་ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །ཡང་དག་པར་ཞེས་བྱ་བས་ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དད་པས་ཞེས་བྱ་བས་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ།རྒྱལ་པོ་དང་རྐུན་པོའི་འཇིགས་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། དད་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞེས་བྱ་བས་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། ཁྱིམ་ན་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་རབ་ཏུ་མི་བཟད་པ་དེ་བཏང་ ནས་ཁྱིམ་མེད་པའི་ཤིང་དྲུང་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པས་སོ།།སྙིང་རྗེ་ཆུང་བའི་རིགས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བདག་འབའ་ཞིག་གི་དོན་ལ་འཇུག་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་མི་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་དོན་ཉུང་ཞེས་བྱ་བས་བདག་འབའ་ཞིག་གི་དོན་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་ཏེ། བདག་ཞི་ བར་བྱ་བ་དང་།གྲོལ་བར་བྱ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བྱ་བ་ཙམ་ལས་བྱ་བ་གཞན་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

这是说明不像声闻那样多闻，而是以少许闻法而精进修法。
令佛欢喜有两种：以法性令欢喜和以资具令欢喜。
所说'对佛世尊承事'是表示以法性令欢喜。从无明睡眠中觉醒并通达一切所知故称为佛。因降伏四魔故称为世尊。不违背他所说的教言和学处即是对佛世尊承事。
'供养'是表示以资具令欢喜，因为百劫中顶礼、绕行以及供养法衣等。
'无怯'是指以欢喜心做这两种令佛欢喜的事，意思是无有畏缩。
这简要说明了对谁、以何、用何令欢喜：对谁令欢喜是对佛世尊；以何是承事和恭敬；用何是以无怯心。
其他经中说独觉不从他闻而以自智证悟法，以及佛不出世时独觉出世。这是指独觉证悟无漏法时不依他教，以及获得独觉果后，唯有佛不住世时才出世，而此处是指最初学习积资，故无过失。
种姓也有三种：我慢行种姓、小悲种姓和小烦恼种姓。
我慢行种姓也有两种：住于中等根器和殊胜加行。
'中等根器'表示中等根器，根器有三种：上、中、下。诸独觉是中等根器，即中根种姓。
'常趣出家'表示住于殊胜加行。'常'是一切时。
如世尊所说：'剃除须发，身著坏色衣，以正信从在家出家'，这表示趣向出家。
这说明比丘四种圆满：形相圆满、羯磨圆满、意乐圆满和住处圆满。
其中'剃除须发，身著坏色衣'表示形相圆满，因为这种形相与烦恼及随烦恼相违，故较在家形相为圆满。
'正'字表示羯磨圆满，因为以白四羯磨出家故。
'以信'表示意乐圆满，因为不是因国王和盗贼的怖畏而出家，而是以信心出家。
'从在家出家'表示住处圆满，因为舍弃在家人难忍的住处，而住于无家的树下等处。
小悲种姓也有两种：唯入自利和不作他利。
'少事'表示唯入自利，因为除了令自己寂静、解脱、涅槃外不作其他事。

།བྱེད་པ་ཉུང་ཞེས་བྱ་བས་གཞན་གྱི་དོན་མི་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ། གཞན་ཞི་བར་བྱ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བྱ་བ་ལ་མི་འབད་པར་བྱ་བས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བའི་ རིགས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་།ལུས་དབེན་པ་ལ་དགའ་བ་དང་། སེམས་དབེན་པ་ལ་དགའ་བ་དང་། གནས་དབེན་པ་ལ་དགའ་བའོ། །འདུ་འཛི་ལ་མི་དགའ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བས་ལུས་དབེན་པ་ལ་དགའ་བ་བསྟན་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་འགྲོ་བ་མང་པོ་དང་འདྲེ་བར་མ་མོས་ཤིང་བསེ་རུ་བཞིན་ དུ་གཅིག་པུར་གནས་པར་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དབེན་པ་ལ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བས་སེམས་དབེན་པ་ལ་དགའ་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་འདོད་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རིང་དུ་སྤོང་བར་མོས་པས་སོ། །རབ་ཏུ་དབེན་པར་གནས་མལ་འཆའ་བ་ཞེས་བྱ་བས་གནས་དབེན་པ་ལ་ དགའ་བ་བསྟན་ཏེ་།ཤིང་དྲུང་དང་རི་སུལ་ན་གནས་འཆའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྐྱེན་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཡོན་ཏན་དང་། གནས་པ་དང་། རྟོགས་པ་དང་། འབྱུང་བའོ། །ཡོན་ཏན་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་། ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ཞིང་དགེ་བ་ཆེ་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་བ་དང་། འབྲས་བུའི་ས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའོ། །བསྙེན་པར་དཀའ་ཞེས་བྱ་བས་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ཞིང་དགེ་བ་ཆེ་བར་བསྟན་ཏེ། མཐུ་དང་གཟི་བརྗིད་དང་བྱིན་རྣམས་ལ་གཞན་གྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་ཞིང་དེས་གཞན་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐུ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བས་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་བ་བསྟན་ཏེ། སྟོད་ནས་མེ་འབར་བ་དང་། སྨད་ནས་ཆུ་གྲང་མོའི་རྒྱུན་འབབ་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་མང་པོར་འགྱུར་བ་དང་། མང་པོར་གྱུར་ནས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པའི་གནས་ཀྱིས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བས་འབྲས་བུའི་ས་ལ་དགའ་བ་བསྟན ཏེ།སྦྱིན་པའི་གནས་ཀྱིས་ནི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་དུ་གྱུར་པའི་དུས་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་སྟེ། མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་འབྲས་བུ་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བར་སེམས་མོས་པའོ། །རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བས་གནས་པ་བསྟན་ཏེ། རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་དུས་མཉམ་དུ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ཡང་ཕྱི་དང་ནང་གི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་ཕྱིའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་ས་བོན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་མྱུ་གུ་ལ་སོགས པའོ།།ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་བའོ། །ལྟ་བ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་འདི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་བདག་དང་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་རྟོག་པའོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བའི་དབྱིངས་གཅིག་ལ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བས་རྟོག་པ་བསྟན་ཏེ། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་དབྱིངས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་གནས་པ་དང་འགྲོ་བར་སེམས་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་དབྱིངས་གཅིག་ལ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རང་འབྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་རྒལ་བ་ཞེས་བྱ་བས་འབྱུང་བ་བསྟན་ཏེ། བདག་ཉིད་ཀྱི་ཤེས རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཏེ།ཁམས་གསུམ་ལས་རྒལ་བར་གྱུར་པ་ནི་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་རྒལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་དང་། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཐོབ་པའོ། ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མི་གཡོ་བ་ཐོབ་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པའོ། །དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བས་མི་གཡོ་བ་ཐོབ་པ་བསྟན་ཏེ། དམིགས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡུལ་རྣམས་སོ། །འདུག་པ ཐོབ་པ་ནི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་ཚེ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ལ་གནས་པ་ཐོབ་པ་སྟེ།ཕྱི་རོལ་དུ་མི་གཡེང་བར་ནུས་པའོ། །བསམ་གཏན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྒྱུན་མི་ཆད་ཅེས་བྱ་བས་རྒྱུན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པ་བསྟན་ཏེ། རྒྱུན་མི་ཆད་པ་ནི་དེ་དག་ལ་ རྒྱུན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།

以'作为少'表明不为他人利益而行，即不努力使他人获得寂静和涅槃。
烦恼少的种类也有三种：喜欢身体寂静、喜欢心灵寂静、喜欢处所寂静。
以'不喜欢喧闹'表明喜欢身体寂静，因为本性上不喜欢与众多众生混杂，而是喜欢如独角兽般独自安住。
以'喜欢寂静'表明喜欢心灵寂静，因为他们喜欢远离贪欲和嗔恨的分别念。
以'在极为寂静处安住'表明喜欢处所寂静，因为在树下和山洞中安住。
缘也有四种：功德、安住、证悟和出离。
功德也有三种：烦恼少而善业大、神通广大、欢喜果位。
以'难以亲近'表明烦恼少而善业大，因为在威力、威严和福德方面不被他人胜过而能胜过他人。
以'威力大'表明神通广大，因为具有上身出火、下身流水、一变多、多变一等神通力。
以'欢喜布施处'表明欢喜果位，布施处是指成为一切众生福田时获得阿罗汉果，欢喜是指心向往获得该果位。
以'不断观察缘起'表明安住，'不断'即是'恒常'的意思。依靠因缘同时生起果即是缘起，这又分为外和内两种。
其中外缘起是以种子为缘而有苗芽等。
内缘起是以无明为缘有行等。
观察是指了知内外诸法仅从因缘而生，无有我和作者。
以'思维唯一出离界'表明证悟，出离界即是涅槃界。唯一安住和趣向涅槃的思维即是思维唯一出离界。
以'以自生智慧超越'表明出离，即以自己的智慧证悟人无我后断除烦恼，超越三界即是以自生智慧超越。
获得果位也有两种：获得禅定和获得证悟。
获得禅定也有两种：获得不动和获得相续作意。
以'获得趣入所缘'表明获得不动，所缘是指缘起等禅定对境。获得安住是指缘取对境时获得专注一境性，能够不向外散乱。
以'禅定、解脱、三摩地、等至相续不断'表明获得相续作意，不断即是相续作意于彼等。

།མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྟོན་པ་དང་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་པར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། །གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བས་སྟོན་པ་དང་ རྗེས་སུ་སྟོན་པ་མེད་པར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་བསྟན་ཏེ།མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་གྱི་མན་ངག་ལ་མི་རྟེན་པར་ཟད་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དམིགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་རྐྱེན་གྱི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ པར་བསྟན་ཏེ།དམིགས་པའི་ཡུལ་གང་ཡང་རུང་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཤེས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་ལྟར་རོ། །འཆད་པ་ནི་དོན་ཏོ། །སྟོན་པ་ནི་ཚིག་གོ། །རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ནི་དོན་དང་ཚིག་ གོ།།ཡང་ན་རྒྱུ་སྟོན་པ་ནི་འཆད་པའོ། །རྐྱེན་འཆད་པ་ནི་སྟོན་པའོ། །འབྲས་བུ་འཆད་པ་ནི་རབ་ཏུ་སྟོན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཐེག་པ་འམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཐེག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་སྟེ། འདིས་འགྲོ་བས་ཐེག་པ་འམ། འདིར་འགྲོ་བས་ཐེག་པའོ། །དེ་ལ་འདིས་འགྲོ བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།ས་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་བས་ན་དེ་དག་ལ་ཐེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིར་འགྲོ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་འགྲོ་བ་སྟེ། དེ་ལ་ཐེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐེག་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བདུན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བདུན་ནི་ཆོས་ཆེ་བ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་པ་ཆེ་བ་དང་། བསམ་པ་ཆེ་བ་དང་། མོས་པ་ཆེ་བ་དང་། ཚོགས་ཆེ་བ་དང་། དུས་ཆེ་བ་དང་། ཐོབ་པ་ཆེ་བའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཆེ་བའོ་། །སེམས ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཆེ་བའོ།།ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་མདོ་སྡེ་ལ་མོས་པའི་ཕྱིར་མོས་པ་ཆེ་བའོ་། །བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པ་ཐོབ་པས་ན་བསམ་པ་ཆེ་བའོ། །སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སོགས་པས་ན་ཚོགས་ཆེ་བའོ།།བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་རྒྱུན་དུ་སྦྱར་བས་ན་དུས་ཆེ་བའོ། །བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་ན་ཐོབ་པ་ཆེ་བའོ། །ཐེག་པ་དེའི་རང་བཞིན་དང་། རྒྱུ་དང་ འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་རྟོགས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མཁས་པའོ།།གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲིས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མཁས་པ་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཐེག་པ་དེ་ལས་འདས་པ་དང་མ་ འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྲངས་མེད་ཚད་མེད་པ་རྣམས་འཚང་རྒྱ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་དེ་ཚད་མེད་དོ།།ཐེག་པ་ཚད་མེད་པས་དེ་ལ་མཁས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མཁས་པ་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

现证菩提有两种：即无师自悟现证菩提和缘起现证菩提。'生起不依赖他人的智慧'这句话表明无师自悟现证菩提，意思是不依赖于堪布和阿阇黎的教授而生起无生智慧。'于任何所缘中了知缘起智慧'这句话表明缘起现证菩提，意思是于任何所缘境，了知一切法皆为缘起自性。
'如是'是指如上所说的方式。'解说'是指义理。'开示'是指文句。'详细开示'是指义理和文句。或者说，开示因是解说，开示缘是开示，开示果是详细开示。
为显示菩萨乘的善巧，故说'云何于菩萨大乘善巧'等。菩萨们应当了解的乘，或者使菩萨们到达无住涅槃的乘，即是菩萨乘。由此而行故为乘，或往此而行故为乘。由此而行是指由波罗蜜多和诸地而行，故称为乘。往此而行是指往佛地而行，故称为乘。
既是乘又是大，故为大乘。因具足七种大故。七种大是：法大、发心大、意乐大、胜解大、资粮大、时大、证得大。由于十万颂般若波罗蜜多等无量经典故为法大。为一切众生利益发无上正等正觉心故为发心大。于甚深广大经典生信解故为胜解大。获得自他平等意乐故为意乐大。于每一刹那积累无量福德资粮故为资粮大。于三大阿僧祇劫中相续修习故为时大。证得无上菩提果故为证得大。
了知此乘的自性、因、果等即是于大乘善巧。'云何'是发问。'菩萨于大乘善巧无量'中，乘是到达无上菩提，由于过去、未来、现在无量无数众生由此乘而成佛，故此乘无量。由乘无量故，于此善巧的智慧也无量，因此说菩萨于大乘善巧无量。

།དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཚད་མེད་པས་ ན་ཐམས་ཅད་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་ལ་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། མདོ་ཙམ་ཞིག་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ་། །ཚད་མེད་པ་དེ་ཡང་ཡོན་ཏན་བཅུ་གཅིག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ཏེ། ཤེས་པ་ ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་རྒྱུ་བསྩགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་།སྤྱོད་པ་དག་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། མཉན་པར་ཕན་འདོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཉན་ཐོས་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལམ་ལས་རྒལ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་། བགེགས་བཅོམ་པའི་ཡོན་ ཏན་དང་།ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ཐེག་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གོ་སྐབས་འབྱེད་པས་ན་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ།སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་རྣམས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་གདོན་ཞིང་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་སྐབས་འབྱེད་པས་ན་གོ་སྐབས་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཐེག་པ་དེ་ཡང་དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་། སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པས་དེ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་ པའོ།།རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ། རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། ཚད་མེད་པའོ། །ཅི་ཙམ་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་རྒྱ་ཆེ་བས་སོ་། །དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྒྲུབ་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པའོ།།ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཚེ་སེམས་ཅན་འགའ་ཡང་མ་བཀོལ་བར་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྒྲལ་ལོ་ཞེས་སེམས་བསྐྱེད་པས་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གོ་སྐབས་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་དེ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། །ཐེག་པ་དེ་ནི་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བཏང་བ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ཏེ་ཤེས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས་ཤེས་པར་བྱ བའི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱུ་རུ་ར་ལག་མཐིལ་དུ་བཞག་པ་བཞིན་དུ་གསལ་བར་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།ཐེག་པ་དེའི་ཡེ་ཤེས་རྒྱུར་གྱུར་པའོ་། ཐེག་པ་དེས་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་ན། ཐེག་པ་དེ་ནི་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བཏང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ད་ ལྟར་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ཐེག་པ་དེ་ཡང་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཐེག་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་འཚོ་བ་སྟེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་བསགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱུ་བསྩགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། ཚོགས་ཇི་ལྟ་བ་བསྩགས་ པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་གསོས་སུ་འགྱུར་བའི་མཐུ་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་འཚོ་བ་ཞེས་བྱའོ།།བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ནི་འདོད་མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་མི་སྡང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཐེག་པ་དེ་ནི་སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལས་སུ་རུང་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱས་པའོ་ཞེས་པས་སྤྱོད་པ་དག་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་གནས་པ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་དང་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ སོགས་པ་ཐེག་པ་དེས་སྤངས་པས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་ལས་སུ་རུང་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པ་དང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་སྦྱང་བ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ་། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།

如是大乘无量，不能宣说一切，因此仅说其中一分，即是略说之义。
此无量应知有十一种功德：发心功德、断除所知障而通达智慧功德、积集因功德、清净行功德、现前菩提功德、利益众生功德、超越声闻凡夫道功德、降伏魔障功德、断除烦恼及随烦恼功德、圆满自他二利功德、圆满果德功德。
此乘能开启一切众生机会故为无量，此说明发心功德。由于能引导无量众生趣向无上菩提而成就正等觉，故称开启机会。此乘亦成为其因，由众生无量故，此亦无量。
以二种方式无量：广大与无边际。由能成办世间与出世间一切应修善根故为广大。由为众生利益而修一切善根故为无量。
或者，发菩提心时，不舍任何众生而发心度化一切无量众生至无上正等正觉，故称开启一切众生机会。由众生无量故此乘亦无量。
此乘投入无著智慧，即无障碍，此说明断除所知障而通达智慧功德。断除一切所知障后，如同手掌中的庵摩罗果般清晰了知所知诸法的智慧即是无著智慧，为此乘智慧之因。由此乘能获得智慧，故称此乘投入无著智慧。现为无障碍智慧之因，故此乘亦称无障碍。
此乘养护一切众生，即积集福德资粮及一切善根，此说明积集因功德。由积集资粮而具有成为一切众生心之滋养的力量，故称养护一切众生。
福德资粮即布施、持戒等。善根即无贪、无嗔等。
此乘由于令一切众生心行调柔，故圆满清净一切波罗蜜多，此说明清净行功德。由此乘断除一切众生相续中布施等的违品悭吝、破戒等，故称令众生心行调柔。如是断除悭吝等而修习布施等波罗蜜多，即是圆满之义。

།ཐེག་པ་དེ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོར་འགྲོ་བས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཉམས་སུ་ལོན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་ནས་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤངས་ཏེ། གཉིས་སུ་ མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་སྟེ།དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ནི་སྦྱིན་པའི་སྙིང་པོ། །བྱང་ཆུབ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་དེ་ལ་ཞུགས་པས་བདུད་དང་བགེགས་ཀྱི་བར་ ཆད་མེད་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ན་ཐེག་པ་དེ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོར་འགྲོ་བའོ།།དེ་བས་ན་ཐེག་པ་དེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་མཐར་འབྱིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཚོགས་ གཉིས་ཉམས་སུ་ལོན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པའི་གནས་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་འོད་ཟེར་མཉམ་པར་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བས་མཉམ་པར་ཕན་འདོགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ནས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་སྦྱིན་པའི་གནས་སུ་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཐོན་དམན་དང་ཉེ་རིང་མེད་པར་བྱམས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བའི་འོད་ཟེར་སྙོམས་པར་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཐེག་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ལམ་ངན་པའི་ འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཉན་ཐོས་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལམ་ལས་རྒལ་བའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་ དག་ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་།རྟོགས་པས་ན་མངོན་དུ་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའོ། །ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཏོ། །རྫོགས་ པར་བྱ་བ་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།ཐོབ་པར་བྱ་བ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །ཆོས་དེ་དག་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡང་མི་ལྟུང་། འཁོར་བར་ཡང་མི་ལྟུང་བས་ན་ལམ་ངན་པའི་འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཡང་ན་ཐེག་པ་དེ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་བས་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བའི་འཇིགས་པ་མེད་པས་ན་འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐེག་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བགེགས་འཇོམས་པའི་ཡོན་ཏན བསྟན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་རྣམས་སོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོས་མ་བྱས་ ཤིང་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་ལས་འདས་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ།ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལས་འཕགས་པར་གནས་ཤིང་མུ་སྟེགས་དང་བདུད་ལ་སོགས་པ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པས་རྒྱལ་མཚན་དང་བ་དན་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ དེ་དག་གི་སྒྲ་གསང་མཐོན་པོར་བསྒྲགས་པ་ནི་རྒྱལ་མཚན་དང་བ་དན་བསྒྲེང་བའོ།།དེ་ལྟར་མུ་སྟེགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལས་རྒྱལ་བའི་རྒྱལ་མཚན་དང་བ་དན་བསྒྲེང་བས་ཕ་རོལ་རྒོལ་བ་མང་པོ་དང་ལོག་པའི་ཚོགས་མང་པོ་ཚར་གཅོད་པར་བྱེད་པས་ན་བདུད་དང་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་དང་། ངན་པའི་ཚོགས་ཅན་གྱི་ཚོགས་རབ་ཏུ་འཇོམས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདུད་ནི་བདུད་ཉིད་དོ། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་སོ། །ངན་པའི་ཚོགས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ནི་བདུད་ཀྱི་འཁོར་སྟོབས་དང་བཅས་པ་འམ། མུ་སྟེགས་ཅན་འཁོར་དང་བཅས་པ་ལ་བྱའོ།

由于此乘无碍地趋向菩提心要，故能获得一切智智之资粮，以此显示现前菩提之功德。圆满福德智慧二资粮后断除二障，成为无二智慧之果即是菩提心要。如无垢称所说经中亦云：'菩提是布施之心要，菩提是持戒之心要'等。
入此乘者无魔障碍而得菩提心要，故此乘无碍趋向菩提心要。因此，此乘能圆满并究竟成就获得一切智智之因即福德智慧二资粮，故称为获得二资粮。
由于一切众生是布施处，故平等放射无碍光明于一切众生，以此显示平等利益之功德。为使一切众生现前证得无上菩提后成为福田布施处，故无高下亲疏而平等放射慈悲智慧光明之义。
此乘由于现前一切佛法故超越一切恶道怖畏，以此显示超越声闻与凡夫道之功德。一切佛法即所应断、所应知、所应修、所应圆满、所应得等，通达了知一切彼等故为现前。其中所应断为烦恼障与所知障。所应知为人无我与法无我。所应修为自利与他利。所应圆满为地与波罗蜜多。所应得为无住涅槃。
由现前彼等法故，既不堕声闻涅槃，亦不堕轮回，故称超越一切恶道怖畏。或者，此乘由现前证悟人无我故无三恶趣生之怖畏，故称超越一切怖畏。
此乘与一切菩提分法等，以此显示摧毁障碍之功德。一切菩提分法即四念住、四正断、四神足等三十七菩提分。缘起即诸法非作者所作，超越常断，从因缘生故自性不生，如虚空。
彼等诸法超胜一切而住，战胜外道、魔等故称为胜幢与幡。高声宣说彼等法即竖立胜幢与幡。如是由竖立战胜一切外道之胜幢与幡故能摧伏众多论敌与邪众，故称摧毁魔、论敌与恶众之众。魔即魔本身，论敌即诸外道，恶众之众即魔眷属力或具眷属之外道。

།ཐེག་པ་དེ་ནི སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་གྱུར་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། སངས་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བའི་ཐེག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པའི་ཐེག་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ ཐེག་པ་དེས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཡང་སེལ་བར་བྱེད་པས་ན།ཐེག་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་འགྱུར་བས་མཐའ་དང་མཐའ་མེད་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ལྟ་བ་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མཐར་ལྟ་བ་དང་།མཐའ་མེད་པར་ལྟ་བ་དང་། རྟག་པར་ལྟ་བ་དང་། ཆད་པར་ལྟ་བ་དང་། འབྱུང་བར་ལྟ་བ་དང་། འཇིག་པར་ལྟ་བ་ཞེས་ཚིག་རེ་རེ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་མཐའ་དང་མཐའ་མེད་པར་ལྟ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་འཇིག་རྟེན་ པའི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཐའ་ཡོད་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་།མཐའ་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ལྟ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་མཐའ་ཐ་མར་ཆད་པར་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར་སྙམ་དུ་ཡང་དག་པར་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ། གང་གི་ཚེ་འཇིག་པའི་བསྐལ་ པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དེའི་ཚེ་ནི་མཐའ་ཡོད་པར་འདུ་ཤེས་འབྱུང་བས་མཐའ་ཡོད་པར་ལྟ་བའོ།།གང་གི་ཚེ་ཆགས་པའི་བསྐལ་པ་དྲན་པ་དེའི་ཚེ་མཐའ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་བས་མཐའ་མེད་པར་ལྟའོ་། །རྟག་པར་ལྟ་བ་ནི་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ནི་རྟག་པ་ སྟེ།བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱས་པས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྤྲུལ་པས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། གསད་དུ་མེད་པ་དང་། ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པ་དང་། སྲོག་ཤིང་ལྟར་བརྟན་པར་གནས་པའོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པའོ། །ཆད་པར་ལྟ་བ་ནི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ ཟེ་ཁ་ཅིག་འདི་ལྟ་སྟེ།བདག་གཟུགས་ཅན་རགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་བྱུང་བ་ཇི་སྲིད་དུ་འདུག་ཅིང་སྡོད་ལ་འཚོ་བ་དེ་སྲིད་དུ་ནད་དང་བཅས་པ། འབྲས་དང་བཅས་པ། ཟུག་རྔུ་དང་བཅས་པ། རིམས་དང་བཅས་པ། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། ནམ་ཤི་ བའི་འོག་ཏུ་བདག་ཆད་དེ་ཞིག་ཅིང་མེད་པར་གྱུར་པ་དེ་ན་བདག་གཏན་ཆད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ་བའོ།།འབྱུང་བར་ལྟ་བ་ནི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བར་ལྟ་བའོ། འཇིག་པར་ལྟ་བ་ནི་དངོས་པོ་འགག་པར་ལྟ་བའོ། །ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་སྨོས་པ་ནི་མིང་གིས་སྨོས་པ་ལས་མ་ གཏོགས་པ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བསྡུ་བའོ།།ཀུན་ནས་ལྡང་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་འབྱུང་བའོ། །སྒྲིབ་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་ལྔ་རྣམས་སོ། །ཆོད་པ་ནི་དགེ་བའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་དག་གོ། །ཐེ་ཚོམ་ནི་བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་པའོ། །འགྱོད་ པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བྱས་ཀྱང་རུང་མ་བྱས་ཀྱང་རུང་ཕྱིས་སེམས་ལ་གདུང་བ་སྐྱེ་བའོ།།སེལ་བ་ནི་དེ་དག་ཐེག་པ་འདིས་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ། །ཐེག་པ་དེ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཕྱེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ།ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཕྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་བ་ལ་གཞག་པར་སེམས་པ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཆེན་པོའོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་བྱེད་པར་སེམས་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའོ། །རྒྱུ་དེ་གཉིས་ལས་བྱུང་བས་ན་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའང་རྣམ་པ་བཞིའོ། །གང་ཞེ་ན་ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཐེག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འབྱོར་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། ཆོས ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་མོ།

关于'此乘即是佛乘无障'等所说，显示断除烦恼和随烦恼的功德。趣向成佛之乘即是佛乘，既是趣向成佛之乘，又能以此乘消除烦恼和随烦恼障，故此乘称为无障佛乘。如是成为无障，故能断除有边无边见等诸见烦恼。
'见'之词，应分别与有边见、无边见、常见、断见、生见、灭见等词相连。其中有边无边见是指：有些沙门或婆罗门依世间禅定而生起世间有边想和无边想。如何观察呢？他们如实寻求世间边际是否终将断灭。当忆念坏劫时生起有边想，故为有边见；当忆念成劫时生起无边想，故为无边见。
常见是指有些沙门或婆罗门执著认为：我与世间是常，非所作、非所造作、非所化、非所化作、不可杀、恒常住、如柱稳固而住。断见是指有些沙门或婆罗门如是说：我为色身粗大，从四大种生，只要住世存活，就有病、有疮、有刺、有热病、有烦恼，死后我即断灭毁坏成无，彼时我即永断。
生见是指观见事物生起。灭见是指观见事物灭尽。所说'一切见'是总摄除已列名外的我见等。现行是烦恼的显现。障是五障。盖是遮障善法之法。疑是对真谛和三宝不信。悔是无论作善作恶或未作，后心生懊恼。断除是以此乘断除彼等。
'此乘由增上意乐和大悲所开显'等，显示圆满自他二利功德。'由增上意乐和大悲所开显'意为从增上意乐和大悲因而生，此为语义。其中思欲安置众生于安乐是增上意乐，思欲令众生无苦是大悲。从此二因而生，故成就自他二利圆满。
自利圆满有四种。何者？法圆满、乘圆满、世间出世间圆满、无住涅槃道圆满。其中以'一切法圆满'显示法圆满。法有三种。

།གང་ཞེ་ན། ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སོ། །དེ་ལ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ ནོ།།ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེ་དག་དང་ལྡན་པས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིན་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཐེག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། ཐེག་པ་དེར་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དཀོན་ མཆོག་གསུམ་དང་།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་འདུས་པས་ན་རིན་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་རྙེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འབྱོར་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། ཐེག་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་ རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས།ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་རྙེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་སླུ་བའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བས་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། མི་སླུ་བའི་ལམ་ནི་མི་གནས་ པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་མོ།།ཐེག་པ་འདིས་ཀྱང་ལམ་དེར་འགྲོ་བ་འམ། ལམ་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་མི་སླུ་བའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་འཚོ་བ་ཞེས་བྱ་བས་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། ཐེག་པ་དེ་ལ་ཞུགས་ན་སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་འཚོ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཐེག་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ། གནས་ཐམས་ཅད་དུ། ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པས་ན་ཐེག་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ནི་དུས་གསུམ་དུ་ཡང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས མི་བྱེད་པས་སོ།།གནས་ཐམས་ཅད་ནི་ལྷ་དང་མིའི་གནས་གང་དུ་ཕྱིན་ཀྱང་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ནི་ཕྱོགས་བཅུ་ཀུན་དུ་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པས་སོ། །ཆོས་འོག་ནས་སྨོས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་གོང་དུ་བཤད་པར་ཟད་དོ། ། གོང་དུ་བཤད་པ་རྣམས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། གང་འདི་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གང་འདི་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་རྣམས་ལའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་སོ།།དྲིས་པའི་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་ན་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདུས་པས་འདུས་པའི་དོན་གྱིས་དེ་གཉིས་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ གང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ནི་འདུས་བྱས་སོ། །གང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་མ་བསྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་འདུས་མ་བྱས་སོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ལ་མཁས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་དེ་དག་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དགེ་བ་དང་། ངག་གི་འདུ་བྱེད་དགེ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དགེ་བ ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྲོག་མི་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་མི་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་མི་གཡེམ་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དགེ་བའོ། །བརྫུན་དང་ཕྲ་མ་དང་ངག་རྩུབ་པོ་དང་ཚིག་ཀྱལ་པའི་ཚིག་མི་སྨྲ་བ་ནི་ངག་གི་འདུ་བྱེད་དགེ་བའོ། །བརྣབ་སེམས་དང་གནོད་སེམས་དང་ལོག་ པར་ལྟ་བ་སྤངས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དགེ་བ་ཞེས་བྱའོ།

什么是三种法呢？即应知之法、应修之法和应得之法。其中应知之法是十二分教法。应修之法是三十七菩提分法。应得之法是涅槃。具足这些法，故称为一切法圆满。
'具足一切珍宝'表示乘圆满，因为在此乘中包含佛等三宝以及声闻乘等一切乘，故称为具足一切珍宝。
'获得一切圆满'表示世间和出世间圆满，因为依此乘能获得世间和出世间一切圆满，故称为获得一切圆满。
'趣入不欺诳之道'表示不住涅槃道圆满，不欺诳之道即是不住涅槃之道。此乘趣入彼道或与彼道相顺，故称为趣入不欺诳之道。
'养护一切众生'表示利他圆满，因为入此乘能使一切众生获得利益安乐，故称为养护一切众生。
'此乘于一切处无过失'等表示果位圆满功德。于一切相、一切时、一切处、一切方无过失，故称为此乘于一切处无过失。一切相是因不造作一切罪恶不善法。一切时是于三世中不造作罪恶不善法。一切处是指无论到达天界人间任何处所都不造作罪恶。一切方是于十方都不造作罪恶。
'以下述诸法庄严而庄严'，这些已在上文说明。
为总结上述内容，故说'于此通达'等。'于此通达'是指通达上述内容。
为显示通达一切法，故问：'何为菩萨通达一切法？'
为回答此问，说'一切法略说即有为法和无为法'。因为一切法摄于有为和无为二者，故以摄义称为一切法。
其中由因缘所生的有漏法和无漏法是有为法。不由因缘所生的真如、实际、空性、法界是无为法。
'菩萨应通达有为和无为'意即菩萨应了知有为和无为诸法的性相。
'彼等身业善行、语业善行、意业善行'中，不杀生、不偷盗、不邪淫是身业善行。不妄语、不两舌、不恶口、不绮语是语业善行。断除贪欲、嗔恚、邪见是意业善行。

།དེ་དག་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་མ་ཐག་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམ་གསུམ་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པའོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་དེ་སྤོང་ བ་དང་།ཡེ་ཤེས་དང་སྒྲུབ་པ་དང་དུས་དང་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྤོང་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཙམ་སྤོང་བར་ཟད་ཀྱི། འདིས་ནི་ཉོན་མོངས་ པ་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤངས་པས་སྤོང་བ་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །ཡེ་ཤེས་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཙམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ཟད་ཀྱི། འདིས་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་སོ། །སྒྲུབ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་ བདག་གི་དོན་བསྒྲུབ་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱིས་འདིས་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་སྒྲུབ་པ་ཁྱད་ཞུགས་སོ།།དུས་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཚེ་གསུམ་མམ་བདུན་གྱི་བར་དུ་སྦྱོར་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་འདི་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་སྦྱོར་བས་ན་དུས་ཁྱད་ཞུགས་སོ། ། ཐོབ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་ཟད་ཀྱི། འདིས་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་ན་ཐོབ་པ་ལ་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །ལྡན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དག་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར་ཟད་ཀྱི། འདི་ནི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས་ན་ལྡན་པ་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །སྤྱོད་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་ཀྱི། འདིས་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་ན་སྤྱོད་པ་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་ནི་སྤངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྟེ། སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་རྣམས་བསྔོ་བ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་ བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་འདུས་བྱས་ལ་མཁས་པའོ། །གང་ཡང་དགེ་བའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་ལ་རྟོག་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་བསྔོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་བཤད་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་ལ་ རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་མ་སྨོས་པས་འདུས་བྱས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།འདིར་ནི་བྱང་ཆུབ་ལ་རྟོག་པ་ཞེས་སྨོས་པས། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་དགེ་བ་ཇི་སྤྱད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་དབྱེར་མེད་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བརྟགས་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ བསྔོ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་འདུས་མ་བྱས་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་མཁས་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་སྟོན་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་སྒྲུབ་པ་ནི་འདུས་བྱས་ལ་མཁས་པ་ ཞེས་བྱའོ།།གང་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་ལ་མཁས་པར་བསྟན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཡང་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་པོ་དག་ལ་མི་སྨོད་ཅིང་ཅེས་བྱ་བ་ སྨོས་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དངོས་སུ་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་ནི་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སྨད་པ་ཡིན་ཡང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་དེ་ལ་སུན་འབྱིན་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ལྔ་ལ་མི་སྨོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚོགས་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ཚོགས་སོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་འདོད་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའོ།

关于'将这一切回向无上正等正觉'，'这一切'指的是前面刚刚提到的三种有为法的积集。'无上'是指这种菩提在断除、智慧、修证、时间、获得、具足和行为等方面超胜声闻菩提，所以称为无上。
其中断除的超胜是指：声闻菩提仅仅断除烦恼障，而此菩提断除烦恼障和所知障两种，因此断除方面超胜。智慧方面，声闻仅仅了悟人无我，而此菩提了悟人法二无我的智慧。修证方面，声闻等仅仅成就自利，而此菩提成就自利和利他，因此修证超胜。
时间方面，声闻等仅仅用三世或七世的时间修行，而此菩提用三个无数劫的时间修行，因此时间超胜。获得方面，声闻仅仅获得阿罗汉果，而此菩提获得无上菩提果，因此获得超胜。具足方面，声闻仅仅具足尽处定和胜处定等功德，而此菩提具足力、无畏等功德，因此具足超胜。
行为方面，声闻等不修行波罗蜜多，而此菩提修行地道和波罗蜜多，因此行为超胜。'正等'是指如实通达一切法的意思。'菩提'是以断证圆满来区分的，如前所说。为了获得如此菩提而回向所积集的善业，称为回向菩提，这是通达有为法。
关于'将一切身语意善行回向菩提，以菩提分别回向一切智'，上文解释无上菩提回向时没有提到'以菩提分别'这个词，所以应知是有为法。这里提到'以菩提分别'，是指将所有身语意善行都观察为与菩提性相无二无别的空性，为获得一切智而回向。
由于菩提具有无为法的性质，所以称为通达无为法。此外，关于通达无为法，以其他方式说明通达有为和无为：修行五波罗蜜多称为通达有为法。关于般若波罗蜜多等，般若波罗蜜多是通达无为法。
什么是般若波罗蜜多呢？因此说'不诽谤五种无为波罗蜜多'。缘空性的智慧是无为智慧，实际上是指无分别智。虽然五波罗蜜多是轮回生因而应受诽谤，但般若波罗蜜多不破斥它们，这就是不诽谤五波罗蜜多的意思。
波罗蜜多资粮是指布施等六波罗蜜多的资粮。善根是指无贪等。

།ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚོགས་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བའི་ཚོགས་བསྩགས་ པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་འམ་ཆེད་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་མེ་ ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱའོ།།བསྔོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབས་པ་བསྔོ་བའོ། །དེ་དག་གིས་ནི་འདི་སྐད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གོང་དུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་རྣམས་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྟོག་ པའི་རང་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས་འདུས་བྱས་ལ་མཁས་པར་བཤད།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་འདུས་མ་བྱས་ལ་མཁས་པར་བཤད་དོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་མཁས་པའི་རྣམ་གྲངས་སྟོན་ཏེ་། ཡེ་ཤེས་དང་སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བལྟས་ནས་ཅི་རིགས་པར་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་འོད་ཟེར་མཉམ་པར་གཏོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་དང་། སྙན་པར་སྨྲ་བ དང་།དོན་སྤྱོད་པ་དང་། དོན་མཐུན་པར་སྤྱོད་པ་བཞིས་སེམས་ཅན་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ནི་འདུས་བྱས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་འཛིན་མི་ལེན་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཡིན་པས་ཕྱིའི་ཡུལ་ལ་དངོས་པོར་མི་འཛིན། ནང་ གི་དངོས་པོ་ལ་བདག་ཏུ་མི་ལེན་ལ།དེ་ལྟར་དངོས་པོ་དང་བདག་ཏུ་མ་གྲུབ་པས་ཕན་བཏགས་སོ་ཞེས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ལ་མཁས་པ་དེ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་ལ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ རང་བཞིན་དུ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་བསྔོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མོས་པས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ལ་མཁས་པ་དེ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྔོ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འདུས་ མ་བྱས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་མཁས་པ་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བསྟན་པར་བཞེད་ནས། གཞན་ཡང་འདུས་བྱས་ལ་མཁས་པ་ནི་གང་འཁོར་བའི་རྒྱུན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་གཅོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ འདུས་བྱས་ལ་མཁས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པའི་རྒྱུ་ལ་མཁས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་ལ་མཁས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་རྒྱུ་ལ་མཁས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་སྤོང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། བདེ་བའི་རྒྱུ་བསྐྱེད་པ་ལ་མཁས་པའོ། །གང་ འཁོར་བའི་རྒྱུན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་གཅོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ལ་མཁས་པ་བསྟན་ཏེ།འཁོར་བར་རྒྱུན་དུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་ཚོགས་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱུན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ནི་ཉོན་ མོངས་པ་རྣམས་གཅོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།འཁོར་བའི་རྒྱུན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་མི་གཅོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བས་བདེ་བའི་རྒྱུ་བསྐྱེད་པ་ལ་མཁས་པ་བསྟན་ཏེ། གང་འཁོར་བ་ལ་རྒྱུན་དུ་ལྷ་དང་མིར་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དགེ་བ་བཅུ་དང་། འདོད་མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་མི་སྡང་བ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་ རྩ་བ་རྣམ་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱེད་པས་ན་།འཁོར་བའི་རྒྱུན་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མི་གཅོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་ལ་མཁས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་དང་། ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་རྒྱུ་སྒྲུབ་པར་ མི་བྱེད་པའོ།

'为了'一词是指为了或者为了目的积累波罗蜜多资粮和善根资粮的意思。菩萨解脱是指远离烦恼障和所知障的不住涅槃。菩萨一切智是指通达一切事物的如镜智慧。
'回向'一词是指为了获得涅槃和智慧而修行六波罗蜜多的回向。这些表明：如上所说布施等五波罗蜜多是非无为法分别的自性，所以说是善巧有为法。般若波罗蜜多是无为法分别的自性，所以说是善巧无为法。
'其他'等词说明善巧有为和无为的差别：以智慧和慈悲观察一切众生，随宜利益，称为对一切众生平等放射无碍光明。为了如是利益，以布施、爱语、利行、同事四摄法摄受众生，称为善巧有为法。
'不执不取不执为最胜'等词的意思是：虽然如此，但胜义中是空性，所以不执外境为实有，不取内在事物为我，如此事物和我都不成立，也不执著说'我做了利益'。
善巧摄受事也称为'信解无为'，意思是对摄受事也信解为空性自性。'回向一切智'是指如此信解空性而善巧摄受事，为了获得通达真如的一切智智而回向，这就是菩萨善巧无为法。
为了显示善巧有为和无为的其他差别，又说'其他善巧有为法是断除轮回相续烦恼'等。其中善巧有为法有两种：善巧世间因和善巧出世间因。善巧世间因也有两种：善巧断除苦因和善巧生起乐因。
'断除轮回相续烦恼'显示善巧断除苦因，轮回相续烦恼是指贪等能使轮回相续的结使。断除这些称为'断除烦恼'。'不断轮回相续善根'显示善巧生起乐因，是指不断绝能使轮回中相续投生天人的十善业道、无贪、无嗔等善根相续。
善巧出世间因也有两种：不断大菩提因相续和不修一向寂静因。

།བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་འབྲེལ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་ནི་གོང་དུ་སྨྲས་པར་ཟད་དོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ བསྒོམ་པ་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་བསྒོམ་པ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་འབྲེལ་པའོ། །ཉི་ཚེ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་མི་སྤྱད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་རྒྱུ་སྒྲུབ་པར་མི་ བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ།ཉི་ཚེའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ནི་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པར་བྱེད་པའོ། །མི་སྤྱད་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་ལ་མི་འཇུག་པའོ། །ཡང་ན་འཁོར་བའི་རྒྱུན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་གཅོད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱའོ།།འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་རྒྱུན་མི་གཅོད་པས་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མ་ལྷུང་བའི་ཕྱིར་ཉི་ཚེ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་མི་སྤྱད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འདུས་མ་བྱས་ལ་མཁས་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ལ་དབང་ཐོབ་པ་དང་། གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་མི་བརྟེན་པར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ཀྱང་དེའི་ཕྱོགས་ལ་མི་གནས་པའོ། །གང་སྟོང་པ་ ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ལ་དབང་ཐོབ་པ་བསྟན་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པར་ཟད་དོ། །ཡེ་ཤེས་གང་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་གསུམ་ལ་དབང་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་ནི་འདྲིས་པར་བྱེད་པའི་ཡེ་ ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡེ་ཤེས་དེ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའམ། ཡེ་ཤེས་དེ་རྟོགས་པ་ནི་རྟོགས་པ་ལ་མཁས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཏུ་གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བས་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་མི་བརྟེན་བར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ དང་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་གྱིས་བསྟན་པའི་མན་ངག་ལ་མི་བརྟེན་པར་སྟོང་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདུས་མ་བྱས་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ཀྱང་དེའི་ཕྱོགས་ལ་མི་གནས་པ་བསྟན་ ཏེ།འདུས་མ་བྱས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའམ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པ་ནི་དེ་དག་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་ཐོབ་ཀྱང་དེའི་ཕྱོགས་ལ་མི་གནས་པའོ། །འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་མཁས་པའི་རྣམ་པ་གཞན་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཡང་འདུས་བྱས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཁམས་གསུམ་ན་ཡང་སྤྱོད་ལ་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པས་ཀྱང་མི་གོས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ཁམས་གསུམ་ན་ཡང་གནས་ལ། པདྨོ་འདམ་ལས་སྐྱེས་ཀྱང་འདམ་གྱི་ཉེས་པས་མི་གོས་པ་བཞིན་དུ་ཁམས་གསུམ་ན་ཡོད་ པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་མི་གོས་པ་འདི་ནི།འདུས་བྱས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཡང་ཁམས་གསུམ་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་རབ་ཏུ་ཤེས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁམས་གསུམ་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་། སྤོངས་པ་ མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཟད་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱའོ།།རབ་ཏུ་ཤེས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བའི་དབྱིངས་སུ་མི་ལྷུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་དབྱིངས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བྱ་། མི་ལྟུང་བ་ནི་དེ་འབའ་ཞིག་གི་ཕྱོགས་ལ་མི་ གནས་པའོ།

以'菩提修行诸瑜伽相续相应'说明不断大菩提之因相续。菩提之义前已说毕。瑜伽即是修习止观。以何止观修习而得菩提，即名菩提修行瑜伽，如是修习不断相续即是诸瑜伽相续相应。
以'不行片面瑜伽'说明不修单一寂静之因。片面瑜伽即是为获得单一寂静涅槃之因而修习止观。不行即是不入如是之因。或者说虽断轮回相续之烦恼，但不断获得大菩提之因相续，故名菩提修行诸瑜伽相续相应。由于不断轮回中生起之善根相续，故不堕入单一寂静涅槃，因此称为不行片面瑜伽。
又以'空性'等说明通达无为法。此亦即是获得三三昧自在，不依教授与教诫而通达真如，虽通达真如亦不住于其一边。以'空性无相'等说明获得三三昧自在。空性等义前已说毕。能于此三三昧得自在之智慧，即名熟习智慧。现证此智慧或通达此智慧即是通达善巧。
以'于菩提不依他'说明不依教授与教诫而通达真如。不依如来及亲教师、轨范师所说教授而通达空性无二之相，即名菩提不依他。以'不现证无为'说明虽通达真如亦不住于其一边。无为即是涅槃或空性。不现证即是虽通达获得亦不住于其一边。
为说明有为无为善巧之其他方面，故说'复次有为善巧'等。以'虽行三界而不为三界烦恼所染'说明为一切有情义利而住于三界，如莲花生于淤泥而不为淤泥过失所染，如是虽住三界亦不为三界贪等所染，此即名有为善巧。
又'虽善知出三界智慧'中，出三界智慧即是断除烦恼及现证断尽无生智慧。'虽善知'即是虽现证之义。'不堕出离界'中，出离界即是涅槃。不堕即是不住于彼一边。

།མཁས་པ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའི་ངེས་པའི་ཚིག་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཚིག་བླ་དྭགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་ པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་བས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཚིག་བླ་དྭགས་ཏེ། འདིས་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་འདྲི་བ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཞེས་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྟག་ཏུ་དྲན་པ་དང་བློ་གྲོས་དང་ཤེས་རབ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་དེ་ནི་རྟག་ཏུ་དྲན་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། རྟག་ཏུ་བློ་གྲོས་ལ་མཁས་པ་དང་། རྟག་ཏུ་ཤེས་རབ་ལ་མཁས་པས་དེ་ ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་གསུམ་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྟོགས་པས་ན་མཁས་པ་སྟེ། དྲན་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་ཚིག་མི་བརྗེད་པར་བྱེད་དོ། །བློ་གྲོས་ལ་མཁས་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །ཤེས་རབ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཆོས་ རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྟོག་པར་བྱེད་དོ།།འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཚད་མེད་ཅིང་མི་ཆགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཚད་མེད་ པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱ་བར་འདོད་དོ། །ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པས་ན་མི་ཆགས་པའོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱིས་ཡེ་ ཤེས་དེ་འཐོབ་ཅིང་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཁས་པ་བརྒྱད་པོ་ དེ་དག་གིས་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཁས་པ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཡང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཞར་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒྲའི་དོན་ཀྱང་འཆད་དོ། །ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཚིག་ལས་མདོ་ཁ་ཅིག་ལས་ནི་རབ་དང་ཤེས་པ་གཉིས་ཀ་འབྱུང་།ཁ་ཅིག་ལས་གཅིག་འབྱུང་སྟེ། དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ན་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ཤེས་པ་དང་། སོ་སོ་རང་ཉིད་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཤེས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་གྱི་མཆོག་ཤེས་པས་ཤེས་རབ་བོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ཤེས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་སྒྲའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་སྐྱེས་པའོ། །སོ་སོ་རང་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན སུམ་དུ་གྱུར་པའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པའོ། །རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཤེས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ན་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་མཆོག་ཤེས་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་ སོགས་པ་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་བོ།།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་བསོད་ནམས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་ བའི་འདུ་བྱེད་དང་།མི་གཡོ་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་འདུ་བྱེད་དོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སོགས་པའོ། །མི་དགེ་བ་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་འདུ་བྱེད་དེ། སྲོག་གཅོད་པ་དང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་ མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱའོ།

为了广泛解释八种智者并简要阐述其确定之语、因与果，所以说'于一切法通达者'即是一切智者的别名等。既称为'于一切法通达者'，也称为'一切智者'，因此说'于一切法通达者'是一切智者的别名。这是阐述确定之语。
'为何'是询问原因，意思是问：为何称通达一切法者为一切智者？
为了说明原因，说'恒时通达念、慧、智'。通达一切法者，因为恒时通达念、恒时通达慧、恒时通达智，所以称为一切智者。由这三者通达一切法故称为通达者。通达念能使不忘失诸法的义与文；通达慧能观察诸法的真如；通达智能观察诸法的自相与共相。
为了说明果，说'为圆满无量无著的一切智智'。缘于一切所知，故称为无量一切智智。一切智智是指如镜智。由于完全断除烦恼障和所知障，故称无著。'圆满'是指由念等三者获得并究竟此智慧之意。
因此，'于一切法通达者'是指如上所说通达并了知一切法，故称为于一切法通达者。'具足八种通达'是指具备这八种通达之意。
为了说明智慧的作用，又说'善与不善'等。顺便也解释智慧的词义。智慧一词在某些经中出现'慧'与'智'二者，某些经中出现其一，具足二者故称智慧。
或者，由于了知他人所教、自己所知、遍知、了知寂静、了知功德殊胜故称智慧。其中，了知他人所教是指随顺他人所教之声，由如理作意生起正见。自己所知是指现证出世间无分别智。遍知是指以出世间后得智了知法的特征。了知寂静是指修道中对治烦恼的智慧。了知功德殊胜是指成就神通等殊胜功德的智慧。
'通达善法与不善法即是智慧'中，善有二种：有漏与无漏。其中有漏是指福行与不动行。无漏是指圣道等。不善是指非福行，即杀生、偷盗等。通达这些法的自相与共相即称为智慧。

།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ངེས་པར་འབྱེད་པ་ནི་དྲོད་དང་སྤྱི་བོ་དང་། བཟོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་སྟེ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་སོ། །དེའི་ཆ་ དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཆོས་ཏེ།དང་པོ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལས་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། དེ་ནས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་སྒོམ་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་སྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་དེ་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་ པ་རྟོགས་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ན་ཤེས་རབ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཕགས་པའི་ཆོས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཤེས་རབ་ནི་ཚད་མར་གྱུར་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཕགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ དང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་དག་གི་ཆོས་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་ཆོས་ཏེ་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པས་ཤེས་རབ་ནི་ཚད་མར་གྱུར་པ་སྟེ། བརྩན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤེས་རབ་ནི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ དང་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པར་ཟད་དོ།།ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གིས་སྨོས་པའི་ཆོས་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ན་ཤེས་རབ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའོ།།ཤེས་རབ་ནི་འདོད་པ་དང་རེ་བ་དང་སྨོན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྨོན་ལམ་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་མོས་པ་ནི་འདོད་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ སྐྱེ་བར་མོས་པ་ནི་རེ་བའོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་མོས་པ་ནི་སྨོན་པའོ། །ཡང་ན་དངོས་པོ་ཡིད་དུ་འོང་བ་འདས་པ་རྣམས་དང་ཕྲད་པར་འདོད་པ་ནི་འདོད་པའོ། །དེ་དང་འདྲ་བའི་དངོས་པོ་མ་འོངས་པ་རྣམས་དང་ཕྲད་པར་འདོད་པ་ནི་རེ་བའོ། །ད་ལྟར་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་ པོ་རྣམས་དང་བྲལ་བར་མི་འདོད་པ་ནི་སྨོན་པ་སྟེ།སྨོན་ལམ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་དེ་དག་ལ་ཆགས་པ་ལ་བྱའོ་། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་དུས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་དེ་དག་ལ་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་མཐོང་སྟེ། དེ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ནི་སྨོན་ལམ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། ཤེས་རབ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཞི་བས་ན་སིམ་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པ་ཡིན་པས་ན་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ལ་ཉོན མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་གནོད་པ་མེད་པ་འམ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་གནོད་པ་དེ་སེལ་བར་བྱེད་པས་ན་ཤེས་རབ་དེ་ནི་སིམ་པར་བྱེད་པའོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་ལ་དགའ་བའི་རྒྱུན་མ་བཅད་པས་ན་མཆོག་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཁོ་ན་ སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་ནས་དགའ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་ལ་དགའ་བ་རྒྱུན་མི་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའང་ཤེས་རབ་ལས་འབྱུང་བས་ཤེས་རབ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པའོ། །ཤེས་རབ་ནི་དོན་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པས་ན་རབ་ཏུ་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།དོན་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའོ། །དོན་དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་དོན་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། དེའང་ཤེས་རབ་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པས་ན་ཤེས་རབ་དེ་དོན་ལ་རྟོན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཤེས་རབ་ལ་དོན་སྟོན་ཏེ། ཤེས་ རབ་མེད་ན་དོན་མི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་རབ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་པོ་དག་གི་རྟེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ནི་སྤངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ལ་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于观察顺决择分诸法，其中决择分是暖、顶、忍、世第一法，即胜解行地的诸三摩地。顺决择分法是获得彼等三摩地之因的诸法，即首先从善知识处听闻正法、思维，然后修习四念住、修习四正断等。通达彼等诸法即是了悟，由于以智慧通达，故智慧称为观察顺决择分法。
关于'圣法现前智慧是量'，圣者即如来、菩萨、声闻、独觉等。彼等之法即人无我和法无我之法，由于以智慧现见，故智慧是量，即是坚固的意思。
关于'智慧是见及生起'等，见等如前所说。如实通达即是如实无颠倒地通达以名称所说彼等诸法的空性自性，由于以智慧通达，故智慧是如实通达一切见等。
关于'智慧远离一切欲求、期望、愿望之愿'，欲求是希望生于欲界，期望是希望生于色界，愿望是希望生于无色界。或者，欲求是希望与过去可意事物相遇，期望是希望与未来类似事物相遇，愿望是不愿与现在的取蕴分离，愿即是对三时事物的贪著。由于智慧见到三时诸事物无常及苦，故无贪著，因此智慧称为远离愿。
关于'智慧因息灭一切烦恼热恼故能令清凉'，烦恼即贪等，由于它们损害身心故称为热恼。智慧无有烦恼因所生之损害，或智慧能除遣烦恼因所生之损害，故彼智慧能令清凉。
关于'智慧因法喜之喜悦相续不断故能令极喜'，通达真如空性之相后生起相续不断之喜悦即是法喜之喜悦相续不断，由于这也从智慧生起，故智慧能令极喜。
关于'智慧因现证义智故能善显'，义即真实际、清净法界。通达彼义即现证义智，由于以智慧现证，故彼智慧依止于义，因此称为善显。或者智慧显示义，因为无智慧则不能通达义。
关于'智慧是三十七菩提分法之所依'，菩提具有断除和智慧的特征，其中断除的特征是断除烦恼障和所知障。

།ཡེ་ཤེས་ ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང་།མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སོ་སོར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དང་། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་འམ། གཞི་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བཞི་ལ་སོགས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ནོ། །ཤེས་རབ་ ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་སོ་སོའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་སྐྱེ་བས་ན།ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཐེག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ན་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་གང་དང་གང་གིས་འབྲས་བུ་ གང་དང་གང་ཡིན་པའི་འབྲས་བུ་དེ་དག་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཐེག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ་།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ རང་གི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པའོ།།ཐེག་པ་དེ་དང་དེ་དག་གིས་རང་རང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་ཡང་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པས་ཤེས་རབ་ནི་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤེས་རབ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡེ་ཤེས་སྣང་བས་ན་ རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གསལ་བར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡེ་ཤེས་སྣང་བའོ།།ཤེས་རབ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ པས་རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ།རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཆུ་བོ་ཐམས་ཅད་ལས་སྒྲོལ་བས་ན་ཡང་དག་པར་སྒྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆུ་བོ་ནི་བཞི་སྟེ། འདོད་པའི་ཆུ་བོ་དང་། ལྟ་བའི་ཆུ་བོ་དང་། མ་རིག་པའི་ཆུ་བོ་དང་། སྲིད་པའི་ ཆུ་བོའོ་།།དེ་དག་གི་མཐར་ཕྱུང་སྟེ་སྤངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐམ་ས་ལ་བཞག་པའི་ཆུ་བོ་ཐམས་ཅད་ལས་སྒྲོལ་བའོ། །དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྒྲོལ་བར་བྱེད་པས་ན་ཤེས་རབ་ནི་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྒྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཡང་དག་པ་སྐྱོན་མེད་པར་འདྲེན་པའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།ཡང་དག་པ་སྐྱོན་མེད་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་རབ་ཏུ་སྐྱེས་ནས་ས་དང་པོ་ཐོབ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་རྟོགས་ནས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པའོ། །དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་འདྲེན་པ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་དེའང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཐོབ་ པར་བྱེད་པས།ཤེས་རབ་ནི་ཡང་དག་པ་སྐྱོན་མེད་པར་འདྲེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་སྡུད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བའི་ཆོས་ནི་དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། མོས་པ་ལ་སོགས་པའོ་། །ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་ཤེས་རབ་ལས་བྱུང་བས་ན། ཤེས་ རབ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་སྡུད་པའོ།།ཤེས་རབ་ནི་སྔོན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་ཐམས་ཅད་དང་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདས་པའི་དུས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གི་བག་ཆགས་ནི་ སྔོན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱའོ།།དང་བར་བྱེད་པ་ནི་དེ་དག་རྩ་ནས་སྤོང་བ་སྟེ། དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤོང་བས་ན་ཤེས་རབ་ནི་སྔོན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བར་བྱེད་པའོ། །ཤེས་རབ་ནི་རྩེ་མོར་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ ཀྱི་མཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྦྱིན་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། བསམ་གཏན་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་སྟོབས་དང་། མ་འདྲེས་པ་ དང་།མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྩེ་མོར་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །དེ་དག་གི་ནང་ན་ཡང་ཤེས་རབ་དམ་པ་ཡིན་པས་ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་གོ།

智慧有如镜般智慧、平等性智慧、妙观察智慧和成所作智慧。为获得菩提之因或基础称为菩提分，其中包括四念住、四正断等三十七道品。由于依靠智慧，三十七菩提分法在各自相续中生起，因此智慧是这些法的所依。
智慧能如实获得各乘果位，故为得果之相。即随着各种乘法而获得相应的果位，称为如实获得果位。声闻乘获得声闻解脱，独觉乘获得独觉解脱，大乘获得自身解脱。
由于各乘都依靠智慧获得各自果位，故智慧是得果之相，即获得果位的本性。智慧本性显现智慧光明，故为殊胜了知之相，即如实无倒地明了诸法自相与共相，是为本性智慧光明。
智慧本性是如实无倒了知诸法自相与共相之相，故称为殊胜了知之相，即殊胜了知的本性之义。智慧能度脱一切暴流，故为正度。暴流有四：欲流、见流、无明流和有流。
将其彻底断除后安置于涅槃之陆地，即度脱一切暴流。由于是以智慧度脱，故智慧称为正度。智慧能引导至无过失的真实境界。
无过失的真实境界是指生起见道后获得初地，通达法界遍及一切的意义后，断除见道所断诸烦恼。智慧能获得此境界故称为引导，因为见道也是由智慧获得，故智慧称为引导至无过失的真实境界。
智慧能摄集一切善法。善法即信心、精进、胜解等。由于这些法皆从智慧而生，故智慧能摄集一切善法。
智慧能清净一切过去烦恼及随眠。过去时的贪等烦恼及其习气称为一切过去烦恼及随眠。清净即从根本断除，由于这也是以智慧断除，故智慧能清净一切过去烦恼及随眠。
智慧是究竟诸法中最殊胜者。布施圆满、持戒圆满、忍辱圆满、精进圆满、禅定圆满，以及如来功德力、不共法、无畏等是究竟诸法。其中智慧最为殊胜，故智慧是诸法中最殊胜者。

།ཤེས་རབ་ནི་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་གྱ་ནོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་གྱིས་ བསྟན་པ་ལ་རྟེན་ལ་བརྟེན་པ་མེད་པར་རང་ཉིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་རང་འབྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།ཡེ་ཤེས་འབྲས་བུ་དམ་པར་གྱུར་པ་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ལས་འབྱུང་བས་ན་ཤེས་རབ་ནི་གྱ་ནོམ་པའོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་དང་མ་ འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་བ་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་དང་འདྲེས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་དེ་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ན་མ་འདྲེས་པའོ། །དེ་ལྟར་མ་འདྲེས་པའི་ ཕྱིར་རྒྱུ་བ་དང་བྲལ་བ་སྟེ།ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཐབས་ཀུན་གྱིས་ཟིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་ཡང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་གིས་གཅིག་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ཐབས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ ལ་སོགས་པ་སྔར་སྨོས་པའི་ཐབས་རྣམས་ཀྱིས་ཟིན་པས་ན་ཤེས་རབ་ནི་ཐབས་ཀུན་གྱིས་ཟིན་པའོ།།ཤེས་རབ་ནི་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཕགས་པ་རྣམས་ཤེས་རབ་དེ་དང་ལྡན། འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་དེ་མངའ་ཞིང་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ བདག་གིར་བྱས་པས་ན།ཤེས་རབ་ནི་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའོ། །ཤེས་རབ་མཚན་མ་དང་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཚད་གཟུང་དུ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་གཅོད་པ་ནི་ཚད་གཟུང་དུ་ཡོད་པའོ། །མཚན་མ་ནི་ གཟུགས་དང་།སྒྲ་དང་དཀར་པོ་དང་དམར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་རྣམས་སོ། །རྟོག་པ་ནི་འདི་ནི་དཀར་པོ་འདི་ནི་དམར་པོ་ཞེས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་ཤེས་རབ་དེས་སྤངས་པས་ནི་མཚན་མ་ དང་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བས། དེ་ལ་འདི་འདྲ་ཞེ་འམ། འདི་ཙམ་ཞེས་ཚད་གཟུང་ཞིང་གཅོད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ནི་ཚད་གཟུང་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ནི་མ་རིག་པ་དང་གཏི་མུག་གི་ མུན་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་ན་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་གཉེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་ལ།མི་ཤེས་པ་ལས། ཉོན་མོངས་པ་ལྷག་མ་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས། མི་ཤེས་པ་ནི་བག་མེད་པའི་རྒྱུའོ། །ཤེས་རབ་ལ་ནི་མི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་མེད་ ལ།དེས་མི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་པས་ན། ཤེས་རབ་ནི་བག་མེད་པའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་ལམ་མི་ཤེས་པ་ནི་མ་རིག་པའི་མུན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་འགོག་པ་མི་ཤེས་པ་ནི་གཏི་མུག་གི་མུན་པའོ། །ཡང་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མི་ཤེས་པ་ནི་མ་རིག་པའི་མུན་པའོ།།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མི་ཤེས་པ་ནི་གཏི་མུག་གི་མུན་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ།།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ལམ་མོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་འགོག་པའོ། །ཤེས་རབ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་གཙང་བ་འམ། བྱམས་ པ་འམ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འམ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་བསྒོམ་པའི་རྒྱུ་འམ། གཞི་ལ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་དེ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ ལམ་ཡིན་པས་སྦྱོར་བའོ།།དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་ལམ་ཞེ་ན། མཉན་པའི་ཤེས་རབ་དང་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ལ་མ་བརྟེན་པར་གང་ཡང་བསྒོམ་པར་མི་ནུས་སོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འདྲེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ།

关于智慧是殊胜的，因为能证悟自生智慧这一说法：不依赖于和尚与阿阇黎的教导，自己断除烦恼而通达如是性，这就是自生智慧。这殊胜的智慧果也是从智慧中生起，所以智慧是殊胜的。
关于智慧因为不与三界相混杂而远离流转这一说法：在欲界、色界和无色界中反复生起出现是与三界相混杂，而这智慧在三界中无生，所以是不混杂的。正因为如此不混杂，所以远离流转，意思是远离三界轮回。
所谓智慧为一切方便所摄持是说：虽然如此远离三界轮回，但由于智慧的力量，不住于一向涅槃的方便大悲等前述诸方便所摄持，所以智慧为一切方便所摄持。
关于智慧为一切圣者所摄受这一说法：圣者们具有这智慧，圣者们拥有这智慧，并且圣者们将其据为己有，所以智慧为一切圣者所摄受。
关于智慧因远离一切相和分别而不可量度这一说法：能够断定说'就是这么多'是可以量度。相是指色、声、白、红等所取境。分别是指执取'这是白的，这是红的'的心和心所。由于这智慧断除了能取所取二者，所以说远离一切相和分别。如此远离能取所取，因此不能断定说'是这样的吗'或'就是这么多'，所以说智慧是不可量度的。
关于智慧因远离一切无明和愚痴黑暗而是无量对治这一说法：从无知中生起其余烦恼和一切罪恶不善法，所以无知是放逸的因。智慧中没有一切无知，并且能遣除一切无知，所以智慧是放逸的对治。
其中，不知集谛和道谛是无明黑暗。不知苦谛和灭谛是愚痴黑暗。或者说，不知染污分的因果是无明黑暗，不知清净分的因果是愚痴黑暗。其中，染污分的因是集谛，染污分的果是苦谛，清净分的因是道谛，清净分的果是灭谛。
关于智慧是一切瑜伽行地所依的修习这一说法：修习不净观或慈心或缘起或空性、无相、无愿三摩地是瑜伽行。修习这些三摩地的因或基础称为瑜伽行地，这智慧是瑜伽行道，所以是修习。怎样是道呢？若不依靠闻慧和思慧，任何修习都无法成就。
关于智慧是一切乘正趣行者的引导这一说法：一切乘是指声闻乘、独觉乘和大乘。

།ཐེག་པ་དེ་དག་ལ་གནས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཏེ་། དེ་དག་ཁམས་གསུམ་ནས་བཏོན་ནས་སོ་སོའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་འགོད་པར་བྱེད་པས་ཤེས་རབ་ནི་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ རྣམས་ཀྱི་འདྲེན་པའོ།།ཤེས་རབ་ནི་མ་རིག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་ཤེས་པ་དང་། མུན་པ་དང་མི་གསལ་བ་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད་པས་ཤེས་རབ་ནི་སྣང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དོན་གཞན་ནི་གོང་དུ་བཤད་པར་ཟད་དོ། །ཤེས་རབ་ནི་མིག་ལ་ཇི་ ལྟར་མོས་པ་རྣམས་ལ་མིག་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་ལ།མིག་གསུམ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མིག་དང་། ཆོས་ཀྱི་མིག་གོ། །མིག་གང་ལ་གང་དད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་མོས་པ་རྣམས་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་གང་ཟག་དེ་དག་ལ་མིག་དེ་དང་དེ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པས་ན། མིག་ལ་ཇི་ལྟར་སྨོས་པ་རྣམས་ཀྱི་མིག་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །ཤེས་རབ་ནི་མིག་དང་གཟུགས་ཀྱི་ལམ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་གི་ལམ་ནི་མིག་གི་ཡུལ་དེ་གཟུགས་སོ། །ཤེས་རབ་ནི་མིག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་མིག་དང་གཟུགས་ཀྱི་ལམ ལས་འདས་པའོ།།ཡང་ན་ཤེས་རབ་དེ་མིག་ལ་ཡང་མི་གནས། གཟུགས་ལ་ཡང་མི་གནས་པས་མིག་དང་གཟུགས་ཀྱི་ལམ་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་གནས་མེད་པའོ་ཞེས་ཚིག་འོག་མ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། ། ཤེས་རབ་ནི་བདེན་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བས་ན་དོན་དམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་སྐྱེས་པས་ན་ཡུལ་དོན་དམ་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཤིན་ཏུ་དུལ་བ རྣམས་ཀྱིས་མི་འཁྲུགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མི་འཁྲུགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་ཞིང་ཉོན་མོངས་པས་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་པའོ། །དེ་ལ་གང་གིས་བསྡམས་། གང་བསྡམས། གང་ལ་བསྡམས་། ཇི་ལྟར་བསྡམས་ནས་འཕགས་པའི་ས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་རྣམས་སོ། ། དེ་ལ་གང་གིས་བསྡམས་ཞེ་ན། ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་བསམ་པས་སོ། །གང་བསྡམས་ཤེ་ན། མིག་གི་དབང་པོ་དགའ་བ་དང་མི་དགའ་བའི་གཟུགས་ལ་འཕྲོ་བ་ལས་བསྡམས་པས་ན་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ཆོས་ལ་འཕྲོ་བའི་བར་ལ་བསྡམས་པའོ། །གང་ལ་བསྡམས་ཤེ་ན། ཆོས དེ་དག་ཉིད་ལ་བསྡམས་ཏེ།ཡུལ་དེ་དག་ལ་མི་འཇུག་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་བསྡམས་ཤེ་ན། གང་གི་དབང་གིས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སེམས་ལས་བྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་དེ་དག་ལ་མཚན་མར་མི་འཛིན། མངོན་རྟགས་སུ་མི་འཛིན་པར་བསྡམས་པའོ། །དེ་ལྟར་ བསྡམས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ས་ཐོབ་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་སྟེ།ཤེས་རབ་ནི་དུལ་བ་དེ་དག་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བར་བྱེད་པས་ཤེས་རབ་ནི་ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མི་འཁྲུགས་པའོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ཀྱི་སྣང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡེ་ཤེས་ནི་གཉིས་སུ་ མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་།།སྒོ་ནི་ཡེ་ཤེས་དེའི་རྒྱུ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འབྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འབྱེད་པས་ཤེས་རབ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ཀྱི་སྣང་བའོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཐམས་ཅད་ དུ་རྒྱུ་བ་སྟེ་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་དང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པ་ནི་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་དང་དུས་ལ་ཟད་པ་མེད་པས་དེ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ལ་ཡང་ཟད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་ ཟད་པའོ།།དེ་ལ་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དམིགས་པའོ་། །ཤེས་རབ་ནི་རྟེན་པ་ལ་འཇུག་པ་མཐོང་བ་སྟེ་ མི་འགལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་རྟེན་པ་ལ་འཇུག་པ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་མི་འགལ་བའོ།

安住于这些乘的是正确趣入一切乘的人们，将他们从三界中解脱出来，安置于各自的解脱中，因此智慧是正确趣入一切乘者的引导者。
关于'智慧是无明'等所说，智慧能遣除无知、黑暗和不明，因此智慧是能作光明，其他义如上所说。
智慧是能赐予一切眼给随意乐求眼者，眼有三种：智慧眼、佛眼和法眼。随着各人对何种眼有信心，智慧就赐予那些补特伽罗相应的眼，因此是能赐予一切眼给随意乐求眼者。
关于'智慧是超越眼与色之道'，眼之道即眼的对境是色。智慧不是眼的对境，所以超越眼与色之道。或者说智慧既不住于眼也不住于色，所以超越眼与色之道，因此如下文所说是无住。同样也可以相应地配合耳与声等。
关于'智慧由谛出离故是胜义'，圣者们的智慧是从证悟胜义谛中生起的，因为境是胜义，所以缘于此的智慧也称为胜义。
关于'智慧是极调伏者的不动'，不动是不为烦恼所转、不被烦恼所动摇。其中，由谁调伏？调伏什么？于何调伏？如何调伏而住于圣地的人们是极调伏者。
其中，由谁调伏？由遍护的意乐。调伏什么？从调伏眼根对可意不可意色的散乱乃至调伏意根对法的散乱。于何调伏？即于这些法调伏，即不趣入那些境。如何调伏？不取能生起恶不善法心所的那些境相，不取明相而调伏。
如是由调伏而获得解脱地的是极调伏，智慧使这些调伏者不为烦恼所转，因此智慧是极调伏者的不动。
关于'智慧是诸智慧门的光明'，智慧是无二真如，是缘一切所知的相。门是彼智慧的因，即能分别诸法自相共相。由智慧分别，因此智慧是诸智慧门的光明。
关于'智慧是遍行即无尽'，趣入一切所知和一切时是遍行，如是智慧所缘境和时无有穷尽，因此缘于此的智慧也无有穷尽故无尽。其中趣入一切所知是观察一切蕴界等。趣入一切时是缘于过去、未来、现在一切时。
关于'智慧是见依止趣入即无违'，智慧见一切法为缘起相，称为见依止趣入，因此与缘起相相顺故无违。

།ཤེས་རབ་ནི་འཛིན་པ་དང་ ཉོན་མོངས་པས་བཅིངས་པ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ལམ་མོ། །བཅིང་བའི་སྒྲ་འཛིན་པས་བཅིངས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པས་བཅིངས་ པ་ཞེས་ཚིག་གཉི་ག་དང་སྦྱར་ཏེ།འཛིན་པ་ཉིད་བཅིངས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་བཅིངས་པ་ཡིན་པས་འཛིན་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་བཅིངས་པའོ། །དེ་ལ་འཛིན་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་དང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་ པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བཅིངས་པ་དེ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཅོད་དེ། བཅིངས་པ་བཅད་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བས། ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ལམ་མོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མ་ འདྲེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མ་འདྲེས་ཤིང་དེ་དག་དང་མི་འགྲོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་རབ་ནི་འགྲོགས་པ་དང་སྒྲིབ་པ་དང་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པ་ནི་ཆོས་དེ་རྣམས་དང་མི་འགྲོགས་ཤིང་ མ་འདྲེས་པའོ།།འགྲོགས་པ་ནི་འགྲོགས་པ་བཅུ་དྲུག་ཅེས་གོང་དུ་བཤད་པར་ཟད་དོ་ཞེས་སྒྲིབ་པ་དང་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བ་ཡང་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དོ་ཞེས་གོང་དུ་བཤད་དེ། དུས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་ན། སྒྲིབ་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་དང་། སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེའོ། ། དེ་ལ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་དགེ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་ནི་སྒྲིབ་པའོ། །མ་འོངས་པའི་དུས་ན་དགེ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་ནི་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཇི་སྙེད་པར་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་དེ་སྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི སེམས་ཇི་སྙེད་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཇི་སྙེད་པར་ཞེས་དེ་སྙེད་ཀྱི་སྒྲ་ཚིག་རེ་རེ་དང་སྦྱར་རོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བ་ཇི་སྙེད་པའོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཇི་སྙེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་། ཞེ་སྡང་ལ་སྤྱོད་པ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་། གཏི་མུག་ལ་སྤྱོད་པ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་། ཆ་མཉམ་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དག་གོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་སྤྱོད་པ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས།ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་དེ་སྙེད་དོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ། སེམས་ཅན་ཉིད་ཀྱང་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་མཐའ་ཡས་པས་ན་དེ་དག་གི་སེམས་དང་སྤྱོད་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། མཐའ་ཡས་པས་དེ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་ པའི་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་མཐའ་ཡས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་དོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་བསལ་ནས་འབྲས་བུ་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་ བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ། །བག་ལ་ཉལ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གི་ས་བོན་ནོ། །སེམས་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་བ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤང་དགོས་པས་དེ་དག་སྤངས་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱང་དེ་སྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒོ་ཇི་སྙེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཇི་སྙེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤེས་རབ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོའང་དེ་སྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒོ་ཇི་སྙེད་ ཡོད་པ་དེ་དག་རེ་རེ་བཞིན་ཡང་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སྒོའང་དེ་སྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于'智慧是解脱道，因为能断除执著和一切烦恼的束缚'这句话，解脱就是涅槃。能获得涅槃的道路就是解脱道。'束缚'一词与'执著的束缚'和'烦恼的束缚'两个词组相连，执著本身是束缚，烦恼本身是束缚，所以说执著和烦恼是束缚。
其中执著是指对所取能取的贪著、我执、众生执等。烦恼是指贪欲、嗔恨等。这些束缚由智慧来断除，断除束缚后就能获得涅槃，所以智慧是解脱道。
关于'智慧是不与一切烦恼相混'这句话，是因为智慧不与贪欲等一切烦恼相混，不与它们相应的缘故。
关于'智慧是不与相应、障碍和将成为障碍的法不共住'这句话，不共住就是与这些法不相应且不相混。相应就是如前所说的十六种相应。障碍和将成为障碍也如前所说有十八种。以三时分别，障碍分为现在障碍和未来将成为障碍两种。其中，对现在善法的阻碍是障碍，对未来善法的阻碍是将成为障碍。
关于'一切众生心的行为有多少，智慧和智识的作用也有多少'这句话，'有多少'这个词分别与'一切众生的心'和'一切众生的行为'相连。一切众生的心是指众生过去、现在、未来的心和心所法所生起的一切。一切众生的行为有多少是指众生贪行二万一千、嗔行二万一千、痴行二万一千、等分行二万一千。
众生的心和行为有多少，都是由智慧所了知的，所以智慧和智识的作用也有那么多。这是说，众生本身如同虚空无边际，更何况他们的心和行为，因为无边际，缘于此的智慧和智识也是无边际的。
关于'一切众生的烦恼和随眠'等，智慧断除烦恼后获得智识果，这是智慧行的智识，意思是从智慧因而生的智识。烦恼是指贪欲等，随眠是指这些烦恼的种子。众生的烦恼和随眠有多少，都需要由智慧断除，所以断除这些的智识也有那么多。
关于'一切众生烦恼门有多少'这句话，是指众生烦恼的因有多少的意思。'智慧趣入门也有那么多'这句话，是指有多少烦恼门，就有多少生起了知这些的智慧之门的意思。

།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མིང་གིས་སྨོས་པའི་འཕགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱང་འཕགས་པ་དེ་དག་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཞི་ལ་གནས་ པས་འཕགས་པ་དེ་དག་གི་ཤེས་རབ་ཇི་སྙེད་པར་འཕགས་པ་དེ་དག་གི་ཡེ་ཤེས་དང་རྟེན་དང་དེ་སྙེད་དོ་ཞེས་བྱའོ།།གོང་དུ་ཤེས་རབ་མི་ཟད་པ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་དོན་རྣམས་བསྡུ་ཞིང་དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ ཤེས་རབ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལ་སྙེགས་སོ། །ཤེས་རབ་མི་ཟད་པ་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུ་འདིས་སོ། །དེ་བས་ན་འབྲས་བུ་ཡེ་ཤེས་མི་ཟད་པ་ཐོབ་པར་ འགྱུར་ཏེ།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སྤངས་པ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཡེ་ཤེས་མི་ཟད་པའོ། །བསྟན་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་མི་ཟད་པ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལེའུ་འདི་བཤད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་དུས་དང་ གྲངས་དང་ཡོན་ཏན་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྔོན་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བས་དུས་བསྟན་ཏོ་། །མོས་པས་སྤྱད་པའི་སར་མཉན་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་བྱས་པ་ནི་སྔོན་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པའོ། །སུམ་ ཁྲི་ཉིས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བས་གྲངས་བསྟན་ཏོ།།མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ལས་འདས་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་ཏེ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་ མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་ནས་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཐོབ་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དོན་དུ་ན་ཤེས་རབ་མི་ཟད་པའི་ལེའུ་འདི་བསྟན་པའི་ཚེ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སུམ་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་གིས་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཤེས་རབ་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།ཚད་མེད་པ་བཞི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྙིང་རྗེ་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན་བདེ་བ་འདོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གདུངས་པ་ དང་།བདེ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། མཉམ་པར་གནས་པའོ། །ཚད་མེད་པ་བཞི་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱེད་པས་ན་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དོན་སྙིང་བརྩེ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་བདེ་བ་འདོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་ཚེ་དང་ ལྡན་པ་ཤ་རདྭ་ཏིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེའང་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། དམིགས་པར་བྱ་བ་ཚད་མེད་པས་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་། རང་བཞིན་དང་ཁྱད་པར་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ། །བཙུན་ པ་ཤ་རདྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱམས་པ་ཡང་མི་ཟད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་བྱམས་པ་མི་ཟད་པར་འཕགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་དམིགས་པ་ཚད་མེད་པས་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཚད་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་སྨྲས་ པ།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱམས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཚུལ་འཆོས་པ་དང་། ཁ་གསག་དང་། ཐོབ་ཀྱིས་འཇལ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ངན་སོང་ཐམས་ཅད་དང་མི་ ཁོམ་པ་བརྒྱད་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏོ།།ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་ལ་དགའ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། བག་ཆགས་དང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དྲིང་བ་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་རང་བཞིན་བསྟན་ཏོ། །བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ ཏིའི་བུ་བྱམས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྐྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ།བྱམས་པ་ནི་ཆུ་བོ་ལས་སྒྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏོ།

声闻和独觉等以名称所说的那些圣者的智慧，也是安住于那些圣者的智慧基础上，所以那些圣者有多少智慧，那些圣者就有多少智慧和所依。
为了总结上文广泛宣说的无尽智慧的内容，并且显示其果报，因此说'尊者舍利子，这是菩萨们的无尽智慧'等。'这'是指上文所说的。'以此无尽智慧'是指菩萨们上文所说的智慧之因。因此将获得果报无尽智慧，远离所取能取二者，无二智慧即是无尽智慧。
为了显示大教法的本质，说'宣说此无尽智慧法品时'等。这也是以时间、数量和功德来显示。'菩萨往昔已经清净'以此显示时间。在胜解行地通过听闻、修习等方式使身心调柔，这就是往昔已经清净。'三万二千'以此显示数量。'获得无生法忍'以此显示功德。超越世间法的最高境界之后，立即通达法界遍行的特征，断除见所断烦恼后获得欢喜地，这就是获得无生法忍。实际上就是说，宣说此无尽智慧品时，三万二千位住于胜解行地的菩萨获得第一欢喜地。
无尽智慧已经宣说完毕。
安住于四无量的菩萨称为具有悲心的菩萨，这也有四种。四种是什么呢？希求快乐、被苦所逼、随喜快乐、平等安住。四无量是为了利益众生，因此以此显示悲悯之义。
其中，就希求快乐而言，'于是，菩萨无尽慧对具寿舍利子如是说'等。这也有六种：所缘无量故能缘无量，业和果报，自性和差别，以及分类。
从'尊者舍利子，菩萨们的慈心也是无尽'开始，直到'他们也将成为无尽慈心的圣者'为止，显示所缘无量故能缘无量。无尽慧说：'尊者舍利子，慈心'开始，直到'远离一切伪装、谄媚、巧取'为止显示业。从'利养恭敬'开始，直到'超越一切恶趣和八无暇'为止显示果报。从'喜爱法乐'开始，直到'清净习气相续和烦恼垢染'为止显示自性。从'尊者舍利子，慈心是护持一切众生'开始，直到'慈心是度过暴流'为止显示差别。

།འདི་ལྟར་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་བྱམས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ ཏེ།འདི་ནི་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱམས་པ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱམས་པ་མི་ཟད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱམས་པ་ཡང་མི་ཟད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མི་ཟད་པའི་རྒྱུ་འདྲི་བ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱམས་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྒྱུ་བསྟན་ཏེ། འདི་ཙམ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐུག་པའོ། །འདི་ཙམ་ཞིག་ཅེས་ གཅད་དུ་མེད་པས་ཐུག་པ་མེད་པ་སྟེ།དེ་བས་ན་མི་ཟད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱམས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱམས་པ་མི་ཟད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་གི་བྱམས་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་པ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ཙམ་ ཞིག་ཚུན་ཆད་ནི་དམིགས་པར་བྱེད་ཀྱི།དེ་ཕན་ཆད་དམིགས་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་བྱམས་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བྱམས་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པས་ན་བྱམས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ཆད་པ་མེད་པའོ། ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཇི་ཙམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱམས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྒྲུབས་ཏེ་བསྟན་ཏོ་། །བྱམས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱམས་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བྱའོ་ཞེས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི བྱམས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པའོ།།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱམས་པ་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་དང་མི་ཟད་པའི་དཔེ་སྟོན་པའོ། །རྒྱུ་ཆུང་ངུས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། དཔེ་ཆུང་ངུས་ནི་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མཚན་མ་བཞག་པ་འདི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་རྒྱ་མཚོའི་ཆུས་གང་བར་གྱུར་པ་ལ་གོང་དུ་སྨོས་པའི་གྲངས་སྙེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་འདུས་ནས་། སྐྲའི་རྩེ་བརྒྱར་གཤགས་པའི་ཆས་ཆུའི་ཐིགས་པ་གཅིག་བླངས་པའོ། །བགྲང་བ་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཡང་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་འདུས་ཏེ།གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་བསྐལ་པ་འདས་པ་དང་། སྐྲའི་རྩེ་མོ་བརྒྱར་གཤགས་པའི་ཆས་ཆུའི་ཐིགས་པ་གཉིས་བླངས་པ་ནས། གསུམ་བཞི་ཡན་ཆད་གོང་དུ་བླངས་པ་བཞིན་དུ་བསྒྲེ་བའོ། །དེ་དག་ཀྱང་བྱམས་ པ་མི་ཟད་པར་འཕགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྐྲག་པ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ལས་འཕགས་པའི་བྱམས་པ་མི་ཟད་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དམིགས་པ་ཚད་མེད་པས་ དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཚད་མེད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བློ་གྲོས་མི་ཟད་པར་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །བྱམས་པ་ནི་བདག་བསྲུང་ཞིང་གཞན་ལ་ཕན་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱམས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་གནོད་པར་བྱེད པའི་དགྲ་མི་འབྱུང་བས་ན་བདག་བསྲུང་བའོ།།སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཕན་པ་སྟོབས་པར་བྱེད་པའི་གཞན་ལ་ཕན་པར་གནས་པའོ། །ཡང་ན་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་ལ་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་བསྲུང་བའོ། །གཞན་ལ་གནོད་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་ཕན་པར་ གནས་པའོ།།མཆོག་ཏུ་རྩོད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དང་དགོས་པ་གང་གི་ཕྱིར་ཡང་གཞན་དང་མི་རྩོད་པས་སོ། །རབ་ཏུ་འཇོམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་སྤོང་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་ནི་གོང་དུ་བཤད་པར་ཟད་དོ། །བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཞེ་ སྡང་གི་བག་ལ་ཉལ་དང་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དད་པ་བསྐྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་དེ་ལ་སླར་གནོད་པ་མི་བྱེད་དེ། དེའི་རྒྱུས་སེམས་ཅན་དགའ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

如是具寿舍利弗，此三者即是慈悲，从此开始，直至此是具寿舍利弗菩萨们的无尽慈悲为止，显示了详细分类。
所谓菩萨们的无尽慈悲，即是菩萨们的慈悲也是无尽的意思。
若问为何，是问无尽的原因，即是为何菩萨的慈悲是无尽的意思。以无边际故，是说明原因。所谓'仅此而已'即是边际。因为无法截断'仅此而已'，故无边际，因此无尽。
从'菩萨们的慈悲'等，显示慈悲无尽的理由。关于'他们的慈悲修习无有穷尽'，所谓仅缘此处而不缘彼处即是慈悲修习有穷尽，菩萨们以慈悲缘及一切众生，故慈悲修习无有穷尽。
以'如是众生界量'等，成立并显示慈悲修习无有穷尽的理由。关于'发起慈心'，以慈悲遍及一切众生而发心即是发起慈心。
从'具寿舍利弗，譬如'等，显示此慈悲遍及一切众生及无尽的比喻。'非以小因'即是以小智及小喻不能显示的意思。
所谓'此等标记'即是一切方向皆为海水充满，如前所说数量的众生聚集，以头发分为百分之一的量取一滴水。所谓'如是计数'即是又有恒河沙数众生聚集，经过恒河沙数劫，以头发分为百分之一的量取二滴水，乃至三四以上如前所取类推。
所谓'彼等亦成就殊胜无尽慈悲'即是如是无畏菩萨们较凡夫及声闻等圣者皆殊胜，具足无尽慈悲的意思。
已说明以无量所缘而作无量缘。
为显示事业，故说'无尽慧所说'等。关于'慈悲是自护而住于利他'，具足慈悲者不生害己之敌故为自护。对其他众生施予利益故住于利他。或者具足慈悲及对彼无嗔故自护。不害他故住于利他。
'最极无诤'即是为任何义利皆不与他争。'摧毁'即是断除彼等的意思。其余如前所说。所谓'远离'即是具足慈悲者无嗔恚随眠及现行故。
'生起信心'即是具足慈悲的菩萨虽遭他人加害亦不报复，以此因缘令众生生起欢喜的意思。

།སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་ལ་ཉེས་པར་མི་ལྟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་གྱུར་ནས་མི་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པ་ནི་འཁྲུལ་པ་སྟེ།དེ་ཡང་གཞན་གྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་གྱུར་པ་ཤེས་ནས་དེ་ལ་སྐྱོན་དུ་མི་ལྟ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡོངས་སུ་གདུང་བར་བྱེད་ ཅེས་བྱ་བ་ནི།བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའང་དེ་ལ་ཞེ་སྡང་གི་འཁྲུག་པའི་སེམས་དང་ལུས་ལ་མི་བདེ་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་ལུས་དང་སེམས་བདེ་བ་སྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། ལུས་བདེ་བ་སྐྱེད་པ་ནི། ལུས་སིམ་པར་བྱེད་པས་སོ། །སེམས་ བདེ་བ་སྐྱེད་པ་ནི།སེམས་སིམ་པས་སོ། །གཞན་གྱིས་གནོད་པར་བྱ་བ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱམས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་སུ་ཡང་གནོད་པར་མི་བྱེད་པས་སོ། །ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཇིགས་པ་དང་བྲལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པ་ཅན་གྱི་གང་ཟག་དེ་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་ པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ལ་མི་འཇུག་པས་དེ་ལ་ཉེས་པ་བྱས་པ་ནི་རྒྱུ་ལས་མི་འབྱུང་བའི་ཚེ་འདི་ལ་བཅིངས་པ་དང་།གསད་པ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བའི་འཇིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པའི་ལམ་དང་མཐུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པ་དེ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་མི་འགལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཤེ་བ་དང་། སྡང་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཞེ་སྡང་གི་རྒྱུས་ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་བ་ནི་གཤེ་བའོ། །སེམས་ཅན་གསད་པ་ལ་སོགས་པས་ཕུང་བར་བྱ་བའི་བསམ་པ་རྩུབ་པོ་ནི་སྡང་བའི་ སེམས་དང་ལྡན་ཏེ་།དེ་ལྟ་བུ་དག་ཀྱང་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ལ་དད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་ནི་བྱམས་པ་ནི་གཤེ་བ་དང་སྡང་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དད་པར་བྱེད་པའོ། །གཡུལ་ཐམས་ཅད་ལས་སྒྲོལ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚོན་ཆ་མེད་པར་བྱམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ གྱིས་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་དེ།དེ་བས་ན་དབྱིག་པ་དང་། མཚོན་ཆ་འཆང་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཐར་བར་བྱ་བ་ལ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བྱ་བ་ལ་ མོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཚུལ་འཆོས་པ་དང་ཁ་གསག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཁེ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པའི་བསམ་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྤྱོད་ལམ་འཆོས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཚུལ་འཆོས་པའོ། །ཐོབ་པ་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་ཚིག་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་ཁ་གསག་ གོ།།རྙེད་པ་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པའི་ཡོ་བྱད་ནན་གྱིས་སློང་བ་ནི་ཐོབ་ཀྱིས་འཇལ་བའོ། །བྱམས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའི་འཚོ་བ་དེ་དག་མེད་པས་ན་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལས་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།རྙེད་པ་ནི་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པའོ། །བཀུར་སྟི་ནི་ཕྱག་འཚལ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི་བསྟོད་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་དག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བས་ན་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱག་བྱས་པ་ནི་འཇིག་ རྟེན་གྱི་གཙོ་བོ་དེ་དག་གིས་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཕྱག་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་གཟི་བརྗིད་ཀྱི་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པ་ནི་བྱམས་པའི་གཟི་བརྗིད་ཀྱི་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཁས་པས་རབ་ཏུ་བསྔགས་པ་ནི་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟོད་པར་མཛད་པས་སོ། །བྱིས་པ་ཐམས་ཅད་བསྲུང་བ་ནི་བྱམས་པ་དེས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཞེ་སྡང་གི་ལམ་དུ་མི་གཏོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚངས་པའི་ལམ་དང་མཐུན་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དང་མཐུན་ པའམ།ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་མཐུན་པའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་དང་མ་འདྲེས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་བྱམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཐར་པའི་ལམ་གྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་གྱི་ནང་ན་ལམ་གྱི་དམ་པ་ བྱམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

所谓'不视一切众生的迷惑为过错'是指由烦恼所控而趋入不善的是迷惑，了知这是由他缘所生后不视为过失，此为其义。
'不令痛苦'是指具有慈心者对此无嗔恚扰乱之心及身体不适之意。因此说'生起身心安乐'。生起身体安乐是指令身体舒适。生起心的安乐是指令心舒适。
'远离他人加害'是指对具慈心者任何人都不加害。'远离一切过失的恐惧'是指具慈心的补特伽罗不趋入杀生、不与取等业，因此对他无有因造作过失而于今生被束缚、被杀及来世转生恶趣的恐惧。
'随顺圣道'是指此慈心不违背八支圣道之义。
'令具有谩骂和嗔恨心的众生生起信心'中，以嗔因说粗语是谩骂。以杀害众生等方式摧毁的粗暴意念是具有嗔恨心。即使如此者对具慈心的补特伽罗也会生起信心，因此慈心能令具有谩骂和嗔恨心的众生生起信心。
'解脱一切战斗'是指无需武器，以慈心三昧战胜魔众和外道等一切，因此说'非持杖与武器'。
'喜欢令一切众生获得解脱'是指希求一切众生证得涅槃之义。
关于'伪装和谄媚'等，为利养恭敬等而具烦恼心的一切威仪伪装是伪装。为执著所得而说悦耳语言一切是谄媚。以贪著利养之心强求钵盂、法衣等资具是以得报答。具慈心者远离这些活命方式，故说远离，已说其业。
为显示果报而说'利养和恭敬'等。利养是指法衣等。恭敬是指顶礼等。偈颂是赞叹，由具足如是等而称为出生。
'受礼敬'是因为世间尊主等对具慈心者行礼拜故。'以威光庄严装饰'是因以慈心威光庄严装饰故。'智者称赞'是指具慈心的补特伽罗受声闻、独觉、菩萨和如来们赞叹故。
'守护一切凡夫'是指以此慈心不令诸异生趋入嗔恚道路故。'随顺梵道'是指随顺涅槃道或随顺四无量。'不杂欲界'是因欲界中无慈心故。
'一切众生解脱道中最胜'是指在众生趋向涅槃的诸道中，慈心是最殊胜的道路之义。

།ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱམས་པར་འདུས་ཏེ། ཐེག་པ་གསུམ་ཆར་གྱི་རྩ་བ་བྱམས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟང་ཟིང་མེད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱིས་གཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ དངོས་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་།སྦྱིན་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་། བསྒོམས་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་གཉིས་ནི་ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ དངོས་པོ་སྟེ།སྦྱིན་པས་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་མཐོ་རིས་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒོམས་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ནི་ཟང་ཟིང་མེད་པ་སྟེ། ཐར་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱམས་པ་ཡང་བསྒོམས་པའི་བསོད་ནམས་ བྱ་བའི་དངོས་པོར་གཏོགས་པས་ན་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱིས་གཟུང་བ་ཞེས་བྱའོ།།བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་སྩོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པ་བསྒོམས་པའི་མཐུ་ལས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་སྩོགས་པས། རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་ བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྫས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ནོར་ལ་བྱའོ། །ནོར་བཏང་བའི་གཞི་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ནི་རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ཏེ། དེ་ཡང་གཙུག་ལག་ཁང་དང་། དེའི་ས་གཞི་དང་། མལ་སྟན་དང་། འཚོ་བའི་ཡོ་ བྱད་དང་།བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པའོ། །བྱམས་པ་བསྒོམས་པའི་བསོད་ནམས་ལ་རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མི་ནུས་པས་ན་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་། བསོད་ནམས་དེ་དག་བས་བྱམས་པའི་བསོད་ནམས་འབྲས་བུ་ཆེ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།བརྒྱན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་མིང་གིས་སྨོས་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོ་ཉམས་པ་དང་མ་ཚང་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ཡོད་ཀྱང་གཟུགས་ལྟ་བ་ལ་མི་གསལ་བ་དང་། སྒྲ་ མཉན་པ་ལ་མི་གསལ་བ་ནི་དབང་པོ་ཉམས་པའོ།།རྣ་བ་རྡུམ་པོ་དང་། མིག་ཞར་བ་དང་། ལག་པ་རྡུམ་པོར་འགྱུར་བ་ནི་དབང་པོ་མ་ཚང་བའོ། །བྱམས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི། གར་སྐྱེས་ཀྱང་དབང་པོ་གསལ་ཞིང་དབང་པོ་ཚང་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་ན། དབང་པོ་ཉམས་པ་དང་མ་ ཚང་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།བདེ་འགྲོ་ཐམས་ཅད་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པས་ལྷ་དང་མིར་སྐྱེ་བ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་ བྱམས་པ་ལ་གནས་པས་ཀྱང་རྟག་ཏུ་ལྷ་དང་མིར་སྐྱེ་བ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ན་བདེ་འགྲོ་ཐམས་ཅད་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ངན་སོང་ཐམས་ཅད་དང་། མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ ནམས་ཀྱང་ཉམས་ང་བའི་གནས་དག་ཏུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།འབྲས་བུ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་ལ་དགའ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་ལ་དགའ་བའོ། །དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ གཞུང་དེ་ལ་དད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་ལ་མོས་པའོ།།ཡང་ན་ཆོས་སྤྱད་པར་འདོད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་ལ་དགའ་བའོ། །དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་ལ་མོས་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་འདོད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མི་འདོད་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འདོད་པ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་ པའོ།།ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དབང་ཕྱུག་ནི་རྒྱལ་པོའི་སྲིད་ལ་སོགས་པའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་སྙོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པ་དེས་ཕྱོགས་དང་དུས་ཆད་པ་མེད་དེ། ཕྱོགས་བཅུ་དང་དུས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་ལ་འདྲ་བར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'摄集一切乘'是指一切乘都摄于慈悲中，因为三乘的根本都是慈悲。
关于'无所依的福德所摄'，福德事有三种：布施福德事、持戒福德事、修习福德事。其中布施和持戒二者是有所依的福德事，因为布施成为受用之因，持戒成为善趣之因，是轮回之因。修习福德事是无所依的，因为是解脱之因。慈悲也属于修习福德事，所以称为'无所依的福德所摄'。
'积集一切福德资粮'是指由修习慈悲的力量而积集无量福德资粮。'一切财物所生福德事不能胜过'中的财物是指受用财。由施舍财物基础所生的福德是财物所生的福德，这包括寺院、其地基、卧具、生活用具、布施食物等。修习慈悲的福德不能被一切财物所生的福德所胜过，故称'不能胜过'，意思是说这些福德比不上慈悲的福德果大。
'庄严'是指具有慈悲者将获得所说名称的这些功德。
'远离一切根缺损不全'中，虽有眼耳等根但看不清色相、听不清声音是根损，耳聋、眼斜、手残是根不全。具有慈悲者无论投生何处都将生为根清净圆满，故称'远离一切根缺损不全'。
'随顺一切善趣及涅槃之道'是指如同以持戒布施等生为天人，以八支圣道获得涅槃一样，安住慈悲者也将常生为天人并获得涅槃，故称'随顺一切善趣及涅槃之道'。
'超越一切恶趣及八无暇'是指具有慈悲者永不生于可怕处所。
果已说完。
为显示自性，说'喜乐法喜'，信解空性是喜法喜，信解宣说空性的论典是乐法喜。或者说，欲行持正法是喜法喜，实践正法是乐法喜，因此配合'不欲贪欲受用'。贪欲是色声等，受用是饮食等，自在是王位等。
'于一切众生心平等'是指此慈悲无方所时限，因为平等缘念十方三世一切众生。

།སྦྱིན་པའི་སྦྱོར་བ་ཐ་དད་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་ནི་སྦྱིན། འདི་ལ་ནི་མི་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ནི་སྦྱིན་། འདི་ནི་མི་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་མེད་ཀྱི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ དང་བསླབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པ་དང་ལྡན་ན་སེམས་ཅན་གྱི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་།ལོངས་སྤྱོད་ལས་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་མི་བྱེད་དེ་། ཚུལ་ཁྲིམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བསླབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་རྣམས་མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་བསྐྱོད་དེ་དགེ་བའི་གནས་སུ་འགོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཟོད་པའི་སྟོབས་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་མཐུ་ཆུང་ངུ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པར་བྱས་ཀྱང་སླར་གནོད་པར་ མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་བས་ན་ང་རྒྱལ་དང་རྒྱགས་པ་དང་དྲེགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་ལ་ང་རྒྱལ་ནི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་བདུན་ནོ། །རྒྱགས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་སྙེམས་པའོ། །དྲེགས་པ་ནི་བྱད་ལག་དང་ཤེས་པ་སྙེམས་པ་སྟེ། བྱམས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཉེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་པས་ན་བྲལ་བ་ ཞེས་བྱ་སྟེ་།རྩ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་བྱམས་པ་ཡིན་པས་སོ། །མི་འཁྲུགས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཤིང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་སྒྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་བྱ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ཡང་བྱམས་པས་མཐར་འབྱིན་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ལེ་ལོའི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་ཞིང་གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པས་མི་བཟློག་པའི་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ནི་མི་འཁྲུགས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ བར་སྦྱོར་བ་ནི།ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །བྱ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཐར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སྒྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བཞག་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྤོང་ བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གསང་སྔགས་དང་ཐོས་པ་འཛིན་པས་ངེས་པར་སེམས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཀྱི་དོན་ཟབ་མོའམ། བསམ་གཏན་གྱི་མན་ངག་ཐོབ་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཛིན་པ་ནི་གསང་སྔགས་དང་ཐོས་པ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ བཟུང་ནས་སེམས་ལ་བསམ་གཏན་དུ་བྱ་ཞིང་ངེས་པར་རྟོག་ནུས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་བྱམས་པ་ལས་འབྱུང་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།རང་གི་ཕྱོགས་དང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རང་གི་ཕྱོགས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་སོ། །གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ནི་ བདུད་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཏེ།ངེས་པ་ནི་དེ་གཉིས་ལ་མཁས་ཤིང་དེ་གཉིས་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་ནས་བདུད་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ནི་སྤོང་བར་བྱེད། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་རྣམས་ནི་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། བདུད་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ བསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།བསྙེན་བཀུར་དང་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྙེན་བཀུར་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པའོ། །འཇུག་པས་ནི་ས་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྤྱོད་པ་ལ་ ཞུགས་པ་སྟེ་།བྱམས་པ་ནི་རྒྱུད་ལྟ་བུ་དག་དང་འདྲ་བ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་སེམས་པས་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལ་སེམས་པའོ་། །སྤྱོད་ལམ་སྲུང་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པས་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་མི་འབྱུང་བར་བསྲུང་ཞིང་སྤྱོད་ལམ་མི་མཛེས་པ་རྣམས་མེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།རྒོད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་ལ་མི་འཇུག་ཅིང་ཞི་བར་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

所谓'远离布施的差别'是指不存在'对这个布施，对那个不布施'，以及'这个要布施，那个不布施'的想法，而是对一切众生布施一切事物。
'一切戒律和学处之门'是指具有慈心时，不会杀生、不与取等，因为这是生起戒律的因缘，所以称为一切戒律和学处之门。
'救护一切破戒者'是指将破戒者从不善处引导安置于善处。
'显示忍辱力'是指即使被弱小众生加害也不会报复，因此远离一切傲慢、骄慢和我慢。其中傲慢有七种傲慢，骄慢是对财富的骄傲，我慢是对容貌和智慧的骄傲。具有慈心者没有这些过失，所以说是远离。
'根本'是指这些三昧的因即是慈心。
'发起不动精进而正确修行解脱一切事业'是指这样的精进事业也由慈心完成，即不为懈怠所转，不被寒热等及魔外道等所阻碍的精进称为发起不动精进。
修行六波罗蜜多和利益一切众生称为'正确修行'。将这些事业全部完成称为'正确解脱'。
'出离一切烦恼'是指以专注于三昧的一心能断除一切烦恼。
关于'持咒闻法而生起决定思维智慧之因'，准确无误地领受甚深法义或禅定口诀称为持咒闻法。如此领受后能在心中修习禅定并能确实思维的智慧也从慈心而生，故称为生起智慧之因。
'决定自方与他方'中，自方是清净法，他方是魔和烦恼方，决定是指通达并能分辨这两者。
如此分辨后能断除魔方和烦恼，增长清净方，因此说'遣除魔方和烦恼'等。
关于'思维承事和趣入的同分因'，承事是指承事佛陀和菩萨等，趣入是指趣入地和菩提分法的修行，慈心如同因缘般产生果报，故称为思维同分因。
'守护威仪'是指由慈心使一切威仪中不生烦恼，并使不雅威仪消失。
'超越一切散乱'是指诸根和识不趣入境界而安住寂静的意思。

།ང་རྒྱལ་གྱི་ལས་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པས་ང་རྒྱལ་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ལས་མགོ་འཕང་བསྟོད་པ་དང་། ལག་པ་བརྐྱང་ བ་ལ་སོགས་པ་ཁེངས་པའི་མཚན་མ་རྣམས་མེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པས་བྱུགས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་ལ་ལྟོས་ནས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མི་བྱེད་པ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པའོ། །གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མི་བྱེད་པ་ནི་ཁྲེལ་ ཡོད་པ་སྟེ།ཆོས་དེ་དག་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ནི་བྱུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དྲི་ཞིམ་པོ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་ལྡན་པས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་ལྡན་པ་མི་རིགས་པའི་ཆོས་དེ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་དྲི་ང་བ་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ལས་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།ཁྱད་ པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱམས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཐམས་ཅད་སྐྱོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་ནི་བསྟན་པའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཇི་ལྟར་བྱམས་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པའི་བཤད་ པའོ།།བདག་གི་བདེ་བ་གཏོང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་རྟག་པར་བདག་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་མི་འདོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བདེ་བ་སྦྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་རབས་གཞན་ན་ ཡང་བདེ་བ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་བས་ན་བྱམས་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཚེ་འདིར་བདེ་བ་ལ་འཇོག་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ཟང་ཟིང་གི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པར་བྱས་པས་སོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་བདེ་བ་ལ་འཇོག་པ་ ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ལྷ་དང་མིའི་བདེ་འགྲོ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་བྱམས་པ་ནི་བདག་སྐྱོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་གི་བྱམས་པ་ནི་བདག་འཁོར་བ་ལས་ཐར་པར་བྱེད་པ་ཙམ་ལས་གཞན་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ཀྱི་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱམས་པས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་ལས་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱམས་ པ་ནི་ཆུ་བོ་ལས་སྒྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱམས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱམས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཆུ་བོ་བཞི་ལས་བསྒྲལ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སུ་འཇོག་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཁྱད་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱམས་པ་ཕྱེ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱམས་པ་གང་གིས་དམིགས་པའི་ཡུལ གང་ལ་དམིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་བྱམས་པ་ནི།སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དང་པོ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡན་ཆད་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་རྣམས་སོ།།དེའི་ཚེ་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགོད་པར་བྱའོ་ཞེས་སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ལྟ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་བྱམས་ པ་ནི་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་ས་བདུན་པ་མན་ཆད་ནི་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཚེ་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྦྱོང་ཞིང་སྤྱོད་ པས་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་གི་བྱམས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་དམིགས་པའོ།

所谓'消除我慢的业'，是指以慈心消除因我慢而生起的业，即抬头挺胸和伸展手臂等傲慢的表现，这是其含义。
'以知耻和有愧涂抹'中，对自己而言不造作罪业不善法是知耻，对他人而言不造作罪业不善法是有愧，具足这两种法即称为涂抹。因为具有知耻和有愧的人没有过失和不当之法，所以称为清净臭秽。
业已解说完毕。
为显示殊胜，说'具寿舍利子，慈心是遍护一切众生'等。'遍护一切'这句话是所说明的。其余部分是解释慈心如何遍护一切众生。
'舍弃自身安乐'是指具有大慈者恒常不求自身安乐的意思。'赐予众生安乐'是指令众生在今生和来世获得安乐，因此成为大慈。令众生今生获得安乐是通过使其具足一切无过失的物质安乐。令众生来世获得安乐是为了使众生来世获得天人善趣。
'声闻的慈心是自护'中，他们的慈心仅仅是使自己从轮回中解脱而已，不做其他。'菩萨的大慈是遍护一切众生'是指菩萨的慈心使一切众生脱离轮回苦和恶趣苦。
'具寿舍利子，慈心是度脱暴流'中，应加'菩萨们的慈心'，意思是菩萨们的慈心使一切众生度脱四暴流，安置于涅槃之处。
殊胜已解说完毕。
为显示分类，说'如是具寿舍利子'等。菩萨的慈心分为三种。为显示菩萨慈心所缘的对象，说'其中缘众生的慈心是初发心菩萨们的'等。初发心菩萨是指从最初凡夫时发无上菩提心以上，安住在胜解行地的诸位。此时因为观想一切众生实有，为令一切众生安立于无上菩提，所以称为缘众生。
'缘法的慈心是入行菩萨们的'中，从初地以上至七地以下称为入行菩萨，因为此时修习地、波罗蜜多和菩提分等一切法而行持，所以称为入行。他们的慈心缘于菩提分法等，所以是缘法。

།དམིགས་པ་མེད་པའི་བྱམས་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ ལ་བཟོད་པ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་དག་གི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་པས་དེ་དག་གི་བྱམས་པ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་སེམས་ཅན་དང་ཆོས་གཉི་ག་ཡང་དོན་དམ་པར་མ་བྱུང་མ་སྐྱེས་པར་རྟོགས་པས་དེ་དག་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་མེད་པའོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་གཉི་གར་མི་དམིགས་ན་ཇི་ལྟར་བྱམས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དོན་དམ་པར་དེ་ལྟར་མི་དམིགས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཅན་ལ་མ་དམིགས་པར་འདྲ་བར་སྣང་བས་བྱམས་པ་ཞེས་བཏགས་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བྱམས་པ་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།སྡུག་བསྔལ གྱིས་གདུངས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱའོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། རྒྱུ་ དང་།རང་བཞིན་དང་། ལས་སོ། །དེ་ལ་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་སྡུག་པར་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཏོ། །བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་ པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ།གཞན་གྱི་སྐབས་མི་རྙེད་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་ཏོ། །གཡོ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་རྒྱུ་དང་རང་བཞིན་བསྟན་ཏོ་།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། སོ་སོར་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ལས་བསྟན་ཏོ། །བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་གཉིས་ལ་ཐ་དད་པར་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ ན་།བྱམས་པ་ནི་སེམས་ཅན་བདེ་བ་ལ་བཀོད་པའོ། །སྙིང་རྗེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བ་སྟེ། དེ་བས་ན་མདོ་ལས་ཀྱང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་ནི་གཞན་སྡུག་བསྔལ་བས་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཟད་པ་ ཡིན་པའི་རྒྱུ་འདྲི་བའི་ཚིག་སྟེ་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལན་དུ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བྱེད་དོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་གྱི། མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བའི་དགོན་པ་ན་འཁྱམས་པ་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་སྟེ། དེ་དག་བསྒྲལ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་སུ་བསྒྲུབས་པས་དེ་དག་གི་རྒྱུ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་འབྲས་བུ་མི་ཟད་པས་རྒྱུ་ཡང་མི་ཟད་པའོ། ། གཉིས་སུ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ཚོགས་ཀྱི་ནང་ན་སྙིང་རྗེ་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་ཐོག་མར་འགྲོ་བའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྲོག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དཔེས་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན པའི་ཕྱིར།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་རྗེ་དེའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲར་འགྲོ་བས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ཡིན་ པས་ངེས་པའི་ཚིག་ཏུ་ན་དེའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཞེས་བྱའོ།།རང་གི་བྱ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཀྱང་རང་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་གྱི་སྐབས་མི་རྙེད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་ལས་སུ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་གཞན་གྱིས་བྱ་ཞིང་གཞན་ལ་ བཅོལ་ཏེ་བྱེད་དུ་གཞུག་པ་མེད་པས་གཞན་གྱི་སྐབས་མི་རྙེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའོ། །ངེས་པའི་ཚིག་བཤད་ཟིན་ཏོ།

关于'无缘慈悲是获得无生法忍的菩萨们的'这句话，无生法忍是指八地以上，由于他们自然而然地趣入无相，他们的慈悲是通达前面所说的众生和法二者在胜义中都未生未起，因为不缘著彼等故为无缘。
若问：如此二者都不缘著，如何成为慈悲？虽然胜义中如此不缘著，但在世俗中对众生平等显现而不缘著，称之为慈悲并无过失。已说完无尽慈悲。
为了说明被痛苦所逼迫的菩萨，说'具寿舍利子，复次'等。这应当了知有四种。是哪四种？即：一切佛法中最殊胜、词义、因、自性和业。
其中从'具寿舍利子'开始直到'由衷地爱护一切众生'为止，显示一切法中最殊胜。从'具寿舍利子，大悲是'开始直到'因为他人无处可依故称为大悲'为止，显示词义。
从'因为无虚伪而生起'开始直到'观察破戒众生'为止，显示因和自性。从'具寿舍利子，如是'开始直到'因为各别安住而生起故称为大悲'为止，显示业。
若问：慈悲二者有何差别？慈是安置众生于安乐。悲是遣除众生的痛苦。因此经中也说：'具有悲心的菩萨因他人痛苦而痛苦。'
'为何如此'是询问无尽的原因之语，意思是问菩萨的悲心为何是无尽的。作为回答说'因为是先导'，一切佛法的所作并非是为了成就那些菩萨的利益，而是因为悲悯在轮回旷野中流转的无量众生，为了度脱他们而成就佛果，因为大悲是其因故称为先导。因此，由于果无尽故因也无尽。
其二，是菩萨的功德。因为在资粮中悲心最为重要故为先导，如命根等的比喻所示。已说完一切法中最殊胜。
为了显示词义，说'具寿舍利子，大悲是'等。关于'因为是自己所作故称为大悲'，悲的词义是'所作'的声音，因为一切善根都是自己所作，所以就词义而言称为悲。'因为是自作'是指自他二利都是自己所作故称为大悲。'因为他人无处可依'是指一切善业都不假他人之手，不托付他人而作，故说他人无处可依，因此是大悲。已说完词义。

། །།རྒྱུ་དང་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཡོ་བ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཚིག་སྔ་མ་སྔ་མ་ནི་ རྒྱུའོ།།ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ནི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བྲིད་ཅིང་སླུ་བར་སེམས་པའམ། བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ངན་ངོན་ཙམ་གསོག་སྙིང་པོ་མེད་པར་བྱེད་པ་ནི་གཡོ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བྱུང་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་ པོ་ནི་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་བྱ་བ་སྟེ།སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་ལ་སེམས་ཅན་བྲིད་ཅིང་སླུ་བ་མེད་ལ། བྱ་བ་ཐམས་ཅད་སྙིང་པོར་གྱུར་པ་ཤ་སྟག་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་ནི་ཚིག་ཏུ་སྨྲས་ཀྱང་དོན་དུ་མི་སྒྲུབ་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་མེད་པའི་ སེམས་ལས་བྱུང་བས་ན།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་སྦྱོར་བ་བྱ་བ་སྟེ། ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་སླར་ནུར་བ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ བས་ན།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་བྱ་བ་སྟེ། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མ་བཅོས་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གཞན་དུ་གནས་ལ་གཞན་དུ་བསྟན་པ་ནི་བཅོས་པ་ སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་མེད་པར་རང་བཞིན་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྟོན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་གྱིས་རིག་པ་སྟེ་བདག་གིས་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་སྟོན་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལམ་དྲང་པོ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་ པར་ལྟ་བ་དང་།ཡོད་པ་དང་མེད་པར་ལྟ་བའི་ལམ་ངན་པའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བར་བྱེད་པ། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། ལམ་ངན་པའི་སྐྱོན་དང་ མ་འདྲེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གསལ་བ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨྲས་པའི་དོན་རླུང་བསྐུར་ཏེ་གསལ་བར་མི་སྟོན་པ་ནི་གྱ་གྱུར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་གསལ་བའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་སེམས་གྱ་གྱུ་མེད་པའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ འདུད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཅན་དེ་འཕགས་པ་དང་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་དང་།སེམས་ཅན་བཙུན་པ་དང་། མི་བཙུན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རྟག་ཏུ་ཕྱག་འཚལ་བར་བྱེད་པས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ང་རྒྱལ་མེད་པའོ། །སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནི་ཚད་མེད་དེ།འདི་ཙམ་ཞེས་གཅད་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་དམིགས་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་ན། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ཚད་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ འཐོབ་པ་ལས་བྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ལུས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བསྐྱེད་པ་འདི་ལ་མ་ཆགས་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གསུམ་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་བདག་གི་ལུས་ལ་མི་ལྟ་བ་སྟེ།དོན་ཆེན་པོའི་ཕྱིར་བདག་གི་ལུས་ལ་ གཅེས་པར་མི་འཛིན་པའོ།།སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་མི་བྱ་བ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་དོན་དུ་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་མི་བྱའོ་ཞེས་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་སྲོག་ལ་ཡིད་མི་རྟོན་པ་སྟེ། སྲོག་ གི་ཕྱིར་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པའོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་སྤྱོད་དེ། དགེ་བའི་གནས་སུ་བཀོད་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྒྲལ་ལོ་ཞེས་སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ཕ་ རོལ་སྲུང་བ་སྟེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མི་དགེ་བའི་གནས་སུ་མི་གཏོང་བར་བྱེད་པའོ།

为了显示因和自性，所说'从无虚伪而生'等。前前句是因，后后句是自性。其中，对众生欺骗诱惑之心，或对一切事不从内心真诚去做而是敷衍了事无实质，是为虚伪。从无此等因而生大悲心，故大悲心是发自内心真诚之事。具有悲心者无欺诱众生之心，一切所作皆是实质之事。
'从无因而生'者，因虽说于言而不实行，从无此等心而生，大悲心是实践之事，意为实行一切。
'从不退转而生'者，于无上菩提之成就及利益众生之事无退缩之心为因而生，大悲心是以增上意乐所作，意为是具增上意乐者所作之事。
'从无伪饰而生'者，身语意之本性住于一处而显现他处是为伪饰，从无此等而如实性安住如是显现之因而生，大悲心是以自性了知，意为不将自性如实性显现为他。
'从正直道而生'者，断除常见断见及有见无见等邪道之垢，趣向涅槃之八正道为因而生，大悲心以自性清净，意为不杂邪道过失。
'从明显而生'者，所说之义不明确显示是为曲折，从无此等明显相之因而生，大悲心是心无曲折。
'从敬礼一切众生而生'者，具悲者对圣者与非圣者众生、尊贵与卑贱众生恒常顶礼，故大悲心是无我慢。
'因众生无量'者，众生界无量，不能限定其数。如是缘于无量众生以大悲心而得无上菩提果，故大悲心是从无量而生。
'从获得如来身而生'者，不贪著此业及烦恼所生之自身，为获得如来三身而缘之因而生，大悲心是不观自身，为大义故不执著自身。
'从不造诸恶而生'者，为自利乃至为命亦不杀生、不偷盗等一切恶业，从如是所缘之因而生，大悲心是不依命，为命不造恶业。
'从菩提心而生'者，令一切众生从不善处行善，安置于善处后度至无上菩提，从如是发心之菩提心因而生，大悲心是护他，不令一切众生趣向不善处。

།རང་གི་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་། གཞན་གྱི་སྲོག་ལ་མི་གནོད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་གནོད་པའི་སེམས་ནི་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡོངས་ སུ་དག་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ཅན་སྲུང་བ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་སྲོག་དང་། ལོངས་སྤྱོད་གང་ལ་ཡང་གནོད་པར་མི་བྱེད་པའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ ནི་མདོར་ན་གསུམ་སྟེ།ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཕོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། བདེ་འགྲོར་སྐྱེས་ནས་ཡང་ན་བ་དང་ཚ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཐར་པ་འདོད་པས་ཀྱང་དེའི་ལམ་སྟོན་པ་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །སྡུག་བསྔལ་དེ་གསུམ་བསལ་ བར་བྱའོ་ཞེས་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་དབུལ་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟ་བ་སྟེ།ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཕོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བར་བྱའོ་སྙམ་པའི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན། དབུལ་པོ་ལ་ལྟ་བའོ། །བདེ་འགྲོར་སྐྱེས་ནས་ཡང་ན་བ་དང་ཚ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ དང་།ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བར་བྱའོ་སྙམ་པའི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་ལྟ་བའོ། །ཐར་པ་འདོད་ཀྱང་དེའི་ལམ་སྟོན་པ་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བར་བྱའོ་སྙམ་པའི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་མགོན་མེད་པ་ལ་ལྟ་བའོ། །བློ་ མི་འགྱུར་བ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཁས་བླངས་ཤིང་དམ་བཅས་པ་ལས་འགྱུར་བ་མེད་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་དམ་བཅས་པ་བརྟན་པ་སྟེ།དམ་བཅས་པ་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའོ། །བདག་དང་སངས་རྒྱས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བདག་ནི་དགེ་བ་བྱེད་པའི་གང་ཟག་གམ། ཚུལ་ཁྲིམས་བླངས་པའི་གང་ཟག་གོ། །སངས་རྒྱས་ནི་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །ལྷ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལེན་པའི་ཚེ་ན་དབང་དང་། སྲུང་མར་གྱུར་པའི་ལྷ་རྣམས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པར་བྱས་སམ་སྡིག་པ་བྱས་པ་ནི་དེ་གསུམ་ཆར བསླུས་པ་ཡིན་ཏེ།སྙིང་རྗེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་བདག་དང་སངས་རྒྱས་དང་། ལྷ་གསུམ་མི་བསླུ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་བདེན་པ་ལ་ལྟ་སྟེ་བདེན་པར་བྱེད་པའོ། །ལེགས་པར་བྱས་པའི་ལས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱིས་སྲོག་མི་གཅོད། མ་བྱིན་པར་མི་ལེན། འདོད་པས་ལོག་པར་མི་གཡེམ་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ལས་བྱུང་བས་ན། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་སྤྱོད་པ་དག་པ་སྟེ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་སྐྱོན་མེད་པའོ། །ཕ་རོལ་བདེ་བ་རབ་ཏུ་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་བདེ་བ་དང ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་གཏོང་བའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་བདག་གི་བདེ་བ་གཏོང་བ་སྟེ།བདག་བདེ་བ་ལ་གནས་པར་མི་བྱེད་པའོ། །སྲེད་པ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་མི་བདེ་བར་གྱུར་པ་ གཞན་གྱི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་གཞན་གྱི་བདེ་བ་བསྐྱེད་པ་སྟེ།གཞན་གྱི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་འཕྲོག་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྟན་པ་རྩོམ་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྒྲལ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ལྡོག་པ་མེད་པ་བརྩམས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁུར་ཁྱེར་བ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྒྲལ་བའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ གྱི་ཁུར་ལེན་པའོ།

关于'由于自心完全清净而生'这句话，不损害他人生命，不损害受用等的心即是完全清净的心。由于如是完全清净心之因而生，大悲即是护持有情，也就是不损害有情的生命和任何受用。
关于'由于遣除一切有情痛苦而生'这句话，有情的痛苦简而言之有三种：缺乏受用的痛苦、生于善趣后仍有病痛炎热的痛苦、生于恶趣的痛苦，以及虽欲解脱却无人指示其道的痛苦。由于缘于要遣除这三种痛苦的因而生，大悲即是观察贫穷等，由于缘于要遣除缺乏受用的痛苦之因而生，故观察贫穷者。
由于缘于要遣除生于善趣后仍有病痛炎热的痛苦和生于恶趣的痛苦之因而生，故观察受苦者。由于缘于要遣除虽欲解脱却无人指示其道的痛苦之因而生，故观察无怙者。
关于'由于心不变异而生'这句话，即由于如所受持、誓愿而不改变的心而生，大悲即是坚固誓愿，也就是不违背誓愿。
关于'自己与佛陀'等，自己即是行善之人或受持戒律之人。佛陀即是导师如来。天即是受戒时作为主尊和护法的诸天。破戒或造罪即是欺骗这三者，大悲即是由于清净戒律不欺骗自己、佛陀、诸天三者之因而生，故观察真实，即是实践真实。
关于'由善业而生'，即由身不杀生、不偷盗、不邪淫等十善业而生，大悲即是清净行为，也就是身语意行为无过失。
关于'由施予他人安乐而生'，即由于将自己的一切安乐和受用布施给其他有情的布施波罗蜜多之因而生，大悲即是舍弃自乐，也就是不安住于自乐。
关于'由无贪著而生'，即由于对他人身体和受用无贪著的持戒之因而生，大悲即是生起他人安乐，也就是不作夺取他人身体和受用等引生不乐之事。
关于'由发起坚固精进而生'，即由于为度化一切有情至无上菩提而发起不退转精进之因而生，大悲即是荷负一切有情重担，也就是为了解救一切有情的痛苦而担负轮回痛苦的重担。

།སེམས་ཅན་མཐུ་ཆུང་བའི་ཉེས་པ་དང་དུ་ལེན་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོལ་བ་དང་། རིགས་ངན་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་ཁོ་རེ་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པ་བྱས་པའི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན། སྙིང་རྗེ་ ཆེན་པོ་ནི་བླ་མའི་བཟོད་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་སྟེ།སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་བཟོད་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་ཅན་ན་བ་རྣམས་ལ་རིམ་གྲོ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སེམས་ཅན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་ཁམས་མི་མཉམ་པར་གྱུར་ནས།ནད་དུ་གྱུར་བ་རྣམས་ལ་སྨན་དང་ཡོ་བྱད་ཀྱིས་རིམ་གྲོ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ཆགས་པ་དང་སྨད་པ་སེལ་བ་སྟེ་ནད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གྲོགས་མ་བྱས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་སྐྱོན་གྱིས་མ་ གོས་ཤིང་གཞན་གྱིས་དཔྱས་གདགས་པས་སྨད་པ་མེད་པའོ།།སེམས་ཅན་དམན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དེས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ལ་མོས་པའི་སེམས་ཅན་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཐོབ་པ་སྟེ། ཐེག་པ་གསུམ་ཆར་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་དབང་སྒྱུར་བའོ། །ཕ་རོལ་གྱི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་གི་ཡོན་ཏན་ལ་ ནི་ངོ་མཚར་དུ་མི་འཛིན་གྱི།སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་ལ་ངོ་མཚར་དུ་འཛིན་པས་རྒྱུན་དུ་གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་ལ་བསྔགས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་རང་གི་ཡོན་ཏན་མི་སྤྱོམས་པ་སྟེ། བདག་གི་ཡོན་ཏན་གཞན་ལ་མི་སྒྲོགས་པའོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ བདེ་བ་འདོད་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དཀའ་བར་སྤྱད་པའི་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་བཟོད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་དཀའ་བར་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའོ།།ལས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་མི་འགྱོད་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དགེ་བ་བྱས་པ་སྟེ་བུ་དང་། ཆུང་མ་དང་། ནོར་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆགས་པའི་རྒྱུ་ལས་སྡིག་པ་བྱས་པའི་འགྱོད་པ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་སྡུག་ཅིང་ཕོངས་པའི་དངོས་པོ་ ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་སྟེ།ཕོངས་པ་ནི་ནོར་དང་འབྲུ་རྣམས་སོ། །སྡུག་པའི་དངོས་པོ་ནི་བུ་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་རྣམས་ཚེ་འདིར་ཡང་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་མི་གཏོང་ཞིང་ཚེ་རབས་ གཞན་དུ་ཡང་ངན་སོང་དུ་མི་སྐྱེ་བར་སྲུང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལེགས་པར་བསྲུང་བས་ཕྱུང་བ་སྟེ།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ཉམས་པར་རྒྱུས་བསྐྱེད་པའོ། །རྡོ་རྗེའི་ལུས་འཐོབ་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ཕྱིའི་གནོད་པ་རླུང་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚོན་ཆ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་མི་ཚུགས་པ་དང་། ནང་གི་གནོད་པ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་དང་། ན་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པས་མི་ཚུགས་པར་བྱེད་པའི་སྐུ་དེ་འཐོབ་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་བདག་གི་ལུས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣག་ཅན་འདི་ལ་གནོད་པ་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་བཟོད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ལུས་ལ་གནོད་པ་བྱས་པ་དང་དུ་ལེན་པ་སྟེ།ཕྱི་དང་ནང་གི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ཉམས་སུ་ལེན་པའོ། །ལུས་དང་སྲོག་ལ་མི་ལྟ་བ་ལས་ བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཡང་ཕངས་པར་མི་འཛིན་པར་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་སེམས་ཅན་བསྡུས་ནས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་ལུས་ནི་ཉེ་བར་ ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ།།སྲོག་ནི་ཚེ་སྟེ་སྲོག་གི་དབང་པོའོ།

所谓'由于容忍弱小众生的过失而生'是指对待屠夫和低贱种姓等弱小众生所造的一切过失，以忍辱波罗蜜多为因而生起，大悲心即是善加修持上师的忍辱，也就是善加修持诸佛菩萨等圣者的忍辱之意。
所谓'由于照料病患众生而生'是指对于四大种不调而生病的众生，以药物和资具照料之因而生起，大悲心即是远离贪著和轻蔑，也就是不被未照顾病人等的过失所染，也不被他人讥笑所轻蔑。
所谓'由于成熟下劣众生而生'是指不仅以大悲心令众生于大乘成熟，也以般若波罗蜜多为因令信解小乘的众生成熟而生起，大悲心即是获得法自在，也就是如理掌控三乘。
所谓'由于称赞他人功德而生'是指不以自己的功德为稀有，而以他人的功德为稀有，经常赞叹他人功德之因而生起，大悲心即是不炫耀自己的功德，也就是不向他人宣扬自己的功德。
所谓'由于希求无漏安乐而生'是指为获得远离一切烦恼相的出世间安乐，而忍受种种苦行之因而生起，大悲心即是对一切苦行之苦无所顾虑。
所谓'由于善作业而无悔而生'是指造作善业，由于无有因贪著儿子、妻子和财物等而造作恶业的悔恨之因而生起，大悲心即是舍弃可怜而贫乏之物，贫乏是指财物和粮食，可怜之物是指儿子和妻子等。
关于'破戒众生'等，是指守护破戒众生今生不舍弃善法，来世也不生恶趣之因而生起，大悲心即是由善护戒律而生，也就是以不破坏利益众生的戒律之因而生起。
所谓'由于获得金刚身而生'是指为获得如来身外不为风热等损害和刀兵等所伤，内不为贪嗔等烦恼和病热等所害之身，而忍受对此取蕴脓血之身的一切损害之因而生起，大悲心即是容忍对身体的损害，也就是承受一切内外损害。
所谓'由于不顾身命而生'是指不惜自己的身命，以四摄事摄受众生令其成熟之因而生起，大悲心即是令一切众生成熟。其中身是指五取蕴，命是指寿命即命根。

།ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡན་ལག་ནི་མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པའོ། །ཉིང་ལག་ནི་ཁ་དང་མིག་དང་མཐེ་བོ་དང་མཛུབ་མོ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡན་ལག་དང་ ཉིང་ལག་ལ་ཕངས་པར་མི་འཛིན་པར་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་གཏོང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་མི་ལྟ་བ་སྟེ།ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ལ་གཅེས་པར་མི་བྱེད་པའོ། །རང་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མི་འདོད་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཅི་བསགས་ པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་སྟེ་།བདག་གི་དོན་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་སོགས་པར་མི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་པོའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པའོ། །ཕྱིར་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་དམིགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ཡང་བོར་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་རོ་མི་མྱོང་བ་སྟེ།བསམ་གཏན་གྱི་རོ་ལ་མ་ཆགས་པའོ། །ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པ་དེས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་པས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པས་ན་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྣང་བའོ། །ཡེ་ཤེས་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ཀུན་ནས་སྣང་བ་སྟེ། ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་དམིགས་པའོ། ། དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་ཚོགས་ཀུན་ལ་མི་སྨོད་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སོ། ། ཚོགས་ནི་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚུལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས ཀྱི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་བའོ།།ཚོགས་དེ་རྣམས་ལ་མི་སྨོད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ལ་མི་ལྟོས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ལ་མི་རྟེན་པའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་པ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་ དང་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་གིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་པ་རྫོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ཀུན་དུ་བཀྱེ་བ་སྟེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་ དམིགས་པའོ།།སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་མི་གཏོང་བ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཚེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཁོར་བའི་འབྲོག་དགོན་པ་ལས་བསྒྲལ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་དགོད་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པའི་སྨོན་ ལམ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་མི་འདོར་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཐར་བར་བྱེད་པ་སྟེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པའོ། །འདུས་བྱས་ལ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལས་བྱུང་ བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདུས་བྱས་ནི་སྦྱིན་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། གནས་དེ་དག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བར་དམིགས་ པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ལ་མི་རེག་པ་སྟེ་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མི་ལེན་པའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་རབ་ཏུ་འགོད་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྡིག་ པ་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་ལས་ལོག་པའི་རང་བཞིན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ།དངོས་པོ་གང་ལ་ཡང་མི་ཆགས་མི་གནས་པ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་འགོད་ཅིང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་དམིགས་པའི་ རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་སྟེ།སེམས་ཅན་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་རྣམས་སྲུང་བར་བྱེད་པའོ། །རྒྱུ་དང་རང་བཞིན་བཤད་ཟིན་ཏོ།

关于'由于完全布施肢体和支分而生'，肢体是指头部和手足等，支分是指口、眼、拇指和手指等。由于对肢体和支分不吝惜，布施给其他众生的因缘而生，大悲是不顾惜的，即不珍惜肢体和支分。
关于'由于不求自己的善根而生'，是指我所积累的一切善根都回向给众生，由于不为自己积累善根的因缘而生，大悲是生起他人的善根。
关于'由于再次缘于欲界而生'，是指舍弃色界禅定的安乐，为了众生的利益而投生欲界的因缘而生，大悲是不贪著禅定之味，即不执著禅定之味。
关于'由于无执著智慧光明而生'，断除烦恼障和所知障的无二智慧遍及一切所知，故为无执著智慧光明。由于此智慧的因缘而生，大悲是普遍光明，即缘于一切所知。
关于'由于不诽谤一切善根和资粮而生'，善根是指世间有漏的善法。资粮是指三轮清净的布施等资粮，即成为福德和智慧资粮。由于不诽谤这些资粮的因缘而生，大悲是不依止智慧，即不依靠智慧。
关于'由于圆满一切众生的意愿而生'，如同如意树和如意宝能圆满众生的意愿一样，我也要圆满一切众生的意愿，由于如此缘念的因缘而生，大悲是普遍展开，即遍及一切众生。
关于'由于不舍弃往昔誓愿而生'，最初发菩提心时发愿度脱一切众生出离轮回旷野，安置于涅槃城中的誓愿，即使证得菩提也不舍弃的因缘而生，大悲是使一切众生完全解脱，即安置一切众生于涅槃。
关于'由于在有为法中成熟众生而生'，有为法是指布施、持戒、忍辱、精进等成为无住涅槃因的诸法，在这些处所中成熟众生的缘念因缘而生，大悲是不触无为法，即不取一向寂静的涅槃。
关于'由于安立众生于佛陀戒律而生'，佛陀戒律是远离一切恶行的自性，利益一切众生，不执著不住著任何事物，安立众生于此戒律中，愿众生获得此戒律的缘念因缘而生，大悲是观察破戒众生，即守护破戒众生。
因缘和自性已经解说完毕。

། །།ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའམ། ཁམས་གསུམ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཚོགས་གང་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལས་སྐྱེའོ། །དེ་ལྟར་སྙིང་ རྗེས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན།འདི་ལྟར་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །གང་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཞན་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །གདོན་མི་ཟ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའམ། ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱེད་ཅེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་ཇི་སྙེད་ཡོད་ཅེས་སོ་སོར་ཉེ་བར་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལས་སུ་བྱ་བ་དང་། ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེས་རྟག་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྙིང་རྗེ་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། བདེ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དགའ་བ་ཆེན་པོ་ཡང་མི་ཟད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དགའ་བ་མི་ཟད་པ་ཡང་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཆོས་དང་། སེམས་ཅན་མི་ཟད་པས་དེ་ལ དམིགས་པར་བྱེད་པའི་དགའ་བ་ཡང་མི་ཟད་པ་སྟེ།བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་མི་ཟད་པ་བཞིན་ནོ། །ཆེན་པོ་ནི་དེ་དག་གི་དགའ་བ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་ཁྱད་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་མི་ཟད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ ལ་དགའ་བ་ཆེན་པོ་གང་ཞེ་ན།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དྲན་པ་དང་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་ལུང་གི་ཆོས་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་། རྟོགས་པའི་ཆོས་འཕགས་པའི་ལམ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་དག་གི་ ཡོན་ཏན་སེམས་པའི་དུས་ན་མ་བརྗེད་པ་ནི་རན་པའོ།།བསྒོམ་པའི་དུས་ན་མ་བརྗེད་པ་ནི་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །ཆོས་དེ་ཡང་དུས་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས་དགའ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ནས་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ ནས་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་།མ་འོངས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ནས་དགའ་བར་འགྱུར་པའོ། །དེ་ལ་འདས་པའི་དུས་སུ་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་ཆོས་རྟོགས་པ་རྣམས་དྲན་ནས་སེམས་ལ་སྤྲོ་བ་སྐྱེ་བ་ནི་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་བདག་གིས་ རྟོགས་པར་ནུས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ལ་སྤྲོ་བ་སྐྱེ་བ་ནི་མོས་པའོ།།མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་ཆོས་དང་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ལ་དགའ་ཞིང་སྤྲོ་བ་སྐྱེ་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའོ། །སེམས་མ་གོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་ཆོས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆུང་ངུར་སེམས་མི་སྐྱེ་བའམ།བདག་གིས་མི་ནུས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཞུམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་གོང་བའོ། མི་བརྫི་བ་ནི་དགའ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མི་དགའ་བས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པའོ། །སྲེད་པ་མེད་པ་ནི་སྲེད་པ་ ལས་མྱ་ངན་དང་།མི་དགའ་བ་སྐྱེའི་ཆགས་ཤིང་སྲེད་པ་མེད་པ་དང་མི་དགའ་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་དགའ་བ་ཉིད་ལ་གནས་སོ། །འདོད་པའི་དགའ་བ་ཐམས་ཅད་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་དགའ་བའི་དགའ་བ་ཐམས་ཅད་འདོར་བའོ། ། ཆོས་ཀྱི་དགའ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་མི་ཟད་པ་ཉིད་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྱད་པར་དགའ་ཞིང་སྤྲོ་བའི་གཞི་དང་རྟེན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པའི་རྒྱུས་སེམས ལས་སུ་རུང་བ་སྐྱེ་བས་ན་སེམས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུས་ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། ལུས་རབ་ཏུ་སིམ་པའོ། །སངས་རྒྱས་ལ་དགའ་ཞིང་ཡི་རངས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ལ་མོས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་དགའ་བའོ།

为了说明所示，对尊者舍利子说：'如是菩萨的出离无论是什么'等等。菩萨们的烦恼或者三界的出离资粮无论是什么，那一切都从大悲心生起。如是由悲心所生起，因为做这样的事业故称为大悲心。做什么呢？如是'布施'等等所说的，其他容易理解故未解释。'必定做'是指不颠倒或者不虚耗之义。'观察一切众生有多少事业'是指观察一切众生的事业和利益安乐有多少，经常思维安住之义。无尽悲心已说完毕。
为了说明随喜安乐，对尊者舍利子说：'复次，诸菩萨的大欢喜亦是无尽'等等。无尽欢喜也是因缘境界法和众生无尽，缘于彼的欢喜也是无尽，如同慈悲无尽一样。大是指他们的欢喜超胜声闻缘觉等的缘故。为了说明什么是大欢喜以及如何无尽，'其中什么是大欢喜？忆念随念诸佛法'等等所说。佛法是指教法十二分教和证法圣道涅槃。思维彼等功德时不忘失是忆念，修习时不忘失是随念。
彼法也以三时差别而成为三种欢喜：缘于过去法而生欢喜，缘于现在法而生欢喜，缘于未来法而生欢喜。其中忆念过去时所证教证之法而心生喜悦称为欢喜。现在时思维自己能证教证之法而心生喜悦是胜解。未来时思维将获得教证之法及力无畏等而心生欢喜喜悦是最胜欢喜。'心不下劣'是指不为求得小乘法功德而生小乘心，或者无有'我不能'的怯弱心故不下劣。
'不被摧伏'是指不被欢喜的违品不欢喜所胜。'无有贪著'是指从贪生忧和不欢喜，无有贪著和不欢喜的因故恒时安住于欢喜。'舍弃一切欲乐'是指舍弃一切对欲妙的欢喜之乐。'一切法乐之所依'是指无尽欢喜本身是地和波罗蜜多等一切法欢喜修行的基础和所依之义。'最胜欢喜心'是指由安住大欢喜因而生起堪能心故为最胜欢喜心。由彼因而生起身体堪能故'身极安悦'。'于佛欢喜随喜'中，于佛胜解是对佛欢喜。

།དགའ་བ་དེ་ཉིད་ཆུའི་དབའ་ བདོ་བ་བཞིན་དུ་ཤས་ཆེར་གྱུར་ཅིང་སེམས་སྤྲོ་བ་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བར་གྱུར་པ་ནི་ཡི་རངས་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་དགའ་ཞིང་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གསུམ་ཐོབ་པར་དགའ་ཞིང་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་བས་ན་མཚན་དང་ དཔེ་བྱད་བཟང་པོའི་རྒྱན་ཚོལ་བ་ལ་མཁས་པ་སྟེ།དེ་དག་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དགེ་བའི་ཆོས་མཉན་པས་མི་སྐྱོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཉིད་ཐོག་མར་ཡང་དགེ་བར་དུ་ཡང་དགེ་ཐ་ མར་ཡང་དགེ་བ་ཡིན་པས་དགེ་བའི་ཆོས་ཏེ།དེ་མཉན་པ་ལ་ཆོག་པ་མེད་ཅིང་མི་སྐྱོ་བ་ཉིད་དགའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཁོ་ནའི་ཆོས་ལ་རྟེན་པའི་ནན་ཏན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལམ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པའི་ནན་ཏན་བྱེད་པ་ལ་སེམས་ སྤྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་དེའི་ཡོན་ཏན་ལ་དད་པའི་སྒོ་ནས་དགའ་བ་སྐྱེ་བ་ནི་དགའ་བའོ། །དེའི་ཡོན་ཏན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་སེམས་དང་བར་གྱུར་པ་ནི་དད་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་དགའ་བའམ་ཚིམ་པར་གྱུར་ པ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའོ།།བདག་གི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་ཤིང་ཆོས་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བས་སེམས་གཟེངས་མཐོ་བའམ། སྤྲོ་བ་སྐྱེས་པ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྟེ། རྣམ་པ་དེ་བཞི་ལྟ་བུས་ཆོས་ལ་དགའ་བ་ནི་མོས་པའོ། །ཁོང་ཁྲོ་བ་ མེད་པའི་བློ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་སྟེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དགའ་བར་དམིགས་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཚོལ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་འདུན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚོལ་ཞིང་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་འདུན་པ་ཡང་དགའ་བ་ཡིན་ལ།དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དེ་མི་འདོར་བ་ཡང་དགའ་བ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་ཤིང་རྣམ་པར་གྲོལ་ བ་དང་།ཉི་ཚེ་བའི་ཐེག་པ་ལས་བསལ་ཏེ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དད་པས་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ལ་སེམས་མི་སྐྱེ་བར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སེམས་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེར་སྣ་མེད་པས་མ་ཞུམ་པར་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེར་སྣའི་དབང་གིས་དངོས་པོ་གཏོང་བར་མི་ནུས་པའམ། ཅུང་ཟད་གཏོང་གི་ཐམས་ཅད་མི་གཏོང་བ་ནི་ཞུམ་པར་སེམས་བསྐྱེད་པ་སྟེ། དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་སེར་སྣ་མེད་པས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཏོང་བའི་ཕྱིར་མ་ཞུམ་པར་སེམས་བསྐྱེད་པའོ། །སློང་བ་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་ནས ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལྟར་མ་ཞུམ་པའི་སེམས་ཀྱིས་སློང་བ་པོའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོའི་སྦྱིན་པ་བྱིན་ནས་བདག་དང་སློང་བ་པོ་དང་།སྦྱིན་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་གཏོང་བའི་རང་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ནི་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྦྱངས་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་སྦྱིན་པ་ལ་ མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་དད་པ་ནི་གང་ཟག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་སེམས་དང་བའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་འཛིན་ཅིང་བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞིག་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་ བ་རྣམས་སོ།།དེ་དག་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་ཕྱིས་མི་གཏོང་བ་ནི་རྗེས་སུ་འཛིན་པའོ། །དགེ་བའི་གནས་སུ་བཀོད་ཅིང་ཕན་བཏགས་པ་ནི་བྱམས་པའོ། །རང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བདག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལེགས་པར་ བསྲུངས་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུས་ངན་སོང་གསུམ་དུ་མི་སྐྱེ་བས་ན་ངན་འགྲོའི་འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཤིན་ཏུ་འདའ་བས་དབུགས་འབྱིན་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་ དག་པར་བྱེད་པས་དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྔོ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

就像水波荡漾一样，喜悦更加增长，心中的欢喜不断增上，这就是随喜。所谓'喜爱并信仰如来身'，意思是喜爱并信仰获得如来三身，这是其含义。因此，善于寻求相好庄严之饰，即是善巧获得这些方便的意思。
所谓'听闻善法而不厌'，如来十二部经典从始至终都是善法，对于听闻这些法而无有满足且不生厌倦即是欢喜，这是其含义。所谓'精进依止真实法'，是为了证悟法界真实义而修行道等的精进，心生欢喜的意思。
对三宝及其功德以信心而生起欢喜是喜。如实了知其功德而心生清净是信。缘于法界而生起欢喜或满足是极喜。由通达自性而生起的殊胜欢喜使心生起自信或欢悦是妙喜。以这四种方式对法生起欢喜是胜解。
所谓'无嗔恨心'，即是对众生无瞋恚心，意思是对众生恒常相续不断地生起欢喜心。'极其希求佛法'等，是说对佛陀的力、无畏等功德法的寻求和获得的希求也是欢喜，同样，对修习功德法的希求不舍弃也是欢喜。
对佛陀广大法生起信解和解脱，超越小乘而发心，意思是由于对佛法地道和波罗蜜多的信心，不发小乘心而发大乘心。'无悭吝而发无畏心'，由于悭吝而不能布施或只能少许布施而不能全部布施是怯弱发心，具足欢喜者因无悭吝而能布施一切，故发无畏心。
'对乞者布施后'，以如是无畏心对乞讨者布施外内诸物后，观见自己、乞者和布施三者皆是布施自性，是三轮清净，因此称为极喜布施。对持戒者生信是对持戒之人心生清净。
'对破戒者摄受与慈爱'，破坏戒律的人是破戒者。使他们以后不再造作不善法是摄受。安置于善处并予以利益是慈爱。'以自戒清净'等，由于善护自戒而无戒律过失，因此不会投生三恶趣，故能超越一切恶趣怖畏而得安慰。
'回向如来戒'，由于使自己的戒律清净，为了获得佛陀的戒律而作回向，这是其含义。

།སྡིག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བས་ན་བརྟན་པའོ། །ངོར་རུས་དང་རིགས་སྨོས་པའི་ཚིག་སྨྲ་བ་ནི་ནང་དུ་བརྗོད་པའོ། །ལྐོག་ནས་སྨྲ་བ་ནི་ངན་དུ་སྨྲ་བ་སྟེ། དེ་ དག་སྨྲས་ཀྱང་སེམས་མི་འཁྲུགས་པ་ནི་བཟོད་པའོ།།ལན་དུ་ཚིག་ངན་པ་མི་སྨྲ་བ་ནི་ངེས་པའོ། །བསམ་པ་དག་པ་ནི་ཁེ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའོ། །སེམས་ལ་བརླངས་པ་མེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་བརྡེག་པ་དང་གསད་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་མེད་པའོ། །གྱ་གྱུ་མེད་ པ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་བྱ་བའི་ཐབས་མི་ཚོལ་ཞིང་ཕྱི་རོལ་དགའ་བར་འདྲ་བར་སྟོན་ཀྱང་ནང་དུ་མི་དགའ་བར་གནས་པའི་སེམས་མེད་པའོ།།ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་ཡོན་དུ་བལྟ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་ལྟ་བའམ། ཡང་ན་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་ པའི་ཆོས་ཀུན་ཀྱང་དགེ་བའི་བསམ་པས་ཕན་ཡོན་དུ་མཐོང་གིས།འཁྲུག་པའི་གནས་སུ་མི་ལྟ་བ་སྟེ། འཁྲུག་པའི་གནས་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ཡང་རང་གི་བསམ་པ་ལས་གྱུར་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱོན་མེད་པར་ལྟ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཉེས་པ་བྱ་བར་མི་སེམས་པའོ། །ཡང་ དག་པར་དགའ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དྲུག་པོ་སྟོན་པ་དང་ཆགས་པ་དང་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པའི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་བྱམས་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ལྡན་པ་དང་།བྱམས་པའི་ངག་གི་ལས་དང་། བྱམས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཆོས་དང་ལྡན་ཞིང་ཆོས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་རྙེད་པ་ལྷུང་བཟེད་དུ་བླུགས་ཤིང་། ལྷུང་བཟེད་དུ་ཆུད་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐུན་མོང་དུ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཅིང་ཟས་མི་སྲི་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་མཐུན་པར་ཞུགས་པ་དང་། ལྟ་བ་མཐུན་པར་ཞུགས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་འགྱུར་བ། སྡུག་པར་བྱེད་པ། བླ་མར་བྱེད་པ་རྩོད་པ་མེད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་དྲུག་པོ་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་སྟོན་པ་ལྟར་ཕངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ནི་ལམ སྟོན་པ་མིག་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས།ཕངས་པ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡང་གཅེས་པར་འཛིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་རྣམས་བདག་བཞིན་དུ་ཕངས་པར་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་ལ་བདག་ཕངས་པ་བཞིན་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་ ཡང་ཕངས་པར་འཛིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་སྲོག་བཞིན་དུ་ཕངས་པར་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་སྲོག་ནི་ལུས་གནས་པའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་གཅེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡང་གཅེས་སུ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།བླ་མ་རྣམས་ལ་ཕ་མ་བཞིན་དུ་ཕངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་པས་ན་རྒན་ཞིང་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ནི་བླ་མ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཕ་མ་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་སྟོན་པ་བསྐྱེད་པ། གསོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་གཅེས་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ལ་ཡང་གཅེས་སུ་འཛིན་པའོ་། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བུ་བཞིན་དུ་ཕངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བུ་གཅིག་པ་གཅེས་ཤིང་ཕོངས་པས་མི་བདེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། བདེ་བ་ལ་འཇོག་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་མི་བདེ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་བདེ་བ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པའོ། །མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་བཞིན་དུ་ཕངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་དུ་བདེན་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་བཤད་ནས།སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་ཐམས་ཅད་ལས་བཏོན་པ་བཞིན་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀྱང་ཆོས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ ལས་འདོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ནན་ཏན་རྣམས་ལ་ཡན་ལག་གི་དམ་པ་མགོ་བོ་བཞིན་དུ་ཕངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡན་ལག་གི་དམ་པ་མགོ་ཡིན་པ་བཞིན་ནན་ཏན་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལའང་གཅེས་སུ་ འཛིན་པའོ།

由于不被罪恶法所控制故为坚固。对着面说出种姓和家族的言语是当面所说。背后所说是恶语，虽说这些心不动摇是忍辱。
不以恶语回应是决定。清净意乐是对利养和恭敬无贪著。心无暴戾是对众生无打击和杀害之心。
无谄诈是不寻求损害众生的方法，虽外表示现欢喜，内心却不喜的心态也无有。视一切为利益是视一切众生为有益，或者对所见所闻等一切法也以善心视为利益，不视为争执之处，因为知道即便显现为争执之处也是由自己的心所致。
视为无过失是对众生不思维过错。关于随顺能正生欢喜之法，具足对说法者、有贪者和清净梵行的智者们慈爱身业、慈爱语业、慈爱意业，以及如法获得的利养放入钵中，已放入钵中者也共同受用而不吝啬饮食，戒律相应，见解相应，随顺此六种能正生欢喜、可爱、尊重、无诤之法。
所谓视菩萨如师尊般珍重，即如同视导师佛世尊为示道者、施眼者般珍重，对菩萨们也珍视，此为其义。所谓视诸法如自身般珍重，即如同珍视自身般珍视十二部经，此为其义。
所谓视如来如生命般珍重，即如同生命是身体存在的主要因素而珍重般，对如来也珍重，此为其义。所谓视上师如父母般珍重，即年长于己且具德之人为上师，如同父母是阎浮提的示现者、养育者而珍重般，对他们也珍重。
所谓视众生如子女般珍重，即如同珍爱独子，不令其痛苦而安置于安乐中般，也令众生不受痛苦而安置于安乐中。所谓视亲教师和轨范师如佛般珍重，即如同佛陀在世间宣说四谛等，从一切苦处解救出来般，亲教师和轨范师也通过说法从一切痛苦中解救。
所谓视精进如身体最胜支分头部般珍重，即如同头部是身体支分中最殊胜般，对以精进所修持的圣道等法也珍重。

།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་རྐང་ལག་བཞིན་དུ་ཕངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྐང་ལག་མེད་ན་གང་དུ་ཡང་མི་ཕྱིན་པས་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་གནས་སུ་འདོང་བ་རྣམས་ལ་རྐང་ལག་གཅེས་པ་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་འདོད་པ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་མེད་ན་མི་ ཕྱིན་པས་རྐང་ལག་དང་འདྲ་བས་གཅེས་སུ་འཛིན་པའོ།།ཆོས་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་རིན་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་བཞིན་དུ་ཕངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གསེར་དང་དངུལ་ལ་སོགས་པ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་པ་ཕངས་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ ཕངས་པར་འཛིན་པའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་བཞིན་དུ་ཕངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུས་རེ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པས་གཅེས་པ་བཞིན་དུ་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྗེས་སུ་བསྟན་པ་རྣམས་ལ་དགའ་བའི་རྩེད་མོ་བཞིན་དུ་ཕངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཅན་དག་ལ་དགའ་བའི་རྩེད་མོ་རོལ་མོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་གཅེས་པ་བཞིན་དུ་རྣལ་ འབྱོར་པ་ཉོན་མོངས་པ་འདུལ་བ་ལ་ཞུགས་པ་དག་ལ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་གང་གིས་རང་དབང་མེད་པར་གྱུར་པ་དེའི་གཉེན་པོ་མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པས་ཅི་དགར་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དེ་དག་ལ་གཅེས་སུ་འཛིན་པའོ།།ཆོག་ཤེས་པ་ རྣམས་ལ་ནད་མེད་པ་བཞིན་དུ་ཕངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ནད་མེད་པ་གཅེས་པ་ལྟར་ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པས་ཆོག་ཤེས་པ་ལ་ཡང་གཅེས་སུ་འཛིན་ཏེ།ཆོག་མི་ཤེས་པའི་དབང་གིས་ནི་ཚོལ་བ་དང་སྲུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚེ་ལུས་དང་སེམས་ལ་མི་བདེ་བ་ ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་བཙལ་བ་རྣམས་ལ་སྨན་བཞིན་དུ་ཕངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨན་གྱིས་ནད་སེལ་བ་བཞིན་ཆོས་བཙལ་བས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་སེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐུལ་ཞིང་དྲན་པ་རྣམས་ལ་སྨན་པ་བཞིན་དུ་ཕོངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨན་པ་ནད་མེད་ པར་གྱུར་པའི་ཐབས་དང་།སྨན་སྟོན་པ་བཞིན་དུ་སྐུལ་ཞིང་དྲན་པར་བྱེད་པས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་སེལ་བས་སྟོན་པས་ཕངས་པའོ། །དགའ་བ་ཆེན་པོ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའི་དོན་བསྡུ་ཞིང་དེའི་རང་བཞིན་མདོར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་པོ་ མ་གོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དབང་པོ་ཐམས་ཅད་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་དང་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། །དབང་པོ་མ་གོད་པ་ནི་དབང་པོ་དེ་རྣམས་མ་ཉམས་ཤིང་མ་གོད་པ་སྟེ། དེ་ནི་དགའ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་ཕྱིར་ཞི་བའི་རྣམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་མ་ཞི་ཞིང་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུའི་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་མ་བྱུང་མ་སྐྱེས་པར་རྟོགས་པས་དེ་ལ་མ་གཡེངས་པའི་ཕྱིར་ཞི་བའི་རྣམ་པ་སྟེ།ཞི་བའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་རྒོད་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་རྒོད་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་མེད་པས་ན་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་རྣམ་པའོ།།ཁེངས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་རྣམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མ་སྤངས་པ་ནི་ཁེངས་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཁེངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། ། དེ་བས་ན་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དག་པའི་རྣམ་པའམ། ཉོན་མོངས་པ་དུལ་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པར་མི་གཡེངས་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དགའ་བའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་གཡེངས་པ་ལས་དབང་པོ་འཁྲུག་པར་འགྱུར་གྱི། སེམས་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་གཡེང་སྟེ་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་གྱུར་པ་ལས་ཞི་ཞིང་དགའ་བར་འགྱུར་བས་ན་དབང་པོ་དགའ་བའི་རྣམ་པའོ། །མི་ཉམས་པའི་ཕྱིར་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྟུལ་ཞུགས་གང་བླངས་པ་དེ་མ་ཞིག་མ་ཉམས རང་བཞིན་གཞན་དུ་མ་གྱུར་པས་ན་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ།

'如同手足般珍视波罗蜜多'是指如同没有手足就无法到达任何地方，想要前往涅槃的人若无六波罗蜜多也无法前往，因此如同手足般珍视。
'如同一切珍宝般珍视说法者'是指如同珍视金银等各种珍宝一样，因为说法者宣说珍贵的佛法，所以珍视他们。
'如同如意宝般珍视一切佛法'是指如同如意宝能圆满所有愿望而珍贵一样，因为佛陀的力、无畏等一切佛法也能圆满一切愿望。
'如同喜乐游戏般珍视教导'是指如同贪欲者珍视各种喜乐游戏音乐一样，对于修行者调伏烦恼时，也珍视以不净观等对治烦恼的教导，因为能随意断除烦恼。
'如同无病般珍视知足'是指如同珍视无病一样珍视对钵盂、法衣等知足，因为不知足会在寻求和守护等时给身心带来一切不适。
'如同药物般珍视求法'是指如同药物能除病一样，求法也能除烦恼病。
'如同医生般珍视劝勉提醒'是指如同医生指示无病的方法和药物一样，劝勉提醒也能除烦恼病，故而珍视教导。
为了总结广说大欢喜的含义并略说其本质，所以说'于一切根不狂乱'等。一切根是指信等五根和眼等诸根。'根不狂乱'是指这些根不损坏不狂乱，这就是大欢喜。
'为证悟智慧故是寂静相'是指由于了知能使诸根不寂静而生贪的诸法本来不生不起，故不散乱而成寂静相，即寂静本性之义。
'因不狂故是极寂静相'是指如前所说无有可狂之境，故是极寂静相。
'因无慢故是善调相'中，未断烦恼是慢，非未断烦恼即无慢。因此是善调相，即清净相或调伏相的意思。
'因不散乱故是诸根喜悦相'是指心散乱则诸根混乱，心不散于境等而入定则寂静欢喜，故是诸根喜悦相。
'因不退失故是律仪相'是指菩萨所受持的律仪不破不退、本性不变，故称律仪相。

།འདོད་པའི་ཕྱིར་ངེས་པའི་རྣམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་འདོད་པས་འགྱུར་བས་ན་ངེས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། ཡིད་དུ་འོང་བའི་རྣམ་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བཀའ་བློ་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཐོས་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བསྒོ་བ་བཞིན་ཉན་དུ་བཏུབ་པ་ནི་བཀའ་བློ་བདེ་བ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཐོས་པའི་རྣམ་པའོ། །ཐོས་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བསྒོ་བ་བཞིན་དུ་ཉན་དུ་བཏུབ་པའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ ལས་སུ་རུང་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ཞི་བའི་རྣམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པ་སྤངས་པ་ནི་སེམས་ལས་སུ་རུང་བའི་རྣམ་པའོ། །དེ་བས་ན་ཉེ་བར་ཞི་བའི་རྣམ་པ་སྟེ། ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལས་ལེགས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་དགའ་བའི་ རྣམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དགེ་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་སྟེ།སེམས་མི་དགའ་བ་མེད་པའི་རྣམ་པའོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འགྱོད་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་འགྱོད་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། སྡིག་པའི་རྒྱུས་མ་འོངས་པ་ན་འདི་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ གདུང་བ་མེད་པའོ།།མ་གཡོས་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་གནས་པའི་རྣམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པས་མ་གཡོས་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་གནས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། བརྟེན་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་གནས་པའི་ཕྱིར་མ་གཡོས་པའི་རྣམ་པའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་དང་དངོས་པོ་ལ་མི་གནས་པས་མ་གཡོས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ།མཚན་མ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐུལ་བར་དཀའ་བས་བསྙེན་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་དང་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཐུལ་བར་དཀའ་བ་བསྙེན་ དཀའ་བའི་རྣམ་པ་སྟེ།དེ་དག་གིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་རྣམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་རྟོགས་ཤིང་ཐོབ་པའི་དངོས་པོ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བས་ན་དོན་གྱི་རྣམ་པའོ། །མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདེན་པའི་རྣམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་བདེན་པའི་རྣམ་པའོ།།དེ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ནའི་རྣམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒྲུབ་པའམ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ནའི་རྣམ་པའོ། །སྟོབས་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྲོ་བའི་རྣམ་པའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྤྲོ་བ་ཉིད་མཐུ་དང་ལྡན་ཏེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་ལ་སྟོབས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྟོབས་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྲོ་བའི་རྣམ་པ་སྟེ། སྤྲོ་བའི་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་བརྫི་བའི་ཕྱིར་སྟོབས་ཀྱི་རྣམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པའི་ སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ལ།མ་དད་པ་ལ་སོགས་པས་མི་བརྫི་བའི་ཕྱིར་སྟོབས་ཀྱི་རྣམ་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱ་ བ་ཚོལ་བས་མི་སྐྱོ་བའི་ཕྱིར།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པའོ། །དགའ་བ་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།མཉམ་པ་ཉིད་ལ་གནས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།བཏང་སྙོམས་མི་ཟད་པ་ཡང་དགའ་བ་མི་ཟད་པ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་ཚུལ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བསྟན་པའི་ཚུལ་དང་བཤད་པའི་ཚུལ་ལོ། །དེ་ལ་བསྟན་པའི་ཚུལ་ནི། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ།དུས་དང་དུས་མ་ཡིན་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་མན་ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བཤད་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ། །ཉོན་མོངས་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་པ་ནི་ཆགས་ པར་འགྱུར་བ་དང་།ཁྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་གཉི་ག་ལ་མཚུངས་པར་ལྟ་བའོ། །བདག་དང་གཞན་བསྲུང་བའི་བཏང་སྙོམས་ནི་བདག་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་འཁྲུག་ཅིང་གདུང་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་འཁྲུག་པར་མི་འགྱུར་བར་བཏང་སྙོམས་པའོ།

'为了欲求而确定的行相'是指具有欢喜的一切都是悦意且随欲而转，故为确定的行相，即是悦意的行相之义。
'为了听从教言而具有听闻的行相'是指如教所说而能听从即是听从教言，因此是听闻的行相。听闻的行相是指如教所说而能听从的自性之义。
'为了心堪能性而具有寂静的行相'是指远离怯弱和掉举即是心堪能性的行相。因此是寂静的行相，即是无有怯弱和掉举的自性之义。
'为了善作诸业而具有欢喜的行相'是指因作善业而具有的行相，即是心无不悦的行相。
'为了无过失而具有无悔的行相'是指因未作恶业而具有无悔的行相，即是无有因恶业而于未来会如此的忧虑。
'为了不动摇而具有极住的行相'是指因不为违品等所动摇而具有极住的行相，即是坚固的行相之义。
'为了无住而具有不动的行相'是指因不住于相和事物而具有不动的行相，即是不为诸相所转的自性之义。
'因难降伏而难亲近'是指难为魔和外道所降伏而具有难亲近的行相，即是不为彼等所胜之义。
'为了不失坏而具有义利的行相'是指所证悟获得的事物不会衰损，故为义利的行相。
'为了无错谬真如而具有真实的行相'是指随顺四圣谛，故为真实的行相。
'为了作彼而具有真实性的行相'中，'彼'字指真实性，因成办或证悟真实性，故为真实性的行相。
'为了力故而具有勇悦的行相'中，勇悦即具有力量而不为违品所损，称为力，如是因力故而具有勇悦的行相，即是具有勇悦力量的行相之义。
'为了不可摧而具有力的行相'是指信力等不为不信等所摧，故为力的行相。
'一切佛法'等，是指为求圆满力、无畏等一切佛法而不厌倦，故为圆满一切佛法的行相。
无尽欢喜已说毕。
为显示住于平等性，故说'具寿舍利子，复次'等。无尽舍也应如无尽欢喜等所说方式而了知。
此亦应知有二种方式：显示方式和解说方式。其中显示方式是从'其中菩萨舍有三种'开始直至'时与非时之舍'为止而显示。其后余下一切是以解说方式显示。
对烦恼的舍是对可生贪著和可生嗔恚的两种境界平等看待。
护自他的舍是使自己的相续不受扰动苦恼，也使他人的相续不受扰动的舍。

། དུས་དང་དུས་མ་ཡིན་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དུས་དང་སྣོད་དུ་སྦྱར་ལ། དུས་ཁ་ཅིག་ཏུ་སྣོད་ལ་ལ་ལ་ཆོས་མི་བཤད་ཅིང་མི་སྒྲུབ་པ་བཏང་སྙོམས་སུ་འདོར་བའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་རྒྱ ཆེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །བསྟི་སྟང་དུ་བྱས་པས་མ་ཐོས་པར་སེམས་པ་དང་། བསྟི་སྟང་དུ་མ་བྱས་པས་དམས་པར་སེམས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། བསྟི་སྟང་དུ་བྱས་ཀྱང་མ་ཐོས་ པར་མི་སེམས་ལ་བསྟི་སྟང་དུ་མ་བྱས་ཀྱང་དམས་པར་མི་སེམས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་པ་སྟེ།ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །རྙེད་པ་རློམ་སེམས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གོས་དང་ལྷུང་བཟེད་ལ་སོགས་པ་རྙེད་ཀྱང་རྙེད་དོ་ཞེས་རློམ་སེམས་མེད་ པའོ།།སྙན་པ་ནི་བདག་གི་ཡོན་ཏན་ནོ། །མི་སྙན་པ་ནི་སྐྱོན་བརྗོད་པའོ། །བསྔགས་པ་ལ་ཆོས་ཉིད་རབ་ཏུ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྔགས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་དངོས་སུ་བརྗོད་པའོ། །ཆོས་ཉིད་རབ་ཏུ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་མི་འགྱུར་བར་འདུག་ཅེས་བྱའོ། ། སྡུག་བསྔལ་དག་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོགས་པས་དེ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདེ་བ་དག་ལ་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་མི་གནས་ཏེ།མཐར་སྡུག་བསྔལ་དུ་འགྱུར་བར་རྟོགས་པའི་མཐུས་བདེ་བ་ལ་ཆགས་ཤིང་དྲེགས་པ་མེད་པའོ། །རྗེས་སུ་ཆགས་པ་འདོར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་ ནི་མཛའ་བ་དང་མི་མཛའ་བ་ལས་འབྱུང་ན།དེ་གཉི་ག་ལ་འདྲ་བར་སེམས་མཉམ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སེམས་བཏང་སྙོམས་པའོ། །བློ་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་གཉིས་ལ་བསྟོད་པ་དང་སྨད་པའི་བསམ་པ་ མེད་པ་དང་།བྱམས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བའི་བསམ་པ་མེད་པའོ། །གཉིས་སུ་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་པར་བྱས་པ་དང་ཉེས་པར་བྱས་པ་གཉིས་ལ་འདིས་ནི་ཕན་བཏགས་། འདིས་ནི་གནོད་པར་བྱས་སོ་ཞེས་ཐ་དད་པར་མི་སེམས་པའོ། །སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པར་ མི་ལྟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་དང་།ཆགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཡུལ་གཉིས་ལ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པར་མི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལེགས་པ་ཐོས་པ་དང་ཉེས་པར་ཐོས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་དང་། ལེགས་པར་སྨྲས་པ་དང་ཉེས་པར་སྨྲས་པ་ ཞེས་སྨོས་པ་གཉིས་ལ།ཐོས་པ་ནི་ཉིད་ནས་བརྒྱུད་དེ་སྤྱོས་ཤིང་བསྟོད་པ་ཐོས་པའོ། །སྨྲས་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་སྤྱོས་ཤིང་བསྟོད་པའོ། །མི་བརྗེད་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་བར་བྱེད་པ་གཉིས་དོན་གཅིག་སྟེ། དེ་གཉི་ག་ལ་ཡང་ཇི་སྙམ་དུ་འདོར་བའོ། །ཁ་གཅིག་ལས་བག་ལ་ ཉལ་མེད་ཅེས་འབྱུང་སྟེ།དེའི་དོན་ཀྱང་དགའ་བར་འཛིན་པ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རོ་མྱང་བའི་ཉེས་དམིགས་རྣམས་ལ་མཚུངས་པར་ཡོངས་སུ་འཇལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་མྱང་བའི་བདེ་བ་དང་། དེ་དང་བྲལ་བའི་ཚེ་ཉེས་དམིགས་མི་དམིགས་ མི་བདེ་བ་གཉི་ག་ལ་མཚུངས་པར་རྟོག་པའོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་འདྲ་བར་སེམས་པའོ། །ལུས་དང་སྲོག་ལ་མི་ལྟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཕངས་སུ་བཟུང་ན་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་ བའི་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བས་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཕངས་པར་མི་འཛིན་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རབ་དང་འབྲིང་དང་ཐ་མ་རྣམས་ལ་འོད་ཟེར་མཉམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ལ་ཡང་རབ་འབྲིང་དུ་མི་ལྟ་བའི་འདྲ་བར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། བསྔགས་པ་དང་བསྔགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་སེམས་མཉམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟོད་པ་དང་སྨད་པ་གཉི་ག་ལ་ཡང་དགའ་བ་དང་མི་དགའ་བར་འཛིན་པའོ། །བདེ་བ་དང་མི་བདེ་བ་རྣམས་ལ་རང་གི་སེམས་ཡོངས་སུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་སེམས་གཡོ་སྒྱུ་མེད་དེ དེ་དག་ལ་དྲང་པོར་སྨྲས་པ་དང་དྲང་པོར་མ་སྨྲས་པ་གཉི་ག་ལ་ཡང་དྲང་པོ་དང་བདེན་པར་སྨྲ་བར་འཛིན་པའོ།

菩萨对于时与非时保持平等心，应当观察时机与根器，有时对某些根器不说法也不修行而舍置平等。为了广说烦恼平等的特征，因此说'什么是对烦恼平等'等。
由于恭敬而认为未听闻，由于不恭敬而认为低劣，这是烦恼。虽然恭敬也不认为未听闻，虽然不恭敬也不认为低劣，这是对烦恼平等。其余诸法也同样适用。
'无所得傲慢'是指虽得法衣钵等也无所得之傲慢心。
'善名'是指自己的功德。'恶名'是指诽谤。关于'赞叹安住法性'，'赞叹'是指直接称赞功德。'安住法性'是指本性不变而住。
'观察诸苦之力'是指以智慧了知诸苦事物无实，因此无所动念之义。'观察诸乐无常与苦之力'是指了知乐本身变化无常，最终成苦，以此力量对乐无贪著与傲慢。
关于'舍弃贪著'等，贪著与嗔恨心是烦恼，这二者从亲近与不亲近而生。对这两者平等心是对烦恼平等心。
'心平等'是指对持戒者与破戒者二者无赞叹与诽谤之心，无慈爱与嗔恨之心。
'不二分'是指对善行与恶行二者不分别想'此人饶益我，彼人损害我'。
'不视可爱不可爱'是指对能生贪著与不能生贪著二境不视为可爱与不可爱之义。
所说'善闻与恶闻'和'善说与恶说'二者中，'闻'是指间接传闻赞扬。'说'是指当面赞扬。
'不忘失'与'随眠'二者义同，对这两者都舍弃分别。有些版本作'无随眠'，其义也是无喜好与记恨之意。
'平等衡量味著过患'是指对味著之乐与离其时之过患不乐二者平等观察。
'对一切众生心平等'是指对一切众生平等对待。
'不顾身命'是指若执著身命，因其缘故生贪嗔烦恼，故不执著身命之义。
'对上中下放等光明'是指对三乘众生也不视为上中下而平等看待之意。
'对赞不赞心平等'是指对赞叹与诽谤二者都不生欢喜与不欢喜。
'对乐不乐自心欢喜'是指自心无诡诈，对正直说与不正直说二者都持正直诚实而说。

།ཉོན་མོངས་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་པའི་དོན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལྟར་གང་བསྟི་སྟང་དུ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གང་བསྟི་སྟང་དུ་བྱེད་ཅིང་བསྟི་སྟང་དུ་བྱས་པས་ཀྱང་མཐོས་པར་མི་སེམས། གནོད་པར་བྱེད་ཅིང་གནོད་པར་བྱས་པ་ལ་ཡང་དམས་པར་མི་སེམས་ཏེ། བཏང་སྙོམས་པར་འཇོག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་ དང་གཞན་སྲུང་བའི་བཏང་སྙོམས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བདག་དང་གཞན་སྲུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཁོང་ཁྲོ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་མི་ཚོལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ལ་སོགས་པ་གཅད་ ཀྱང་གཞན་ལ་ཞེ་སྡང་ཡང་མི་སྐྱེ།མི་གཅད་པའི་ཐབས་ཚོལ་ཞིང་གསོལ་བ་ཡང་མི་འདེབས་ཏེ་། དེ་ལྟར་ཞེ་སྡང་མ་སྐྱེས་ཤིང་མི་གཅོད་པའི་ཐབས་མི་ཚོལ་བས་བདག་གི་སེམས་མ་འཁྲུགས་པས་བདག་སྲུང་བའོ། །ཁོང་ཁྲོ་མ་སྐྱེས་ཏེ་གཞན་གྱི་སེམས་མ་འཁྲུགས་ པ་ནི་གཞན་བསྲུང་བའོ།།ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ངག་གི་རྣམ་པར་འགྱུར་བའང་རིག་པར་བྱའོ། །མིག་གི་རྣམས་ཀྱང་རྨ་མི་ཕྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། མིག་ལ་སོགས་ པའི་དབང་པོ་རྣམས་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྨ་མི་ཕྱིན་ཞིང་ཉམས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་གིས་མི་ཚུགས་ཤིང་ཞེ་སྡང་གི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྨ་ཕྱུང་བ་ལ་རྨ་མི་འབྱིན། །ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཕས་གནོད་པར་བྱས་ཀྱང་སླར་གནོད་པ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཕན་པར་བྱེད་པ་དང་གནོད་པར་བྱེད་པ་ལ་མཉམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་འདོགས་པར་སེམས་པ་དང་། གནོད་པར་བྱ་བར་སེམས་པ་གཉིས་ལ་བྱམས་པར་བྱ་བ་དང་གནོད་པར་བྱ་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བཏང་སྙོམས་ནི་མཆོག་ཏུ་རྩོད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེས་པར་བྱས་ཤིང་མི་སྙན་པར་སྨྲས་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་སྟེ་། མི་རྩོད་པས་མཆོག་ཏུ་རྩོད་པ་མེད་པའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་རང་གི་སེམས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ལས་བྱུང་བར་ཡང་དག་པར རྟོགས་ཤིང་གཏན་ལ་འབེབས་པས་ཕྱི་རོལ་དུ་མི་འབྲང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་ན་རང་གི་སེམས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་སེམས་ཞེ་སྡང་གི་དབང་དུ་མི་གཏོང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་སྲུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ སེམས་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཏང་སྙོམས་ནི་བདག་ལ་རྟོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་བདག་གི་ལས་ལ་རྟོག་གི་གཞན་ལ་ཁོན་དུ་མི་འཛིན་པའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་དག་ལ་གནོད་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་བདག་གི་ལས་ལས་བྱུང་བར་རྟོགས་པས་སེམས་ཅན་གྱིས་མ་ཉེས་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱིས་གནོད་པར་བྱེད་པས་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པར་མི་བྱེད་པའོ།།བདག་དང་གཞན་བསྲུང་བའི་བཏང་སྙོམས་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཏང་ སྙོམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མཉམ་པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་ནི་བཏང་སྙོམས་ཡིན་པས་དེ་བས་ན་བཏང་སྙོམས་ནི་ མཉམ་པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་སོ།།ཡང་ན་མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་གཞག་པ་སྟེ། དེའི་གནས་སྐབས་ནི་བཏང་སྙོམས་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ལ་ཡང་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་ན་འདོད་སེམས་རྩེ་གཅིག་ པར་ནུས་པས་སོ།།དུས་དང་དུས་མ་ཡིན་པའི་བཏང་སྙོམས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དུས་དང་དུས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་དུ་བཏང་སྙོམས་ བྱ་བར་བཀའ་མི་སྩོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཏང་སྙོམས་པ་བཤད་པ་སྟེ།སྐབས་ཁ་ཅིག་ཏུ་དེ་ལྟར་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱར་མི་རུང་གི་།དུས་དང་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

为了简要宣说对烦恼保持平等心的意义，对尊者舍利子说'如是恭敬'等言。对于恭敬并被恭敬者不生高傲心，对于伤害并被伤害者也不生卑下心，保持平等心，这就是对烦恼的平等心。
为了宣说守护自他的平等心，所以说'其中菩萨们守护自他'等言。'不生嗔恨也不寻求'是说即使他人砍断肢体等，也不对他人生起嗔恨，也不寻求不被砍断的方法和祈求。如此不生嗔恨且不寻求不被砍断的方法，由于自心不乱而守护自己。不生嗔恨使他人心不乱即是守护他人。
'身体的变化'是指他人身体所作的过失的意思，同样也应了知语言的变化。'眼等诸根也不受伤'等，是指不为眼等诸根和色等境所转的意思。'不受伤且无损害'是指不为嗔恨所动且不为嗔恨所转的意思。'对伤害者不加伤害'是指即使他人加害也不报复的意思。
'对利益者和伤害者平等'是指对想要利益和想要伤害的两者都无慈爱和伤害之意。'平等心是最上无诤'是指对于造作过失和说不悦耳语言时无所谓，不争论故为最上无诤。'平等心是决定观察自心'是指正确了解并确定一切法从心所生，不随外境而转的意思。或者'决定观察自心'是指不让自心随嗔恨而转的意思。
'平等心是守护他人之心'是指不令他人心烦乱的意思。'平等心是观察自己'是指即使他人加害也观察自己的业，不对他人怀恨。'平等心是对其他众生无害'是指了解一切伤害都来自自己的业，知道众生无过失，因此虽然众生加害也不伤害众生。
为了简要宣说守护自他的平等心，所以说'平等心是菩萨等持的状态'。等持是指无贪无嗔。如此等持的状态即是平等心，因此平等心是等持的状态。或者等持是指禅定中一心安住，其状态即是平等心。为什么呢？因为对任何事物都无贪无嗔时才能一心专注。
为了宣说时与非时的平等心，所以说'其中菩萨的时与非时'等言。'诸佛世尊不令菩萨处处平等'是指上文所说的一切处平等，在某些场合不应如此平等，要结合时机。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲི་བའི་ཚིག་སྟེ། དུས་ ཐམས་ཅད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་ཏུ་མི་རུང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྟག་ཏུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དགེ་བའི་ཆོས་བཙལ་བ་ལ་བརྩོན་ཞིང་འབད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བདག་དང་གཞན་ གྱི་ཆོས་བཙལ་བ་ལ་འབད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དང་སྦྱར་ཏེ་ཁ་ཅིག་བཏང་སྙོམས་སུའང་འདོར། ཁ་ཅིག་ཏུ་བཙལ་ཞིང་འབད་པར་བྱ་ཞིང་བཏང་སྙོམས་སུ་མི་གཞག་གོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །སྣོད་མ་ཡིན་པ་དང་མཉན་པར་ མི་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་ལ་བཏང་སྙོམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ལ་བབ་པའི་སེམས་ཅན་ཏེ།ཆོས་ཟབ་མོ་བཤད་པའི་སྣོད་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་ཉན་པར་མི་འདོད་པ་ལ་མི་འཆད་པར་འཇོག་པ་སྟེ། སྐབས་འདིར་བཏང་སྙོམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བྱ་བར་གཞག་པ་ལ་བྱའོ། ། མ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན་ཡང་མི་དགའ་བའི་སེམས་མི་འབྱུང་བ་རྣམས་བཏང་སྙོམས་སུ་གཞག་པའོ། །སེམས་ཅན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཉན་ཐོས་སུ་རིགས་ངེས་པའི་གང་ཟག་དྲོད་དང་སྤྱི་བོ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ས་ལ་བཞུགས པའམ།མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྒྱུར་དུ་མི་བཏུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་གཞག་པའོ། །སྦྱིན་པའི་དུས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་བཏུལ་བའི་བཏང་སྙོམས་ནི་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་གཉིས་སྤྱད་པའི་སྒོ་ཐ་དད་པས་སྦྱིན་པ་སྤྱད་པའམ། སྦྱིན་ པའི་ཡོན་ཏན་བསྔགས་པའི་དུས་སུ་ཚུལ་ཁྲིམས་སྤྱོད་པའམ།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བསྔགས་པ་བཏང་སྙོམས་སུ་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་བར་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །གང་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་འཇུག་པ་མེད་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་མི་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བཏང་སྙོམས་པར་བསྟན་པར་ཟད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ངེས་པར་སྒྲུབ་དགོས་པ་ཀུན་ལ་འཇུག་ཅིང་བཏང་སྙོམས་སུ་མི་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།སྟོབས་ནི་ལེ་ལོས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པའོ། །མོས་ པ་ནི་དགེ་བར་སྤྱད་པ་ལ་དད་པའོ།།མཐུན་པ་ནི་བདུད་ལ་སོགས་པས་མི་ཚུགས་པའོ། །བརྩོན་པ་མི་འདོར་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྒྱུན་དུ་སྤྱོད་པ་མི་གཏོང་བའོ། །བཏང་སྙོམས་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།མངོན་སུམ་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཡང་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ནི་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་མི་ཟད་པ་ ཡང་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་སེམས་ཅན་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་མཐའ་མེད་དེ་མི་ཟད་པས་ལྷའི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱང་མི་ཟད་དོ།།འདིར་ཡང་བསྟན་པ་དང་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་བལྟ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། རྫུ་འཕྲུལ་བྱ་བ་ཤེས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ།།དེ་མན་ཆད་ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བཤད་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ། །མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། གཟུགས་མངོན་སུམ་པ་དང་ཚིག་མངོན་སུམ་པ་དང་། སེམས་མངོན་སུམ་པ་ དང་།བསགས་པ་མངོན་སུམ་པ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་པ་དང་། འབྱུང་བ་མངོན་སུམ་པར་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་མངོན་སུམ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ལྷའི་མིག་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གཟུགས་ མངོན་སུམ་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པ་དང་། གཟུགས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་དང་། མི་མཐུན་པའི་དྲི་མས་མ་གོས་པ་དང་། རྒྱུ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །དེ་ལ་གང་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལྷའི་མིག་ཅེས་བྱ་བ་ ནས་བརྩམས་ཏེ།ཆོས་འོད་གསལ་ཏེ་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པ་བསྟན་ཏོ།

如果问为什么的话，这是一个疑问句，意思是为什么在任何时候都不应该保持舍心呢？
菩萨应当经常为自己和他人寻求善法而精进努力，因为菩萨在任何时候都应当为自己和他人寻求法而努力。菩萨为了自他利益，有些应舍弃，有些应寻求并努力而不应舍弃，这是其含义。
对于非法器和不愿听闻的众生应当舍弃，是指时机未到的众生，对于不是甚深法的法器和不愿听闻法的人不为说法而舍置，在此处'舍'是指不做而放置。对于未得到等情况也不生起不欢喜心而保持舍心。
对于声闻乘的众生等，是指声闻种性决定的补特伽罗，安住在暖位、顶位等决定出离位，或已入见道者，这些人无法转向大乘，应当如是舍置。
布施时对持戒的舍心是指，由于布施和持戒二者修行门不同，在行布施或赞叹布施功德时，对持戒的修行或赞叹持戒功德保持舍心，这是其含义。同样也可应用于六波罗蜜。
对于必须行持的诸法不舍弃等，是说上面已经说明了对不应行持的诸法保持舍心，但对于大菩提之因——福德智慧二资粮等必须成就的一切都应行持而不应舍弃。
力是不被懈怠所胜。胜解是对善行有信心。随顺是不被魔等所动摇。不舍精进是不舍弃相续修持精进。不尽舍心已经解释完毕。
为了说明现前菩萨，'尊者舍利子，复次菩萨五神通亦不尽'等，安住于神通者称为现前菩萨。其不尽是因为所知事物——众生和诸法无边而不尽，故天眼等能知者也不尽。
此中也应以宣说和解释的方式来看：从'何为五'开始直至'神变智'为止是宣说方式。其后余下一切是解释方式。
现前菩萨有六种：色现前、语现前、心现前、积聚现前、平等性现前和生起现前。
其中为显示色现前，说'菩萨天眼为何'等。色现前也应知有四种：超胜世间和出世间、见一切色、不为违品垢所染、因清净。
其中从'一切天中天眼'开始直至'法明净'为止显示超胜世间和出世间一切。

།ལྷའི་མིག་དེས་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་གཟུགས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་བསྟན་ཏོ།།དེ་དག་གི་མིག་དེ་ནི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ལམ་ལ་མ་ཆགས་པར་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་དྲི་མས་མ་གོས་ པར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་མ་ཉམས་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་རྒྱུ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྔོས་པས་ལྷའི་མིག་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྒྱ་ཆེན་པོ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལྷའི་མིག་ནི་ཆེས་མཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འམ། ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་ ཆེན་པོ་སྤྱོད་པ་ལས་ཐོས་པའི་ལྷའི་མིག་ནི་ཆེས་མཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཆེས་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་ཀླུ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྷའི་མིག་པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྷའི་མིག་མཆོག་གོ། །འཕགས་ པ་དེ་དག་གི་ལྷའི་མིག་བས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷའི་མིག་མཆོག་པས་ན་དེ་ཉིད་ལས་བཟླ་བའི་ཕྱིར་ཆེས་མཆོག་ཅེས་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཆེས་མཆོག་ཅེ་ན། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཡང་འདས་པ་དང་།མ་འོངས་པ་དང་། དབང་པོས་ལྷག་པ་དང་། ཁམས་ཀྱིས་ལྷག་པ་ལ་སོགས་པ་གོང་མ་རྣམས་ཤེས་པར་མི་ནུས་ལ་ཅུང་ཟད་ཤེས་ཤིང་ཆད་ཡོད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚད་དང་མཐའ་ མེད་པའི་ཕྱིར་ཆེས་མཆོག་གོ།།དེ་ལ་མཆོག་ནི་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེས་དམ་པ་ནི་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེས་རབ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེས་ཕུལ་ནི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེས་གསལ་ བ་ནི་དྲི་མ་མེད་ཅིང་རབ་ཏུ་དང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཆེས་བཟང་བ་ནི་མ་སྨད་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པར་གཟུགས་ཀུན་མཐོང་བའི་མཐུ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེས་འོད་གསལ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་དྲི་མ་མེད་ པའི་མཐུ་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། གཟུགས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྷའི་མིག་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ལྷའི་མིག་དེས་ཞེས་བྱ་བའི་གོང་དུ་ བཤད་པ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལྷའི་མིག་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པར་གྱུར་པའི་ལྷའི་མིག་དེས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རགས་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེན་པོར་གཏོགས་ པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་སྟེ།གངས་རི་དང་རི་རབ་ལ་སོགས་པའོ། །ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱ་བས་ཆུང་ངུར་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་སྟེ། རྡུལ་དང་རྡུལ་ཕྲན་ལ་སོགས་པའོ། །བཟང་པོ་འམ་ཞེས་བྱ་བས་བཟང་པོ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་སྟེ། གང་འཕགས་པ་སློབ་པ་དང་མི་ སློབ་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སོ།།ངན་པའམ་ཞེས་བྱ་བས་ངན་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་སྟེ། གང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གཟུགས་རྣམས་སོ། །རྒྱང་རིང་པོ་འམ་ཞེས་བྱ་བས་རྒྱང་རིང་པོར་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་སྟེ། གང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མའི་ཕ་ རོལ་ན་གནས་པའོ།།ཐག་ཉེ་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་ཞེས་བྱ་བས་ཉེ་བ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་སྟེ། གང་ཐག་ཉེ་བ་ན་འདུག་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་དོ། །ཡང་ན་རགས་པ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྣམས་སོ། །ཕྲ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་རྣམས་སོ། ། ཡང་ན་རགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་གཟུགས་རྣམས་སོ། །ཕྲ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་གཟུགས་རྣམས་སོ། །ཡང་ན་རགས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་སོ།

从'天眼见十方世界界'开始，直到'皆悉圆满'为止，说明见一切色。从'彼等之眼见一切色'开始，直到'于道无著而行'为止，说明不为违品垢染。从'何以故'开始，直到'神通不退'为止，说明因清净。'菩萨从一切智性出'者，意为以回向获得一切智智故而得如是天眼。
'从广大出者之天眼最胜'者，意为从菩萨行波罗蜜多等广大或从道智广大行而得之天眼最胜。'最胜'者，比天龙等世间非圣者之天眼，声闻缘觉圣者之天眼为胜。比彼等圣者之天眼，菩萨之天眼更胜，故重言称为'最胜'。
何以最胜？世间者有漏，圣者声闻等出世间者之神通亦不能知过去、未来、根胜、界胜等上位，虽少知而有限，菩萨则不然，因无量无边故最胜。其中'胜'者因吉祥故。'最上'者因渐次殊胜故。'最'者因为一切之首故。'最超'者因遍一切色故。'最明'者因无垢极净故。
'最善'者因无诽无讥且顺涅槃故。'最具力'者因具无碍见一切色大力故。'最光明'者因具无垢智慧最胜力故。已说超胜世间出世间。
为说见一切色故，说'彼以天眼'等。'以天眼'者，意为以前说超越一切世间出世间天眼之天眼。'色相'者，即属于色之义。'粗'者，摄一切属大者，如雪山须弥等。'细'者，摄一切属小者，如尘微尘等。'妙'者，摄一切妙，即圣有学无学等之色。
'恶'者，摄一切恶，即凡夫之诸色。'远'者，摄一切属远者，即住于百千诸世界彼岸者。'及一切近'者，摄一切近，即一切近处之色。或者粗者是四大种。细者是四大种所造色。或者粗者是世间色。细者是出世间色。或者粗者是属欲界之色。

།ཕྲ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས སོ།།བཟང་པོ་ནི་བདེ་འགྲོ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་སོ། །ངན་པ་ནི་ངན་སོང་བ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་སོ། །ཡང་ན་བཟང་པོ་ནི་དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་ཏུ་ལྡན་པའོ། །ངན་པ་ནི་དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་ཏུ་མི་ལྡན་པའོ། །རྒྱང་རིང་པོ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་གཟུགས་སོ། །ཐག་ཉེ་བ་ ནི་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་སོ།།ཡང་ན་རྒྱང་རིང་པོ་ནི་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་སོ། །ཐག་ཉེ་བ་ནི་བདག་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་སོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་གཟུགས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དོ། །དེ་དག་གི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ དག་གི་ལྷའི་མིག་གིས་སོ།།རིག་ཅིང་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཐོང་བའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་འདས་པའི་གཟུགས་མཐོང་བ་ནི་རིག་པའོ། །ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་མཐོང་བ་ནི་སྣང་བའོ། །མ་འོངས་པའི་གཟུགས་མཐོང་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པའོ། །སྦོམ་པོ་ རྣམས་མཐོང་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་མཐོང་བའོ།།ཡང་ན་མོས་པའི་སྤྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དྲོད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་རིག་པའོ། །སྤྱི་བོའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་སྣང་བའོ། །བཟོད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་རྟོགས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཤིན་ཏུ་ རིག་པའོ།།མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཤིན་ཏུ་མཐོང་བའོ། །འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བ་དང་འཕོ་བ་གཉིས་ཀྱང་ཕུང་པོ་འདོར་ཞིང་ལེན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལེན་ཅིང་འདོར་བ་མིག་གི་ སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པས་ལྷའི་མིག་གིས་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་དག་གི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ལུས་དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་ཅི་སྤྱོད་པ་དེའི་རྒྱུ་བསྟུན་ཇི་སྤྱོད་སྤྱོད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཤེས་པ་ནི་ད་ལྟའི་ལུས་དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་ལས་ཅི་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཕྱིས་ཅིར་འགྱུར་བ་ཤེས་པའོ། །དབང་པོའི་རིག་པ་ཤེས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་གྱི་རིམ་པ་ཤེས་པ་སྟེ། ལས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུ་དང་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་འདི་དག་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ལྷའི་མིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་ཡོན་ཏན་བཀོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ས་གཞི་བཻ་ཌཱུཪྱའི་ཁ་དོག་དང་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་གི་ཕྲེང་བ་དང་བདུད་ རྩིའི་རྫིང་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའོ།།རང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པས་རང་གི་ཞིང་གི་ཡོན་ཏན་བཀོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཞིང་ གི་ཡོན་ཏན་མཐོང་ནས་བདག་ཀྱང་ནམ་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བའི་ཚེ་ཞིང་གི་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བདག་གི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཅི་བསགས་པ་རྣམས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཐུས་བསྔོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ མཐུས་བསྔོས་པས་ཇི་བཞིན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རམ་སྙམ་པ་ལ།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལ་གནས་པ་དེ་དག་གི་བསྔོ་བ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཅི་བསམས་པའམ། སྨོན་པ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པས་ཇི་ལྟར་ བསྔོས་པ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཆོ་ག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱ་བ་དང་མི་བྱ་བ་རྣམས་ནི་ཆོ་གའོ། །ཆོས་གོས་བགོ་བ་དང་། ལྷུང་བཟེད་བཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་ནི་སྤྱོད་པའོ། །ཆང་འཚོང་དང་སྨད་འཚོང་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་ཡུལ་ལྔར་མི་ འཇུག་པ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ།།ལྟུང་བ་དང་མི་ལྟུང་བ་མ་བརྗེད་པ་ནི་དྲན་པའོ། །ལྟུང་བ་དང་མི་ལྟུང་བ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་བཞིན་ནོ། །འགྲོ་བ་དང་འདུག་པ་དང་ཉལ་བ་དང་འཆག་པ་ལ་སོགས་པ་མཛེས་པ་ནི་སྤྱོད་ལམ་མོ། །གཙུག་ལག་ཁང་དང་རི་དང་བྲག་ཕུག་ལ་སོགས་པ་ནི་ གནས་སོ།

微细是属于色界的色法。善是善趣众生的色法。恶是恶趣众生的色法。或者善是具有形状和颜色的。恶是不具有形状和颜色的。远是过去和未来的色法。近是现在的色法。或者远是属于他人相续的色法。近是属于自己相续的色法。一切这些是上述所说的一切色法。彼等的是菩萨们的天眼。了知、显现等是见的异名词。或者见过去色法是了知。见现在色法是显现。见未来色法是通达。见粗大者是善见。
或者由胜解行定暖位因所生故是了知。由顶位因所生故是显现。由忍位因所生故是通达。由世第一法因所生故是善了知。由见道因所生故是善见。如实通达死亡和转生是指死亡和转生二者也是对蕴的舍取，由于取舍色蕴是眼的境界故应以天眼了知。
如实通达彼等业因是指通达那些众生以身语门所造作的因缘随顺所造作业而生的意思。了知业果是了知现在以身语门所造何业其果后来将成何。了知根性是了知眼等诸根和信等诸根利钝的次第，应知业因和果以及信等诸根这些由于是从色因所生故是天眼的境界。
佛土功德庄严是指佛土地基具有琉璃色和如意树行列及甘露池等。以自己清净戒律回向圆满自己刹土功德庄严所积累的福德智慧资粮是指见到诸佛世尊的刹土功德后，愿我将来成佛时也具有如是刹土功德，以戒律清净力回向我所积一切福德智慧资粮的意思。
对于以戒律力回向是否如愿成就的疑问，说道安住戒律功德者彼等回向将得圆满，意思是具足法性戒律者随所思维或发愿皆得成就故如其回向般得以圆满。关于仪轨等，应作不应作是仪轨。如法披袈裟、持钵等是行为。不入酒家、妓院等五处是行境。不忘失犯与不犯是正念。了知犯与不犯是正知。行走、坐、卧、经行等庄严是威仪。精舍、山、岩洞等是住处。

།མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པ་དང་། བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་མི་ཕྱེད་པ་ནི་མཐུའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མདོ་སྡེ་དང་འདུལ་བ་དང་ཆོས་མངོན་པ་ནི་ཆོས་སོ། །མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའོ། །མེ་ལོང་ ལྟ་བུའི་དང་།མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སོ་སོར་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དང་། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། །མཁས་པའི་ཚིག་རེ་རེ་དང་ཡང་སྦྱར་ཏེ། དོན་དང་ཆོས་དང་ཡེ་ཤེས་དང་། ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་རྟོན་པ་ནི་རྟེན་པ་ལ་མཁས་པའོ། །དོན་དང་ཚིག་མི་བརྗེད་པའི་ གཟུངས་དང་ལྡན་པ་ནི་གཟུངས་ལ་མཁས་པའོ།།འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་ཆོས་བཤད་ཀྱང་སྤོབས་པ་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་སྤོབས་པ་ལ་མཁས་པའོ། །རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་པོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་ནས་འཆི་འཕོ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ལ་འཇུག་པའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་མིག་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན ཏན་དེ་དག་མཐོང་ནས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ།།གཟུགས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་མ་གོས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་མིག་དེ་ནི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བས་ན་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་དག་གི་མིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་མིག་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་མིག་གོ། །ཅིས་ཀྱང་མ་བསྒྲིབས་མ་ཆོད་པར་ཉེ་བ་དང་རིང་བ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བས་ན་སྒྲིབ་པ་མེད་པའོ། །གཟུགས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་ ཆགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་ནི་གཟུགས་མཛེས་པ་རྣམས་འདོད་ཆགས་མི་སྐྱེ་བའོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་དང་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་དང་ཉོན་མོངས་པ་མངོན་སུམ་དུ་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་སོ་། །རང་ བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དྲི་མ་མེད་ཅིང་གཟུགས་གསལ་བར་མཐོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་རྟོན་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་བ་ ཐམས་ཅད་ལ་མི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གིས་གཟུགས་ཐམས་ཅད་མཐོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་གཟུགས་མཐོང་བའི་སྒོ་ནས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ལ་སོགས་པར་ཡང་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཐེ་ ཚོམ་མེད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་ལ་ཡིད་གཉིས་མེད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྒྲིབ་པར་གྱུར་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་ཀུན་ནས་མ་ལངས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གཅོད་པའམ། སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་བྱེད་ ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་བ་ལ་གསལ་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བར་བྱ་བ་ལ་གསལ་བར་མཐོང་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་པ་ཡིན་པས་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་མི་རྟོན་པ་ སྟེ།དེ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་ཆགས་མི་སྡང་། མ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གིས་མ་གོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་དག་གི་མིག་དེ་ནི་འཕགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ལ་ ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལས་འཕགས་པའི་དབང་པོ་ནི་དད་པ་དང་དྲན་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་སྟེ།དབང་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་མིག་དེས་སྣང་བ་མཆེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་རྟོག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འོད་ཟེར་མཉམ་པར་གཏོང་ བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་ལ་མཉམ་པར་ལྟ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེམས་ཀྱིས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་བྲལ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་བ་དང་བྲལ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

具有五种神通，不被魔和外道所动摇是威力。菩萨经藏、律藏和论藏是法。无住涅槃是解脱。如镜智、平等性智、妙观察智、成所作智是智慧。
与每一智者之语相应，依止义、法、智慧和了义经典是善巧依止。具有不忘义和词的总持是善巧总持。直至轮回终尽说法而辩才无尽是善巧辩才。分别自相和共相是智慧。通达一切法空性是智慧。
从兜率天宫示现死亡等是善巧方便之趣入。圆满成就这一切是说具有天眼的菩萨见到其他世界菩萨的这些功德后，自己也圆满成就这一切。见一切色已说完。
为了显示不被违品所染，所以说'他们的眼见一切色故无障'等。'他们的眼'是说具有天眼的那些菩萨的眼。由于无论如何都不被遮蔽阻碍而能见到远近等一切色故无障碍。
'于一切色无执著'是说虽见一切色但对美色不生贪欲。'解脱'是说断除一切烦恼习气、见解习气和显现的烦恼。'本性光明故'是说本性无垢且能清晰见色的特征之义。
'不住一切境'是说不执著一切色。'不生一切烦恼和习气'是说虽以眼见一切色，但不会因见色而生起贪嗔等烦恼，也不会形成烦恼习气等之义。
'无疑故'是说对真谛和三宝无有二心之义。'不从一切障碍法中生起'是说不造作欲贪等能成为障碍或间隔的法之因之义。
'获得一切法显现明了'是说获得清晰见到一切应见之法的意思。'依止智慧'是说因为依止智慧而不依止根的大种，因此说'非识所行境'。
'一切烦恼无贪无嗔无痴'是说不被贪嗔痴所染之义。'他们的眼于圣根决择分'中，圣根是指信根、念根等根，具有这些根的眼能观察明增等法之义。
'放射平等光明故'是说以大悲平等看待众生之义。'心离不善法故'是说远离贪著和嗔恨的意思。

།རང་བཞིན་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ མ་ཡིན་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་དང་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་དག་གི་མིག་དེ་ནི་བསམ་པ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་མ་བྲལ་བས་ན། སངས་རྒྱས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རང་བཞིན་ལས་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བས་ན་མ་ཆགས་པའོ། །དེ་དག་གི་མིག་དེ་ནི་དོན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་བདེན་པས་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ཤིང་ཆོས་ རྣམ་པར་དག་པ་ཤེས་པའི་ལམ་ལ་མ་ཆགས་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དོན་ལ་དམིགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱིས་།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ལ་དམིགས་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་ཐགས་ཐོགས་ མེད་པར་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་མ་གོས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ་།། །། རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་ལྷའི་མིག་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དེ་དག་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་དེ་དག་གི་ལྷའི་མིག་ཀྱང་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚིག་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་ དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།ཆོས་རྣམས་རིག་པ་ནི་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རིག་པའོ། །དོན་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མི་བྱེད་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་སྨྲ་ བ་ནི་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་ལས་སྐྱེད་སྐུར་བྱས་ཏེ།སྒྲོ་མི་འདོགས་པ་དང་སྐུར་བ་མི་བྱེད་པས་སོ། །མི་དགེ་བ་མི་བསྙིལ་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་ཐོབ་པར་ བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མོས་ཤིང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ།།སེམས་གོང་དུ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་ཤེས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྩོན་འགྲུས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པའོ། །བསམ་ གཏན་གྱི་ཡན་ལག་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་སྒོམ་པའི་ཐབས་སྟོན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་སྦྱིན་པའོ། །ལམ་ངན་པ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་སོ། །ལམ་སྟོན་པ་ནི་འཕགས་པའི་ ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་སྟོན་པའོ།།དམན་པ་ལ་མོས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྟོག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལས་བཅུ་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་རྟོག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཛུད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བྱང་ཆུབ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ལྷའི་མིག་མ་ཉམས་པ་ཟིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ལྷའི་མིག་མངོན་པར་ཤེས་པ་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།ཚིག་མངོན་སུམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷའི་རྣ་བ་མངོན་པར་ཤེས་པ་མི་ཟད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་མི་ཟད་པ་ཡང་རྣ་བ་དེས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་སྒྲ་ཟད་མི་ཤེས་པས་དེ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ལྷའི་རྣ་བ་ཡང་ཟད་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པའོ།

由于自性不是完全烦恼性的，这句话的意思是说，自性未与烦恼垢染相混杂。
他们的眼睛是未舍弃意乐的，这是说由于未离开获得一切智智的意乐，所以是从佛世尊的一切智性中生起的眼睛，这是其含义。
远离贪欲和嗔恨，是说远离贪欲故无贪。
他们的眼睛是以真实义行境所成就，于清净法智道中无贪行，这是说不是从颠倒义所缘而生，而是从无颠倒胜义谛所缘而生，故于了知清净法界时无碍而行，这是其含义。
已说完不为违品所染。
为显示因故，说'为何如此'等。菩萨们的天眼为何如上所说那样，这是其含义。
'彼等胜士住于大悲'等，由安住大悲之因所生，故彼等天眼亦具如上所说之功德，这是其含义。
其余词句也应如是配释。
了知诸法是了知一切所说之法。
通达甚深义是通达空性之相。
无过失是不造作罪恶不善法。
如所见闻而说法是不增不减如实而说所见所闻。
不作不善是因完全断除一切不善行为。
趣向菩提心要是说专一信解并修行以获得菩提心要，这是其含义。
心无所碍是说能了知其心之一切事物无余，这是其含义。
修习精进是说安住于精进。
开示禅定支分是说开示初禅、二禅等修习方法。
授予智慧眼是说授予通达诸法无颠倒的智慧眼。
入于邪道是指外道们。
开示道路是开示八支圣道。
信解下劣是指入于声闻、缘觉乘者。
思维广大佛法是说思维十力、十波罗蜜等，这是其含义。
引入一切智智是说安立于获得无分别相的一切智智，这是其词义。
为圆满菩提故是说为了自身获得无上菩提，故持守其因之天眼不失，这是其含义。
已说完天眼神通无尽。
为显示经文故，说'云何菩萨天耳神通无尽'等。其无尽是说因为天耳所缘之声无尽，故缘于彼之天耳亦无尽。

།ཡང་ན་འོག་ནས་དེའི་རྣ་བའི་ཁམས་དེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཚུལ་གྱི་ལྷའི་རྣ་བ་དེའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ལ་ཟད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྷའི་རྣ་བ་ཡང་མི་ཟད་པའོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་དགུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་ པར་དུ་གྱུར་པ་དང་།སྒྲ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་དང་། རྒྱུ་གང་ལས་བྱུང་བ་ཤེས་པ་དང་། འབྲས་བུ་གང་ལས་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་དང་། རྒྱུད་དང་འབྲས་བུ་མི་མཐུན་པ་ཤེས་པ་དང་། གཉིས་ཀའི་ཆ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། དུས་གསུམ་མ་འདྲེས་ པ་ཤེས་པ་དང་།ལས་དང་རྒྱུའོ། །ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཆེས་འོད་གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པ་བསྟན་ཏོ། །ལྷའི་རྣ་བ་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། སྒྲ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ ཐོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་སྒྲ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་བསྟན་ཏོ།།སེམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ལས་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་རྒྱུ་གང་ལས་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ། །ངག་ གི་ལས་དགེ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ།ལུང་དུ་མི་སྟོན་པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་གང་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ། །འདོད་ཆགས་བག་ལ་ཉལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ ཏེ།ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོགས་པ་མེད་པ་དེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་མི་མཐུན་པ་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ་། །དེ་དག་གི་ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེས་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ ཏེ།འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་སྒྲ་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་གཉི་གའི་ཆ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །སྒྲ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དུས་སུ་མ་འདྲེས་པ་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་པར་ ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ།སེམས་ཅན་གང་དག་ཆོས་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མི་ཐོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ལས་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་གི་རྣ་བའི་ཁམས་དེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ལྷའི་སྙན་དུ་བསྔོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ཡན་ཆད་ཀྱིས་རྒྱུ་བསྟན་ཏོ།།གོང་དུ་ལྷའི་མིག་གི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་དང་དོན་མཐུན་པའི་ཚིག་རྣམས་འདིར་མ་བཤད་དོ། །སེམས་ཀྱི་དམིགས་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མི་སྟོན་པ་གང་དག་གིས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ངག་གི་ལས་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ཚིག་རབ་ཏུ་སྨྲ་བ་དེའི་རྒྱུ་ནི་སེམས་ཀྱི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མི་སྟོན་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་གང་ལ་དམིགས་ནས་ངག་གི་ལས་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བ་ནི་སྒྲ་གང་བྱུང་བའི་རྒྱུ་རྣམས་ ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྒྱུ་གང་ལས་བྱུང་བ་ཤེས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ངག་གི་ལས་གང་དགེ་བའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གིས་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བ་དེ་དག་ཐོས་ནས་ཚིག་དེ་དག་སྨྲས་པའི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་ཅི་དང་ཅིར་འགྱུར་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ ལོག་པར་ཤེས་པའི་དོན་ཏོ།།འབྲས་བུ་གང་བྱུང་བ་ཡང་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འདོད་ཆགས་བག་ལ་ཉལ་བའི་ངག་གི་ལས་གང་སྡང་བ་དང་འབྱིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གསུམ་ལས་གཅིག་ནི་ཚིག་མངོན་པར་སྨྲ་བའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ ཡིན་པར་སྟོན།གཅིག་ནི་གྲོགས་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་འདོད་ཆགས་བག་ལ་ཉལ་ལ་སྡང་བས་འབྱིན་པ་ནི་ཚིག་འབྱུང་བའི་གཞི་འདོད་ཆགས་ལས་བླངས་ལ། འདོད་ཆགས་དངོས་སུ་མ་བྱུང་བར་བག་ལ་ཉལ་ཏེ་ཞེ་སྡང་དངོས་སུ་བྱུང་བས་ཚིག་ཏུ་སྨྲས་པས་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ།

或者如下所说的'其耳界即是极为清净的法界'等，天耳的自性即是法界的自性，因为法界是无尽的，所以天耳也是无尽的。这应当了知有九种相：超越一切世间和出世间的殊胜；缘取一切声音；了知从何因生起；了知从何果生起；了知因果不相顺；于二者皆无烦恼；了知三时不混杂；业和因。从'一切天'开始直至'最极光明'，显示超越世间和出世间的殊胜。从'以彼天耳'开始直至'听闻一切彼等声音'，显示缘取一切声音。从'心所缘'开始直至'如实了知一切业生起'，显示了知从何因生起。从'语业善因'开始直至'如实了知一切无记因所摄'，显示了知从何果生起。从'贪欲随眠'开始直至'以天耳神通智无碍如实了知'，显示了知因果不相顺。从'彼等天耳神通智于圣者'开始直至'于非圣者声获大悲'，显示于二者皆无烦恼。以'于一切声前际'等显示了知三时不混杂。从'彼等天耳神通智'开始直至'不闻法的众生则不闻'，显示业。从'彼等耳界即法界'开始直至'回向天耳'，显示因。
与上文天眼处所说相同意义的词句此处未说。'心所缘善、不善及无记，如实了知彼等众生一切语业生起'是说，彼等众生言语宣说的因是心的善、不善及无记法所缘，了知彼等心缘何法而发语业言说，即了知声音生起的诸因之义。已说了知从何因生起。
关于'语业善因所摄'等，是说听闻彼等众生所说言语后，如实无颠倒地了知说此等言语之因会产生何等果报之义。已说了知何果生起。关于'贪欲随眠语业及瞋恚出生'等，是说贪、瞋、痴三者中，一者是言语显现宣说的主要因，一者是助缘。其中贪欲随眠而瞋恚出生，是说言语生起的基础源于贪欲，但贪欲未实际生起而处于随眠状态，由瞋恚实际生起而说出言语，此即其义。其余诸项也同样类推。

།ངག་གི་ལས་གང་བསམ་པ་དག་ལ་སྦྱོར་བ་ཉམས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བསམ་པ་མ་ནོར་ལ་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བའི་སྦྱོར་བ་འཁྲུལ་ཞིང་ནོར་བ་དང་། ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བའི་སྦྱོར་བ་མ་ནོར་མ་འཁྲུལ་ལ། བསམ་པ་འཁྲུལ་ བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱའོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མི་མཐུན་པར་ཤེས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འཕགས་པའི་སྒྲ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་གསུངས་པ་དང་། ཆོས་འཆད་པའི་སྒྲའོ། ། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་སྒྲ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་སྙད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲ་འབྱིན་པའོ་། །འཕགས་པའི་སྒྲ་ལ་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་འཐོབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲ་ཐོས་ནས་ཆོས་བཤད་པའི་སྒྲ་འདིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ ཕན་བཏགས་སོ་ཞེས་སྒྲ་དེ་ལ་བདག་ཉིད་བྱམས་པ་ཆེན་པོའི་སེམས་བསྐྱེད་པའོ།།འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་སྒྲ་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སྨྲ་བའི་སྒྲ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་བསྐྱེད་པའི་ རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་སེམས་སྐྱེའོ།།གཉི་གའི་ཆ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སྒྲ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདས་པའི་སྒྲ་དང་མ་འོངས་པའི་སྒྲ་གང་ཡིན་པ་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པར་ཤེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ ཕྱི་མའི་བར་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཤེས་པ་དེས་སྒྲ་འདི་དག་ནི་འདས་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟར་དུས་གཉིས་ཀྱི་སྒྲ་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པར་ཤེས་ན། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ཀྱི་ཚིག་ཀྱང་ཤེས་པར་མངོན་པའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་མ་ གསུངས་ཏེ།དུས་གསུམ་འདྲེས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དྲན་པ་ནི་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་དང་དོན་མ་བརྗེད་པའོ། །ཤེས་བཞིན་ནི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པའོ། །དེ་གཉིས་མི་བརྗེད་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པར་བྱེད་པས་ན་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ གཉིས་ལ་མི་བརྗེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དྲན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པའི་ཆོས་དེ་དག་སེམས་ཅན་ལ་སྟོན་ཅིང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་མི་བརྗེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྙིང་པོ་དང་སྙིང་པོ་མ་ཡིན་པའི་ ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།དོན་དམ་པ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སྙིང་པོའི་ཆོས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྙིང་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་མི་བརྗེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་བཀོད་པས། སྙིང་པོ་དང་སྙིང་པོ་མ་ཡིན་ པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ཅན་དེ་དག་གིས་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།གང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སྒྲ་གང་དག་ཐོས་པ་དེ་དག་ཀྱང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱིས་དུས་དུས་སུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སྔོན་གཞན་ལས་དགེ་བའི་ སྒྲ་ཐོས་པ་དང་།མི་དགེ་བའི་སྒྲ་ཐོས་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སྒྲ་ཐོས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྨྲ་བར་བྱ་བའི་སྣོད་དང་དུས་སུ་སྦྱར་ཏེ་སྒྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྣོད་དང་སྦྱར་བ་ནི་གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཆོས་བཤད་པའི་སྣོད་ཡིན་ན་ནི་སྨྲའི་། མ་ཡིན་ན་ནི་མི་སྨྲའོ། །དུས་སུ་སྦྱར་ བ་ནི་ཆོས་བཤད་པའི་དུས་ལ་བབ་ན་ནི་སྨྲའི།དུས་ལ་མ་བབ་ན་ནི་མི་སྨྲའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གལ་ཏེ་འཁོར་གྱི་དུས་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་འོག་མ་རྣམས་ཀྱིས་གསལ་བར་བཤད་དེ། འཁོར་རྣམས་ཚོགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཆོས་བཤད་པའི་དུས་དང་སྐབས་སུ་ མ་བབ་ན་ཆོས་ཐོས་པ་རྣམས་ཀྱང་མི་སྟོན་པར་འཇོག་གོ།།ཆོས་བསྟན་པའི་དུས་ལ་བབ་ན་ནི་འཁོར་མང་པོ་མ་ཚོགས་ཀྱང་གདུལ་བྱ་འགའ་ཙམ་ལ་ཡང་ཆོས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དབང་གཅིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་ཉན་པ་གཅིག་པུ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་རུང་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།

关于'语业中凡是对于意乐的运用有所损减'等内容，是指意乐无误而言语表达有错乱偏差，或者言语表达无误无错乱而意乐有错乱等情况的如实了知。
因果不相符的了知已经解说完毕。
圣者之声是指声闻、独觉、菩萨以及如来所说的声音，以及说法的声音。
非圣者之声是指凡夫众生来去等种种世俗言说发出的声音。
对于圣者之声获得大慈是指听闻圣者们的声音后，想到'这说法之声利益了一切众生'而对此声音自己生起大慈心。
对于非圣者之声获得大悲是指凡夫众生的言说之声是从贪嗔等因而生，是产生种种痛苦的因，因此生起大悲心。
对二者都无烦恼已经解说完毕。
关于'一切声音的前际与后际'等内容，是指能分辨过去的声音和未来的声音，这就是所谓的能分辨前际与后际，以此了知能如实知道'这些声音是过去的言语'。
如此能分辨两个时间的声音，现在时的言语也能了知，因为显然的缘故经中未说。三时混杂已经解说完毕。
念是指对所闻法的文句和意义不忘失。
正知是指能分辨这些法的自相和共相特征。
由于这二者能使不忘失和分辨，所以称念和正知二者为不忘失法性。
'令众生忆念'是指将所闻之法教示众生，并使众生安住于不忘失法性中的意思。
关于'精要与非精要之法'等内容，宣说胜义谛的法是精要之法，一切世俗谛所说之法是非精要之法。由于安立众生于不忘失法性中，应当理解为'那些众生也能通达精要与非精要之法'。
对于所听闻的任何善、不善、无记之声，也都以念和正知适时宣说，是指那菩萨从他人处所闻善的声音、不善的声音以及无记的声音，也都要根据所说的对境和时机而说，这是其意义。
与对境相应是指如果那些众生是说法的法器就说，如果不是则不说。
与时机相应是指到了说法的时机就说，未到时机则不说。
其义即如下文'即便是眷属的时候'等文句所明确说明的，即使眷属已经聚集，如果不是说法的时机，即使是已经听闻的法也不宣说而搁置。
如果到了说法的时机，即使没有众多眷属聚集，对少数所化机也要说法，这是其意义。
'以一种力'是指即使只有一个听众也可以的意思。

།བདེན་པར་ལུང་བསྟན་པ་ཡང་གཞན་ལ་གནོད་ན་ལུང་མི་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོའི་སྒྲའི་སྒོ་ནས་ཐོས་ཏེ་ལུང་བསྟན་དུ་ཡོད་ཀྱང་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་ན་བདེན་ཞིང་ཐོག་ཏུ་བབ་ཀྱང་ལུང་མི་ སྟོན་ལ།སེམས་ཅན་ལ་ཕན་ན་མི་བདེན་ཞིང་ཐོག་ཏུ་མ་བབ་ཀྱང་ལུང་སྟོན་ཏེ། ཐབས་མཁས་པ་དང་། བདག་གི་སེམས་ལ་གཡོ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །སྒྲ་ཇི་ལྟ་བུ་ ཉན་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཉན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཆོས་གང་དང་སྒྲ་ཇི་ལྟ་བུ་ཉན་ཅིང་ཐོས་པར་འདོད་པའི་ཆོས་དེ་དང་སྒྲ་དེ་ལྟ་བུ་ཐོས་ཀྱི་སྒྲ་གང་དང་ཆོས་ཉན་པར་མི་འདོད་པའི་སྒྲ་དེ་དང་ཆོས་དེ་ནི་མི་ཐོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འཁོར་གང་ན་ཆོས་སྟོན་པ་ དེའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣ་བའི་གནས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཁོར་ན་ཆོས་ཉན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣ་བའི་དབང་པོས་ཆོས་ཐོས་ནས་གང་ལ་དད་ཅིང་མོས་པའམ།ཅི་དང་ཅིའི་སྣོད་དུ་འགྱུར་བ་ཤེས་ན་དེ་དག་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་སྟོན་ཏེ་། དེ་ལ་ སེམས་ཅན་གང་དག་ཆོས་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་ནི་དེའི་ཆོས་ཐོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྒྲ་ཕར་སྨྲ་བ་ལ་དབང་དུ་གྱུར་པ་སྟོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་འཁོར་གཅིག་གི་ནང་དུ་ཆོས་བཤད་པ་ལས། འཁོར་དེ་དག་གི་ནང་ན་གང་ཆོས་དེའི་སྣོད་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་པར་ནུས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཆོས་འཆད་ པའི་སྒྲ་དེ་དག་གྲག་པར་འགྱུར་གྱི།སྣོད་མ་ཡིན་ཞིང་ཕན་པར་མི་འགྱུར་བ་ལ་ནི་སྒྲ་ཡང་གྲག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་དག་ནི་རྣ་བའི་ཁམས་དེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བས་ ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ཅེས་བྱ་པའི་དོན་ཏོ།།དེ་དག་གི་རྣ་བའི་ཁམས་དེ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དམིགས་ཤིང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པ་བཞིན་དུ་དེའི་རྣ་བའི་ཁམས་ཀྱིས་ རང་བཞིན་ཡང་དག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་དག་གི་རྣ་བའི་ཁམས་དེ་བདག་གི་ཁམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་དང་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་མིང་གིས་སྨོས་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་བྲལ་བས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ གི་རྣ་བའི་ཁམས་དེ་སྒྲ་དང་ཡི་གེ་དང་ངེས་པའི་ཚིག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐོས་པ་ཤིན་ཏུ་བརྟགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་དང་ཡི་གེ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐོས་པས་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་སྒྲ་ནི་གདངས་སོ། །ཡི་གེ་ཨ་དང་ཀ་ལ་སོགས་པའོ། །ངེས་པའི་ཚིག་ནི་གཏན་ ལ་འབེབས་པའི་ཚིག་སྟེ་།ཐོགས་པ་དང་བཅས་པས་ན་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྐད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇུག་པས་ཆོས་སྟོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྒྲ་དང་སྐད་ལ་སོགས་པ་དང་མཐུན་པར་བྱས་ནས་ཆོས་སྟོན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐེག་པ་གཞན་མི་ཉན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ མི་ཉན་ཞིང་དེར་མི་བསྔོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལྷའི་རྣ་བ་མངོན་པར་ཤེས་པ་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སེམས་མངོན་སུམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མི་ཟད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སྔོན་གྱི་མཐའི་སེམས་ཤེས་པ་དང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅི་དང་ཅི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཤེས་པའོ།།ཕྱི་མའི་མཐའི་སེམས་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅི་དང་ཅི་ལྟ་བུར་འགྱུར་བ་ཤེས་པའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སེམས་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་ བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅི་དང་ཇི་ལྟ་བུར་ཤེས་པའོ།

关于'即使是真实的授记，如果对他人有害也不宣说'等内容：菩萨虽然通过善、不善等事物的声音而听闻并可以授记，但如果对众生有害，即使是真实且适时也不宣说；如果对众生有益，即使不真实且不适时也要宣说。由于方便善巧和自心无欺诈的缘故，为了不违背令清净众生成熟的目的，也不会成为妄语。
关于'想听什么样的声音'等内容：听法的众生们想听什么法、什么样的声音，就听闻那样的法和声音；不想听的声音和法则不会听到。
关于'在某众会中说法时，那些众生的耳识'等内容：在众会中听法的众生们以耳根听闻法后，知道他们信仰什么、倾向什么，或成为什么样的法器，就为他们宣说相应的法。对于能够理解法的众生，他们就能听到法，这是说明对声音的发出有自在力。菩萨在一个众会中说法时，对于其中能成为法器并能理解的人，说法的声音就会传到他们耳中；对于非法器且无益的人，声音就不会传到。
关于'他们的耳界是法界极清净'的内容：因为是从修习极清净法界而生，所以称为法界极清净。
关于'他们的耳界是智慧清净'的内容：因为是缘于一切智智清净而修习所生，所以如同无分别智慧清净一样，其耳界的自性也是清净的。
关于'他们的耳界是我界极清净'等内容：因为远离外道所执著的我、众生等名称所说的见解，所以称为清净。
关于'他们的耳界如实听闻声、字、确定语极为明了'的内容：因为不颠倒地听闻声音、文字等而通达它们的特征而生起。其中，声是音调，字是a、ka等，确定语是决定的语言，如'由于有障碍故称为色'等。
关于'随顺语言而说法'的内容：是指随顺各自的声音和语言等而说法。
关于'为不听闻其他乘故'的内容：是指不听闻声闻乘和独觉乘，也不回向于彼。
以上解说了天耳神通无尽。为了显示心通，因此说'此中，菩萨们的他心智神通无尽是什么'等。
关于'知晓前际心'的内容：是知道过去时期众生的心是什么样的。
关于'知晓后际心'的内容：是知道未来时期众生的心将会是什么样的。
关于'知晓现在心'的内容：是知道现在众生的心是什么样的。

།འདས་པའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ཤེས་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་འདས་པའི་སེམས་ཤེས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་སྔོན་འདས་པའི་ཐམས་ཅད་ཤེས་ཏེ། སྔོན་འདས་པའི་སེམས་དེ་དག་ལས་ད་ལྟར་དང་ཕྱི་མའི་སེམས་འབྱུང་བས་སྔོན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཞེས་བྱ་སྟེ་། དེ་ཤེས་པ་ནི་སེམས་ལ་འཇུག་པའོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན དེའི་སེམས་འདི་ནི་རྒྱ་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།སེམས་ཅན་འདིའི་སེམས་སྔོན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཤས་ཆེན་པོ་སྤྱོད་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་འམ། འབྲིང་པོ་སྤྱོད་སྤྱོད་པ་འམ། ཆུང་ངུར་སྤྱོད་པའི་རྒྱུས་ད་འདི་ལྟར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་རྣམས་ཤེས་པ་ལ་བྱའོ། ། སེམས་ཅན་འདིའི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་སྦྱིན་པའི་རྣམ་པའི་རྒྱུ་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་སྔོན་སྦྱིན་པ་སྤྱོད་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་དང་ལྡན་ཏེ། སྦྱིན་པའི་རང་བཞིན་ནི་ཤས་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ནམ། དེའི་ཤས ཆེ་བ་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །སེམས་ཅན་འདི་ནི་རྒྱུའི་སྟོབས་ཅན་ཏེ་དགེ་བའི་རྩ་བའི་རྒྱུའི་རྒྱུན་འདི་དག་ལྡན་ན་སེམས་ཅན་དེ་སྦྱོར་བའི་རྒྱུས་རིགས་དམའ་བར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ ཤེས་པ་སྟོན་ཏེ།སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཆེན་པོ་སྤྱད་པས་དགེ་བའི་རྩ་བའི་རྒྱུའི་རྒྱུན་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་ཡང་ཤེས། སེམས་ཅན་དེ་ཉིད་ལུས་དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་རིགས་ཆུང་ངུར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལས་ངན་པ་སྤྱད་པའི་རྒྱུས་རིགས་ཆུང་ངུར་སྐྱེས་པ་ཡང་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།མ་འོངས་པའི་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཕྱི་མའི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སེམས་ཅན་འདི་དག་ད་ལྟར་གྱི་སྦྱིན་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འདིའི་ཚུལ་ཁྲིམས་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]རྒྱུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མ་གྲགས་ཤིང་མི་མཐུན་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འགྱུར་བ་ཤེས་པ་བསྟན་ཏེ།ཡོད་ནི་སྦྱིན་པའི་རྒྱུས་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཡང་སྦྱིན་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ལས་སྦྱིན་པའི་ཚེ་ཡང་མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཤེས་པ་ལ་བྱའོ།།རྣམ་པ་གང་དག་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དེ་དག་ལས་འབྲས་བུ་གང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་སེམས་ལ་འཇུག་པ་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་དུ་ཆོས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་ཆོས་ཀྱི་སྣོད་ལ་ཆོས་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཇི་སྙེད་པ་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་ལ་ཡང་དེ་སྙེད་དེ།དེ་དག་ཤེས་ནས་ཆོས་བསྟན་པའང་དེ་སྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མདོར་ན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཟད་མི་ཤེས་པས་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ ཟད་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ།།དེའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་ཆོས་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གང་འདུལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་བསྟན་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་བསྟན་པ་དེས་ཐུལ་བར་གྱུར་ཏེ། དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་ སེམས་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སེམས་ཅན་འདིའི་སེམས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན། སེམས་ཅན་ འདིའི་སེམས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཞེས་ཤེས་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིར་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བར་ཤེས་པའོ།

为了广说知晓过去时的心，故说'以知晓过去心而入诸有情从往昔因所生之心'等。知晓一切有情过去之心，由于从彼等过去心生起现在与未来之心，故称为从往昔因所生之心，知晓彼即是入心。若问如何知晓？为此说'此有情之心是广大'等。
此有情过去行善与不善等大分之因，或行中等之因，或行小分之因，而成今如是，即是知晓心之诸因。'此有情诸根具足布施相之因'者，诸有情信等诸根具足往昔行布施之因，布施之自性是大分之义。相即是彼之自性或彼之大分，如是亦配下文持戒等。
'此有情是因力者，具足此等善根因之相续，彼有情以加行因而生于下劣种姓'者，显示知晓过去心之种种因相，知晓以往昔大善顺因而具足彼等善根因之相续，亦知晓彼有情以身语门造作生于小种姓之恶业因而生于小种姓之义。
为显示知晓未来其他有情之心，故说'于此，何为知晓未来他心'等。'此等有情现在布施之因，于未来时将成为此之持戒因'等，显示知晓从非共称不相顺之诸因果亦将成为因果，即知晓有以布施因于未来时亦将具足布施之类，于布施时亦有无畏施等持戒之自性，故将成为持戒因。
'何种相生起'者，即是从彼等因缘将生何果之义。'知晓入彼心，及成为法器几许，即为几许说法'者，即是应知他心及应为法器说法几许，于知心神通亦是几许，知晓彼等已说法亦是几许之义。总之，显示由于所知境无尽，故彼知他心亦无尽。
'有其果而说法'者，即为调伏何等有情而说法，彼等有情亦为彼说法所调伏，不成无义之义。
为显示知晓现在时有情之心，故说'于此，何为知晓现在他心'等。于'具贪心等'中，知晓此有情心是具贪，此有情心是离贪。'具烦恼与离烦恼'者，即是总的知晓具烦恼与离烦恼。

།བསྡུས་པ་དང་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རྩེ་གཅིག་ ཏུ་བསྡུས་པ་དང་།རྩེ་གཅིག་ཏུ་མ་བསྡུས་པས་ཏེ་གཡེངས་པ་ཤེས་པའོ། །བྱིང་བ་དང་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིད་དང་རྨུགས་པ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ནོན་པ་དང་མ་ནོན་པ་ཤེས་པའོ། །རྣམ་པར་ཞི་བ་དང་རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་ཐོབ་པ་དང་ཐོབ་པའོ། །ཆུང་ངུ་དང་ཡངས་པ་ དང་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་།ཚད་མེད་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆུང་ངུ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་བྱ་སྟེ། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་མེད་ཅིང་དམིགས་པ་ཆུང་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡངས་པ་དང་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་གཟུགས་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ ཀྱི་སེམས་ལས་བྱ་སྟེ།དེ་དག་གི་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚད་མེད་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ལ་བྱ་སྟེ། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ལ་ འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།རང་གི་སེམས་སྒྲིབ་པ་འམ་གཞན་གྱི་སེམས་བསྒྲིབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་སེམས་ལ་རབ་རིབ་དང་ཐོགས་པ་མེད་པས་བསྒྲིབ་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་གྱིས་སེམས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱང་གསལ་བར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་བསྒྲིབ་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་དེ་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་འམ། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྟངས་པ་འམ། ཡེ་ཤེས་ རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པས་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་རིག་པའི་ཕྱིར་བསྒྲིབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གོང་དུ་སྨོས་པ་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་འོག་མ་རྣམས་དང་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ་། དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་དུ་བལྟའོ་། །དྲི་མ་མེད་པ་ནི་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དང་མ་འདྲེས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།འོད་གསལ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ནི་སྡིག་པའི་ཆོས་དང་མ་འདྲེས་པས་སོ། །མི་བརླང་པ་ནི་ཞེ་སྡང་སྤངས་པའོ་། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་གང་གིས་ཀྱང་ཉོན་ མོངས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྙོག་པ་མེད་པ་ནི་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་བས་རིག་པ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་འདོད་ ཆགས་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་མང་པོ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གཅིག་ཏུ་རིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཇི་འདྲ་བ་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མི་ཟད་པ་བཤད་ ཟིན་ཏོ།། །།བསམ་པ་མངོན་སུམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་མི་ཟད་པ་ཡང་སྔོན་གྱི་དུས་འདི་ཚུན་ཆད་དྲན་ནོ་ཞེས་དྲན་པའི མཐའ་ཐུག་པ་མེད་པ་ནི་མི་ཟད་པའམ།ཡང་ན་བདག་གི་སྔོན་གནས་དྲན་པ་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔོན་གྱི་གནས་ཀྱང་དྲན་པས་སེམས་ཅན་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་སྔོན་གྱི་གནས་དྲན་པ་ཡང་མི་ཟད་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་དྲན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ ཀྱི་གནས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཀྱང་མི་ཟད་པ་བསྟན་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མཚན་མ་དང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པས་མི་ཟད་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཡང་དེ་དང་མཐུན་པའམ། དེའི་རང་བཞིན་རྟོག་པས་དེ་ལྟ་བུའི་དྲན་པ་ ཡང་མཐའ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པའོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གང་གིས་དྲན་པ་དང་། གང་དྲན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་དྲན་པ་དང་། དྲན་ནས་དོན་ཆེན་པོར་འགྱུར་པའོ།

所谓'专注和散乱'是指对于禅定一心专注和不能一心专注而散乱的了知。
所谓'沉没和执取'是指由昏睡、昏沉等压制心识和未被压制的了知。
寂静和不寂静是指未获得禅定和已获得禅定。
所谓'小、广、大和无量心'中，'小'是指欲界众生之心，因为没有禅定等广大意乐，所缘狭小的缘故。'广'和'大'是指色界众生之心，因为他们的意乐广大，具有初禅等广大所缘的缘故。'无量'是指无色界之心，因为趣入空无边处等无量等至的缘故。
'自心无障或他心无障'是指自己的心无迷乱和阻碍而不被遮蔽，也能清晰了知他人之心的意思。
'为何如此'是指为何不被遮蔽的意思。
关于'其心相续为智所知'等，菩萨了知他心的心相续具有智慧、由智慧引导或成为智慧自性，因此能了知他人之心而不被遮蔽，这与上文相连。
同样也要与下文的正念等相连。正念等如上所述。'无垢'是因为不与客尘杂染。'光明'是因为本性清净的自性。'无过'是因为不与罪业法相杂。'不粗暴'是断除嗔恚。'无烦恼'是因为任何烦恼法都不能使之烦恼。'无浊'是因为断除一切能障碍之法。'了知一切法'是因为现前通达一切所知事物。
'趣入心行'是指通达众生贪行等诸多行为的意思。
'了知心相续一味'是指了解三世众生相续如何、如何的意思。
他心智无尽已经解说完毕。
为了显示意乐现前，关于'何为菩萨宿命随念智现前神通'等作了宣说。其无尽也是忆念过去时间无有边际为无尽，或者不仅忆念自己的宿命，也忆念一切众生的宿命，因众生无尽故，忆念他们的宿命也无尽。
另一方面，由'此念为法界所加持'也显示无尽，因为清净法界超越一切相和事物而无尽，由其加持或通达其自性，如是忆念也无边际故无尽。
这应当了知四个方面：能忆念者、所忆念、如何忆念以及忆念后成就大义。

།དེ་དྲན་པ་དེས་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ ཀྱིས་ཚོགས་བསགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་གང་གིས་དྲན་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་དྲན་པ་དེས་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། བསྐལ་པ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་ཡང་དྲན་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་གང་དྲན་པ་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་མིང་ཆེ་གེ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ ཏེ།དེས་བདག་དང་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ནས་བཟུང་སྟེ། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ཇི་ལྟར་དྲན་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་བསྔོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་དོན་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་བསྟན་ ཏོ།།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེས་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དེས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། དྲན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་གནས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་གནས་ཏེ།དྲན་པ་དེའི་ཆོས་ཀྱི་གནས་དེའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་འམ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་རང་བཞིན་མཐུན་པའི་ཕྱིར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རབ་ཏུ་རིག་པས་ན། མི་གཡོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་དེས་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཤིན་ཏུ་རྟོག་པ་ན་འཁྲུལ་པ་འམ་འགྱུར་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡེ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་བ་བྱས་པས་ན་མི་རྒོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་ཤིང་དྲན་པར་བྱས་པའི་དངོས་པོ་ལ་རབ་ཏུ་བྱང་བར་གྱུར་པས་ན་འཕྱར་བ་དང་རྒོད་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཞི་ གནས་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པས་གཙེ་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ལེགས་པར་འདུག་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོག་ཅིང་དཔྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ལྷག་མཐོང་གིས་ཤིན་ཏུ་ཟིན་པས་ན། ནོར་བ་ མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ།ལྷག་མཐོང་ནི་ཤེས་རབ་ལ་བྱ་སྟེ། དྲན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མ་ནོར་བར་ཟིན་ཅིང་རྟོག་པས་ན་མ་འཁྲུལ་བའོ། །དྲན་ཞིང་མི་བརྗེད་པའི་ཆོས་ཅན་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྔོན་ཐོས་པའི་ཆོས་དང་དོན་རྣམས་མ་བརྗེད་པ་ནི་དྲན་པའོ། །ཕྱིས་བརྗེད་པར་མི་ འགྱུར་བ་ནི་མི་བརྗེད་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་དང་ལྡན་པས་སྔོན་གྱི་གནས་དྲན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དེ་དྲན་པར་བྱའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་དེས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཞན་ལ་རག་མ་ལུས་པས་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་ཕ་རོལ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཕྱིན་པའམ་མཆོག་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བྱ་སྟེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་གམ་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པའོ། །ཚེ་རབས་གཅིག་ཀྱང་དྲན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་གཅིག་ཀྱང་དྲན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་ ནི་གོ་སླ་བསམ་བཤད་དེ།གང་དྲན་པ་ཡང་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བདག་གི་མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཚེ་རབས་གང་དུ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་རེ་རེའི་མིང་ཡང་དྲན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཚེ་འདིའི་ཚེ་ན་ནི་མང་ཡང་འདི་ཞེས་བྱ་ཚེ་འདིའི་ཚེ་ན་ནི་མིང་འདི་ཞེས་བྱ་བ་དྲན་པའོ། །རིགས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཚེ་རབས་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེས་པས་ན་བདག་རིགས་བཞི་ལས་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དྲན་པའོ།།རུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་བཞི་ལས་ཀྱང་མཐོན་དམན་དུ་ཕྱེ་བ་ཤེས་པས་ཏེ་། ཚེ་རབས་དེ་དག་ན་བདག་གི་ཕའི་རུས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། མའི་རུས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།

从'由彼念故随念宿住'等开始，直至'由一切波罗蜜多积集资粮'为止，说明由何者而念。
从'由彼念故随念宿住'等开始，直至'亦能忆念百千俱胝那由他劫'为止，说明所念何事。
从'某某众生'等开始，直至'从过去际随念自他众生宿住'为止，说明如何忆念。
从'彼等善根'等开始，直至'回向一切智'为止，说明成就大义。
'彼'即是菩萨之意。'由彼'即是由随念宿住之意。
'彼念由法界住所加持'中，超越一切能取所取的法界即是一切佛法生起之因，故为法界住处。彼念由法界住处之因所生，或与法界自性相顺，故称加持。
'由正了知故不动'即是由彼念正确无倒地观察一切法时无有迷乱或变异之意。
'由善修习智故不狂'即是于所知所念之事极为熟练故无散乱狂躁之意。
'由善安住止故无扰'即是由善住于一心专注相之三摩地，故无与三摩地相违之颠倒分别等过患之意。
'由胜观善摄持故无误'中，胜观即是智慧，由智慧无误摄持观察所念之事故无迷乱。
'由具念不忘法故'中，不忘先前所闻之法义是为念。后不忘失是为不忘，具足如是之法故应忆念彼宿住随念神通。
'为善了知大乘故'即是由彼念通达大乘法故，由通达之因所生具足福德资粮之意。
'由无所依故积集智慧资粮'即是由三轮清净不依赖他人故积集智慧资粮。
'为趣一切彼岸故'中，'彼岸'即是究竟或最胜，为至一切波罗蜜多之究竟或最胜故积集一切波罗蜜多资粮。
'亦念一生'即是忆念一世之意。
其余易解故不说。所念已如前说。
'我名为此'等中，于每一世所生之时皆能忆念其名，如此世名为某，彼世名为某等。
'种姓为此'即是于彼等生中忆念自己生于四姓中何姓。
'族氏'即是于四姓中又分高下，于彼等生中忆念父族为某，母族为某等。

།ཁ་དོག་ ནི་འདི་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་དོག་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་།ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་། མཛེས་པ་དང་མི་མཛེས་པ་ཅི་འདྲ་བར་གྱུར་པ་དང་དྲན་པའོ། །ཁ་ཟས་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཟ་ཟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པ་དྲན་པ་སྟེ། ཚེ་རབས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་ཁ་ཟས་ཅི་དང་ཇི་ལྟ་བུ་ཟོས་པ་དྲན་པའོ། །ཚེའི་ཚད་ནི་འདི་ཙམ་ ཞིག་ཐུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་དྲན་པ་སྟེ།ཚེ་རབས་དེ་དག་ཏུ་ཚེའི་ཚད་ཇི་སྲིད་གནས་གནས་པ་ལས། ཚེ་ཟད་དེ་ནི་ལན་དུ་ཤི། ཡེ་འདྲོག་གིས་ནི་ལན་དུ་བསད་པ་དྲན་པའོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དར་བ་དང་རྒུད་པ་དྲན་པ་བསྟན་ཏེ། ཚེ་རབས་དེ་དང་དེ་ དག་ཏུ་དར་ཅིང་བདེ་བ་ལན་མང་དུ་མྱོང་བ་དང་།རྒུད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལན་མང་དུ་མྱོང་བ་སོ་སོར་དྲན་པའོ། །ཇི་ལྟར་བདག་གིས་དྲན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གཞན་གྱིས་ཡང་དྲན་པར་སྦྱར་རོ། །རྣམ་པ་དང་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པ་ནི་ཚེ་རབས་གཅིག་ནས་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ མང་པོ་དྲན་པའོ།།རྒྱུ་མཚན་ནི་དུས་དང་རུས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དྲན་པའོ། །ཡུལ་ཕྱོགས་ནི་བདག་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེས་ཞེས་དྲན་པའོ། །ཇི་ལྟར་དྲན་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སྔོན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དྲན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྔོན་ཅི་དང་ཅི་བསགས་པ་དྲན་ པའོ།།བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་རྒྱུ་ཡོད་པར་དྲན་ཞིང་ཤེས་ནས། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྔོ་བར་བྱེད་པའོ། །སྔོན་གྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་སྔོན་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བའམ་། འདུ་ བྱེད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་དེ་དག་དྲན་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྟོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུགས་ཀྱིས་དྲེགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མི་རྟག་པར་ཤེས་པས་བདག་ནི་གཟུགས་བཟང་པོ་མཛེས་པའོ་ སྙམ་པའི་རློམ་སེམས་མེད་པ་སྟེ།མཛེས་པ་དེ་ཡང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁ་དོག་གིས་དྲེགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བར་འདོད་པར་མི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།བསམས་བཞིན་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཤེས་བཞིན་དུ་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའོ། །སྔོན་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སྤྱོད་པས་ངོ་ཚ་ཞིང་འཇམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་པས། དེ་ལྟ་བུ་དག་གི་ ཕྱིར་སྔོན་སྡིག་པ་བྱས་པ་ནི་མི་རིགས་པ་བྱས་སོ་ཞེས་ངོ་ཚ་ཞིང་འཛེམ་པ་སྐྱེ་བའོ།།རྒྱས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོས་ནས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱ་ཆེན་པོར་བྱེད་པའོ། །དེས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་སྤངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཅི་ བསགས་པ་དང་།ཉན་ཐོས་སམ་རང་སངས་རྒྱས་སམ་ལྷ་འམ་མིར་སྐྱེ་བར་མི་བསྔོའི། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་རིགས་རྒྱུན་མི་ཆད་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྔོའོ། །འདིའི་དོན་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ། །སྔོན་གྱི་གནས་ རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།མཉམ་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་བྱ་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་། དེ་མི་ཟད་པ་ཡང་རྫུ་འཕྲུལ། མངོན་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡིད་ཆེས་ཤིང་སྨིན་པར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་མི་ཟད་པས་ན་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་དེ་ཡང་མི་ཟད་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་རྣམ་པར་དག་པས་བྱུང་བ་དང་། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྟོན་པ་དང་། དབང་དུ་བྱ་བ་དང་། ཐམས་ཅད གཟུགས་སུ་འཛུད་པ་དང་།གཞན་དུ་བྱ་བ་དང་། གཞན་གྱི་རྫུ་འཕྲུལ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའོ།

所谓'这样的颜色'是指忆念颜色悦意或不悦意，美丽或不美丽等各种状态。所谓'吃这样的食物'是指忆念饮食，即忆念在那些前世中吃过什么样的食物。
所谓'能活这么长的寿命'是指忆念寿行，即在那些前世中活了多长时间，有的是寿尽而死，有的是被暴力杀害。
所谓'经历苦乐'是指忆念兴衰，即在那些前世中多次经历兴盛安乐，多次经历衰败痛苦，分别忆念。如同我能忆念，其他众生也同样能忆念。
所谓'具有行相'中的行相是指能忆念从一世乃至多亿万劫。因缘是指忆念当时的种姓等。方位是指忆念'我从那里死后转生到某处'。已说明如何忆念。
所谓'忆念往昔因缘'是指忆念过去积累的种种善根。所谓'回向菩提'是指忆念并了知有善根因缘后，将那些善根回向菩提。
所谓'往昔诸行苦'是指忆念自己过去遭受变异苦或行苦后。'开示'是指观察诸行无常等之义。
所谓'无色慢'是指因了知无常，不会因为自己容貌端正美丽而生起傲慢心，因为明了美丽也会立即消失。对于'无色慢'等也可相应理解。
所谓'不欲一切生'是指不愿意投生到一切生处。'随意取有生'是指为了利益众生而有意识地投生三界。
所谓'对往昔烦恼行为感到惭愧'是指因为了知一切法无常的特性，因此对过去所造恶业感到不应该而生起惭愧。
'增长'是指将所积善根回向菩提后使其增长广大。所谓'断除违品回向'是指不将所积善根回向声闻、缘觉、天人，而是为了不断三宝种性及获得一切智智而回向。这样意义重大。
已说明不尽的忆念宿住随念智神通。为了显示平等性现前，所说'菩萨们的神通事业智'等。其不尽是指由于所化众生不尽而能化众生也不尽。
这应当了知有六种：由清净因所生、显现种种相、能自在、能入一切色、能变化、能胜伏他人神通。

།དེ་ལ་གང་འདུན་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཆོ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་དུ་མ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་རྒྱུ་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་བྱུང་བ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་རྫུ་འཕྲུལ་ གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ།གཟུགས་དང་ཁ་དོག་ཏུ་སྣང་བ་དེ་དང་དེ་ཉིད་སྟོན་ཏེ། མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྟོན་པ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་སྟོབས་གང་དང་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། དྲེགས་ པ་འདུལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་དབང་དུ་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ།།དེ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དེ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ་། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་འདུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་གཟུགས་སུ་འཛུད་པ་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་སྲེག་པའི་བསྐལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནས་བརྩམས་ཏེ།གང་དང་གང་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དེ་དག་གི་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འདུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་གཞན་དུ་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་བྱིན་གྱི་རླབས་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། བདུད་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ འཕྲོགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་རྫུ་འཕྲུལ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་བསྟན་ཏོ།།གང་འདུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་དང་དཔྱོད་པས་ཟིན་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྒྲུབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་མིང་གིས་སྨོས་པ་འདི་དག་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྫུ་ འཕྲུལ་བ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུའོ།།རྫུ་འཕྲུལ་ནི་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་གཟུགས་དང་། སྟོབས་དང་བྱིན་གྱི་རླབས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་སྤྲུལ་ཅིང་འབྱོར་པ་ནུས་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་སྤྲུལ་ཅིང་འབྱོར་པ་ནུས་པའི་རྒྱུའམ་གཞི་འམ་གཞིའམ། དེ་ལྟ་བུའི་གནས་སུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་འདུན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཞི་ པོ་འདི་རྣམས་ཡིན་པས་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་འདི་རྣམས་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདུན་པས་ནི་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་འམ་དད་པར་བྱེད། བརྩོན་འགྲུས་ནི་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །སེམས་ཀྱིས་ནི་བསྒྲུབ་པ་རྣམས་ཆུད་མ་ཟོས་ པར་བཟུང་བའི་ཆོས་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་རྟོག་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟ་བུ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའོ། །རབ་ཏུ་ཟིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུན་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པའམ། དེ་དག་ ལྡན་པའི་གཟུགས་དང་བྱིན་གྱི་རླབས་འོག་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་སྒྲུབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྒྲུབ་པ་ནི་མ་ཐོབ་པ་ལས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །ལས་སུ་རུང་བ་ནི་ཐོབ་པ་ནས་སྤྱོད་ནུས་པའོ། །དབང་བྱེད་པ་ནི་སྤྱོད་ནུས་པ་ལས་ཀྱང་རབ་ཏུ་བྱང་ནས་ཅིར་དགར་བསྒྱུར་ནུས་པའོ། །དེས་ རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ཤིན་ཏུ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་མངོན་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་གོང་དུ་སྨོས་པ་བཞི་པོ་རབ་ཏུ་བསྒོམས་ཏེ་བྱང་བར་གྱུར་པའི་མཐུས་གཟུགས་དང་སྟོབས་དང་། བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་རྫུ་འཕྲུལ་འོག་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་གསལ་ཞིང་འབད་མི་དགོས་པར་ལན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་ཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་དུ་མ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལས། རྫུ་འཕྲུལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའ་དེ་རྫུ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་མང་པོ་སྤྱད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་བཟང་ངན་གང་གིས་འདུལ་བའི་གཟུགས་དེ་སྟོན་པའོ། །སྟོབས་ནི་ལུས་ཀྱི་མཐུ་དང་རྩལ་ལོ། །བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཆུར་སྒྱུར་བ་དང་། ཆུ་མེར་སྒྱུར་ བ་ལ་སོགས་པའོ།།མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་བཏུལ་ནས་ཆོས་གང་ལ་དད་པའི་ཆོས་དེ་སྟོན་པའོ།

从'欲乐和精进'开始，直至'经历种种神变'为止，说明从清净因而生。从'其神变神通'开始，直至'随众生意乐而为说法'为止，说明种种示现。从'以何等力'开始，直至'为调伏傲慢而说法'为止，说明调伏。从'以彼神足'开始，直至'安住于大海中'为止，说明一切色相摄入。从'若有劫火'开始，直至'以何等加持而加持者，如是而住'为止，说明转变。从'其加持乃是佛世尊'开始，直至'魔众天神不能夺取'为止，说明神通胜伏。
关于'以欲乐、精进、心意和观察所摄诸法修习'，欲乐等四者以名称所说，即是神足，是生起神通之因。神通是指如下文所说的色相、威力、加持等变化自在能力。
能够如是变化自在的因或基础，或达到如是境界，是这四种欲乐等三摩地，故称欲乐等四者为神足。为何如此？因为欲乐令最初趣向神通或生信心，精进则成办彼，心意则于所修不失而确立法义并思维，由此生起神通，故彼等为神足。
关于'所摄诸法'，是指以欲乐、精进、心意和观察修习或具足彼等的色相和加持等下文所说诸法。修习即是从未得而获得。堪能即是获得后能够运用。自在即是从运用后更加熟练而能随意转变。
由于极善修习此四神足，故'获得无功用神通'，意即由于善修习上述欲乐等四种神足而熟练的力量，使得色相、威力和加持等下文所说神通清晰且无需努力而自然成就。
'经历种种神变'即是从如是自然成就中，具足神通智的菩萨将体验多种神变。'色相'即是示现能调伏众生的善恶色相。'威力'即是身体力量和技能。'加持'即是将水转为火等。'随意乐而说法'即是以神变神通调伏后，为其说示所信乐之法。

།སྟོབས་དེ་དང་དེ་ཉིད་སྟོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དག་པས་སྟོབས་ཆེ་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་གི་སྟོབས་ཉེ་བར་སྟོན་ པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཐ་མ་དང་འབྲིང་དང་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཐ་མ་རབ་ཏུ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ན་དེ་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །འཇིག་རྟེན་དུ་ཆོས་དང་མཐུན་པས་སུས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་བདག་དང་འདྲ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།བྱིན་གྱི་རླབས་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་སོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་སྐྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐུ་བསྐྱེད་པས་སོ། །བརྗོད་པ་སྣ་ཚོགས་དང་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་བཤད་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་དགའ་བའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དེ་དག་ཀྱང་ མངོན་པར་འཕགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དེ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་དྲང་སྲོང་ལ་སོགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་ཁྱད་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདུད་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་ འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དེས་སྤངས་ལ་བདུད་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་དེས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་ལ་མི་གནོད་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་ཚོགས་ཐམས་ཅད་བསྩགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་བརྩམས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དགེ་བའི་རྩ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་སོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་ལྷའི་བུ་ནི་བདུད་དོ།།བདུད་དེའི་འཁོར་དང་གཡོག་ཏུ་གཏོགས་པའི་ལྷ་རྣམས་ནི་བདུད་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་ལྷའོ། །མི་འཕྲོགས་པ་ནི་དེ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྫུ་འཕྲུལ་མེད་པར་བྱ་ཞིང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མི་ནུས་པའོ། །འདི་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་བྱ་བ་མངོན་པར་ཤེས་ པ་ལྔ་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།འབྱུང་བ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་སྟེ། སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་དྲུག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བསྡུས་པའི་དོན་གྱི་ནང་དུ་སྨོས་མོད་ཀྱིས་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ རྣམས་ཀྱིས་ཟག་པ་ཟད་པ་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པས་ན་མདོ་ལས་ནི་མ་གསུངས་སོ།། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ནི་དགའ་བའི་དངོས་པོའམ། ཕན་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་མི་ཟད་པ་ཡང་དེས་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་མི་ཟད་པས་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ཡང་མི་ཟད་པའོ། འདིར་ཡང་བསྟན་པ་དང་། བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་རིག པར་བྱ་སྟེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་སྦྱིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བསྟན་པའི་ཚུལ་བཤད་དོ་། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བཤད་པའི་ཚུལ་བཤད་དོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྗེས་སུ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། ཕན་འདོགས་ པར་བྱེད་པ་དང་།འཇུག་པ་དང་། རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། །བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པས། དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་སའི་དོན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་མཐུ་བསྟན་ཏོ། །རྗེས་སུ་ཕན་འདོགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ནི་ཟང་ ཟིང་སྦྱིན་པ་དང་ཆོས་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ནོར་དང་། འབྲུ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པ་ནི་ཟང་ཟིང་སྦྱིན་པའོ། །ཟང་ཟིང་མེད་པའི་བསམ་པས་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཐོས་པ་གཞན་ལ་སྟོན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་སྦྱིན་པ་ལ་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།

所谓'显示彼等力量'，是指显示比那些众生更有力量的众生的力量。
同样，关于'下、中、上'，如加持'下者成为上等'等，则如是转变等，应当随宜配合。
'世间中任何人依法'，意思是'在世间中与我相等'的意思。
加持是神变的加持。
'生起智慧力'是指生起无二智慧的力量。
'种种言说和欢喜'是指众生喜欢种种说法。
'神足也超胜'是指菩萨的神足超越世间和仙人等的神足，以及出世间声闻等的神足。
'超越一切魔和烦恼的境界'是指已断除一切魔和烦恼，具有魔和烦恼者不能获得故。
'趣入佛境界'是指以此神通证悟法界故。
'不害众生'是指以此神通利益众生故。
'积集一切善根和资粮'是指所有神通事业都成为无量善根等的因故。
欲界的大自在天子是魔。
属于那个魔的眷属和仆从的诸天是魔众天。
'不能夺取'是指他们不能消除和胜过菩萨的神通。
这是已经说完神通作业五种无尽神通。
现前现证是现证漏尽，虽然无著论师在摄义中说有六种现证，但是因为菩萨们不像如来那样现证漏尽，所以经中未说。
为了显示成熟众生的菩萨，'具寿舍利子，复次菩萨们摄受事'等，摄受事是欢喜事或利益事的意思。
其无尽也是因所摄受的众生无尽故，能摄受事也无尽。
此中也应当了知是宣说和解释的方式，何为四种？即'所谓布施'等是说明宣说方式。其余诸法说明解释方式。
成熟的菩萨也有四种：随顺利益、作利益、趣入、令随顺趣入。
以四摄事成熟众生，以彼等显示成熟地之义的力量。
为显示随顺利益，其中说'布施是财物布施和法布施'，布施财物、谷物等是财物布施。
以无财物之心为他人宣说十二分教法听闻，是法布施，这两种布施称为布施。

།ཕན་འདོགས་ པར་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི་གང་སློང་བ་དང་ཆོས་ཉན་པ་རྣམས་ཚིག་འཇམ་ཞིང་སྙན་པར་སྨྲ་བའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་། འདིར་ཡང་ཟང་ཟིང་སློང་བ་རྣམས་ལ་ཚིག་འཇམ་ཞིང་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་ཆོས་ཉན་པ་རྣམས་ལ་ཚིག་འཇམ་ཞིང་སྙན་པར་ སྨྲ་བའོ།།དེ་ལ་ཚིག་འཇམ་པ་ནི་མིག་བཟློག་པ་དང་། གཉེར་མ་བསྡུས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་བྱ་སྟེ། བདེ་བར་འོངས་པ་དང་འདིར་འོངས་པ་ལ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲ་བའོ། །སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི་ཕྱིས་འོངས་ནའང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲ་བའོ། །ཡང་ན་ སློང་བ་དང་ཆོས་ཉན་པའི་སྐྱོན་མི་གླེང་བ་ནི་ཚིག་འཇམ་པའོ།།དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་ནི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་སྟེ། འདི་ནི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འཇུག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དོན་སྤྱོད་པ་ནི་གང་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བསམས་པ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ་ ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།གང་བདག་གི་དོན་བསམས་པ་བཞིན་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་བསམས་པ་བཞིན་དུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་དོན་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ལ་བསམས་པ་བཞིན་དུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་བདག་ཉིད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཟང་ཟིང་དང་ཆོས་གཏོང་བར་ འདོད་པ་ལས།ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ཟང་ཟིང་སློང་ཞིང་ཆོས་ཉན་པ་དང་ཕྲད་ནས་དེ་དག་ལས་ཟང་ཟིང་བཏང་ཞིང་ཆོས་བཤད་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་ཡང་ཚེ་འདིར་ལོངས་སྤྱོད་འདོད་པ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདོད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སློང་བ་རྣམས་ལ་ཡང་ཟང་ཟིང་བཏང་ ནས་ཇི་ལྟར་བསམས་པ་བཞིན་དུ་བསམ་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ།།ཚེ་རབས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་ཐར་པ་འདོད་པ་ལ་ཡང་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བསྟན་ནས་ཇི་ལྟར་བསམས་པ་བཞིན་དུ་བསམ་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དོན་མཐུན་པ་ནི་གང་ཐེག་པ་གང་ལ་བདག་ཡོན་ཏན་དུ་འདུ་ཤེས་པའི་ཐེག་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་ལེན་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་འགོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་སྦྱར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐེག་པ་གང ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བདག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་དོ། །ཡོན་ཏན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་ནི་ཐེག་པ་དེ་ལ་མཆོག་དང་གཙོ་བོར་བལྟ་བའོ། །ཐེག་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་གང་ལ་ཡོན་ཏན་དང་གཙོ་བོར་ བལྟས་པའི་ཐེག་པ་དེ་ཉིད་ལའོ།།རབ་ཏུ་དགོད་པ་ནི་བདག་ཞུགས་པ་བཞིན་དུ་གཞན་ཡང་འཛུད་པ་སྟེ། ཐེག་པ་གཅིག་གི་དོན་ལ་བདག་དང་གཞན་གཉིས་ཀར་གནས་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་དོན་མཐུན་པའོ། །བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ ཡང་སྦྱིན་པ་ནི་གང་སློང་པ་རྣམས་ལ་ཡིད་མགུ་བར་སྦྱིན་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།གོང་མ་བཞིན་དུ་འདི་མན་ཆད་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཡང་བསྡུས་པའི་དོན་རེ་རེ་དང་སྦྱར་བའོ། །སློང་བ་རྣམ་པ་གང་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་སྦྱིན་པ་ནི་སློང་བ་རྣམས་ལ་ཡིད་མགུ་བར་ སྦྱིན་པ་སྟེ།གང་སྦྱིན་པ་ནི་དངོས་པོ་གང་འདོད་པ་དེ་སྦྱིན་པའོ། །ཇི་སྙེད་སྦྱིན་པ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་ཇི་སྙེད་འདོད་པ་དེ་དག་ཀུན་སྦྱིན་པའོ། །ཇི་ལྟར་སྦྱིན་པ་ནི་རིམ་གྲོ་དང་བཀུར་སྟི་བྱས་ནས་སྦྱིན་པའོ། །སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི་སློང་བ་རྣམས་ལ་མི་སྨོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟང་ཟིང་ སློང་བ་པོ་རྣམས་ལ་རིགས་ངན་འདི།དབུལ་པོ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་གདུང་བར་འགྱུར་བའི་ཚིག་མི་སྨྲ་བ་ནི་སྙན་པར་སྨྲ་བའོ། །དེ་ལ་དོན་སྤྱོད་པ་ནི་གང་སློང་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སློང་བ་རྣམས་ཚེ་འདིར་ཡང་དབུལ་བ་མེད་པར་ བྱ་སྟེ།ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འབྱོར་པ་དང་ལྡན་པར་བྱས་ནས། མི་དགེ་བ་ལ་མི་འཛུད་ཅིང་དགེ་བ་ལ་འཇོག་པ་ནི་དོན་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ།

为了说明利益他人，关于此，所谓善言是对于乞求者和听法者以柔和悦耳的语言而说。此处也是对于求取财物者以柔和悦耳的语言而说，对于听法者以柔和悦耳的语言而说。
其中柔和语是指不瞪眼、不皱眉等，而是说'善来'、'来此甚好'等语。悦耳语是指即使迟来也说'同样会给予'等语。或者，不谈论乞求者和听法者的过失是柔和语，宣说他们的功德是悦耳语，这就是所谓的善言。
为了说明趣入，关于此，所谓利行是完全实现如自己和他人所愿的利益。即完全实现如自己所愿的利益，完全实现如他人所愿的利益，这就是利行。
其中，如愿完全实现是为了获得无上菩提而欲布施财物和法，如愿遇到求财者和听法者，对他们施予财物和讲说佛法。
其中众生有两类：今生欲求受用和来世欲求解脱。对于乞求者施予财物，如其所愿完全满足其愿望。对于来世欲求解脱者，为其宣说八正道等法，如其所愿完全满足其愿望。
为了说明随顺，关于此，所谓同事是将受取法和财物者安置于自己认为具有功德的乘位中。'某'字是指菩萨，即菩萨某的意思。'于何乘'是指具有地和波罗蜜特征的大乘，这是其语义。
'自己'是指菩萨本身。'认为具有功德'是指视彼乘为最胜和最上。'于彼乘中'是指于视为功德和最上的彼乘中。'安置'是指如自己趣入般令他人趣入，即令自他二者同住于一乘之义中，这就是同事。
为了以其他方式说明四摄事，又说'布施是令乞求者心满意足地布施'。如前所述，此后出现的摄事也都各自配合摄受之义。对任何乞求者随其所欲而施予，这是令乞求者心满意足的布施。
'何所施'是施予所欲求的事物。'施予多少'是施予所欲求的一切内外事物。'如何施予'是以恭敬承事而施予。
善言是'不诽谤乞求者'，即对求取财物者不说'此贱种'、'此贫者'等令心生苦恼的言语，这就是善言。
其中利行是'完全实现乞求者的利益'，即令乞求者今生无贫困，使其具足受用圆满，不令其趣入不善而安置于善中，这就是所谓的利行。

།དེ་ལ་དོན་མཐུན་པ་ནི་གང་ཐེག་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པར་འཛུད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ནི་སློང་བ་པོའི་གང་ཟག་གམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ངོ་། ། ཐེག་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པར་འཛུད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་དེ་ཐེག་པ་གང་ལ་དད་པའི་ཐེག་པ་དེ་ཉིད་ལ་གང་ཟག་དེ་འཛུད་པའམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་གང་ལ་གནས་པའི་ཐེག་པ་དེ་ཉིད་ལ་སློང་བ་པོའི་གང་ཟག་དེ་འཇུད་པ་སྟེ། འདི་ནི་དོན་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས གཞན་བསྟན་པར་བཞེད་ནས།གཞན་ཡང་སྦྱིན་པ་ནི་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་སྟོང་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བཟའ་བ་དང་བགོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཟང་ཟིང་རྣམས་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཆགས་པའི་སེམས་མེད་པར་སྟོང་པ་ནི་སྦྱིན་པའོ། །སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི་གང་སྦྱོར་བ་ ལ་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སློང་བ་པོ་རྣམས་ལ་ཕྱིས་ཀྱང་སྦྱིན་པར་བྱ་ཡིས་རྒྱུན་དུ་ཤོག་ཅིག་ཅེས་སྨྲས་ནས་སྦྱིན་པ་གཏོང་བའི་ལས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱེད་པ་ནི་སྙན་པར་སྨྲ་བའོ། །དོན་སྤྱོད་པ་ནི་གང་ལྷག་པའི་བསམ་པས་སྦྱིན་ཏེ་འགྱོད་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱུན་དུ་ དངོས་པོས་བཏང་བར་སེམས་པའི་བསམ་པས་བྱིན་ནས་བྱིན་པ་ཉེས་སོ་སྙམ་དུ་འགྱོད་པ་མེད་པ་ནི་དོན་སྤྱོད་པའོ།།དོན་མཐུན་པ་ནི་གང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བསྔོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སློང་བ་པོ་རྣམས་ཟང་ཟིང་གིས་བསྡུས་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པ་ནི་དོན་མཐུན་པའོ། །རྣམ་གྲངས་ གཞན་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གཞན་ཡང་སྦྱིན་པ་ནི་གང་བྱམས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཅན་བདེ་བ་ལ་དགོད་དོ་སྙམ་པའི་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་བྲེལ་བ་དང་། ཕོངས་པ་ལ་ཕྱི་དང་ནང་གི་ དངོས་པོ་གཏོང་བ་ནི་སྦྱིན་པའོ།།སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི་གང་དགའ་བ་དང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བར་གྱུར་པའི་སེམས་མི་གཏོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་བྲེལ་བ་དང་ཕོངས་པ་རྣམས་ལ་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་བཏང་ཏེ་། དེ་དག་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འབྱོར་པ་དང་ལྡན་པར་མཐོང་ནས་དགའ་བ་དང་ མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་སེམས་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་སྙན་པར་སྨྲ་བའོ།།དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ་མཐོང་ནས་སེམས་མོས་པར་སྐྱེ་བ་ནི་དགའ་བའོ། །བྲེལ་བ་དང་ཕོངས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་བྲེལ་བ་དང་ཕོངས་པ་མེད་པར་བྱས་ཏེ་། ལོངས་སྤྱོད་ལ་བཀོད་པའི་དགའ་བ་བས་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་བདག་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཡོངས་སུ་བཏང་ནས་གཞན་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པར་མཐོང་བའི་དགའ་བ་དེ་བས་ཀྱང་ཤས་ཆེ་བའི་མཆོག་ཏུ་ཆེར་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དོན་སྤྱོད་པ་ནི་གང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ལ་ཡང་བྱམས་པ་དང་ ཞེ་སྡང་མེད་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་ལོ་སྙམ་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་ཅིང་དེ་དག་གི་ཚེ་འདི་དང་གཞན་གྱི་ལས་སུ་བྱ་བ་ལ་འབད་ཅིང་བརྩོན་པ་ནི་དོན་སྤྱོད་པའོ།།དོན་མཐུན་པ་ནི་གང་བཏང་སྙོམས་དང་ ལྡན་པའི་སེམས་མཐོན་དམན་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སེམས་ཅན་འདི་ལ་ནི་ཕན་བཏགས། འདི་ལ་ནི་ཕན་མི་གདགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོན་དམན་གྱི་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་མེད་པར་བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དགོད་དོ་ སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་དོན་མཐུན་པའོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བསྟན་པར་བཞེད་ནས། གཞན་ཡང་སྦྱིན་པ་ནི་གང་ཆོས་སྦྱིན་པ་བརྩལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །བབ་ཅོལ་དང་ཆོས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་སྤངས་ཏེ། དགེ་བ་བཅུ་དང་མི་འགལ་བར་བརྩལ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ དེ།ལོངས་སྤྱོད་དེ་རྣམས་གཞན་ལ་གཏོང་བ་ནི་སྦྱིན་པའོ། །སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི་གང་དག་ལ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པ་དེ་དག་ཆོས་ལ་རབ་ཏུ་འཛུད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གང་ལ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དང་དེ་དགེ་བ་བཅུ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་ སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིག་ཅེས་སྨྲས་ནས་ཆོས་དེ་དག་བྱེད་དུ་བཙུད་པ་ནི་སྙན་པར་སྨྲ་བའོ།

关于'随顺'，即是引导进入该乘法本身。'引导'是指乞求者或菩萨。'引导进入该乘法本身'是指将该众生引导至他所信仰的乘法中，或是菩萨将乞求者引导至自己所住的乘法中，这就是'随顺'。
为显示其他分类，又说：'布施即是从内心深处空无所执'，意即对饮食、衣物等资具毫无贪著之心，这就是布施。'爱语即是在实践中无有间断'，意即对乞求者说'以后也会布施，请常来'，使布施行为不间断，这就是爱语。'利行即是以增上意乐布施而无后悔'，意即以恒常施予财物的心布施后，不会认为布施是错误的而后悔，这就是利行。'随顺即是回向大乘'，意即以资具摄受乞求者，使其趣入大乘，这就是随顺。
为显示其他分类，又说：'布施即是以随顺慈心的心而行布施'等。以欲令众生获得安乐的慈心，对贫穷困苦者施予外内财物，这就是布施。'爱语即是不舍欢喜和极欢喜心'，意即如是对贫穷困苦者施予外内财物后，见到他们获得受用富足而生起持续的欢喜和极大欢喜心，这就是爱语。见到他们具足受用而生起信解心是欢喜；比起见到贫穷困苦者脱离贫困而获得受用的欢喜，菩萨舍弃自己的受用后见到他人具足受用的欢喜更为殊胜，这就是极欢喜。
'利行即是以清净大悲心发心'，意即对任何人都无有爱憎，以欲除一切众生苦的清净大悲心发心，精进努力于消除一切众生今生来世的痛苦及其事业，这就是利行。'随顺即是以具足舍心而无高下'，意即不会想'对这个众生要帮助，对那个众生不帮助'这样有高下的心，而是以具足舍心，思维要安置一切众生于一切智智中，这就是随顺。
为显示其他分类，又说：'布施即是精进于法布施'等。远离轻率和非法，不违背十善而精进获得的受用，将这些受用施予他人，这就是布施。'爱语即是将布施的对象引导趣入正法'，意即菩萨对所布施的众生说'你们要行持十善、六波罗蜜多等'，使他们实践这些法，这就是爱语。

།དོན་སྤྱོད་པ་ནི་གང་བདག་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་མཐར་ཕྱིན་པའི་དོན་ལ་དགོད་པ་ནི་དོན་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ལ་བདག་དང་ གཞན་གྱི་དོན་ཀྱང་སྤངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ་།།དེ་ལ་སྤངས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དོན་མཐུན་པ་ནི་གང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ དོན་གྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་གཞག་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་དོན་མཐུན་པའོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བསྟན་པར་བཞེད་ནས། གཞན་ཡང་སྦྱིན་པ་ནི་གང་ནང་དང་ཕྱིའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་གཏོང་ བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ནང་དང་ཕྱིའི་དངོས་པོ་གཏོང་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྐབས་སུ་ནང་གི་དངོས་པོ་བརྒྱད་དང་། ཕྱིའི་དངོས་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་གཏོང་བར་བཤད་པའོ། །སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི་གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཤད་པར་བྱ་བ་དང་། བསྒྲུབ་པར་ བྱ་བ་དང་།ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཤེས་པའི་གང་ཟག་ལ་སློབ་དཔོན་གྱི་དཔེ་མཁྱུད་མེད་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཆད་པ་ནི་སྙན་པར་སྨྲ་བའོ། །དོན་སྤྱོད་པ་ནི་གང་བདག་གི་དོན་བཏང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་གི་དོན་བཞག་ནས་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ནི་དོན་སྤྱོད་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་དོན་ཀྱང་སྤངས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་སྦྱར་རོ། །བསྡུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལག་ཏུ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཡང་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་བསྡུས་པའི་དངོས་པོ་བཞི་ཆོས སྦྱིན་པ་འབའ་ཞིག་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལ་ཆོས་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ཇི་སྐད་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་བདག་གི་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་ལས་ཇི་ལྟར་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྟོན་པ་ནི་ཆོས་སྦྱིན་པའོ། །སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི་ཟང་ཟིང་མེད་ པའི་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཆོས་བསྟན་པ་འདིས་ཟང་ཟིང་འདི་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་ཁེ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་མ་ཆགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཆོས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྨྲ་བ་ནི་སྙན་པར་སྨྲ་བའོ། །དེ་སྤྱད་པ་ནི་གང་གཞན་ལ་ལུང་འབོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ལུང་འབོགས་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱེད་དུ་འཇུག་པའི་དོན་ལ་མི་སྐྱོ་བ་ནི་དོན་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ལ་ལུང་འབོགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་མན་ངག་སྟོན་པའོ། །ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་ནི་གཞུང་གི་ཆོས་ཁ་ཏོན་བྱེད་དུ་གཞུག་པའོ། །དོན་མཐུན་པ་ནི་གང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་དང་མ་བྲལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་ཉིད་བྱང ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་མ་བྲལ་བས་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྙེད་པ་དང་།གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་བཙུད་ནས་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྙེད་པར་བྱས་པས་ནི་དོན་མཐུན་པའོ། །ཆོས་སྦྱིན་པ་དང་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིར་སྦྱར་བ་རྣམ་གྲངས་གཞན་ ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གཞན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཉན་པར་འོངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཐག་ཉེ་བ་ནས་འོངས་པའོ། །ལྷག་པ་ནི་ཆོས་ཉན་པའི་ཕྱིར་ཐག་རིང་པོ་ནས་ལྷགས་པའོ། །མི་སྐྱོ་བ་ནི་གང་ཟག་དེ་དག་ལ་ཁ་ ཅིག་འཆད་པ་མ་ཡིན་གྱི་མ་ལུས་པར་འཆད་པའོ།།མི་གཡེང་བ་ནི་འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་གཞན་རྣམས་བཏང་ནས་ཆོས་འཆད་པ་འབའ་ཞིག་ལྷུར་བྱེད་པའོ། །སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི་ངག་ཇི་སྲིད་དུ་རྒྱང་རིང་པོར་སོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་ཉིད་དཔག་ཚད་གཅིག་གམ་དཔག་ཚད་གཉིས་སམ། ཡུལ་གཅིག་གམ་ཡུལ་གཉིས་སམ། འཛམ་བུའི་གླིང་གཅིག་གམ་འཛམ་བུའི་གླིང་གཉིས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གྲངས་མེད་པའི་ཕ་རོལ་དུ་ཡང་སོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

所谓利行，即是完全成办自利和他利，是指将自他二利安立于究竟之义。其中自他二利应当了知是由断除和智慧所摄。其中断除是断除烦恼障和所知障。智慧是通达一切所知无二相的特征。随顺利益是为一切众生之利益，即为安立一切众生于无上菩提而自己发起无上菩提心，此为随顺利益。
为显示其他分类，又说：布施是完全舍弃内外诸物，内外诸物的布施，如在布施波罗蜜多时所说的布施内八种物和外二十五种物。爱语是了知一切法功德，即对于应当宣说、应当修证、应当获得之法的功德，如同无偏袒的导师般宣说一切法，此为爱语。
利行是舍弃自利，即放下自利而行他利是利行，其中他利也如前所说由断除和智慧所摄。'摄'是指成就之义。'获得'是指成为自己所掌控之义。
为显示布施三种中所摄的四摄事仅与法布施相联系而说：其中何为法布施？即是宣说如所闻法。即是宣说从自己的亲教师和阿阇黎处如实所闻之法，此为法布施。
爱语是以无所求心，即不执著于以说法获得利养恭敬等，以无所求心如实说法即是爱语。利行是为他传授教法，即不厌倦于为其他众生传授教法和引导诵经。其中传授教法是教授禅修窍诀，引导诵经是令诵持经典教法。
随顺利益是不离一切智智心，即自己不离菩提心而获得力、无畏等功德，也令他人趣入菩提心而获得力、无畏等功德，此为随顺利益。
为显示法布施与四摄事相联系的其他分类而说：复次法布施等。'来听法'是指从近处来听法的众生。'至'是指从远处来听法。'不厌'是指对这些补特伽罗不是只对一些人说法而是对所有人说法。'不散乱'是指放下其他临时性事务而专注于说法。
爱语是声音传播远方，即自身前往一由旬或二由旬，一国或二国，一赡部洲或二赡部洲，乃至无数三千大千世界彼岸之义。

།ལྷག་པའི་བསམ་པར་སོང་བའི་སེམས་ཀྱི རྒྱུད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོ་བྱད་ཀྱི་གཡེན་སྤྱོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གཡེན་སྤྱོ་བ་མེད་པར་བྱས་ནས་ཆོས་ལ་དགོད་དོ་སྙམ་པའི་བསམ་པས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འཛུད་ཅིང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་སྒྲུབ་ཏུ་འཛུད་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ཉིད་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པའོ། །ཆོས་སྦྱིན་ པ་དང་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་སྦྱར་བ་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གཞན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སྦྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཆོས་སྦྱིན་པ་ཡིན་པར་རིག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཟང་ཟིང་སྦྱིན་པ་དང་། མི་འཇིགས་པ་ སྦྱིན་པ་དང་།ཆོས་སྦྱིན་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཟང་ཟིང་དང་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་ནི་འཁོར་བར་འབྱོར་པའི་རྒྱུ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། ཆོས་སྦྱིན་པས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས། ཆོས་སྦྱིན་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམ་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི་ཕན་པའི་དངོས་པོའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་གང་ལྷ་དང་མིའི་བདེ་འགྲོ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་སྙན་པར་སྨྲ་བའོ། །དོན་སྤྱོད་པ་ནི་གང་དོན་ལ་རྟོན་པའི་ཆོས་སྟོན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དོན་ ཁོང་[)]དུ་ཆུད་པ་ནི་དོན་ལ་རྟོན་པའོ།།ཚིག་བཤད་པ་མང་པོ་ནི་ཡི་གེ་སྟེ། དེ་ལ་གནས་པ་ནི་ཡི་གེ་ལ་རྟོན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཆོས་སྟོན་ན་གང་དོན་ལ་རྟོན་པའི་ཆོས་སྟོན་གྱི་ཡི་གེ་ལ་རྟོན་པའི་ཆོས་མི་སྟོན་པ་ནི་དོན་སྤྱོད་པའོ། ། དོན་མཐུན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་དོན་མཐུན་པའོ། །བསྡུ་བའི་དངོས་པོའི་རྣམ གྲངས་གཞན་བསྟན་པར་བཞེད་ནས་གཞན་ཡང་ཆོས་སྦྱིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཟང་ཟིང་སྦྱིན་པའམ། ཆོས་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི་གང་ཚུལ་ཁྲིམས་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་གཞན་ལ་གནོད་པ་མི་བྱེད་ཅིང་ཚིག་རྩུབ་མོ་མི་འབྱིན་པ་དང་།བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་སླར་གནོད་པ་མི་བྱེད་ཅིང་ཚིག་རྩུབ་མོ་མི་འབྱིན་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་དེ་གཉིས་ནི་སྙན་པར་སྨྲ་བའོ།།དོན་སྤྱོད་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པས་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་སྤྱོད་པའོ། །དོན་མཐུན་པ་ནི་གང་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལ།བསམ་གཏན་གྱི་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཞག་ནས་གཡེང་བ་མེད་པར་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་འཇིལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པར་བྱས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྩ་ནས་འབྱིན་པས་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་གཉིས་ནི་ དོན་མཐུན་པའོ།།ས་གང་ལ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཤས་ཆེ་བ་རྣམ་གྲངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཆོས་སྦྱིན་པ་ནི་དང་པོར་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཐོབ་པའི་ཚེ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ ཆོས་སྦྱིན་པ་ནི།དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡང་སྐབས་འདིར་ཟག་པ་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཐོག་མ་སྐྱེས་པའོ།

所谓'以增上意乐心相续'是指不被资具所动摇，以为安置于法的意乐而了知之义。'引导并回向'是指引导至菩提之因并安置于菩提。
为显示法布施和摄受事的其他差别，故说'复次法布施'等。'了知一切布施中法布施最胜'是指布施有三种：财物布施、无畏布施和法布施。其中菩萨的财物布施和无畏布施仅是轮回中富裕之因，而法布施则能获得解脱，故了知法布施是一切布施中最殊胜之义。
'爱语是为利益事而说法'，为令众生获得天人善趣而说与之相应之法即是爱语。'利行是依义而说法'，通达空性即是依义。多说文句即是文字，住于彼即是依文。菩萨为他众生说法时，依义说法而不依文字说法即是利行。
'同事是为圆满一切佛法'，为圆满力、无畏等一切佛法而说与之相应之法即是同事。
为显示摄事的其他差别而说'复次法布施'等。在六波罗蜜中，布施波罗蜜即是财物布施或法布施，因为是布施的自性。'爱语是持戒波罗蜜'等，以持戒波罗蜜的自性不害他人且不出粗语，以忍辱波罗蜜即使他人加害也不报复且不出粗语，此二波罗蜜即是爱语。
'利行是精进波罗蜜'，以精进波罗蜜成办自他之利，故是波罗蜜的利行。'同事是禅定波罗蜜'等，专注于禅定所缘事而无散乱，摧毁烦恼，以及以智慧无颠倒了知法相而从根本断除烦恼，故此二波罗蜜即是同事。
为显示在何地何摄事为主的差别，故说'复次法布施是初发心者'等。获得欢喜地时圆满布施波罗蜜的法布施，是初发心菩萨的，此处初发心也是指最初生起无漏出世间心。

།སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།ས་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ས་བདུན་པ་མན་ཆད་བསྒོམ་པའི་ལམ་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ། དེའི་ཚེ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞི་བཟུང་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ལུས་དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་ཉེས་པར་མི་སྨྲ་མི་བྱེད་ཅིང་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པས་གཞན་ལ་གནོད་ པར་འགྱུར་བའི་ཚིག་སྨྲ་བའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྙན་པར་སྨྲ་བའོ།།དོན་སྤྱོད་པ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཐོགས་པ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ པས་ལྷག་པར་སྤྱོད་པའི་དོན་མཐུན་པ་ནི་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་རོ་གཅིག་ཅིང་དབྱེར་མེད་པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདི་ལྟར་རྣམ་པ བཞིར་ཕྱེ་བ་རེ་རེ་ལ་ཡང་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ཆར་མི་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ།བཤད་པ་ནི་ས་དེ་དང་དེ་དག་ལ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ཤས་ཆེ་བར་སྤྱོད་པ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ། །ས་དང་སྦྱར་བའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་སྦྱར་བར་བཞེད་ནས་གཞན་ཡང་ཆོས་སྦྱིན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་རྩ་བ་དང་ས་བོན་གྱི་གཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྩ་བ་དང་ས་བོན་ནི་ས་དང་པོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེའི་གཞི་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སར་ཆོས་སྤྱོད་པ་བཅུ་ལ་ཞུགས་ པ་སྟེ།དེ་ནི་ཆོས་སྦྱིན་པའོ། །ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྩ་བ་དང་ས་བོན་གྱི་གཞི་ནི་ས་དང་པོའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་དོ། །སེམས་བསྐྱེད་པས་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བའི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མྱུ་གུ་དང་འདབ་མ་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ས་གཉིས་ནས་ས་བདུན་གྱི་བར་དུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་འཇུག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུ་བས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་རྣམས་མྱུ་གུ་དང་འདབ་མར་གྱུར་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དེ། ལྷག་པར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་འཇམ་པས་ སྙན་པར་སྨྲ་བའོ།།དོན་སྤྱོད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མེ་ཏོག་ཡོངས་སུ་རྒྱས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་ན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུ་བས་སྒོམ་མི་དགོས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མེ་ཏོག་ལྟ་བུར་ཁ་འབུས་ནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དེ། འབྲས་ བུ་ཉེ་བའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པས་ན་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དོན་མཐུན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སངས་རྒྱས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་གྲུབ་པ་ནི་དོན་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ བཞི་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།སྟོན་པར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་མི་ཟད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་མི་ཟད་པ་ཡང་བྱང ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་ཆོས་ལ་སོགས་པ་ལ་མཐའ་ཐུག་པ་མེད་པ་དེ་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིར་ཡང་བསྟན་པའི་ཚུལ་དང་། བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། གང་འདི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་ཞེས་ བྱ་བ་སོགས་པས་ནི་བསྟན་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའོ་།།ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བཤད་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ། །སྟོན་པར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ཤེས་པ་དང་། ཐ་སྙད་ཤེས་པ་དང་། བརྗོད་པ་ཤེས་པའོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་ པ་བཞིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཅི་དགར་ཆོས་སྟོན་པར་ནུས་པས་དེ་དག་གིས་བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཐུ་ཐོབ་པ་བསྟན་ཏོ།

关于'说悦耳语是修行菩萨的'这句话，从第二地以上至第七地以下修行道的修行者，由于以持戒和忍辱波罗蜜多为基础，因具有戒律故不以身口造作过失，由于具有忍辱故对他人无有说害语之因，因此说悦耳语。
关于'利行是不退转菩萨的'这句话，是指获得第八地和第九地的菩萨无碍自然成就利益众生等行为。
同事是一生补处菩萨的这句话，是指获得第十地的菩萨以一切种智无二无别而行，因此在初地等地虽然也都具有四摄法的修行，但分别解说是基于在不同地位上四摄法的偏重而说的。
为了与地位相配合而说其他分类，又说'法布施是菩提根本和种子之基础'。菩提根本和种子是指在初地证悟法界遍行相后发菩提心。这菩提心的基础是在胜解行地修行十法行，这就是法布施。或者说菩提根本和种子的基础就是初地的发菩提心本身，因为发心成为种子后成为一切无漏法生起的基础。
关于'说悦耳语是菩提苗芽和叶片圆满'，从二地到七地以有功用行进时，以智慧运作使波罗蜜多法如同苗芽和叶片般圆满，由于心续特别柔和故说悦耳语。
关于'利行是菩提之花盛开'，在第八地、第九地和第十地时以无功用智慧运作，不需修习而使佛法如花开放般圆满，因为行持接近果位之法故称为行。
关于'同事是菩提果实现前成就'，等流果功德圆满即成佛之相的果实成就称为同事。
以上已说明四摄法不尽。
为显示能教导的菩萨，'尊者舍利子，复次菩萨有四无尽之无碍解'等，其不尽是因为菩萨们所应了知的义理、法等无有边际故称不尽。
此中应知说法方式和解说方式。何为四种？以'此中义无碍解'等显示说法方式，以其余显示解说方式。
能教导的菩萨有四种：了知相、了知想、了知名言、了知说法。由四无碍解能随众生所欲而说法，为显示彼等所摄义理而说明获得能力。

།མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་སོ་སོའི་མཚན་ ཉིད་དང་།དོན་གང་ཡིན་པ་ཤེས་པ་ནི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དོན་དམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཕྲལ་དུ་སྣང་ཞིང་གྲག་པ་ ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ནི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཚིག་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་ སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ཆོས་ཉིད་དུ་ཤེས་པའོ།།སོ་སོར་རྟོག་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདུས་བྱས་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་པའོ། །རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་ཡོད་པ་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ འདུས་བྱས་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།ཆོས་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་དེ་ལྟར་ཤེས་པའི་འོག་ཏུ་ཕྱིས་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱིས་འདུས་བྱས་ལ་དེ་ལྟར་ཤེས་པས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཤེས་པ་ ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཆོས་རྣམས་སྤྱིར་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་།མཚན་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོག་ཅིང་ཤེས་པ་ལ་བྱའོ། །རྒྱུ་ཤེས་པ་ནི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དྲུག་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་མཚན་ཉིད་ཤེས་པའོ། །ཚོགས་པ་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དེ་རྣམས་འདུས་ཤིང་ཚོགས་ན་ གདོད་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའོ།།གཉིས་སུ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་རྟག་ཆད་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་འམ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཉིས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་ནས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པའོ། །ཐ་མར་མི་འགྲོ་བ་ཤེས་པ་ནི་ཐོག་མའི་མཐའ་དང་ཐ་མའི་མཐའ་ གཉིས་གང་ནས་ཀྱང་མ་འོངས་གར་ཡང་མི་འགྲོ་བ་ཤེས་པའོ།།ཡང་ན་དང་པོར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་ནས་འབྲས་བུ་སྐྱེས་ཀྱང་རྒྱུ་འབྲས་བུར་མ་འཕོས་པར་ཤེས་པ་ནི་ཐ་མར་མི་འགྲོ་བ་ཤེས་པའོ། །ཡང་ན་དང་པོར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་བར་དུ་མི་འདུག་པར་ཤེས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་རང་བཞིན་ནམ་ དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཐའ་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ཡང་མི་གནས་པར་ཤེས་པའོ།།རྐྱེན་ལ་འཇུག་པ་ཤེས་པ་དེ་ལྟར་མ་འོངས་པ་མི་འགྲོ་བ་མི་གནས་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་པའི་ངོ་བོ་ཙམ་དུ་ཡོད་པར་རྟོག་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དབྱེར་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་ སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་།འཕགས་པའི་དུས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཐ་དད་མེད་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཤེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་ཅིང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་སོང་པར་ཤེས་པའོ། །ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་ གནས་པ་ཤེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།དེ་ལ་དམིགས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་གནས་པ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་དམིགས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སྟོང་པ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་གང་གིས་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གང་དུ་བཤད་པར་ཟད་དོ། །དེ་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ ཆོས་ཡེ་ཤེས་གང་གིས་དཔྱད་དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཤེས་པ་སྟེ།དེ་ཡང་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལ་རྟོག་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །སྨོན་པ་མེད་པ་ལ་སྨོན་ལམ་མེད་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པས་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ་ལ་སྨོན་པར་བྱར་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་སྨོན་ལམ་མེད་པར་ཤེས་པའོ།

为了说明相的智慧，问道：'什么是各别正确了知义理？'
对此，了知诸法各自的相和义理，称为各别正确了知义理。
为了说明其本质，说道：'于一切法如实了知胜义'等。对有为法和无为法等一切诸法，不是如暂时显现和听闻那样，而是了知为无分别智慧境界的法界，这就是各别正确了知义理。其余文句也应如是理解。
法智是了知欲界有为事物的苦、无常等相和法性。
所谓类智，是了知该界的有为法生起的因缘和条件等相。
随行智是了知色界和无色界的有为法的无常相和法性，即在了知欲界有为法之后，随后了知上二界有为法，故称随行智。
或者，类智是总的了知三界诸法无常等法性和相。
因智是了知作者因等六因的义理和相。
集智是了知因缘和合聚集才能生果。
无二智是了知远离常断等二边的相，或了知因缘二者从胜义谛而言也是不存在的。
不行末智是了知从初际和末际二者皆无来处亦无去处。
或者，虽然最初因缘和合而生果，但了知因不转变为果，这就是不行末智。
或者，最初了知因缘中间不住，是因为刹那性或无实性，故了知也不住于二边之间。
入缘智是了知虽然无来无去不住，但仅以缘起自性而存在。
了知法界无别智是了知凡夫时的法界和圣者时的法界无有差别。
随入真如智是了知空性遍及一切法，一切法随顺空性。
住真实际智，真实际即是空性。缘此的圣道即是住真实际，是了知缘真实际的圣道之相。
观空性智，是指以何等智慧观察空性的那个智慧即是观空性智，空性已如前说。观察空性的智慧即是无二智慧。
了知行无相智，是指以何等智慧观察通达无相法的那个智慧即是了知行无相智，也就是于一切相无分别的无分别智慧。
了知无愿无愿智，是了知轮回和涅槃二者皆无自性，于无自性中无可愿求。

།མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པའོ། ། ཚུལ་གཅིག་ལ་འཇུག་པའི་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་གཅིག་ཏུ་འཇུག་ཅིང་མཚན་ཉིད་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་ཤེས་པའོ། །བདག་མེད་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ། །གང་ཟག་ལ བདག་མེད་པར་དོན་དམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ན་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་གི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཤེས་པའོ།།འདས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་འདས་ཏེ་འགགས་པ་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ དེ་ལ་ཡང་ཕྲད་པར་སྨོན་པ་མི་སྐྱེ་བའམ་འདས་པའི་དངོས་པོ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་འདས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་ཐུག་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ཉིད་ལ་མཐའ་ཐུག་ཅིང་ ཟད་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་འམ།མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཤེས་པར་བྱ་བ་རྣམས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ན་ཐམས་ཅད་དུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་གང་ལ་ཡང་ ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ཆགས་པ་མི་སྐྱེ་བའོ།།ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་སྒྱུ་མར་ཤེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེད་པས་སྣང་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པ་བཞིན་དུ། ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྒྱུ་མ་མཁན་དང་འདྲ་བ་ལ་བག་ཆགས་སྔགས་དང་སྨན་དང་འདྲ་བའི་མཐུ་ལས་ སྐྱེས་པ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པའོ།།ཁམས་རྣམས་ལ་སྦྲུལ་གདུག་པ་ལྟ་བུར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་སྦྲུལ་གདུག་པས་མྱུར་དུ་གསོད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ཅིང་དམིགས་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་ལ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་ པའི་སྒོ་ནས་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསོད་པར་ཤེས་པའོ།།སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ཡང་སྟོང་པ་ལྟ་བུར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གྲོང་སྟོང་པ་ན་སེམས་ཅན་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ཡང་བདག་དང་བདག་གིར་མེད་པར་ཤེས་པའོ། །ནང་ཉེ་བར་ཞི་བར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་ གི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལ་བདག་དང་བདག་གི་མེད་པར་ཤེས་པའམ།ནང་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བྱེད་པས་ན་གཉིད་དང་རྨུགས་པས་སེམས་མི་ནོན་པའི་ཐབས་ཤེས་པའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་རྒྱུ་བ་མེད་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པར་ཤེས་པ་འམ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་འཕྲོ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཐབས་ཤེས་པའོ།།ཡུལ་རྣམས་ལ་སྒྱུ་མ་དང་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་མེད་ཀྱང་འགྲོ་བ་དེའི་རང་བཞིན་ལ་མི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་ཞིང་སླུ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ། གཟུགས་ལ་ སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་མོད་ཀྱི་བྱིས་པ་དེའི་རང་བཞིན་ལ་མི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་འདྲ་བར་སྣང་ཞིང་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པའོ།།དྲན་པ་ལ་གནས་པའི་ཤེས་པ་ནི་མི་བརྗེད་པའི་གཟུངས་ཀྱི་དྲན་པ་བསྟན་ཞིང་མི་ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ ཤེས་པའོ།།བཟོད་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་ཤེས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཀྱིས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་བློས་ཆོས་ རྣམས་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པའོ།།བདག་ལ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པའོ། །བདེན་པ་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་ཤེས་པ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་མ་ནོར་བར་ཤེས་པའོ། །དེ་དག་ཇི་ལྟར་མ་ ནོར་བར་ཤེས་ཤེ་ན།དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལ་མི་འབྱུང་བར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཉིད་ངོ་བོ་མེད་པས་མ་བྱུང་མ་སྐྱེས་པར་ཤེས་པའོ།

无为是远离一切有为之相的空性，知晓非由因缘所生。
所谓入一理之智，即知一切法入于一相而为一相之自性。
所谓无我分别智等，是显示分别补特伽罗无我之智。
所谓胜义中知补特伽罗无我，是知胜义中蕴界处等补特伽罗之事物不存在。
所谓于过去世无执著智，是通达身与受用已灭故无实，于彼亦不生会遇之愿，或于过去事物所知境无碍而知，是名于过去世无执著智。
所谓于未来世无尽智，是知未来世本身无有穷尽，或于未来世事物所知境无碍而知。
所谓于现在世一切无过失智，是通达现在世诸事物无自性，于任何境不生嗔恚与贪著。
所谓知诸蕴如幻，犹如幻事虽由因缘所生而显现却无自性，如是五蕴亦由如幻师之阿赖耶识，以如咒药之习气力所生而无自性。
所谓知诸界如毒蛇，如同毒蛇迅速致命，如是依止缘于眼与色而生眼识，由贪嗔等门中杀害善根而知。
所谓知诸处如空聚，如同空村无有众生，如是于诸处亦知无我我所。
所谓知内寂静，是知内取蕴无我我所，或由内修三昧故知不为睡眠昏沉所压之方便。
所谓知外无行，是知外法无实，或知不令心散于外法之方便。
所谓知诸境与幻无别，如同幻事虽无，然于不解其自性者生烦恼而欺诳，如是色等诸境虽无实事，然于不解其自性之愚者显现似有而生烦恼。
住于念之智，是显示不忘总持之念，知不令退失之方便。
所谓随顺忍之智，是知无生法忍、于苦无动之忍，及随顺之法。
所谓慧智观察之智，是以慧性之智无颠倒了悟诸法。
所谓了悟于我之智，是如实无颠倒了悟我之体性。
所谓于诸谛善了知之智，是无误知四圣谛之相。
云何无误知彼等？故说于苦知无生等，是知苦蕴本身无体故无生无起。

།ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པར་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ཤེས་བས་སྡུག་ བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་སྐྱེད་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པར་ཤེས་པའོ།།འགོག་པ་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་དང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པ་བཞིན་དུ་འགོག་པའི་རང་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ ཉིད་མེད་པར་ཤེས་པའོ།།ལམ་ལ་སྒྲོལ་བར་ཤེས་པ་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་སྒྲོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པའོ། །ཆོས་རྣམས་ལ་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཤེས་པ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་སོ་སོར་འབྱེད་ཅིང་བཤད་པ་ལ་མཁས་པའོ། །དྲན་པ་ཉེ་ བར་གཞག་པ་རྣམས་ལ་དྲན་པ་མེད་པ་དང་།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པས་དྲན་ཞིང་ཡིད་ལ་བྱར་མེད་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་འཕྲལ་དུ་ཡིད་ལ་མི་འཛིན་པ་ནི་དྲན་པ་ཤེས་པའོ། །ཕྱིས་ཀྱང་ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ནི་ཡིད་ལ་ བྱ་བ་མེད་པའོ།།ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་འཕེལ་བར་བྱ་བ་དང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བ་སྟེ། དེ་ལ་དགེ་ བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པ་དང་།སྐྱེས་པ་རྣམས་འཕེལ་བར་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཤེས་པའོ། །སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤོང་བ་ནི་མི་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་འདུན་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་དང་། དཔྱོད་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་ནི་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པའོ། །དབང་པོ་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དོན་མཐོང་ཞིང་རྟོགས་པར་བྱེད་ པ་ཡིན་པར་ཤེས་པའོ།།སྟོབས་ལ་མི་བརྫི་བར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ལྔ་རྣམས་ལ་མ་དད་པ་ལ་སོགས་པས་མི་ཚུགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོག་པར་ ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་རྣམས་ལ་ནི་དེ་དག་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀུན་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པའོ།།ལམ་ལ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་ན་ལམ་དང་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་དང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་གཉིས་ཀྱང་མེད་པ་ཡིན་པས་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཀྱི་གང་དུ་ཡང་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་མེད་པར་ཤེས་པའོ།།ཞི་གནས་ལ་གནས་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པའོ། །ལྷག་མཐོང་ལ་ སྣང་བར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་ཤེས་པའོ་སྒྱུ་མ་ལ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་ནི་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་དང་མི་ལ་སོགས་པ་ལ་སྨན་དང་སྔགས་ཀྱི་མཐུས་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།སྨིག་རྒྱུ་ལ་ནོར་བར་ ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨིག་རྒྱུ་རྣམས་ལ་ཆུ་མ་ཡིན་གྱི།ཆུ་ལྟ་བུར་འཁྲུལ་པར་སྣང་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པའོ་། །རྨི་ལམ་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་མཐོང་བར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་ན་སྣང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་བཞིན་དུ་མཐོང་བར་ཤེས་པའོ། །བྲག་ཅ་ལ་རྐྱེན་བཞིན་དུ་དམིགས་ པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲག་ཅའི་སྒྲ་ཐམས་ཅད་སྒྲ་གཞན་གྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་ཤེས་པའོ།།མིག་ཡོར་ལ་མི་འཕོ་བར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁང་པའི་ནང་གི་ཉི་ཟེར་གྱི་འོད་ལས་གཟུགས་དུ་མར་སྣང་བ་སྣང་ཡང་ཆུས་འཕོས་པ་མེད་པར་ཤེས་པའོ། །མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་རྣམས་ལ་མཚན་ ཉིད་གཅིག་ཏུ་ཤེས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ལ་བྱའོ།

知道不对集谛作意造作，是通过了知集谛无自性而知道不造作产生苦蕴的行为。
知道灭谛无相，是如同兔角和石女之子无相一样，了知灭谛的自性涅槃也非实有，故无生住等相。
知道道谛能度脱，是了知能从轮回大海中度脱。
知道诸法语言分别，是善于分别解说有为法和无为法的意义。
知道诸念住无念无作意，是了知身受心法诸法无实，故无可念无可作意。其中暂时不执著即是念知，之后也反复不作意即是无作意。
所谓正断，即四正断：生起未生善法，增长已生善法，不生未生恶不善法，断除已生恶法。其中生起未生善法和增长已生善法是趣入善法的智慧。不生未生恶不善法和断除已生恶法是趣入不善法的智慧。
所谓神足，即欲、勤、心、观神足，是了知能令身心调柔。
知道诸根趣入，是了知信等五根能见证悟解法义。
知道力不可屈伏，是了知信等五力本性不为不信等所屈。
知道诸觉支如实观察一切法，是了知七觉支能观察一切法的遍行相。
知道道无来去，是了知究竟而言道与道果、轮回与涅槃二者皆无，故八正道中无有来去。
知道止住于奢摩他，是了知一切奢摩他以心一境性为相。
知道毗婆舍那显现，是了知一切毗婆舍那本性是观察法相。
知道幻术是所成，是了知幻化的象人等是由药物咒力所成。
知道阳焰是错乱，是了知诸阳焰非水而现似水的错乱显现。
知道梦中见非真实，是了知梦中所见诸法虽无却见。
知道回声缘所缘，是了知一切回声从他声为缘而生。
知道光影不移动，是了知室内阳光所现诸多形色虽现却无水波动。
知道诸异相为一相，是如相真谛中所说般了知。

།འདུ་བ་རྣམས་ལ་འབྲལ་བར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་ཤིང་ཚོགས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མཐར་བྱེ་ཞིང་བྲལ་བར་འགྱུར་བར་ཤེས་པའོ། །མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པར་ ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཚེ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་མཚམས་སྦྱོར་བའོ། །དོན་དམ་པར་ན་ཆོས་གང་ཡང་སྐྱེ་ཞིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་གཞན་གྱི་སྒྲའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་འཇུག་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཐམས་ ཅད་ལ་འདི་འདྲ་བར་ཤེས་ཏེ།མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་གྱིས་བཤད་པའི་སྒྲ་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་དམིགས་པར་བྱེད་པར་ཤེས་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་དང་།ལུས་དབེན་པར་གནས་པ་དང་། སེམས་དབེན་པར་གནས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ནི་ཐེག་པ་དེ་འདོད་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་སོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་སོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའོ།།དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་། གཞན་ཡང་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་སོ་ སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རིག་པ་གང་གིས་ཤེའམ་།དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དོན་ལ་རྟོན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་གང་ཡིན་པའི་དོན་དེ་ལ་རྟོན། དོན་དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་ པར་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ལ་རྟོན་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་སྟེ། གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། མི་སྐྱེ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་མི་སྐྱེའོ་། །མ་བྱུང་བ་ནི་འདས་པའི་དུས་སུ་མ་སྐྱེས་པའོ། ། དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །མ་ལུས་པར་དབེན་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ཡན་ཆད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་མེད་པ་དེ་དོན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ལུས་པར་བདག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་མན་ཆད་ཀྱིས་གང་ཟག་ལ བདག་མེད་པ་དོན་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།གང་འདི་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གོང་དུ་བསྟན་པ་ལྟ་བུར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པའོ། །དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་རྣམས་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་འདིར་བསྟན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ ཏེ།མདོ་སྡེ་འདི་ལ་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་བཤད་པ་དེ་དངོས་པོ་དང་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ཐོགས་པ་མེད་པར་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའི་དོན་དུ་བསྟན་པས་ན་ཐོགས་པ་མེད་པར་བསྟན་པའོ། །ཐམས་ཅད་ སྒྲིབ་པ་གཉིས་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྟོན་པས་ན་ཆགས་པ་མེད་པར་བསྟན་པའོ།།དུས་གསུམ་དུ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པར་སྟོན་པས་ན་མི་ཟད་པར་བསྟན་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྟོན་པས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་བསྟན་པ་ཞེས་ བྱའོ།།དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དེ་ནི་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་མི་ཟད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བསྟན་པ་དེ་ལ་བསྟན་པ་མཐའ་ཡས་ཏེ། ཟད་མི་ཤེས་པས་ན། དོན་ཐམས་ཅད་བསྟན་པ་ལ་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སངས་ རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་བཀའ་སྩལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་སྐད་དུ་འཆད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ཐུགས་རང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དེ་ལྟར་འཆད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཐུགས་དགྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་སྟོན་པའི་དོན་ཏེ་། ཡང་དག་པ་དང་དེ་ཁོ་ན་དང་། མ་ལོག་པ་དང་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'知聚合必有离散'，是指知道一切聚合的事物最终都会分散离析。
关于'知相续无相续'，相续是指从一世到另一世的连接。胜义中知道任何法都无生无相续。
'知声闻乘随他音而入'，是指知道一切声闻乘都是这样：依靠亲教师和阿阇黎的教言，观修人无我。
所谓'佛乘'，是指独觉乘中了知一切法具有缘起性相，住于身远离，住于心远离。
'大乘'是指大乘能积集无贪等一切善根，积集一切福德智慧资粮。
为了显示别义智的其他分类，所以说'复次别义智'等。
'以何别义智'是指以何种别义智，或是指具有别义智的何位菩萨。
'于一切法依义'是指依止、了达一切法的义理。
'何以故'是问为何依止一切法的义理。
'彼'指空性，其他也同样配释。'不生'是指未来不生。'不起'是指过去未生。'无体'是指现在也无自性。'毕竟远离'是指是真如体性。
以上显示一切法无我是其义理。从'一切法毕竟无我'以下显示补特伽罗无我是其义理。
'如是通达法'是指如上所说通达一切法。
为了总摄广说的别义智，所以说'此中所说'等。在此经中，别义智以空性为相而说，因超越一切事相，所以说无碍等。
或者说因显示一切法空义，所以说无碍。因显示超越二障之相，所以说无著。因显示三世无生灭，所以说无尽。因显示一切法涅槃之相，所以说得一切法。
所谓'此别义智于说法无尽'，是指菩萨们的别义智教法无边无尽，因此说于一切义说无尽。
'诸佛世尊亦如是宣说'，是指如来们也如是宣说。
'随可意'是指对他人如是宣说者生欢喜之意。
为何如此？因为所说的义理是真实、如实、无错、无异故。

།ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ཅེ་ན། ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྟོག་པ་ཡིན་ལ། ཐམས་ཅད་དུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ཤེས་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཡང་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མི་ཟད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ཡང་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་ཟད་པས་ན་མི་ཟད་པའོ། །འདིར་དོན་དང་ཆོས་ཉིད་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འདྲ མོད་ཀྱི་དོན་ནི་བསྟན་ཅིང་རྟོགས་པའི་ཡུལ་ལྟ་བུར་རིག་པར་བྱའོ།།ཆོས་ནི་སྟོན་ཅིང་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཆོས་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་སོགས་པའི་མིང་གིས་འོག་ནས་སྨོས་པ་རྣམས་ལ་བྱའོ། །དོན་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་ཅིང་བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་ བ་ལ་བྱའོ།།ཡང་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ནི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །ཆོས་དེ་དང་དེ་དག་གི་མིང་གང་དང་གང་ཡིན་པ་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་རྣམས་དོན་དང་མཐུན་པར་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱའོ།།ཆོས་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །ཡང་ན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ་སོའི་མིང་གང་ ཡིན་པ་དང་།དོན་གང་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉེ་བར་སོང་བ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ནི་གྱུར་པའམ། དེ་དག་གི་ཆར་རྟོགས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་ མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རེ་གཅིག་པའོ།།བྱང་ཆུབ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོགས་པ་དང་ཐ་མི་དད་པར་ཤེས་པའོ། །ཁམས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ མིག་གི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པའོ།།ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམ་གྲངས་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །གཞན་ཡང་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གང་འདོད་ཆགས་ སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ལ་འཇུག་ཅིང་འབབ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རང་བཞིན་གྱིས་འདོད་ཆགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ལ་འདོད་ཆགས་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་པའོ།།ཡང་ན་སེམས་ཅན་འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་གང་དང་གང་ལ་ དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ན་ཡུལ་འདི་དང་འདི་ལ་དམིགས་ནས་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་སོ་ཞེས་ཤེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་འཇུག་ཅིང་འབབ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་དུ་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། བཅོས་མའི་འདོད་ཆགས་ སྤྱོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་ནི་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །བཅོས་མའི་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་བ་མ་ཡིན་ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་དང་སྦྱོར་ཞིང་ཕ་རོལ་གྱི་ངོར་འདོད་ཆགས་ཆེ་བ་ལྟ་བུར་སྟོན་པའོ། །དེ་ལས་བཟློག་ ནས་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་སྟེ།རང་བཞིན་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའོ། །སྣརེལ་ཞིའི་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་གི་རང་བཞིན་ཅན་ལ་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་དང་འདྲ་བར་སྣང་བའམ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་ལ་ཆུང་བར་འདྲ་བར་སྣང་བའམ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཤས་ཆུང་བ་ལ་ཆེ་བར་སྣང་བའོ། །ལྟ་བའི་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་ནི་ལྟ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཆགས་པའོ། །མི་བཟོད་པའི་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བས་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སེམས་ཀྱང་འཁྲུགས་ཤིང་ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱང གྱུར་པར་སྣང་བའོ།།འཇམ་པའི་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཤས་ཆུང་བས་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ལུས་དང་སེམས་འཁྲུག་པ་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་ཅན་ནོ།

如何是不颠倒呢？因为是智慧和智识的分别，且是一切时无过失的本性。为了说明想蕴的了知，所以说'什么是法无碍解'。此处也应当配合'什么是无尽的法无碍解'。由于所应了知的诸法无尽，故为无尽。此处虽然义和法无有差别相同，但应知义如同所教示和了悟的对境，应知法如同能教示和能了悟。或者，法是指后面所说的有为、无为等名称。义是指对彼等的义理进行观察并作差别分析。
或者，如实通达一切法的相是义无碍解。了知彼等诸法的种种名称是法无碍解。所谓'了知一切法的随顺'是指对善法、不善法等以名称所说的诸法，如实了知其与义相应。这些法是什么呢？即善法、不善法等。或者，了知善法、不善法等所说诸法各自的名称和义理，称为了知一切法的随顺。
'对于趋入者'是指成为彼等的自性，或了悟为彼等的部分之义。'了知法界平等性'是指种种善法、不善法等诸法在法界空性中是一味的。'了知菩提平等性'是指了知法界证悟智慧无分别且无差别。'了知界平等性'是指如界品中所说的眼界等诸界在法界中平等性的了知。
为了说明法无碍解的其他分类，所以说'复次，法无碍解'等。'了知贪行众生心的趋入'是指了知本性贪欲者的心是贪欲者。或者，当贪行众生对某些境生起贪欲时，了知是缘此此境而生起贪欲，这称为了知贪行众生心的趋入。
贪行有几种呢？说到'伪装的贪行'等，应当配合说有二万一千种。伪装的贪行是指本性并非特别贪欲，但为了适应他人的心而表现出似乎很贪的样子。与此相反的是非伪装的贪行，即本性具有贪欲。'混杂的贪行'是指在嗔性者中显现似贪行，或在大贪者中显现似小贪，或在小贪者中显现似大贪。见贪行是指对种种见解的贪著。'不堪忍的贪行'是指因贪欲炽盛，由此因缘心也躁动，身体行为也改变。'柔和的贪行'是指因贪欲微弱，由此因缘身心无有躁动的贪欲者。

།ཡང་པའི་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ཤས་ཆུང་བས་འདོད་ཆགས་སྤངས་པར་སླ་བ་རྣམས་སོ། ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་མང་པོ་ལ་ཆགས་པ་རྣམས་སོ། །སྦྱོར་བའི་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཆོས་ལ་ཆགས་པ་སྟེ། བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཆགས་པའོ། །མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ཅི་ལ་ཆགས་པ་ཁ་ཅིག་ལ་ཆགས་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཡོད་པ་མི་འདྲ་བའོ། །རྣམ་པར་གཞག་པའི་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ གཉིས་འཇིག་རྟེན་དུ་གཞག་པ་ལ་ཆགས་པའོ།།སྔོན་གྱི་མཐའི་རྐྱེན་གྱིས་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་འདས་པ་རྣམས་དྲན་ནས་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བའོ། །ཕྱི་མའི་མཐའི་རྐྱེན་གྱིས་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པ་ན་ཡང་ཆགས་ པར་འགྱུར་བའི་གཟུགས་འདི་འདྲ་བ་ཞིག་དང་ཕྲད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དམིགས་པ་ལས་འདོད་ཆགས་འབྱུང་བའོ།།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་འདོད་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ད་ལྟར་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་པའི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ནས་འདོད་ཆགས་སྐྱེས་པའོ། །སེམས་ཅན་ནང་དུ་འདོད་ ཆགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི།བསམ་གཏན་གྱི་རོ་ལ་ཆགས་ཤིང་འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་ལ་ཆགས་པ་ཡོད་པའོ། །ཡང་ན་ནང་དུ་སེམས་ལ་འདོད་ཆགས་འབྱུང་བའི་ཤས་ཆེ་ལ་ཕྱི་རོལ་དུ་འདོད་ཆགས་དང་འདྲ་བར་མི་སྣང་བའོ། །སེམས་ཅན་ཕྱི་རོལ་དུ་འདོད་ ཆགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱིའི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་ཆགས་པའི་ཤས་ཆེ་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་རོ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའམ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྤྱོད་པ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བ་འདྲ་བར་སྣང་ལ།སེམས་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །སེམས་ཅན་ནང་དུ་འདོད་ཆགས་ལ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་རོ་ལ་ཡང་ཆགས་ཤིང་ཕྱིའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཡང་ཆགས་པའམ།ནང་དུ་ཡང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་ཞིང་ཕྱི་རོལ་དུ་ཡང་འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་བ་འདྲ་བར་སྣང་བའོ། །དེ་ལས་བཟློག་ནས་སེམས་ཅན་ནང་དུ་ཡང་འདོད་ཆགས་མེད་ལ། ཕྱི་རོལ་དུ་ཡང་ འདོད་ཆགས་མེད་པ་སྟེ།བསམ་གཏན་གྱི་རོ་དང་ཕྱིའི་ཡུལ་གཉི་ག་ལ་མ་ཆགས་པའོ། །འཇུག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པའི་ཡུལ་ལ་སེམས་འཇུག་པའམ། འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་དང་རང་བཞིན་ནམ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཇུག་པའི་སྒོ་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཚུལ་འདིས་བསྒྲེས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་བཞིན་དུ། བཅོས་མའི་ཞེ་སྡང་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སྦྱར་རོ། །ཆ་མཉམ་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གསུམ་ཆར་ཡང་ཆེ་ཆུང་ མེད་དེ་ཆ་མཉམ་པའོ།།སེམས་ཀྱིས་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སེམས་སྐྱེས་པ་ཤེས་པའོ། །འབབ་པ་ཤེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དངོས་སུ་སྤྱོད་པར་ཤེས་པའོ། །སོ་སོ་ཅི་རིགས་པར་ཆོས་སྟོན་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གང་ལ་ཆོས་གང་བསྟན་པར་ཤེས་ པ་སྟེ།འདོད་ཆགས་ཅན་རྣམས་ལ་མི་གཙང་བ་བསྒོམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པའོ། །དུས་ལས་མི་འདའ་བར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་སྨིན་པའི་དུས་དང་། ཆོས་བསྟན་པའི་དུས་ཤེས་ནས། དེ་བཞིན་དུ་སྨིན་པ་དང་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །སྣོད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གང་ཆོས་གང་དང་ཐེག་པ་གང་གི་སྣོད་ཡིན་པར་ཤེས་པའོ།།འབྲས་བུ་ཡོད་པར་ཆོས་བསྟན་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱང་མཇུག་ཏུ་དོན་ཡོད་ཅིང་འབྲས་བུར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་བསྟན་པར་ཤེས་པའོ། །མ་ཆད་མ་ ལྷག་པར་ཆོས་བསྟན་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་བསྟན་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་བསྐྱེད་སྐུར་མེད་པར་བྱ་སྟེ་བསྟན་པ་ཤེས་པའོ།།ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།ཐ་སྙད་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །དེ་ལ་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ རིག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

又轻微的贪欲行者，是比前者更少贪欲，容易断除贪欲的人们。
所谓世俗的贪欲行者，是对世俗言语众多执著的人们。
所谓加行的贪欲行者，是对前述法执著，意乐等亦复如是。
所谓相的贪欲行者，是对诸法相执著。
所谓相违的贪欲行者，是有人对某些执著，有人对其他执著，贪欲不同。
所谓安立的贪欲行者，是对十二分教在世间安立执著。
所谓前际缘的贪欲行者，是忆念过去贪著境而生贪欲。
所谓后际缘的贪欲行者，是缘未来愿遇如是色等境而生贪欲。
所谓现在缘的贪欲行者，是遇现在生贪欲缘而生贪欲。
所谓有情内贪欲等，是有禅定味著及五欲功德贪著。或者内心生贪欲强而外在不似贪欲显现。
所谓有情外贪欲等，是对外欲功德贪著强而无禅定味著，或外在行为似贪欲强而内心贪欲不强。
所谓有情内外贪欲等，是于禅定味著亦贪著外境，或内心贪欲强且外在亦似贪欲强显现。
与此相反，有情内无贪欲外亦无贪欲，是于禅定味及外境二者皆不贪著。
'趣入'是心趣入贪著境，或是贪欲行者们的方式、自性或分类之义。
'以此趣入门'是以此方式配合之意。
于嗔恚及愚痴行者亦如贪欲行者方式，配合为'伪装的嗔恚行者'等。
所谓平等行者，是贪欲、嗔恚、愚痴三者无大小而平等。
所谓心趣入，是了知最初生起贪欲心。
了知趣入是了知实际行贪欲。
所谓了知随宜说法，是了知对何有情说何法，如对贪欲者说修不净观等。
所谓了知不失时，是了知有情成熟时及说法时，如是令成熟及说法。
所谓如实了知根器差别，是了知何有情是何法及何乘之器。
所谓了知有果说法，是了知所说诸法终将有义成果而如是说法。
所谓了知无缺无余说法，是了知于所说诸法无增无减而说。
已说法无碍解。
为说词无碍解故，说'于此词无碍解云何'等。

།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐད་ལ་འཇུག་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོའི་སྐད་གང་ཡིན་པ་ཤེས་པའོ། །སྐད་ནི་སོ་སོའི་སྐད་རྣམས་སོ། །སྒྲ་ནི་ངག་གི་གདངས་རྣམས་སོ། །དབྱངས་ནི་གདངས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ སྙན་པ་དང་།མི་སྙན་པའི་བྱེ་བྲག་གོ། །ཚིག་གི་ལམ་ནི་སེམས་ཅན་སོ་སོའི་ཡི་གེ་རྣམས་སོ། །ངེས་པའི་ཚིག་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པས་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བརྡ་ནི་དོན་བརྡ་ཕྲད་པར་ནུས་པའི་ཚིག་རྐང་པ་ཚང་བའོ། །སྤྱོད་པ་ནི་སེམས་ཅན་སོ་སོའི་སྤྱོད་པའམ་ དོན་གང་ལ་མིང་གང་བཏགས་པའོ།།གཞན་ཡང་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་སྤྱོད་པ་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་གྲངས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། གང་ཟག་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དུས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཡི་གེའི་བརྡ་ ཤེས་པ་གཅིག་གི་ཚོགས་ཀྱང་ཤེས་པ་མན་ཆད་མདོའི་ཚིག་གསུམ་གྱིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམ་གྲངས་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་འགོག་པ་ལ་ཚིག་གི་ཆོས་ཤེས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ངེས་པའི་ཚིག་དེས་བསྟན་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཤེས་པར་བྱེད་དེ།དེ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པར་ བྱ་བ་ཐམས་ཅད་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ནོར་ཅིང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པས་སོ། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་བསྟན་པ་དེ་ཡང་གཏན་ལ་འབེབས་པས་སོ། །ཟློས་པ་མེད་པའི་ཚིག་ནི་ཡང་ནས་ཡང་དུ་མི་ཟློས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དྲག་པ་ ནི་ཉན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣ་བའི་དབང་པོ་ལ་གནོད་པར་མི་བྱེད་པས་སོ།།མ་རྟབས་པ་ནི་ཚིག་མྱུར་བ་དང་། དུམ་དུམ་པོར་སྨྲ་བ་མེད་པས་སོ། །ཟུར་ཕྱིན་པ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་གསལ་བར་སྨྲ་བས་སོ། །རྣམ་པར་གསལ་བ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་མ་ཆད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དང་ཡི་གེས་ བསྐོར་བ་ནི་དོན་བཟང་པོ་དང་ཡི་གེ་བཟང་པོ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཁོར་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐད་དང་སྒྲས་སོ་སོའི་བསམ་པ་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་ཆོས་གཅིག་ལ་ཡང་རྣམ་གྲངས་དུ་མས་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟབ་མོ་ནི་དོན་ཟབ་མོ་རྟོགས་ པར་བྱེད་པའམ།དོན་ཟབ་མོ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟབ་པར་སྣང་བ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་དེ་ཉིད་གཞན་གྱིས་ཤེས་པར་དཀའ་བས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པས་བརྒྱན་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པར་འཁྲུགས་པའི་ཆོས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་སེམས་རྟོག་པ་ནི་བདག་རང་གི་ སེམས་ཀྱིས་དངོས་པོ་ཅི་འདྲ་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པའོ།།ཤེས་པ་རྟོགས་པ་ནི་བདག་གི་དོན་དང་ཚིག་གི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་རང་གིས་རྟོགས་པའོ། །ལྟ་བ་རྟོགས་པ་ནི་རང་གི་ལྟ་བའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་གང་ཡིན་པ་ཤེས་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་སྐད་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མགུ་བར་བྱེད་པ་ནི། ངེས་པའི་ཚིག་དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་དད་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་། །ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།བརྗོད་པ་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ ཡང་དག་པར་རིག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྤོབས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། གང་ལ་སྤོབས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་སྤོབས་པའོ། །དེ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆགས་པ་མེད་པར་ལུང་བསྒོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། འབྲས་བུ་ ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་སྤོབས་པ་གང་ཡིན་པ་བསྟན་ཏོ།

所谓'了知一切众生语言'，是指了知众生各自的语言。语言是指各自的语言。声音是指语音的音调。音韵是指音调本身的悦耳与不悦耳的差别。语言之道是指各类众生的文字。确定语词是指带有障碍的'色'等词。名相是指能够表达意义的完整语句。行为是指众生各自的行为或者对某事物所赋予的名称。
另外'了知各种确定语词'等说法，是指应当了知以经文三句依次阐明确定语词的数量安立、补特伽罗安立、时间安立，以及从了知一个文字符号到了解其集合等内容。为了说明确定语词的另一种分类，所以说'另外确定语词'等。
所谓'了知遮遣一切法的语言'，是指当用确定语词说明一切法无生的特征时，能够了知无生的本性，这就是所谓的'了知确定语词'。'他的'是指那位菩萨的意思。'无碍'是指能够宣说一切应说之法。'无错'是指宣说无误且不颠倒。'善巧安立'是指对所说之法作出确定。'无重复语'是指不会反复重说。
'不粗暴'是指不会损害听者的耳根。'不急促'是指没有语速过快和支离破碎的说话方式。'圆满'是指清晰地说出语言和文字。'明了'是指语言文字说得完整无缺。'具足义理和文字'是指宣说善妙的义理和文字。
'如实令众满意'是指用各种语言和声音令各自的心意满足。'种种差别'是指对一个法用多种方式解说。'甚深'是指能够理解甚深义理或与甚深义理相应。'显现甚深'是指这种确定语词他人难以理解。'以世俗谛和胜义谛庄严'是指宣说世俗谛和胜义谛交织的法。
'了知自心'是指以自己的心如实无颠倒地了知事物的本质。'通达智慧'是指自己通达自身的义理和语言的智慧。'通达见解'是指了知自己的见地宗派。'佛所宣说'是指如来们也是如此宣说。'令一切众生欢喜'是指通过这种确定语词令众生生起信心。确定语词的解说已经完毕。
为了说明了知言说，所以说'什么是了知辩才'等。这应当从三个方面来了知：什么是辩才、对什么有辩才、如何运用辩才。其中从'无著宣说'开始到'有果'为止，说明了什么是辩才。

།ཇི་ལྟར་དྲིས་པ་བཞིན་དུ་སྤོབས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཚིམ་པར་བྱ་བ་ལ་སྤོབས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་གང་ལ་སྤོབས་པ་བསྟན་ཏོ་། །མི་དོར་མི་ལྐུགས་ ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ།ཡང་དག་པར་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་སྤོབས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཆགས་པ་མེད་པར་ལུང་བསྒོ་བ་བསྟན་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲིས་པའི་ལན་ལྡོན་པ་ལ་ལུང་བསྒོ་བ་བསྟན་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་དང་དོན་གང་དང་ གང་དྲིས་པ་དེ་དང་དེ་དག་བསྟན་པ་ལ།བསམ་མི་དགོས་པར་ཤེས་པ་ནི་ཆགས་པ་མེད་པའོ། །ཕྱད་པར་ལུང་བསྒོ་བ་བསྟན་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་སོ་སོ་ནས་མི་མཐུན་པ་དུ་མ་དྲིས་ཀྱང་ཕྱད་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོགས་པ་མེད་པར་ལུང་བསྒོ་བ་བསྟན་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་[(]པས་[,]ཕས་[)]ཀྱི་རྒོལ་བ་ལ་ སོགས་པས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་ཅིང་ཐགས་ཐོགས་མེད་པའོ།།ཡང་ན་ཆོས་ཁ་ཅིག་སྟོན་ནུས་པ་ཁ་ཅིག་སྟོན་མི་ནུས་པ་ནི་ཆགས་པ་སྟེ་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་མེད་པར་ལུང་བསྒོ་བ་བསྟན་པ་ཤེས་པའོ། །རྒྱུ་འགའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་སྟོན་པ་ནི་ཐོགས་པ་སྟེ། གང་ལ་ཡང་མི་རྟེན་པར་སྟོན་པས་ཐོགས་པ་མེད་པར་ལུང་བསྒོ་བ་བསྟན་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མྱུར་བའི་སྤོབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་དྲིས་ན་མགོ་རྨོངས་པ་མེད་ཅིང་མྱུར་དུ་ལན་ལྡོན་ལ། ཆོས་ཀྱི་དོན་ལ་མྱུར་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལ་གོར་དུ་སྤོབས་པ་ནི་ཟུར་ཙམ་དྲིས་པས་ཀྱང་གང་འདྲི བའི་དོན་མ་ལུས་པ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མགྱོགས་པའི་སྤོབས་པ་ནི་དོན་ཕྲ་ཞིང་ཟབ་པ་རྟོག་པར་བྱེད་པས་སོ། །འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་སྤོབས་པ་ནི་དེའི་སྤོབས་པས་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་ཤིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་སོ། །ཇི་ལྟར་དྲིས་བ་བཞིན་དུ་སྤོབས་པ་ནི་ཆོས་གང་དང་གང་དྲིས་པ་དེ་དང་ དེ་དག་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་འཕྲོགས་པའི་སྤོབས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་སྤོབས་པ་གཞན་གྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་སྤོབས་པ་ནི་ནམས་ཀྱང་སྤོབས་པ་དེ་ལ་ཉམས་པ་མེད་པས་སོ། །ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་པའི་སྤོབས་པ་ནི་ཚིག་དང་དོན་དུ་འབྲེལ་ པས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྟོགས་པའི་སྤོབས་པ་ནི་སྤོབས་པ་དེས་ཆོས་གང་དང་གང་བསྟན་པའི་ཆོས་དེ་དང་དེ་རྟོགས་པར་བྱེད་པས་སོ། །ཆོས་ལ་དགའ་བའི་སྤོབས་པ་ནི་ཚིག་ཀྱལ་པ་སྤངས་ནས་རྟག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་ཤ་སྟག་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་པའི་སྟོབས་ལ་གནས་པའི་སྤོབས་པ་ནི་ཚིག་རྩུབ་པོ་ སྨྲས་ཀྱང་ཞེ་སྡང་མི་ལྡང་ཞིང་ཚིག་རྩུབ་པོ་མི་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཟབ་པ་ལ་སྤོབས་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་མ་ནོར་བར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྤོབས་པ་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་གཏམ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པ་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ལ་སྤོབས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པར་ བཅས་པའི་ཆོས་མ་ནོར་བར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཚིག་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ། བསྟན་པ་ལ་མཁས་ཤིང་ཐོགས་པ་མེད་པར་བསྟན་པའོ། །གང་ངེས་པའི་ཚིག་ལ་རྟོགས་པས་ཚིག་གི་ཆོས་ ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤོབས་པ་དེས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པའི་ཚིག་གི་མཚན་ཉིད་ལ་རྟོགས་པས་ཚིག་ཏུ་བྱ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པའོ།།འཇུག་པ་ཤེས་པའི་སྤོབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤོབས་པ་དེས་གོང་དུ་སྨོས་པ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག། ཆོས་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྤོབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་གང་ལ་དད་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པས་སོ། །མི་དོར་བ་ནི་ཚིག་ནོར་བ་མེད པས་སོ།།མི་ལྐུགས་པ་ནི་ཚིག་མི་གསལ་བ་མེད་པས་སོ། །མི་བརླང་བའི་ཚིག་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཡིད་ལ་མི་འཐད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

从'如同所问'开始，直至'满足一切众生心行的辩才'为止，说明了何处有辩才。从'不错乱不迟钝'开始，直至'为了真实灭尽痛苦'为止，说明了如何有辩才。
关于'无著授记教法智'，是指对问题的回答具有授记教法的智慧，对于所问的任何法义和道理，在宣说时不需思考即能了知，这就是无著。'差别授记教法智'是指即使同时被问及多个不同的问题，也能分别予以宣说。'无碍授记教法智'是指不被对方辩论者等所胜，且无阻碍。
或者，能说某些法而不能说其他法是执著，菩萨因能宣说一切故称为无著授记教法智。依靠某些因缘而说是障碍，不依靠任何因缘而说故称为无碍授记教法智。
'迅速辩才'是指当他人提问时无有迷惑且能快速回答，并能迅速契入法义。'渐进辩才'是指仅被问及一点就能宣说所问之义的全部。'敏捷辩才'是指能思维细微深奥的义理。'有果辩才'是指以此辩才能证悟真实义并获得涅槃。
'如问而答辩才'是指能宣说所问的任何法义。'不夺辩才'是指该菩萨的辩才不被他人所胜。'不退辩才'是指永远不会在辩才上退失。'善巧连贯辩才'是指文义相互连贯。
'通达辩才'是指通过此辩才能通达所宣说的一切法。'乐法辩才'是指远离无义语，常说法语。'安住忍力辩才'是指即使被说粗语也不生嗔恨且不出粗语。
'甚深辩才'是指能正确宣说空性一法。'种种辩才'是指善巧宣说各种世俗言论。'世俗胜义辩才'是指能正确宣说世俗谛和胜义谛的诸法。
从'佛法'等开始，是指对佛所说的十二分教经典的每一句都善巧通达无碍地宣说。'通达确定词而了知文字法'是指以此辩才通达诸如'色'等确定词的特征，从而通达一切文字法。
'了知趣入辩才'是指以此辩才趣入前述诸法的特征，能思维这些法的特征。'一切乘辩才'是指能宣说一切乘法。'如实宣说'是指对各自所信仰的法能如实无误地宣说。
'不错乱'是指言语无误。'不迟钝'是指言语清晰。'不粗鲁语'是指言语和文字无不如理。

།བསྟན་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྩུབ་པ་ནི་དོན་དམ་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཐབས་སླ་བ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་མི་བརླང་བ་ནི་བསླབ་པ་ལས་འདས་ན་ཡང་དེ་ལས་གསོ་བའི་ཐབས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྩུབ་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་དཀའ་ཐུབ་བདག་ཉིད་ལ་དོན་མེད་པའི་ལམ་མི་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇམ་པ་ནི་ཆོས་བཤད་པའི་དུས་ན་ཡང་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་དག་པས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་གྲོལ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་དང་བྲལ་ནས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོགས་པ་མེད་པ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཟློས་པ་མི་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཟུར་ཕྱིན་པ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཟུར་ཆག པ་མེད་པ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ངེས་པའི་ཚིག་ནི་གཞན་ལ་ཞེ་གཅོད་པའི་ཚིག་མི་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གཡོ་བའི་ཚིག་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པས་སྤ་བཀོང་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་འདུལ་བ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་དུས་ལས་མི་འདའ་བར་སྟོན་ པས་ནི་མི་གཡོ་བའོ།།བསྟོད་ཀྱང་འགྱིང་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་མི་རྒོད་པའོ། །སྨད་ཀྱང་ཞུམ་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞི་བའོ། །སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེའི་ཚིག་ལ་བཙུན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བའི་ཚིག་གོ། །དེའི་ཚིག་ཐམས་ཅད་ཉན་ པའི་ཕྱིར་བཙུན་པའི་ཚིག་གོ།།ཚིག་དང་དོན་དུ་འབྲེལ་བའམ། མདོར་བསྟན་ནས་རྒྱས་པར་འཆད་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་འབྲེལ་པའི་ཚིག་གོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཐ་བ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །ཚད་མ་གསུམ་དང་མི་ འགལ་བའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རིགས་པའི་ཚིག་གོ།།སེམས་ཅན་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད། སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་འཕེལ་བར་བྱེད། འཕེལ་བ་རྣམས་ནི་སྨིན་པར་བྱེད་པས་ན། མ་ཚང་བ་མེད་པའི་ཚིག་གོ། །དོན་བཟང་པོ་སྟོན་པས་ན་སྙན་པའི་ཚིག་གོ། །ཡི་གེ་བཟང་ པོ་སྟོན་པས་ན་མཉེན་པའི་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་ཁས་བླངས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པས་ན་མ་སྨད་པའི་ཚིག་གོ། །འཁོར་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་ཤིང་འཁོར་རྣམས་སྡུད་པར་བྱེད་པས་ན་ཤིན་ཏུ་སྡུད་པའི་ཚིག་གོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟོད་པས་ན་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བསྔགས་པའོ། །ཞིང་མཐའ་ཡས་པས་འགྲོ་བར་བྱེད་པའི་རྗེས་སུ་སོང་བའི་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤོབས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚིག་དེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་མཐའ་ཡས་པར་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཚངས་པའི་སྒྲ་སྐད་ལ་རྟོག་ཅིང་གོ་བར་བྱེད་པའི་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚངས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་སྟོན་པའི་སྒྲ་སྐད་ལ་མཁས་པ་འམ། དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ལ་མཁས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བཤད་པའི་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱས་ནས་དབང་པོ་དང་མཐུན་མཐུན་དུ་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེའི་ཆོས་སྟོན་པ་ཡང་དེ་བྱེད་པར་ཡང་དག་པར་སྡུག་ བསྔལ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་བྱེད་པ་ལ་བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་སྟོན་པའི་ཚིག་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ནི་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྟེ། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།སློབ་པར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་བཞི་ཡང་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་མི་ཟད་པ་ཡང་རྟེན་པར་བྱེད པའི་དོན་དང་ཡེ་ཤེས་དང་ངེས་པའི་དོན་དང་།ཆོས་ཉིད་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ།

教法是因为正确无误地宣说诸法。柔和是因为显示容易通达胜义谛的方便。或者说不粗暴是因为即使违犯戒律也显示从中恢复的方法。不粗糙是因为不显示外道无义的苦行之道。柔软是因为在说法时令众生心意满足。清净是因为以出世间后得智清净而说。极解脱是因为远离烦恼习气而说。无碍是因为不说重复的词句文字。圆满是因为显示词句文字无缺失。决定语是因为不说伤害他人的语言。不动语是因为外道等无法动摇。或者说不动是因为不超越所化众生成熟的时机而说法。
即使受赞也不生起傲慢烦恼故不轻浮。即使受谤也不生起沮丧烦恼故寂静。一切众生都尊重其言语故为摄受语。一切人都听闻其言语故为尊重语。词义相连或略说后广说故为相连语。能增长一切众生善根故为无边语。不违三量故为极合理语。
对未生善根者令生起，已生者令增长，已增长者令成熟，故为无缺语。显示善义故为悦耳语。显示善妙文字故为柔和语。不违背所承诺故为无过语。利益摄受一切眷属故为极摄受语。声闻、缘觉、菩萨及如来所赞叹故为一切圣者所称赞。
所谓'遍及无边刹土之音'是因为从辩才所生的语言遍及无量佛土。所谓'了知梵音'中的'梵'是指涅槃，意思是精通显示涅槃的语言或善巧开示涅槃。'佛所宣说'等是说，该菩萨具有诸佛所说的辩才，了知众生根器利钝后随其根器而说法的意思。
其说法也是为了真实断尽苦而生起，'其所作'是指断尽苦，意思是菩萨说法的语言是为了真实断尽苦而生起。这是辩才无碍解，已说完四无碍解。
为显示学习的菩萨，对具寿舍利子说'复次，菩萨有四种无尽说法'等。其无尽是因为所依义、智慧、了义和法性无尽。

།འདིར་ཡང་བསྟན་པ་དང་བཤད་པའི་ཚུལ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་ཚུལ་ལོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བཤད་པའི་ཚུལ་ལོ། །རྟོན་པ་བཞིའི་དོན་ཤེས་ཏེ། དོན་ལ་ སོགས་པ་ལ་རྟོན་པར་གྱུར་ན་གོང་དུ་བསྟན་པ་ལྟ་བུའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་འབྱུང་བས།རྟོན་པ་བཞིས་བསྡུས་པའི་དོན་དེའི་ཐབས་ཤེས་པ་བསྟན་པར་སྦྱར་རོ། །སློབ་པར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཆོས་ཤིན་ཏུ་ཚོལ་བ་དང་། བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་ཚོལ་བ་དང་། ནན་ཏན་སྙིང་པོར་བྱེད་པ་དང་། གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་པའོ། །ཆོས་ཤིན་ཏུ་ཚོལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་དོན་ནི་གང་། ཚིག་འབྲུ་ནི་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་དང་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ཐ་སྙད་དུ་གདགས་ཤིང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་རྣམས་བསྟན་པ་ལ་ཚིག་འབྲུ་ཞེས་བྱའོ།།དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྟོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་གདགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལས་འདས་ ཏེ་དེ་དག་གི་མཚན་མ་རྣམས་དང་བྲལ་བ་སྟོང་པའི་དོན་རྟོགས་པ་ལ་དོན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་གར་རིགས་པར་སྦྱར་ཏེ་མདོར་ན་ཇི་ཙམ་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བཤད་ཅིང་འབྲེལ་བ་ལ་ནི་ཚིག་འབྲུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་བཤད་པ་དང་བརྗོད་པ་ལ་ སོགས་པ་ལས་འདས་ཤིང་དོན་དམ་པའི་དབྱིངས་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ལ་དོན་ཞེས་བྱའོ།།ཚིག་འབྲུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་སྦྱིན་པ་དང་དུལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་སྦྱིན་པ་བསྟན་ཅིང་བཤད་པ་དང་། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཡུལ་ལ་མི་འཇུག་པར་དུལ་བ་བསྟན་པ་དང་། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པར་སྡོམ་པ་བསྟན་པ་དང་། གཞན་ལ་གནོད་པ་མི་བྱེད་པར་ངེས་པ་བསྟན་ཅིང་བཤད་པ་ནི་ཚིག་འབྲུ་ཞེས་བྱའོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དེ་དག་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པའམ། ཆོས་དེ་དག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པ་ནི་དོན་ཞེས བྱའོ།།ཚིག་འབྲུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་འཁོར་བའི་སྐྱོན་བསྒྲགས་ཤིང་བརྗོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕུང་པོ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ཚེའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་སྐྱེ་བ་ནི་འཁོར་བའོ། །འཁོར་བའི་སྐྱོན་ནི་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་སྟེ། རྒ་བ་དང་འཆི་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ འཁོར་བའི་སྐྱོན་བསྒྲགས་ཤིང་འཆད་པ་ནི་ཚིག་འབྲུའོ།།དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་ལ་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཉེས་པ་དུ་མའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་འཁོར་བ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་དོན་ཞེས་བྱའོ། །ཚིག་འབྲུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཕན་ཡོན་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ།ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་ནས་ཚེ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུན་ཆད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་ཞི་བ་དང་གྱ་ནོམ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའོ།།ཕན་ཡོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཤིང་བདེ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། གང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཕན་ཡོན་ཆད་ཅིང་བརྗོད་པ་ནི་ཚིག་འབྲུ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གློ་བུར་དང་། མ་འདྲེས་པ་ཡིན་པས་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་ཡང་ཉེས་པ་དང་སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་དང་ཕན་ཡོན་དུ་མི་རྟོགས་པ་ནི་དོན་ཞེས་བྱའོ། །ཚིག་འབྲུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཐེག་པ་ཇི ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཐེག་པ་གསུམ་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་མཚན་ཉིད་མ་ནོར་བར་སྟོན་ཅིང་འཆད་པ་འམ། གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་དུ་གཞག་པ་དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་མཚན་ཉིད་མ་ནོར་བར་འཆད་པ་ནི་ཚིག་འབྲུ་ ཞེས་བྱའོ།

在此也应当了知宣说和解说的方式。四者是什么呢？如是等是宣说的方式。其余诸法是解说的方式。了知四依的意义，若依止义等，如前所说的各别正知而生起，故说明由四依所摄义的方便。
学习的菩萨有四种：极为寻求法、极为寻求意乐、精进为要、不依赖他人。就极为寻求法而言，说'于此义为何？文句为何？'等。
所谓'宣说世间法和事业'，即是指世间的业和果等假名安立而应说的诸法，称为文句。所谓'义'，即是'通达出世间法'，即超越业和果等世间假名安立的诸法，远离彼等相，通达空性之义，称为义。
如是下文亦随应配合，总之，凡是解说和关联世俗法，即是文句。与此相反，超越解说和言说等，通达胜义界性，即是义。
所谓'文句'，即如'布施、调伏'等，宣说解释内外事物的布施，宣说诸根不趣入境的调伏，宣说身语意不造罪的守护，宣说解释不害他的决定，是为文句。'了知平等性'，即了知彼等诸法无自性，或了知彼等诸法空性，是为义。
所谓'文句'，即'宣说轮回过患'，即蕴从一处至一处结生相续为轮回。轮回过患即轮回过失，具有衰老、死亡等诸多痛苦，如是宣说轮回过患即是文句。
所谓'义'，即'通达轮回无所缘'，即通达成为诸多过失处的轮回也是自性空无，是为义。
所谓'文句'，即'宣说涅槃功德与利益'，即断尽一切烦恼，断绝一生至一生结生相续即是涅槃。涅槃功德即寂静、殊胜、出离等。利益即断除一切痛苦，成为诸乐所依，如是宣说涅槃功德与利益即是文句。
所谓'义'，即'自性'等，一切法自性光明，烦恼障和所知障是客尘，无杂染故自性涅槃，如是于自性涅槃诸法亦不执著过失、过患、功德、利益，是为义。
所谓'文句'，即'如何安立四乘'，即如世间安立三乘，如是各别无误地宣说解释其相，或如世间安立十二分教，如是各别无误地解释，是为文句。

།དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྙེད་ཆོས་ཐ་དད་པར་གཞག་པའི་རྣམ་པ་དོན་དམ་པར་ཚུལ་གཅིག་པ་སོ་སོར་དབྱེར་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་ཤེས་པ་ནི་དོན་ཞེས་བྱའོ། །ཚིག་འབྲུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདོག་པ་ཐམས་ ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ནོར་དང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་བདག་གིར་བྱས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཞན་ལ་གཏོང་བར་བསྟན་ཅིང་བཤད་པ་ནི་ཚིག་འབྲུའོ། །དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཏོང་བ་པོ་དང་། གཏོང་བའི་དངོས་པོ་དང་། ལེན་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་དོན་ཏོ། །ཚིག་འབྲུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་འཁོར་དུ་གཏོགས་པ་ཆོས་མིང་གིས་སྨོས་པ་རྣམས་ཡང་དག་པ་མནོད་ཅིང་བླང་བར་བསྟན་ཅིང་བཤད་པ་ནི་ཚིག་འབྲུའོ། ། དེ་ལ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྡོམ་པ་གསུམ་ནི་ལུས་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ངག་གིས་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་འཇུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བྱ་བར འདོད་དོ།།བསླབ་པའི་སྒྲས་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སློབ་པས་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བྱའོ། །སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་བཅུ་གཉིས་རྣམས་སོ། །ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པ་ནི་ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་ལ་ སོགས་པ་མང་པོ་མི་འཛིན་པའོ།།ཡོངས་སུ་དག་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པར་ཤེས་པ་ནི་དོན་ཏོ། །ཡང་དག་པར་འཇོམས་ཤིང་བཟོད་པའི་སྟོབས་དང་ངེས་པ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ ཏུ་འཇོམས་པ་ནི་གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པ་སྤོང་པའོ།།བཟོད་པ་ནི་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་སེམས་མི་འཁྲུག་ཅིང་གནོད་པ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་སྟེ། སྟོབས་ནི་བཟོད་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་མི་འགྲོ་བའོ། །ངེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་མི་ བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་བསྟན་ཅིང་བཤད་པ་ནི་ཚིག་འབྲུའོ། །དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་བྱུང་བ་སྐྱེས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ལ་མི་སྐྲག་པ་ཐོབ་པ་ནི་དོན་ཞེས་བྱའོ། །ཚིག་འབྲུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བླང་ཞིང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཅིང་བཤད་པ་ནི་ཚིག་འབྲུའོ། །དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་བླང་བ་དང་དོར་བ་ལ་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་བླང་བ་ལ་ཡང་མི་ གནས།མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྤང་བ་ལ་ཡང་མི་གནས་ཏེ། བྱ་བ་གཉིས་མཐར་ཕྱིན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པ་ལ་དོན་ཞེས་བྱའོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གིས་སྨོས་པའི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་བཤད་པ་ནི་ཚིག་འབྲུའོ། །ཆོས་དེ་དག་ གི་འབྲས་བུ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མངོན་དུ་བྱས་ཤིང་།ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་དོན་ཏོ། །ཚིག་འབྲུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཐོས་པ་ཐམས་ཅད་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པའི་རྩ་བར་གྱུར་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ནས་དམ་པའི་ཆོས་སུ་ཉན་ཅིང་ཇི་ལྟར་མཉན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ དོན་དང་ཚིག་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པ་ནི་ཚིག་འབྲུའོ།།དོན་དམ་པར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བཤད་པ་དང་ཉན་པ་ལས་འདས་སོ་ཞེས་གང་སྟོང་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་ཞེས་པ་ནི་དོན་ཏོ། །དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བསྒྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བསྒྲུབ་པའི་སོ་སོའི་འབྲས་བུ་རེ་རེ་ནས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའམ།དེ་དག་ཅིའི་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ནི་དོན་ཏོ།

所谓'义'，即是对于所谓法界等，三乘等诸多差别法的安立，从胜义而言，了知并通达其为一味无差别，此即为'义'。
所谓'文句'，即是宣说舍弃一切所有，对于财物、谷物等一切执为己有之物，宣说教导布施于他人，此即为'文句'。
所谓'义'，即是所谓三轮清净，了知能施者、所施物及受施者三者皆无自性，此即为'义'。
所谓'文句'，即是对于所谓身语意律仪等，宣说教导受持戒律及戒律所摄诸法名，此即为'文句'。
其中，身语意三律仪是指：以身行善、以语行善、以意行善，此为趣入戒律。
'戒律'一词是指六支戒律。'学处'一词是指远离杀生、不与取等学处的止持戒律。
头陀功德即是十二头陀功德。少欲知足即是不持有多余钵具、法衣等。
所谓'清净了知'，即是了知戒律及戒律支分所摄诸法本性清净，此即为'义'。
所谓'降伏、忍辱力及决定之教示'中，'降伏'即是断除害心等；'忍辱'即是虽遭他人加害心不动摇而能忍受；'力'即是不为忍辱违品法如嗔恚等所转；'决定'即是不害众生。如是宣说教导，此即为'文句'。
所谓'义'，即是所谓获得无生法忍，通达一切法无生而生，获得于空性法无所畏惧，此即为'义'。
所谓'文句'，即是对于所谓'圆满成就一切善根'等，宣说教导为圆满成就一切善根当发起精进，此即为'文句'。
所谓'义'，即是所谓'不住取舍'，于取善法亦不住，于舍不善法亦不住，具足二事圆满精进之果，此即为'义'。
所谓'教示等持'，宣说解释彼等法之名相特征，此即为'文句'。现前通达彼等法之果即灭尽等持，此即为'义'。
所谓'文句'，即是所谓'持一切闻'，依止善知识为生起智慧之根本，听闻正法并忆持所闻法义文句不忘，此即为'文句'。就胜义而言，一切法超越言说听闻，所谓空性不可言说之义，此即为'义'。
所谓'义'，即是所谓现证菩提分法修行之果，即是各别现证三十七菩提分修行之个别果，或现证彼等究竟果即成佛之相，此即为'义'。

།ཚིག་འབྲུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་གཞན་དག་ལ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ བདེན་པ།འདི་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ། འདི་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་བདེན་པ་གསུམ་འཆད་ཅིང་བསྟན་པ་ནི་ཚིག་འབྲུའོ། །དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལྟར་བསྟན་ཅིང་བསྒྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་འགོག་པའི་བདེན་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་དོན་ཏོ། །ཚིག་འབྲུ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་རིག་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ།རྒ་ཤིའི་བར་དུ་འཁོར་བར་འཇུག་པའི་རྒྱུ་བསྟན་ཅིང་འཆད་པ་ནི་ཚིག་འབྲུའོ། །མ་རིག་པ་འགོག་པ་ནས་རྒ་ཤི་འགོག་པའི་བར་དུ་འཁོར་བ་ལས་བཟློག་པའི་རང་བཞིན་ནི་དོན་ཏོ། །ཚིག་འབྲུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གང་ཞི་གནས་དང་།ལྷག་མཐོང་གི་ཚོགས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཟས་ལ་ཚོད་རིག་པ་དང་། འདུ་འཛི་མང་པོའི་ནང་ན་མི་གནས་པ་དང་། ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞི་གནས་ དང་ལྷག་མཐོང་སྒྲུབ་པར་བསྟན་ཅིང་བཤད་པ་ནི་ཚིག་འབྲུའོ།།དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་རིག་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་ནས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒྲུབ་པ་ལས་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ། འདི་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ། འདི་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ་། འདི་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་རྣམ་པར་རིག་པ་སྐྱེས་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱས། ཀུན་འབྱུང་ནི་སྤངས། ལམ་ནི་བསྒོམས། འགོག་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྐྱེས་པ་དང་། དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་ཟིན་པས། ཤེས པར་བྱ་མི་དགོས།ཀུན་འབྱུང་བ་སྤངས་པས་སྤང་མི་དགོས། ལམ་བསྒོམས་པས་བསྒོམ་མི་དགོས། འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་པས་མངོན་དུ་བྱ་མི་དགོས་ཞེས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པ་ནི་དོན་ཏོ། །ཚིག་འབྲུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་གཉེན་པོ་མི་གཙང་བ་དང་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཅིང་བཤད་པ་ནི་ཚིག་འབྲུའོ།།དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་འཁྲུག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྣམས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ པའི་ཡེ་ཤེས་མི་ཉམས་པ་ནི་དོན་ཏོ།།ཚིག་འབྲུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་སྒྲིབ་པ་དང་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་ནི་ཤེས་བྱ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའོ། །སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བ་ནི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལྔ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པའི་ཡེ་ཤེས་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བསྒྲིབས་པ་སྟེ།དེ་དག་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཅིང་འཆད་པ་དེ་ནི་ཚིག་འབྲུའོ། །དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ ཤེས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དོན་ཏོ། །ཚིག་འབྲུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལས་ རྒལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།དུལ་བར་མཛད་ཞི་བར་མཛད། དབུགས་འབྱིན་པར་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ། ལམ་རིག་པ། ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པར་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་དང་བསྔགས་པ་མཐའ་ཡས་པར་བསྟན་པ་དང་། དགེ་ འདུན་ལ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ནི་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།སྦྱིན་པའི་གནས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་དང་བསྔགས་པ་མཐའ་ཡས་པར་བསྟན་པ་ནི་ཚིག་འབྲུའོ།

所谓'文字'，即'何为苦'等，是对其他众生解说三谛：'这是苦谛，这是集谛，这是道谛'的教说，这就是文字。
所谓'义'，即'现证灭'等，是如此教说后所获得的果位，现证灭谛，这就是义。
所谓'文字'，即从'无明'等开始，从无明直至老死，解说轮回生起之因，这就是文字。从无明灭尽到老死灭尽，具有出离轮回的本质，这就是义。
所谓'文字'，即'所说止观资粮'等，是住于清净戒律，知食知量，不住众多喧嚣，初夜后夜不眠，依止观资粮修习止观的教说，这就是文字。
所谓'义'，即'明与解脱智'等，是如此住于戒律后修习止观，生起'这是苦谛，这是集谛，这是灭谛，这是道谛'的觉知，之后生起'已知苦，已断集，已修道，已证灭'的解脱，以及'已知苦故不须再知，已断集故不须再断，已修道故不须再修，已证灭故不须再证'的解脱智慧，这就是义。
所谓'文字'，即'贪欲嗔恚'等，是教说众生八万四千烦恼的对治法，如不净观、慈心等，这就是文字。所谓'义'，即'心解脱不动智'等，是从这些烦恼中解脱的不退失智慧，这就是义。
所谓'文字'，即'障及能障'等，障即所知障和烦恼障，能障即贪欲、嗔恚等五盖，这些都是对证得一切智慧和涅槃的障碍，教说应当断除这些，这就是文字。所谓'义'，即'无障智慧与解脱'等，是断除烦恼障和所知障的一切智慧，以及断除一切烦恼障的涅槃，这就是义。
所谓'文字'，即'三宝'等，是宣说佛陀的功德，如明行足等，超越天人世间等，调伏、寂静、解脱等，知道、了解、通达正邪道等无量功德与赞叹，以及世尊对声闻僧众的赞叹，如善来僧众、应供福田等无量功德与赞叹，这就是文字。

།དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཐོང་ བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སངས་རྒྱས་ལ་ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་ཡོན་ཏན་དུ་མི་ལྟའི།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་དང་། ཆོས་ལ་ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་ཡོན་ཏན་དུ་མི་ལྟའི། དོན་དམ་པའི་ཡོན་ཏན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང་སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་དང་། དགེ་འདུན་ལ་ཇི་སྐད་ བརྗོད་པའི་ཡོན་ཏན་དུ་མི་ལྟའི་།འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པ་ལས་བྱུང་བར་མཐོང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་གྱི་ཡོན་ཏན་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དོན་ཞེས་བྱའོ། །ཚིག་འབྲུ་མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིག་འབྲུ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས། མཐའ་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་གྱི་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མང་པོ་བསྟན་ཅིང་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཚིག་འབྲུའོ། །དོན་མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་གང་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཚེ་ན་། སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་དོན་ཏོ། །མདོར་ན་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་བསྟན་པ་ ཀུན་ནི་ཚིག་འབྲུ་ཡིན་ལ་ཡང་དག་པར་ན་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ནི་དོན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།འདི་ནི་དོན་ལ་རྟོན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་དོན་ལ་རྟོན་པ་ཡིན་གྱི། ཚིག་འབྲུ་ལ་མི་རྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ།། །། བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་ཚོལ་བ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གང་ཡེ་ཤེས་ནི་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ན་། གཟུགས་ལ་ཉེ་བར་འགྲོ་ཞིང་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སྲེད་པའི་ སྒོ་ནས་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་བརྟན་པའམ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་གནས་པ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་གཟུགས་ལ་ཉེ་བར་འགྲོ་ཞིང་གནས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཏེ། གཟུགས་གཟུགས་ལ་ དམིགས་པའི་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཚོར་བ་ལ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཏེ། བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་དམིགས་པ་ཤས་ཆེ་བས་ཚོར་བ་ལ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་སྟེ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་དེ་ལ་གནས་ པའམ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདུ་ཤེས་ལ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་འདུ་ཤེས་ལ་དམིགས་པའི་ཤས་ཆེ་བས་འདུ་ཤེས་ལ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའོ། ། འདུ་བྱེད་ལ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐོག་མ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ན། དེའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་དམིགས་ཤིང་རྩོལ་བའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ལ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་ཡུན་རིང་པོར གནས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་པས་ན་འདུ་བྱེད་ལ་ཉེ་བར་འགྲོ་ཞིང་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་གང་ཞེ་ན། གང་ཕུང་པོ་བཞི་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོང་དུ་ཕུང་པོ་བཞི་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་དོན་དམ་པར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སའི་ཁམས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྲ་བ་དང་གཤེར་ བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།

所谓'义'是指不观看佛陀法身所说的功德，而是见到法身本身；不观看所说的法的功德，而是见到离贪无生灭的胜义功德法性；不观看所说的僧伽功德，而是见到从证悟无为法性而生。如是通达佛法僧功德胜义自性的智慧称为'义'。
为简略显示文字，所说'文字'是指从初发心开始等，从最初发菩提心到最后成佛之间，所显示宣说的一切菩萨诸多功德即是文字。
为简略显示义，所说'一刹那心'等，是指在现证一切智智圆满菩提时，以一刹那心现证菩提即是'义'。
总之，所说八万四千法蕴皆是文字，而实际上彼等自性不可言说即是'义'。
关于'依义不依语'，如上所说理解即是依义，不依文字。
为显示极为寻求意乐，故说'其中何为识，何为智'等。何为四种？即'识住于色而近行安住'等，是说眼等诸识以贪著方式或所缘方式安住于色受想行时，称为识住。
或者，近行安住于色是指属欲界诸识，因多缘于色法故称为住于色。近行于受是指属色界诸识，因多缘于禅定乐受故称近行于受，此处近行是指安住或缘于之义。
近行于想是指属无色界诸识，因多缘于空无边处等想故称近行于想。近行于行是指灭尽定的识，最初入灭尽定时，缘于彼之作用而精进，故称近行于行。
或者，有顶识因依止并安住于长时住世的寿行，故称近行安住于行，这是识的解释。
其中何为智？所谓'遍知住于四蕴的识蕴'等，是指如实无颠倒通达上述住于四蕴的识蕴自性究竟实相即是智。
为显示识与智的其他异名，故说'复次，识是了知地界'等，了知坚性、湿性等四大种相即是识。

།གང་ཁམས་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཁམས་བཞི་པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞི་རྣམས་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས་སོ་སོ་དབྱེར་ མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཞན་བསྟན་པར་བཞེད་ནས། གཞན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་དྲུག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཡང་ནང་ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་ཕྱི་རོལ་དུ་རྒྱུ་བ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་དུ་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་རྟོག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡེ་ཤེས་ལ རྟོན་པས་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མི་རྟོག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པས།ནང་གི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་མི་རྟོག་ཅིང་། མཚན་མར་མི་འཛིན་ལ། ཕྱིའི་ཆོས་གང་ལ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་མཚན་མར་མི་འཛིན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བསྟན་པར་བཞེད་ནས་གཞན་ཡང་དམིགས་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ནས་དམིགས་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་སྟེ་འདིས་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ ལས་སྐྱེ་བ་བསྟན་ཏེ་།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ནས་ལྟ་བར་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དང་འབྱུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གཞན་དབང་གི་ མཚན་ཉིད་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་སྟེ་འདི་ས་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བར་བསྟན་ཏོ།།གང་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བདག་ཅེས་རྟོག་པ་མེད་པས་ན་འཛིན་པ་མེད་པའོ། །བདག་གི་ཞེས་རྟོག་པ་མེད་པས་ན་མཆོག་ཏུ་ འཛིན་པ་མེད་པའོ།།འདི་ནི་གཟུགས་གཟུང་བའི་ངོ་བོར་རྟོག་པ་མེད་པའི་དམིགས་པའོ། །འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་རྟོག་པ་མེད་པས་ན། རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་པ་སྟེ། བདག་དང་ཆོས་གང་ལ་ཡང་རྟོག་པ་མེད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཞན་བསྟན་པར་བཞེད་ནས་གཞན་ཡང་འདུས་རྒྱུ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ཁམས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་གནས་སམ་དམིགས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའི། འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གནས་དང་གནས་ པར་བྱེད་པ་དང་།དམིགས་པ་དང་དམིགས་པར་བྱ་བ་ལས་འདས་པས་དེས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྟོག་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་བས་ན་འདུས་བྱས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །གང་འདུས་མ་བྱས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ ཉིད་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ།།རྣམ་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མདོར་ན་གང་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་དང་འཇིག་པ་ཡོད་པའི་ཆོས་ལ་བརྟེན་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ཆོས་གང་མི་སྐྱེ་བ་དང་མི་འགག་ པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་སྐྱེ་བ་དང་འགོག་པ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ།། །།ནན་ཏན་སྙིང་པོར་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ནི་གང་། དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ནི་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ་། །མདོ་སྡེ་གང་དག་ལམ་ལ་འཇུག་པར་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མདོ་སྡེ གང་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱ་བའམ།འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཤད་པ་རྣམས་ནི་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འདྲེན་པའི་ལམ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'对于这四界'等所说，是指对于四界所缘的四种识，从胜义谛而言，由于空性的特征是一味的，所以了知其无法分别，这就是智慧。
为了显示识与智慧的其他分类，又说'复次识'等。眼识所识别的诸色是眼识。同样也适用于耳等，六识聚合称为识。
'内寂静而外无所行'等，是指无分别且对外在诸法也无分别的意思。
依止智慧而于任何法都不分别、完全不分别，是指安住于无分别智慧中，对内在任何法都不分别，不执取相，对外在任何法也完全不分别且不执取相，这就是智慧。
为了显示识与智慧的其他分类，又说'复次从所缘生识'等。缘于色声等而生识，从所缘生识，这是显示从所缘缘而生。
'从作意生识'是指从欲见等相应的作意而生起。
'从遍计生识'是指依靠遍计他力性相的阿赖耶识习气而生识，这里是显示从因缘而生。
关于'无执取'等，由于无我执分别故无执取。由于无我所执分别故无执著。
这是无分别色为所取的所缘。这是识，是能缘，由于无如是分别故无了别，对我法皆无分别即是智慧。
为了显示识与智慧的其他相，又说'复次于有为法'等。依止或缘于由因缘所生的三界所摄诸法而生识，无为空性超越能依所依、能缘所缘，故不生识，识也不能分别它，因此依有为而生的是识。
'了知无为'是指了知一切法真如空性为相即是智慧。
为显示其他相，说'住于他生灭'等。简言之，依止于有生有灭之法是识。依止于无生无灭之法并通达无生无灭是智慧。
为显示精进之要义，说'于此何为了义经，何为不了义经'等。
关于'显示入道的诸经'等，为了修习或证悟圣道相而宣说的诸经称为不了义经，因为是显示引导涅槃之道故。

།མདོ་སྡེ་གང་དག་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་མདོ་སྡེ་གང་ལ་མ་བསྒྲུབས་པའི་འབྲས་བུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།གསུངས་པ་དེ་དག་ནི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེའོ། །མདོ་སྡེ་གང་དག་ཀུན་རྫོབ་བསྒྲུབ་པར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོ་སྡེ་གང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་མང་པོ་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཡོད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་དེ་དག་ནི་དྲང་ བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེའོ།།མདོ་སྡེ་གང་དག་དོན་དམ་པར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མདོ་སྡེ་གང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོན་དམ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་དེ་དག་ནི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེའོ། །མདོ་སྡེ་གང་དག་ལས་དང་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པར་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་ གང་ལས་དགེ་བ་བྱས་ན་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་མྱོང་བར་འགྱུར།ལས་མི་དགེ་བ་བྱས་ན་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེའོ། །མདོ་སྡེ་གང་དག་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོ་སྡེ་གང་ལས་ཟད་ པར་བྱ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཐབས་རྣམ་པ་མང་པོ་བསྟན་པ་ནི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེའོ།།མདོ་སྡེ་གང་དག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་བཤད་ བའི་ཕྱིར་བསྟན་པའི་མདོ་སྡེ་དེ་དག་ནི་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེའོ།།མདོ་སྡེ་གང་དག་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་གངས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་སྦྱངས་ཤིང་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་དེ་དག་ནི་ངེས་པའི་དོན་ གྱི་མདོ་སྡེའོ།།མདོ་སྡེ་གང་དག་འཁོར་བ་ལས་ཡིད་འབྱུང་བར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་གང་འཁོར་བ་ལ་སྐྱོ་ཞིང་ཡིད་འབྱུང་བ་དང་། འཁོར་བ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེའོ། །མདོ་སྡེ་གང་དག་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ སུ་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མདོ་སྡེ་གང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉི་ག་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པས་འཁོར་བ་སྤང་བར་བྱང་མི་བྱ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བླང་བར་ཡང་མི་བྱ་སྟེ། གཉི་ག་མཚན་ཉིད་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པར་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་ སྡེའོ།།མདོ་སྡེ་གང་དག་ཚིག་དང་ཡི་གེ་སྣ་ཚོགས་སུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་མདོ་སྡེ་གང་སྤྱོད་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། སྐྱེས་པའི་རབས་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་དྲང་བའི་དོན་དུ་ཚིག་དང་ཡི་གེ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྙན་པར་སྦྱར་ཏེ། བསྟན་པ་ནི་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེའོ། །མདོ་སྡེ་གང་དག་ཟབ་མོ་ མཐོང་བར་དཀའ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མདོ་སྡེ་གང་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དམིགས་སུ་མེད་པར་མཐོང་བར་དཀའ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དཀའ་བར་བསྟན་པ་དེ་དག་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེའོ།།དེ་ལ་དམིགས་པ་ལ་གནས་པ་ ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་མི་ནུས་པས་ན་མཐོང་བར་དཀའ་བའོ།།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ཕྱོགས་གཅིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་མི་ནུས་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དཀའ་བའོ། །མདོ་སྡེ་གང་དག་ཚིག་དང་ཡི་གེ་མང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མདོ་སྡེ་གང་དག་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ མང་དུ་སྟོན་ཅིང་འཇིག་རྟེན་དགའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འཇིག་རྟེན་གྱི་སྤྱོད་པ་དང་མཐུན་པར་བསྟན་པ་རྣམས་ནི་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེའོ། །མདོ་སྡེ་གང་དག་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཉུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་གང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་སྤྲོས་པ་ཉུང་ངུ་བྱས་ཏེ་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བསྒོམ་པའི་མན་ངག་ཉི་ཚེ་ཙམ་དུ་སྟོན་ པ་ནི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེའོ།།སྒྲ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་བཤད་པའོ།། །།གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཆོས་ཉིད་ནི་གང་། གང་ཟག་ནི་གང་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

所谓'趣入果位的经典'，是指为了证悟尚未获得的果位而宣说的那些经典，这些是了义经。
所谓'显示世俗建立的经典'，是指为了建立仅仅作为世俗言说的众多名言而宣说的那些经典，这些是不了义经。
所谓'显示胜义的经典'，是指为了显示无生无灭特征的胜义而宣说的那些经典，这些是了义经。
所谓'显示趣入业和行为的经典'，是指显示造作善业将感受可意果报，造作不善业将感受不可意果报的那些经典，这些是不了义经。
所谓'为断尽业和烦恼而显示的经典'，是指为了断尽业和烦恼而显示种种断除方便的那些经典，这些是了义经。
所谓'为解说遍计烦恼而显示的经典'，是指为了解说属于遍计烦恼分的诸法而显示的那些经典，这些是不了义经。
所谓'为清净清净分而显示的经典'，是指为了修习并清净波罗蜜多等清净分诸法而宣说的那些经典，这些是了义经。
所谓'显示厌离轮回的经典'，是指为了令人厌离轮回、离欲轮回而显示的那些经典，这些是不了义经。
所谓'显示趣入轮回涅槃无二的经典'，是指显示由于轮回和涅槃二者都无自性，故不应断轮回、不应取涅槃，二者是一相而趣入的那些经典，这些是了义经。
所谓'以种种文句显示的经典'，是指为了引导众生，以种种悦耳的文句显示种种行为和本生故事等的那些经典，这些是不了义经。
所谓'甚深难见难解的经典'，是指显示人法二无我相、空性自性、无所缘取、难见难解的那些经典，这些是了义经。
由于执著所缘者不能了知，故称难见。由于声闻等偏执一分智者不能了知，故称难解。
所谓'文句繁多等的经典'，是指为了令世间欢喜而以众多文句显示随顺世间行为的那些经典，这些是不了义经。
所谓'文句简少的经典'，是指以少分文句宣说修习三昧的教授的那些经典，这些是了义经。
所谓'以种种音声解说'，是指解说蕴界处等种种差别。
为显示不依赖他人，故说'何为法性？何为补特伽罗？'等。

།གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་གནས་ཏེ་གང་ཆོས་ཁ་ཅིག་ལ་རྩོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་ཟག་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སློབ་པའི་གང་ཟག་དང་། མི་སློབ་པའི་གང་ཟག་གོ། །དེ་ལ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་གང་ཟག་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ལ་གནས་ནས་སློབ་པའི་གང་ཟག་ནི་ཡང་དག་པའི་ ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ལ་བརྩོན་པ་དང་།མི་སློབ་པའི་གང་ཟག་ནི་ཆོས་དེ་བརྒྱད་ཀྱི་སྟེང་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ་ཆོས་བཅུ་ལ་བརྩོན་པ་ནི། ཆོས་ཁ་ཅིག་ལ་རྩོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་གཉིས་ནི་གང་ ཟག་གོ།།གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བ་དེའི་རྩོམ་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གི་རྩོམ་པ་གང་དུ་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། གང་ཟག་ཉིད་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཡང་ན་གང་ཟག་ཡོད་དོ་ཞེས་ལྟ་བ་གནས་ཏེ། གང་ ཟག་དེ་ཐར་པ་དང་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།སྦྱིན་པའམ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཁ་ཅིག་ལ་རྩོམ་པ་ནི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། །གང་ཟག་དང་གང་ཟག་གི་དོན་དུ་བརྩམས་པའི་ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས། སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རྩོམ་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ ཅེས་བྱའོ།།གང་ཟག་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་གི་རྣམ་གྲངས་སུ་གསུངས་པའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་མ་ཞུགས་པ་རྣམས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གང་ཟག་ གོ།།སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཞུགས་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་དག་མ་ཉམས་པ་རྣམས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དགེ་བའི་གང་ཟག་གོ། །ཚོགས་བསགས་པ་དབང་པོ་ཞན་ཏེ་མི་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེན་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ནི་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གང་ཟག་གོ་།ཚོགས་ བསགས་པ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་རང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བདེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་།གསུངས་པའི་ཆོས་རྟོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེན་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གང་ཟག་གོ། །བརྒྱད་པའི་གང་ཟག་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇུག་པ་སྟེ། གང་མཐོང་བའི་ལམ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་ལ་གནས་པའོ། །མཐོང་བའི་ལམ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ལ་གནས་པ་ནི། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་གོ། །གང་བསྒོམ་པའི་ལམ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་སྤངས་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར འོང་བའི་གང་ཟག་གོ།།གང་བསྒོམ་པའི་ལམ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་གང་ཟག་གོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་ཆར་སྤངས་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་གང་ཟག་གོ། །སངས་རྒྱས་ འཇིག་རྟེན་དུ་མ་བྱུང་བའི་ཚེ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ནས་གཞན་གྱི་མན་ངག་མེད་པར་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཏེ་རང་བྱང་ཆུབ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གང་ཟག་གོ།།མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ནས་བརྩམས་ནས་ས་བཅུ་མན་ཆད་ལ་གནས་པ་བདག་དང་གཞན་གྱི་ དོན་གྱི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གང་ཟག་གོ།།གང་ཟག་གཅིག་ཅེས་བྱ་བས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཉིས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བ་མི་སྲིད་པར་སྟོན་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་ནས་འཆི་འཕོ་བ་བསྟན་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ནས་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཕན་པ་ནི་འདོད་པའི་བསོད་ཉམས་ཀྱི་མཐའ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའོ། །བདེ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ངལ་བའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་ཞིང་ལམ་དབུ་མ་སྟོན་པ་ཡང་། སེམས་ཅན་ལ་ཐུགས་རྗེའི་རྒྱུས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དོན་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གཞག་པའོ། །སྟོན་པ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་དག་ནི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ།

关于住于补特伽罗见而于某些法精进之义，补特伽罗有二种：有学补特伽罗与无学补特伽罗。其中，住于有学与无学补特伽罗实有见中，有学补特伽罗是精进于正见等八支圣道，无学补特伽罗则是在此八法之上加上解脱和解脱智见二者，即精进于十法，此即是所谓于某些法精进，此二者即是补特伽罗。
所谓通达补特伽罗见之精进，即是如实了知补特伽罗精进所说诸法，以及补特伽罗本身胜义相即法界性无颠倒，此即是法性。或者，住于补特伽罗实有见，为使该补特伽罗解脱，而于布施或持戒等某些法精进，此即名为补特伽罗。通达补特伽罗及为补特伽罗所修诸法无实后，于布施与持戒之精进，即名为法性。
为显示补特伽罗与法性之其他异名，故说'复次凡夫'等补特伽罗之异名。其中，未入布施、持戒等善法者为凡夫补特伽罗。已入布施、持戒而行持且未退失者为善凡夫补特伽罗。
已积资粮而根器钝，依他人教导而为证悟谛理而精进者，是随信行补特伽罗。已积资粮而根器利，依自己智慧摄持谛理，依所说法而为证悟谛理而行持者，是随法行补特伽罗。
第八补特伽罗是为证得预流果而趣入者，即安住于见道心刹那十五者。安住于见道心刹那十六者，是预流补特伽罗。安住于修道中断除欲界烦恼六品之道者，是一来补特伽罗。安住于修道中断除欲界一切种类烦恼之道者，是不还补特伽罗。断除有顶一切九品烦恼之道中安住者，是阿罗汉补特伽罗。
佛未出世时，生于欲界，无他人教授而断除三界一切烦恼，现证自觉悟者，是独觉补特伽罗。从胜解行地乃至第十地以下安住，为自他利益而趣入者，是菩萨补特伽罗。
所说'一补特伽罗'，表示不可能有二如来同时出现于世间。'出现于世间'是指从兜率天宫死没，即是'生于欲界'之义。利益是断除欲界放逸边际。安乐是断除自身疲惫边际。悲悯世间是生于世间并示现中道，即是由于对众生具大悲心之义。义利是安立于涅槃果位。教导是为宣说四圣谛故。'此即名为补特伽罗'是说上述诸者即名为补特伽罗。

།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཚིག་གི་གནས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ཅེས་གསུངས་པ ཡང་གང་ཟག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།གང་ཟག་ཅེས་གང་ཟག་གི་ཚིག་མ་བརྟགས་ན་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་ཞིང་སེམས་ཅན་དྲང་དུ་མི་རུང་བས་སེམས་ཅན་རྣམ་གྲངས་མང་པོའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་བཏགས་ནས་བསྟན་པ་སྟེ་། བཏགས་པ་ ཙམ་ལ་གང་ཟག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མངོན་པར་ཆགས་པ་དེ་དག་ནི་ཆོས་ཉིད་ལ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འབྱུང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ནམ་ཡང་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲོ་བཏགས་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་སྟོང་པའི་ངོ་བོ་ལ་ཡོད་པར་སྒྲོ་ གདགས་སུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བྱ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱང་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ ཏུ་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལ་མི་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་། རྩ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་མ་བསྐྱེད་ཅིང་དེ་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཉམ་པ་དག་ལ་མཉམ་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་གཅིག་པར་མཉམ་པ་སྟེ།མཚན་ཉིད་གཅིག་པར་འདུ་བས་ན་མཉམ་པ་ལ་མཉམ་པའོ། །མི་མཉམ་པ་དག་ལ་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཉམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་དང་འདྲ་བས་ན་མི་མཉམ་པ་དག་ལས་མཉམ་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ མཚན་ཉིད་གཅིག་པར་འདྲ་བ་དང་།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་འདྲ་བས་ན། མཉམ་པ་དང་མི་མཉམ་པ་དག་ལ་མཉམ་པའོ། །རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པས་ན་རྟོག་པ་མེད་པའོ། །བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པས་ན་རྩོམ་པ་མེད་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མཐོང་བས་ན།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱོན་མེད་པ་རྙེད་པའོ། །ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་མེད་པ་ཡིན་པས་ན། ཤིན་ཏུ་ནམ་མཁའ་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་གང་དག་ཆོས་ཉིད་ལ་རྟོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་རྟོན་ཅིང་དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་དག་ནི་ མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་གང་ལ་ཡང་དངོས་པོར་མི་འཛིན་ཅིང་མི་རྟོན་པའོ།།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྒོའི་ཚུལ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་རྟོགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་སྟེ།ཚུལ་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའོ། །འདིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྟོན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཉིད་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་ཡིན་པ་འདིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྟོན་པས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་བའོ།།འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྟོན་པ་བཞི་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།ཡོངས་སུ་བྱང་ བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱང་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་མི་ཟད་པ་ཡང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྤྱད་པའི་ཡུལ་སྦྱིན་པ་ལ་ སོགས་པ་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོངས་སུ་བྱང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྟག་པར་ཕོངས་པ་མེད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པའོ། །ཚོགས་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དོན་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་བསྟན་པར་ཡང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་རྟག་པ་ཕོངས་པ་ མེད་པ་གང་ཞེ་ན།གང་གིས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པའོ། །ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པ་གང་ཞེ་ན། གང་གིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པའོ། །རྟག་པར་ཕོངས་པ་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་མི་ཟད་ པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

所谓'世俗语言之处'是说'补特伽罗'，并非因为补特伽罗实有而说，而是因为若不分析补特伽罗之词，则可用于世俗言说，且因众生无法直接引导，故为众生有诸多差别，仅以世俗假立而说。若执著仅是假立的补特伽罗实有者，则非是法性之教示。
'无生'是指真如，因其永不转变为其他相。'无增益'是指真如空性本质不可增益为有。'无作'是指不造作不善法。'无清净'是指也不造作善法。'无住'是指不住于色等诸法。'极无住'是指不依于眼等诸根。'无根'是指非由业和烦恼所生且不住于其中。
'一切平等'是指如虚空遍及一切。'于平等中平等'是指一切法相同一相而平等，由集于一相故于平等中平等。'于不平等中平等'是指不平等法身，一切法与之相同故于不平等中平等。由一切法同一相而相似，及与法身相似，故于平等不平等中平等。
超越一切分别故无分别。超越一切作为故无造作。见一切法本性涅槃相故，于一切法得无过失。如虚空无自性故，极虚空自性相。
其中'依止法性者'是指依止空性并通达者，于眼等诸界皆不执实亦不依止。为广说法性义而略示故，因此说'入法门之理'等。通达一切法为法界是一切佛法生起之因故为法门，入于理者是通达一切法空性相。
由此依止一切法故一切法唯成法性者，是说以此一切法之法界相，依止一切法故，蕴界等诸法成为法性。'此是'的含义是如上所说通达此是之义。四依止已说竟。
为显示清净菩萨故，'具寿舍利子，复次菩萨众之福德智慧资粮亦无尽'等所说。彼等无尽亦因福德智慧所行境施等无尽故。清净菩萨亦有二种：常无匮乏及断一切疑。二资粮所摄义亦配合显示资粮道。
其中何为常无匮乏？即积累福德资粮者。何为断一切疑？即积累智慧资粮者。依常无匮乏而说'其中菩萨众之福德资粮无尽为何'等。

།འདི་ལྟ་སྟེ་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས། གང་ལ་གང་། ཇི་ལྟར། གང་གི་ཕྱིར། སྦྱིན་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོའོ། །དེ་ལ་གང་སྦྱིན་པ་ནི། ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་སྦྱིན་ པའོ།།གང་གིས་སྦྱིན་པ་ནི་འདོད་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པའོ། །གང་ལ་སྦྱིན་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ཅན་གྱི་ཞིང་དང་། ཕན་བཏགས་པའི་ཞིང་དང་། སྡུག་བསྔལ་བའི་ཞིང་ལ་སྦྱིན་པའོ། །ཇི་ལྟར་སྦྱིན་པ་ནི་རང་གི་ལག་ནས་དུས་སུ་གུས་པར་བྱས་ཏེ་སྦྱིན་ པའོ།།གང་གི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ནི་མཆོད་པ་དང་ཕན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་སྟེ། ཡན་ལག་དྲུག་པོ་གང་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་ དང་ལྡན་པར་གནས་པ་དང་།སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡོམས་པ་དང་། ཆོ་ག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་ལ་ཡང་འཇིག་པར་ལྟ་བ་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་སློབ་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་གང་བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་མཉམ་པར་གཞག་པའི་དགེ་བ་རྣམས་སོ།།ཡང་ན་ཆོས་རྣམས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སེམས་ལ་གོམས་ཤིང་འདྲིས་པར་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོའོ། །བྱམས་པའི་ སེམས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་བྱམས་པ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་བྱུང་བའམ།བྱམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙོམས་པར་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པ་མིང་གིས་སྨོས་པ་ དགེ་བ་སྤྱད་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཞེས་བྱའོ།།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྦྱོར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་ཞུགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་སམ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བར་བྱའོ་ཞེས་དམིགས་པ་ ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་སོ།།དགེ་བ་ཐམས་ཅད་རྩོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ཤིང་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་སོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་སྡིག་པ་བཤགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་དབང་གིས་ ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས།སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་བཤགས་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་འཆགས་སུ་བཅུག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་སོ། །སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་དུས་ན་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་འམ། ས་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ། །སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་ནི་ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ། །དུས་གསུམ་དུ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ བ་ནི་འཕགས་པ་དེ་དག་གིས་དུས་གསུམ་དུ་སྦྱིན་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་བསོད་ནམས་བྱས་པའོ། །དེ་དག་གི་བསོད་ནམས་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ལ་ཡང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་སུ་ནི་ འཕགས་པ་དེ་དག་གིས་རང་རང་གི་ཐེག་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྤྱོད་པ་བརྩམས་པར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའོ།།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་མངའ་བ་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་ སོགས་པའི་དགེ་བ་རྣམས་སོ།།རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ནི་དེ་དག་གི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། དགའ་བ་དང་མོས་པ་སྐྱེད་པའོ་། །ལྡན་པ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་སོ་། །ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པར་གསོལ་བ་ནི་ཆོས་བཤད་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་གསོལ་བའོ།

也就是说，关于布施所生的福德事，是指由谁、对谁、如何、为何而施。布施即是布施福德事。
其中，施何物是指施予外内之物。
由谁施予是指以无贪等心而施。
施予何者是指施予具功德田、报恩田、苦恼田。
如何布施是指亲手恭敬适时而施。
为何布施是指为供养及利益而施。
所谓持戒所生福德事，即具六支之戒是持戒所生福德事。何为六支？即安住于持戒、受别解脱戒律、轨则行境圆满、于微细罪过亦见过患、受持学处而学习。
修习所生福德事，是指具有禅定等持相之等持善法。或者由于于诸法反复修习熟练所生之福德，即是修习所生福德事。
入慈心是为成就慈心而入慈定所生，或以慈心平等对待一切众生所生之福德。
如是悲心等名言所说行善所生之福德资粮。
所谓大悲加行，是为获得大悲而入等持所生之福德，或以大悲缘想'当除一切众生之苦'所生之福德。
所谓开始一切善，是指已作及正作无贪等所生之福德。
所谓忏悔自他罪过，是指忏悔自己以贪嗔痴力，经由身语意三门所造杀生等罪业，以及令他人忏悔所生之福德。
所谓初发心，是指胜解行位最初发菩提心，或初地菩萨发菩提心。不退转是指住于第八地、第九地之菩萨。一生所系是指第十地菩萨。
所谓三世正修，是指彼等圣者于三世中行持布施、持戒等福德。随喜彼等福德因所生之福德亦称为福德资粮。
于发菩提心之处，是指彼等圣者为获得各自乘果而开始各自行持发菩提心。
佛世尊之善根，是指如来所具之布施、持戒、力、无畏等善法。
所谓具足随喜，随喜是对彼等善根生起欢喜信解。具足是从彼因所生。
请求说法是请求宣说正法、转法轮。

།སྐུ་ ཚེ་བསྲིང་བར་གསོལ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་ཞིང་ད་དུང་འཇིག་རྟེན་དུ་བཞུགས་པར་གསོལ་བའོ།།བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། ཆོས་བཤད་པར་བསྐུལ་བ་དང་བཞུགས་པར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་ རྩ་བ་བསགས་པ་རྣམས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྔོས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱིས་ཚོགས་སོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལམ་སྟོན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བཤད་ནས་དེ་ཉིད་སྤྱོད་པ་ལ་བཙུད་པའོ། །ཡང་དག་པར་སྡུད་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ལ་ བཀོད་པ་ནས་དགེ་བ་ལ་བཞག་པའོ།།གཡོ་བ་མེད་པར་རིམ་གྲོ་བྱེད་པ་ནི་སྙིང་ཐག་པ་ནས་གྲོགས་བྱེད་པའོ། །མཐུ་ཆུང་བ་ལ་བཟོད་པས་བརྟེན་པ་ནི་སེམས་ཅན་དམན་པ་ཞན་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་སླར་གནོད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་ཁོང་ཁྲོ་བ་མི་སྐྱེ་བའོ། །ལྟུང་བ་ མི་འཆབ་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་ཉམས་པར་གྱུར་བ་རྣམས་གཞན་ལ་མཐོལ་བའོ།།སྡིག་པ་འཆགས་པ་ནི་མཚམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡིག་པ་བྱས་པ་འགྱོད་པའི་ཡིད་ཀྱིས་འཆགས་པའོ། །བཞུགས་པ་ནི་ད་དུང་འཇིག་རྟེན་ན་བཞུགས་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་མཛད་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ།།མཆོད་པ་ནི་གདུགས་དང་རྒྱལ་མཚན་དང་ན་བཟའ་ལ་སོགས་པས་མཆོད་པའོ། །རིམ་གྲོ་ནི་བསྐོར་བ་དང་ཕྱག་འཚལ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའོ། །སྟོན་པ་བཞིན་དུ་ཕངས་པར་འཛིན་པ་ནི་འཁོར་བ་ལས་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་སྟོན་པ་ཕངས་པ་ བཞིན་དུ་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་ལ་ཡང་ཕངས་པར་བྱེད་པའོ།།རིན་པོ་ཆེ་ཚོལ་བ་ལྟར་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རིན་ཐང་མེད་པའི་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱ་མཚོར་སྲོག་ལ་འབབ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱང་ཉམས་སུ་བླངས་ནས་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་བཏང་སྟེ་རིང་དུ་སོང་ནས་ཚོལ་བ་ལ་འབད་པ་དེ་ བཞིན་དུ་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་ཡང་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཡང་མི་ཕངས་པར་བྱ་སྟེ།ཤིན་ཏུ་རིང་དུ་སོང་ནས་ཀྱང་ཚོལ་བ་ལ་འབད་པར་བྱེད་པའོ་སངས་རྒྱས་བཞིན་དུ་ཕངས་པར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་འདྲ་བར་ཆོས་སྟོན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཕངས་པར་བྱེད་པའོ། །དཔག་ཚད་བརྒྱར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚོན་ པའི་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་དེ་བས་ཀྱང་རིང་དུ་སོང་ཞིང་ཆོས་ཉན་པའོ།།དཔེ་མཁྱུད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་གཞན་ལ་མ་ལུས་པར་སྟོན་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཟང་ཟིང་མེད་པར་ཆོས་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁེ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་མི་ཆགས་པར་ཆོས་སྟོན་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཆོས་ལ་རིང་ཐང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རིན་ཐང་མེད་པའི་རིན་པོ་ཆེ་གཅེས་ཤིང་ཕངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་ལ་ཡང་གཅེས་ཤིང་ཕངས་པར་བྱེད་པའོ། །ཕ་མ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་བཏགས་པའི་གནས་ཡིན་པས་བླ་མ་དང་བཙུན་པར་འཛིན་ཅིང་བཟའ་བ་དང་། བགོ བ་ལ་སོགས་པས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའོ།།བྱས་པ་གཟོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་བཏགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའོ། །བྱས་པ་ཚོར་བ་ནི་ཕན་བཏགས་པ་ཤེས་ཤིང་མི་བརྗེད་པའོ། །བྱས་ནས་འགྱོད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཕན་བཏགས་པ་དང་དགེ་བ་ བྱས་པ་རྣམས་བྱས་ནས་ཕྱིས་བྱས་པ་ཉེས་སོ་ཞེས་འགྱོད་པ་མེད་པའོ།།བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པས་མི་ངོམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་མང་དུ་བསགས་པ་ལ་ཆོག་མི་ཤེས་པའོ། །ལུས་བསྡམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་མི་འབྱུང་བར་བསྡམས་ པས་ཡོན་ཏན་དང་མི་ལྡན་ཡང་ལྡན་པ་འདྲ་བར་ཚུལ་འཆོས་པ་མེད་པའོ།།ངག་བསྡམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་སྒོ་ནས་བརྫུན་དང་ཚིག་ཀྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་བར་བསྡམས་པས་བརྫུན་དང་གཡོ་སྒྱུའི་ཚིག་སྣ་ཚོགས་མི་སྨྲ་བའོ། །ཡིད་བསྡམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བརྣབ་ སེམས་དང་གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་བར་བསྡམས་པས་བརྣབ་སེམས་དང་གནོད་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་།གཡོ་སྒྱུའི་བསམ་པ་སྣ་ཚོགས་མེད་པའོ།

祈愿长寿是为了众生的利益而不入涅槃，祈请继续住世。
具足回向菩提是指随喜善根，以及从请求说法和祈请住世所生的善根，将所积累的这些善根回向无上菩提而产生的福德资粮。
所谓开示波罗蜜多道，是指宣说六波罗蜜多并引导实践。
正确摄受是指从受用一切直至安置于善业。
无伪侍奉是指真心诚意地做助伴。
对弱小者以忍辱护持是指对低劣、软弱的众生即使造作损害也不报复且不生嗔恨。
不覆罪过是指从如实受持戒律后有所违犯时向他人忏悔。
忏悔罪业是指对所造五无间等罪业以悔恨心忏悔。
住世是指仍然住于世间。
涅槃是指完成佛事后入涅槃。
供养是指以伞盖、胜幢、法衣等作供养。
承事是指作绕行、顶礼等。
如同对待导师般珍惜是指如同珍惜能从轮回中解脱的导师一样珍惜和尚与阿阇黎。
如寻珍宝般精进是指如同为了无价之宝在大海中冒着生命危险等种种痛苦，舍弃一切所有远行寻求那样，对于珍贵的法也不惜生命，远行精进寻求。
如同珍惜佛陀是指如同对待佛陀一样珍惜说法者。
百由旬是仅是比喻之语，甚至更远地前往听法。
无私是指如实所闻之法也完全教授他人的意思。
无染施法是指不执著利养恭敬而说法的意思。
法无价值是指如同珍惜无价之宝一样珍惜妙法。
孝敬父母是指因为是恩德之处而尊重恭敬，以饮食、衣物等作利益。
知恩是指对施恩者也作回报。
感恩是指了知并不忘记恩德。
无后悔是指对其他众生作利益和行善后不会后来说'做错了'而后悔。
于福德等无厌足是指对积累福德资粮不知满足。
调伏身是指防护身体不生杀生等过失，虽无功德也不虚伪表现似有功德。
调伏语是指防护语言不生妄语、绮语等，不说各种虚妄诡诈之语。
调伏意是指防护意念不生贪心、害心等，无有各种贪心、害心的意念和诡诈心思。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་རབ་ཏུ་འཇོག་པས་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་བརྩིགས་པ་དང་བྱས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པའོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་གཅིག་བྱས་ནས་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་ལས་ཀྱང་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ རིགས་ཀྱི་བུ་འམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་དད་པ་ཅན་ལ་ལ་ཞིག་གིས་མི་གནས་པའི་ཕྱོགས་སུ་མཆོད་རྟེན་ནི་སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲུ་ཙམ།སྲོག་ཤིང་ཁབ་ཙམ་གདུགས་ནི་བ་ཀུ་ལའི་ལོ་མ་ཙམ་ཞིག་བྱས་ལ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནང་དུ་བཅུག་ན་དེ་ཚངས་པའི་བསོད་ ནམས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་ཤི་འཕོས་ཤིང་འཆི་བའི་དུས་བྱས་ནས་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཏན་པ་མེད་པའི་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་པས་མཚན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དུས་ཐམས་ ཅད་དུ་གཏོང་བ་ནི་གཏན་པ་མེད་པའི་མཆོད་སྦྱིན་ཏེ།དེས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བའི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བའི་གོང་དུ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྐབས་སུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅིག་ཏུ་ བསྡུས་ནས།དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གང་ཟག་གི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་བརྒྱའི་ཆར་ཡང་མི་ཕོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་བསགས་པས་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ཀུན་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེ་བའི་ང་རྒྱལ་དང་། ཆུང་བའི་ང་ རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པས་འཕྲལ་དུ་ཡང་འགྱིང་བའི་སྤྱོད་ལམ་མི་མཛེས་པ་མེད་ཅེས་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་ལུས་མཛེས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ན་ལུས་བརྒྱན་པའོ།།ངག་གི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྫུན་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་སྤངས་པས། འཕྲལ་དུ་ཡང་ཚིག་སྐྱོན་ཅན་མི་ མཛེས་པ་མེད་པ་དང་།ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དབྱངས་ཡན་ལག་དུ་མ་དང་ལྡན་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ངག་བརྒྱན་པའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་གི་སེམས་མེད་པས་འཕྲལ་དུ་ཡང་གནོད་པའི་བསམ་པ་དྲི་མ་ཅན་མེད་ཅིང་ ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་སེམས་འཐོབ་པར་འགྱུར་བས་སེམས་བརྒྱན་པའོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་མང་པོ་བཤད་པ་དང་ལྡན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བཻ་ཌཱུརྱའི་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་དང་། དཔག་བསམ་གྱི་ ཤིང་དང་རིན་པོ་ཆེའི་གཞལ་ཡས་ཁང་ལ་སོགས་པ་མཛེས་པའི་དངོས་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་རྒྱན་དུ་འགྱུར་བའོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འམ། དེ་བཞིན་ཉིད་ ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་བདག་གིས་བཤད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བཟང་བའི་ཕྱིར། །ཆོས་ཀྱི་རྒྱན་དུ་འགྱུར་བའོ། །ཡང་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་མཐུན་པ་ཡིན་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །སྨྲས་པའི་ཚིག་རྣམས་ཕན་ཚུན་སྐྱེལ་བ་ནི་ཕྲ་ མའོ།།མ་སྨྲས་པའི་ཚིག་རྣམས་ཕན་ཚུན་སྐྱེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་འབྱེད་པའི་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་བུ་མེད་པས་བདག་གི་འཁོར་ཀྱང་གཡོ་མེད་པ་སྒྱུ་མེད་པ་དྲང་པོ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཤ་སྟག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བས་ན་འཁོར་གྱི་རྒྱན་དུ་འགྱུར་བའོ། །བརྗོད་པ་ལ་སེར་སྣ་མེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་བསྟན་པ་ ལས་སེར་སྣ་མེད་པས་ཆོས་ཀྱི་སྣོད་དང་།ཆོས་གཟུང་བའི་འོས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ཆོས་གཟུང་བར་འགྱུར་བའོ།

安置如来塔而摄受梵福这一说法，是指通过建造和修筑佛陀世尊的佛塔而积累获得涅槃的福德资粮。另一方面，建造一座如来塔就能生起梵福，因为经中也说：'观世音菩萨，若有信心善男子或信心善女人，在无人居住之处建造一座佛塔，塔身如庵摩罗果般大小，塔心如针般大小，伞盖如婆俱罗树叶般大小，并将缘起法界偈颂置于其中，此人将生起梵福。此人命终之后，将转生于梵天界。'
以无限制供养而圆满相好这一说法，是指在一切时中将一切事物布施给一切众生，这就是无限制的供养，由此圆满三十二大丈夫相。
关于善根资粮，在精进波罗蜜多品中说过，将一切众生的善根合为一处，随信行者的善根连百分之一也比不上等等，通过积累如是一切善根资粮而圆满一切随形好。
无慢这一说法，是指远离大慢、小慢等慢心，当下也无不雅的傲慢行为，在其他生世中也将获得端严之身，故为身庄严。
断除一切语过这一说法，是指远离妄语等过失，当下也无不雅的语言过失，在其他生世中也将获得具足众多支分的如来音声，故为语庄严。
对一切众生无嗔恚这一说法，是指无嗔恨心，当下也无染污的害心，在其他生世中也将获得无嗔之心，故为心庄严。
神通变化是指通过五种神通而示现诸多变化，具足宣说，能成就佛土琉璃色等庄严，以及如意树、珍宝宫殿等圆满庄严事物，故成为佛土庄严。
离贪法性这一说法中，离贪法性是指涅槃或如来藏法界，通达此义故，我所说一切法皆为善妙，故成为法庄严。或者说，离贪本身与法性相顺，故如是称呼。
传播所说之语是离间语，传播未说之语是挑拨语。由于无有如是过失，我的眷属也将成为无诳、无诈、正直、具德之人，故成为眷属庄严。
说法无悭吝这一说法，是指对于说法无有悭吝，故成为法器，堪能受持正法。

།ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཆོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཐོབ་པས། རབ་ཏུ་དགའ་ནས་ལེགས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ཉིད་བསོད་ནམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ལེགས་པར་བཤད་པ་ལ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་ཐོག་མར་ཡང་དགེ་བར་དུ་ཡང་དགེ་ཐ་མར་ཡང་དགེ་བའི་ཆོས་བཤད་པ་རྟོག་པས་སྒྲིབ་པ་ལྔ་སྐྱེ་བའི་སྐབས་མེད་པར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་སྤོང་པའོ། །ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ཆོས་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་སྟེ། ཁམས་ གསུམ་ནས་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བསྟི་སྟང་དུ་བྱས་ཏེ་ཉན་པ་ཉིད་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་ནོ། །དཀའ་ཐུབ་བསྒོམ་པའི་ནགས་ཚལ་ནི་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ནགས་ཚལ་ལོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་གི་རྒྱན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་བསོད་ ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སམ།མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་གི་རྒྱན་ནོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་དགེ་བ་བསགས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོའི་རྒྱན་དུ་འགྱུར་བའོ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་གོས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་འཁོར་བའི་སྐྱོན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་མི་གོས་པར་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་འང་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཁོར་བ་ནས་ཤི་འཕོས་པ་ཡང་སྐྱོན་མེད་པའོ།།དེ་ལ་ཤི་བ་ནི་འདིར་ཚེའི་དབང་པོ་འགགས་པའོ། །འཕོ་བ་ནི་འདི་ནས་སྲིད་པ་གཞན་དུ་སོང་བའོ། །རིན་པོ་ཆེ་དང་ ཕངས་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསེར་དང་དངུལ་སོགས་པའི་རིན་པོ་ཆེ་དང་།བུ་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་ཕངས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཆགས་པར་གཏོང་བས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་དང་ལྡན་པའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོར་འགྱུར་བ་འམ། ལག་ན་རིན་པོ་ཆེ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། །གཏེར་མི་ ཟད་པ་འབྱིན་པ་ནི་ཚེ་འདིར་རོ།།ལོངས་སྤྱོད་མི་ཟད་པ་ནི་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་མི་ཟད་པ་ཐོབ་པའོ། །འོད་ཟེར་མཉམ་པར་གཏོང་བ་ནི་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེའི་བསམ་པས་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་མཉམ་པར་ལྟ་བའོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱན་ཐོབ་པ་ནི་གང་ལ་ཡང་བྱམས་པ་དང་ཞེ་སྡང་ མེད་པའི་སེམས་ཐོབ་པའོ།།མ་ལོབས་པ་ནི་བསླབ་པ་མཐར་མ་ཕྱིན་པའོ། །འོད་བཀོད་པ་གཏོང་བ་ནི་དེ་དག་ལ་སྤ་འགོང་བར་བྱེད་པ་མེད་པའོ། །སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་པའི་ཚོགས་དང་ལྡན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་སྐྱེ་བ་འམ། ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེ་ བ་འམ།སྡིག་པ་བྱེད་པའི་གནས་སུ་མི་སྐྱེ་བའོ། །མངལ་གྱི་གནས་ཡོངས་སུ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་ལྟུང་བ་ཆོས་བཞིན་དུ་གསོ་བར་བྱེད་ཀྱི་གླེང་བར་མི་བྱེད་པས་རྟག་ཏུ་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་བསྟན་པ་ ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཚུལ་དུ་གནས་པས་ལས་སུ་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་དོན་ཡོད་དེ་ཆུད་ཟོས་པར་མ་གྱུར་པའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོར་གྱུར་པའོ། །བསམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་ དབང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཇི་སྤྱད་དོ་ཅོག་ལ་གཡོ་སྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཤིང་དེའི་དབང་དུ་འགྱུར་བའོ།།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པས་རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་རབས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་བདག་གིས་སྨིན་ པར་བྱ་ཞིང་གདུལ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་བཀོད་པ་དེ་དག་པར་བྱས་པས་ནམ་བདག་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་ཡང་སྦྱིན་པ་ལ་གནས་པ།ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ཤ་སྟག་དང་ལྡན་ པར་འགྱུར་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པའོ།།ཁ་ཅིག་ལས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ་དེར་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གྱོ་མོ་དང་། བོང་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་ཅིང་མཉམ་པར་སྣང་བ་ཡང་བདག་གི་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་སྣང་བ་མེད་པ་གོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ དོན་དུ་ལྟའོ།

'善哉'这一词的意思是，获得如来教法这一有果之法后，极为欢喜而说'善哉'本身就是福德。
'思维善说'是指如来所说之法，初善、中善、末善的法义，以思维断除五障生起的机会，这就是断除。
出离法即是圣道，因为能从三界中出离。恭敬听闻此法本身就是福德资粮。
修苦行林即是持戒林。菩提树下庄严即是在菩提树下现前成佛的因——福德智慧资粮，或者说现前成佛本身就是菩提树的庄严。
'一切善根为先导'是指积累成佛的善业而成为菩提心要的庄严。
'不为一切业和烦恼所染'是指虽生于三界，但不被轮回过患、业和烦恼所染，即使在轮回中受生也无过失，从轮回中死亡也无过失。
其中死亡是指此处命根断绝。迁移是指从此处去往他处。
'珍宝和珍贵之物'是指不执著金银等珍宝和儿子妻子等珍贵之物而布施，从而成为具有七宝的转轮王，或获得手持珍宝。
出现无尽宝藏是指今生。无尽受用是指在其他生世获得无尽。
平等放光是指以慈悲心平等看待一切众生。获得平等庄严是指获得对任何人都无爱憎之心。
未熟即是未达学处究竟。放光明是指对他们无有轻视。
'生圆净'是指具足清净戒律资粮而生于佛土，或不生于三恶趣，或不生于造罪之处。
'胎位圆净'是指如法救治自他过失而不诽谤，因此恒常化生。
'于一切教示无分别'是指对一切所教法安住于无分别方式，所作一切皆有意义而不虚耗。
'于一切法自在'是指通达一切法而成为大自在。
'以清净意乐而于一切世间自在'是指由于意乐清净，对所作一切无有欺诈，因此一切世间对其信任并随顺。
'以令众生清净而令自佛土清净'是指在那些生世中，将应当调化的众生安置于布施、持戒等六波罗蜜多，通过清净他们，当自己现前成佛时，佛土中的众生也都安住于布施、持戒等，由此佛土清净。
有些版本作'众生清净'，那也是指佛土中无有坎坷和砾石等，呈现平坦，这也是由于清净自心，修习无此等显现而成就的意思。

།ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་སྟོན་པས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་མི་བྱེད་ཅིང་ཕན་པར་བྱེད་པའི་བསམ་པ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་སྟེ། ལེགས་ཉེས་ཇི་འབྱུང་ཡང་བདག་གི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བར་ཤེས་ན། ཕ་རོལ་པོ་ལ་བྱམས་པ་ དང་།སྡང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའོ། །ཉི་ཚེ་བའི་སྤྱོད་པ་མི་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་དོན་དུ་ཞུགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ལམ་ལ་གནས་པར་མི་མོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ སྤྱོད་པ་ལ་མོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་མི་གཏོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་བསྐྱབ་པར་བྱ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་གཏོང་བས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པའོ། །དད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་དང་ལྡན་ཏེ། དད་པས་རྒྱུ་བྱས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལུས་དང་སྲོག་ལ་མི་ལྟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཡང་མི་ཕངས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བཙལ་བས་ན་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའོ། །སྔོན་དམ་བཅས་པ་ཉམས་འོག་ཏུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཚེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྒྲལ་ལོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྒྲལ་བས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་མི་བསླུ་བའོ།།དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་འམ།མཐར་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དགེ་བའི་ཆོས་བསོད་ནམས་ཡིན་ཏེ་། བསོད་ནམས་དང་ལྡན་ན་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་རྫོགས་པར་འགྱུར་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་འགྱུར་ བ་ཞེས་བྱའོ།།བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའི་དོན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་རྒྱུ་གང་དང་རྐྱེན་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་རོ། །མདོར་ན་དགེ་བའི་རྩ་བའི་རྒྱུ་གང་དང་གང་གིས་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མཚན་དང་དཔེ་ བྱད་དང་།སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་། སྐུ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དེ་དང་དེ་དག་བསྒྲུབ་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱ་ཆེར་ནི་བསྐལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་ཅིང་མ་ལུས་པར་བསྟན་ན་ནི། བསྐལ་བ་འམ་ བསྐལ་པ་བས་ལྷག་པར་ཡང་བཤད་དགོས་ལ་དེས་ཀྱང་རྫོགས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མི་ཟད་པ་གང་ཞེ་ ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་འདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་རྒྱུ་བསྟན་ ཏོ།།དེས་ཆོས་དེ་དག་ཐོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ལས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་རྐྱེན་བསྟན་ཏོ། །ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་འདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུའི་ཚོལ་བ་ལ་འདུན་པ་སྟེ། གླེགས་བམ་འདྲི་བ་དང་། ཀློག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུན་ཞིང་བརྩོན་པའོ། །ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པ་མངོན་དུ་བྱས་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ནམ། ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་སྟོན་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ནི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པའི དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཏེ།སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཆོས་སྟོན་པའི་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་ལ་སོགས་པའོ།

关于业的果报，导师说'清净增上意乐'，是指对众生不作损害而作利益的意乐即是增上意乐。如果知道无论发生好坏都是由自己的业果所生，则对他人无有爱憎，因此增上意乐清净。
'不欲局部行'是指不喜乐为自利而趋入的声闻和独觉乘道路之意。
'信解广大佛法'是指信解地和波罗蜜多行之意。
'不舍一切智心'是指不舍救护一切众生的菩提心，具足无上菩提的福德资粮。
'信心为先'是指具足信心，由信心作为因之意。
'不顾身命'是指不惜身命而求佛法，因此具足力、无畏等一切佛法。
'实践昔日誓言'是指最初发菩提心时承诺度脱一切众生至无上菩提，如是现前证悟即是度脱一切众生，对一切世间无有欺诳。
'圆满一切善法'是指圆满一切佛法，或者说是成就的因善法福德，具足福德则圆满地和波罗蜜多等诸法，因此称为圆满一切佛法。
为显示广说福德资粮之义归纳，故说'如是何因何缘'等。'如是'即如上所说。简言之，以何善根因缘获得地和波罗蜜多、相好、力、无畏、身等，彼等因的修行即称为无尽福德资粮。
'广说则劫'是指若详细完整宣说福德资粮，则需要一劫或超过一劫也说不尽之意。
无尽福德资粮已说竟。
为断一切疑惑，故说'于此菩萨众之无尽智慧资粮为何'等。
'证悟智慧'是指通达并现前证得无二智慧。
从'于求智慧有欲乐'始至'说非外道法'为止显示因。从'闻彼等法已'始至'业清净智慧'为止显示缘。
'于求智慧极欲乐'是指欲乐求智慧成就之因，即是欲乐并精进于书写、读诵等。
'证悟智慧善知识'是指现证无二智慧的善知识，或开示能证悟智慧之法的善知识，即佛陀、菩萨、说法和尚、阿阇黎等。

།རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་བསྟེན་པ་དང་། རྟག་ཏུ་འགྲོགས་པ་དང་། རྟག་ཏུ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ཞེས་ཚིག་རེ་རེ་དང་སྦྱར་རོ། །རྟག་ཏུ་བསྟེན་པ་ནི་དུས་ཐམས་ ཅད་དུ་དེའི་གན་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའོ།།རྟག་ཏུ་འགྲོགས་པ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་མི་གཏང་བའོ། །རྟག་ཏུ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་དག་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟི་སྟང་བྱེད་པའོ། །གང་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་ཅིང་ཞེས་བྱ་ ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པར་བྱེད་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་འབད་པ་མེད་པའོ།།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེ་དག་ལ་ང་རྒྱལ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སྟོན་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་ང་རྒྱལ་བ་ མི་བྱེད་པའོ།།བླ་མ་བཞིན་དུ་ཕངས་པར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་ལ་བཙུན་ཞིང་ཕངས་པར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་ཡང་བཙུན་ཞིང་ཕངས་པར་བྱེད་པའོ། །སྟོན་པ་བཞིན་དུ་ཕངས་པར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བཙུན་ཞིང་ ཕངས་པར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་ཡང་བཙུན་ཞིང་ཕངས་པར་བྱེད་པའོ།།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེ་དང་དེ་དག་གིས་སོ། །འདི་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་རིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་ ཟག་ཆོས་ཚོལ་བ་དེའི་བསམ་པ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་ཁེ་དང་བཀུར་སྟི་ཙམ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཚོལ་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཚོལ་བ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཆོས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟོན་ཏེ། བཤད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བའི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་།ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སྟོན་པའོ། །འབྲེལ་བའི་གཏམ་ཞེས་བྱ་བས་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སྟོན་པ་བསྟན་ཏེ། གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ་། །དེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཏམ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བས་བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བའི་ཆོས་སྟོན་པ་བསྟན་ཏེ།ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣོད་དུ་རིག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སྟོན་པ་བསྟན་ཏེ། ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བསྟན་པའི་སྣོད་ཡིན་པར་རིག་ནས་ཕྱི་ རོལ་གྱི་གཙུག་ལག་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྒྱུན་དུ་སྟོན་པའོ།།དེས་ཆོས་དེ་དག་ཐོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཚོལ་བའི་གང་ཟག་དེས་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཆོས་གསུམ་པོ་དེ་དག་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལས་ཐོས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དེ་གསུམ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅིང་རྒྱུ་རྩོམ་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ཚོལ་བའི་གང་ཟག་གསུམ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ ལ་སྦྱོར་བ་དེ་ཉིད་གང་ཟག་དེའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གསུམ་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ལ་རྩོམ་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་དོན་ཉུང་བ་ནི་བདག་གི་དོན་དུ་ཡོ་བྱད་མང་པོ་མི་ཚོལ་བའོ། །བྱ་བ་ཉུང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་ཚོང་དང་ ཞིང་རྨོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་མི་བྱེད་པའོ།།སྨྲ་བ་ཉུང་བ་ནི་འགྲོ་བ་མང་པོ་ཚོགས་པའི་ནང་དུ་གཏམ་མི་བྱ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དུས་ཆུད་ཟ་བར་མི་བྱེད་པའོ། །ཡོ་བྱད་ཉུང་བ་ནི་བདག་ལ་ཇི་ཙམ་དགོས་པའི་ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པའི་ཡོ་བྱད་ལས་ལྷག་པར་མང་པོ་མི་འཆང་བའོ། །ནམ་ གྱི་ཆ་སྟོད་དང་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བ་ནི་དུས་དེ་གཉིས་སུ་ཡང་གཉིད་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པ་མེད་པར་བྱས་ནས་ཇི་ལྟར་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་སེམས་ཤིང་བསྒོམ་པ་ལ་འབད་པར་བྱེད་པའོ།

'恒常'一词，是指恒常亲近、恒常相伴、恒常承事，与每个词语相配。恒常亲近是指任何时候都亲近于他。恒常相伴是指任何时候都不离开与他同在。恒常承事是指任何时候都向他们顶礼等恭敬之事。
'依止佛智'是指为获得诸佛世尊无分别智而精进，而不为获得声闻等智慧而精进。
'对善知识无傲慢'是指对说法之人不生傲慢。
'如师尊般珍重'是指如同对和尚、阿阇黎尊重珍惜一样，对善知识也同样尊重珍惜。
'如佛陀般珍重'是指如同对佛世尊尊重珍惜一样，对善知识也同样尊重珍惜。
'彼等善知识'是指佛陀和菩萨等善知识。
'知其意乐圆满'是指了知求法之人的意乐如前所说，不是为了利养恭敬而求法，而是为求无二智慧。
法有三种开示：开示所说之法、开示所修之法、开示所证之法。
'相关之语'表示开示所说之法，因为是如实解说十二部经。
'为其宣说智慧之语'表示开示所修之法，因为是解说获得无二智慧之因空性等。
'知其为法器'等表示开示所证之法，即知其为所证法之法器后，不说外道典籍如文法等，而是经常宣说菩提分法。
'彼闻此等法'是指求法之人从善知识处听闻上述三种法的意思。
'修习法聚'是指修习通达理解这三种法的因缘。
'若修习法聚者'即求法之人修习通达三法之因，这就是此人的智慧资粮和因。
'何为修习法聚'是指什么是通达三法之因的修习。
'少欲'是指不为自己寻求众多资具。
'少事'是指不做世间的商贸耕种等一切事业。
'少语'是指在众多人群中不作种种闲谈浪费时间。
'少物'是指除了自己所需的钵盂、法衣等资具外，不持有过多物品。
'初夜后夜不眠'是指在这两个时分不被睡眠遮蔽，精进思维修习所闻之法。

།ཐོས་པའི་དོན་ལ་རྟོག་པ་ནི་དེ་ལྟར་སེམས་པའི་དུས་ན་ཆོས་གང་ཐོས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ལ་རྟོག་ཅིང་སེམས་ཀྱི་ཚིག་ཙམ་ ལ་མི་བརྟེན་པའོ།།ཡང་དང་ཡང་ཚོལ་བ་ནི་བསམ་པའི་ཆོས་དེ་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་དཔྱོད་པའོ། །སེམས་ལ་རྙོག་པ་མེད་པ་ནི་དེའི་དུས་ན་སེམས་རྨོངས་ཤིང་མི་གསལ་བར་མ་གྱུར་པའོ། །ཡང་ན་སེམས་ལ་རྙོག་པ་མེད་པ་ནི་ཆོས་དེ་ཉིད་ལ་དད་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པས་སེམས་དང་བའོ་། །སྒྲིབ་ པ་རྣམས་རྣམ་པར་སེལ་བ་ནི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལྔ་རྣམས་ནི་མི་ལྡང་བར་གནོན་ཞིང་སེལ་བར་བྱེད་པའོ།།ལྟུང་བ་རྣམས་ལས་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་ནི་ཉེས་པ་བྱུང་བ་རྣམས་ཚངས་པ་འམ་ཐར་བར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་འམ། གཉེན་པོ་སྤྱོད་པ་ལ་མཁས་པའོ། །འགྱོད་ པ་མེད་པ་ནི་དགེ་བ་བྱས་པ་ལ་མི་འགྱེད་པའོ།།ཀུན་ནས་ལྡང་བ་མེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སེམས་ལ་མི་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའོ། །སྒྲུབ་པའི་སྙིང་པོར་བྱེད་པ་ནི་ཚིག་ཙམ་གྱིས་ཆོ་ག་པར་མི་འཛིན་གྱི། །ཇི་ལྟར་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྒྲུབ་པ་ལྷུར་བྱེད་པའོ། །ཆོས་ལ་གཞོལ་བ་ནི་ཐོས་པའི་དུས་ ན་ཇི་ལྟར་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ལ་འབབ་པ་ནི་སེམས་པའི་དུས་ན་ཐོས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ལ་བབ་པ་ནི་སེམས་པས་རྙེད་པའི་དོན་ལ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བསྒོམས་པས་འབྲས་བུ་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བརྟུལ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་ པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་གནོན་པའོ།།མགོ་དང་གོས་ལ་མེ་འབར་བ་ལྟ་བུ་ནི་སྒྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་སྨྱུར་ཏེ་སྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་ཆགས་པ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་མ་ཆགས་པར་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤྱོད་པ་འམ། ཟང་ཟིང་ལ་མ་ཆགས་པར་གནས་པའོ། །ཚུལ་ ཁྲིམས་མི་ལྷོད་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཕྲན་ཚེགས་ཀྱང་མ་ཉམས་པའོ།།བརྩོན་པ་མི་གཏོང་བ་ནི་དགེ་བ་བསྒྲུབ་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ནམས་ཀྱང་མི་འདོར་བའོ། །ཁྱད་པར་འགྲོ་བ་ནི་ཤེས་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཕྱིར་ཞིང་ཆེར་སྐྱེས་པའོ། །འདུ་འཛི་ལ་མི་དགའ་བ་ནི་འགྲོ་བ་མང་པོའི་ནང་ན་གནས་ པར་མི་མོས་པའོ།།གཅིག་པུར་དགའ་བ་ནི་གཅིག་པུར་གནས་པར་མོས་པའོ། །དགོན་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ནི་དགོན་པའི་གནས་སུ་གནས་འཆའ་ཞིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པའོ། །འཕགས་པའི་རིགས་ཀྱིས་ཆོག་ཤེས་པ་ནི་འཕགས་པའི་རིགས་བཞི་ལ་གནས་པའོ། །མི་གཡོ་བ་ ནི་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་མི་འདོར་བའོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་སྔགས་དྲན་པར་མི་འཛིན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གཙུག་ལག་རྣམས་མི་སློབ་ཅིང་སྔོན་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་རྒྱུན་དུ་དམིགས་ཤིང་སེམས་པར་མི་བྱེད་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཚོལ་བ་ནི་གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ ཉན་ཅིང་ཚོལ་བའོ།།བརྗེད་པ་མེད་པ་ནི་མཉན་ཞིང་བརྩལ་བའི་ཆོས་རྣམས་བརྗེད་པར་མི་བྱེད་པའོ། །དོན་རྟོགས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པ་དང་མཐུན་པར་སེམས་ཤིང་དཔྱོད་པའོ། །བློ་གྲོས་ཀྱི་ལམ་དང་མཐུན་པ་ནི་བློ་འམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཕགས་པའི་ལམ་ ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ།།བརྟན་པས་བསྡོམས་པ་ནི་སྡོམ་པ་གང་བླངས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ལ་མི་འགྱུར་བས་བརྟན་པར་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་སྡོམ་པའོ། །རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཤེས་པ་དང་མཐུན་པའོ། །ཡང་ན་ཆོས་ རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་པས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་བསགས་པའོ།།ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པས་བརྒྱན་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་རྟག་ཏུ་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ལྷུར་བྱེད་པ་ནི་ཇི་སྤྱད་ དོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྤྱོད་ཅིང་སྒྲུབ་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པའོ། །བློ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཤེས་བྱ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་རྒྱ་ཆེ་བ་ ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བློ་མ་ཞུམ་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ལ་མ་ཕྱོགས་པས་སོ།

对于所闻之义的思维，即在思维时不仅依靠文字，而是思维所闻法义的内容。
反复探求，即对所思维的法义反复观察。
心无浑浊，即此时心不迷惑且明晰。或者说心无浑浊是对法义生起信心与确信而心生欢喜。
遣除诸障，即压制并消除贪欲等五种障碍使其不生起。
了知出离过失，即善巧通达清净或解脱的方法，或善巧运用对治。
无有追悔，即对所行善业不生后悔。
无有生起，即使烦恼不在心中生起。
以修行为核心，即不仅仅执著于仪轨文字，而是致力于如实修行所闻之法。
趣入于法，即在闻法时为了记住所说法义的文句。
流入于法，即在思维时为了获得所闻法义的含义。
契入于法，即由于对已获得的义理反复修习而接近证果。
具足调伏，即不被烦恼等违品所胜。
如头衣着火，即迅速成办一切修行。
于此无执，即以无所缘的方式行持而不执著前述诸事，或安住于无执著资具。
戒律不松懈，即连细微戒律支分也不毁犯。
不舍精进，即永不放弃修善的精进。
趣向殊胜，即智慧渐次增上而生起。
不乐杂众，即不喜欢住于众多人群之中。
喜好独处，即喜欢独自安住。
趣向寂静处，即住于寂静处修习禅定。
以圣种知足，即安住于四圣种。
不动摇，即不舍头陀功德。
不持世间咒，即不学习世间典籍，也不经常缘念并思维宿命智。
寻求出世法，即听闻并寻求经典教法。
无有忘失，即不忘失所闻求的诸法。
随顺了义，即思维观察契合法界义理的了悟。
契合智慧道，即以智慧或般若获得八支圣道。
以坚固摄持，即以不变的坚固性摄持身语意于所受持的事。
随顺缘起智慧，即契合缘起的了知。或者由于了知诸法缘起性相而积累无二智慧之因。
以惭愧庄严，即恒常观待自他而不造罪业。
专注随顺智慧，即一切所行皆为获得智慧而行持修习。
慧眼清净，即通达世间与出世间一切诸法。
心极清净，即无所知障与烦恼障。
智慧广大，即缘于大乘。
智慧不怯，即不趣向小乘。

།བློ་མ་གྱེས་པ་ནི་ལྟ་བ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པ་ནི་དུས་གསུམ་ལ་སྒྲིབ་པ་ མེད་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོན་ཏན་གཞན་ལ་རག་མ་ལུས་པ་ནི་བདག་གིས་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་གཞན་ལ་མི་བརྟེན་ཞིང་གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་པའོ། །བདག་གི་ཡོན་ཏན་མི་སྙེམས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ གྱི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་ནི་ཕྲག་དོག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལེགས་པར་བྱ་བའི་ལས་བྱེད་པ་ནི་དགེ་བ་ཤ་སྟག་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་འགལ་བར་མི་བྱེད་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྟོགས་ཀྱང་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོད་པར་ལྟ་བའོ། །ལས་ཡོངས་སུ་དག་ པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་གྱི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་ལ་མཁས་པའོ།།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྣམ་པ་གཞན་ཡང་བསྟན་པར་བཞེད་ནས། གཞན་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།སྟན་ནི་སེང་གེའི་ཁྲི་ལ་སོགས་པའོ། །བཀུར་སྟི་ནི་ཕྱག་འཚལ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི་བསྟོད་པའོ། །ཆོས་བསྡུ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཡོ་མེད་པ་ནི་ཀུ་རེའི་བསམ་པ་མ་ཡིན་གྱི་སྙིང་ཐག་པ་ནས་དང་བའི་སེམས་ཀྱིས་སོ། ། ཇོ་བོ་བཞིན་དུ་སྲུང་བ་ནི་རྒྱལ་པོ་ལ་ཕངས་ཤིང་གཅེས་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་སྨྲ་བ་ཡང་ཕངས་ཤིང་གཅེས་པར་བྱེད་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་སྲུང་བར་བྱེད་པའོ། །ཡང་ན་རྒྱལ་པོའི་འཇིགས་པ་ལས་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་སྲུང་བ་ནི་ཇི་ནས་ཀྱང་ཆོས་སྨྲ་བ་དེའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་བསྐལ ནས་ཕངས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཐབས་སྦྱོར་ཞིང་བྱ་བ་བྱེད་པའོ།།ཡུལ་དང་ལྗོངས་ཀྱི་ཕྱོགས་སྲུང་བ་ནི་ཆོས་སྨྲ་བ་དེ་ཡུལ་དང་ལྗོངས་རྒྱུ་བའི་ཚེ་དེ་ཕྱིས་ཀྱི་འཇིགས་པ་སྣ་ཚོགས་ལས་སྐྱོབ་པའོ། །ཕན་པའི་དངོས་པོ་སྲུང་བ་ནི་ཕན་ནོ་ཅོག་དང་སྦྱོར་ལ། གནོད་དོ་ཅོག་ལས་བཟློག་པའོ། ། ཟང་ཟིང་གིས་ཉེ་བར་རྟོན་པ་ནི་བཟའ་བ་དང་བགོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཟང་ཟིང་གིས་ཕོངས་པ་མེད་པར་ཕན་འདོགས་པའོ། །ཆོས་ཀྱིས་ཉེ་བར་རྟོན་པ་ནི་དེས་བཤད་པའི་དམ་པའི་ཆོས་རིང་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉེ་བར་རྟོན་པ་ནི་དེའི་ཤེས་རབ་ཉམས་པར་མི འགྱུར་བའི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཤོམ་པའོ།།ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཉེ་བར་རྟོན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་གོང་ནས་གོང་དུ་སྐྱེ་ཞིང་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་སྟེ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ལྟ་བུ་ལ་བྱའོ། །མོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་སྨྲ་བ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཐོས་པ་ཚོལ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཆོས་ཉན་པ་ཚོལ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་བརྗེད་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་བརྗེད་པའོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ལ་སེམས་ངེས་པར་སེམས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པའོ། །ཐོས་པའི་སྟོབས་ནི་ཉན་པའི་དུས་ན ཆོས་རྣམས་རྟོགས་པར་ནུས་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པའོ།།ཆོས་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པར་མོས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ཞིང་ཉན་པ་དང་། ཀློག་པ་དང་འདྲི་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། ། ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པ་ནི་ཆོས་ཇི་ལྟར་བཙལ་བ་ལ་རིགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཇལ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །ངན་དུ་བརྗོད་པ་དང་ངན་དུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཆོས་ཚོལ་བ་ལ་འབད་པས་ཆོས་ཚོལ་བའི་ཚེ་གཞན་གྱིས་འཕྱས་བཏགས་ཤིང་མི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་བཟོད་པའོ། །ངན་དུ་བརྗོད པ་ནི་ལྐོག་ནས་སྐྱོན་བརྗོད་པའོ།།ངན་དུ་སྨྲ་བ་ནི་དངོས་སུ་སྨྲ་བའོ། །མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་དང་མཐུན་པར་འཇུག་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་ཇི་སྐད་བསྒོ་བ་བཞིན་བྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་པའོ། །ཉན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་གཞུང་ མང་དུ་ཉན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འབད་པའོ།

心不散乱是因为不执著于各种见解。心极明净是因为本性完全清净。现前了知是因为无碍了知三世。
功德不依赖他人是指自己获得功德不依靠他人也不仰仗他人。不骄傲自己的功德是因为功德圆满具足。宣说他人功德是因为无有嫉妒。
行善业是因为专做善事。不违背业的果报是指虽然通达空性法义，但仍然认为有业果。清净业的智慧是指善巧清净身语意三业。
为了显示其他智慧资粮，又说'复有四种智慧资粮'等，意思是说有四种生起智慧的因。
座位是指狮子座等。恭敬是指顶礼等。偈颂是赞颂。摄受法是为了自己了知。不虚伪是指不是开玩笑而是发自内心的净信。
如同护持主人是指如同珍惜爱护国王一样珍惜爱护说法者并加以保护不令受损。或者说是保护免受国王的危害。护持善根是指以种种方便使说法者的善根不被其他因缘夺走而受损。
护持地方区域是指说法者游历地方时保护他免受各种后患的危害。护持利益事物是指令结合一切利益，远离一切损害。
以财物资助是指以饮食衣物等资具无有匮乏地给予帮助。以法资助是指做使他所说的正法长久住世的事业。以智慧资助是指以各种方便令其智慧不退失。
以智资助是指令智慧不断增上而不退失的事业，'教导'是指如同因。'为了信解'是指对法和说法者的信心不变异。
寻求闻法是指经常寻求听闻佛法。不忘失菩提心是指不忘失利益自他的菩提心。等性决定思维是指一心专注于空性。
闻力是指在听闻时具有通达诸法的能力。喜法戒是指乐意听闻正法的戒律。求法是指依止善知识而听闻、读诵、请问等的戒律。
思维法是指以理智观察所求之法的本质。所谓'诽谤和恶语'是指由于专一求法的精进，在求法时忍受他人的嘲笑和不悦语。
诽谤是指背后说过失。恶语是指当面说。'随顺和尚阿阇黎的忍'是指为了法而忍受他们如实教诫的痛苦。闻法精进是指为了听闻众多教法而努力。

།འཛིན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་མཉན་ནས་དོན་མི་བརྗེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འབད་པའོ། །བསྟན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་ཇི་ལྟར་མཉན་ཅིང་བཟུང་བའི་ཆོས་གཞན་ལ་བསྟན་པ་ལ་འབད་པར་བྱེད་པའོ། །ནན་ཏན་གྱི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་མཉན་པ་དང་ བཟུང་བའི་ཆོས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ལ་འབད་པར་བྱེད་པའོ།།དབེན་པ་ནི་ལུས་དབེན་པ་ལ་གནས་པ་ཚོལ་བའོ། །རྩེ་གཅིག་པ་ནི་སེམས་དབེན་པ་ལ་ཚོལ་བའོ། །བསམ་གཏན་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཚོལ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒོམ་གྱི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མི་ཚོལ་བའོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཆད་པ་ལ་མི་གནས་པ་ནི་ཆད་པར་མི་ལྟ་བའོ། ། རྟག་པ་ལ་མི་འཇུག་པ་ནི་རྟག་པར་མི་འཛིན་པའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་མི་འགལ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །བདག་མེད་པ་ལ་བཟོད་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་སྐྲག་པ་མེད་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་དུ་གཉི་ག་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པའོ།།ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྒྲས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་ སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་དང་མི་འགལ་བར་བྱེད་པའམ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་བསྒྲུབ་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་དང་། མཐུན་ པའི་ལམ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལམ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གོ། །སའི་ལམ་ནི་ས་བཅུ་རྣམས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་རྣམས་ཏེ་དེ་དག་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའམ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཕྱིན་ བར་བྱེད་པས་ན་ལམ་ཞེས་བྱའོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལམ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ས་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་མཐར་ཕྱིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པས་དེ་མ་ཐག་པའི་ལམ་ལ་བྱའོ། །ཐོས་པས་མི་ངོམས་པ་ནི་ཐོས་པ་ མང་པོས་ཆོག་མི་ཤེས་པའོ།།བསྟན་པས་མི་ངོམས་པ་ནི་གཞན་ལ་ཆོས་བསྟན་པས་སྐྱོ་བ་མེད་ཅིང་ཆོག་མི་ཤེས་པའོ། །དཔྱོད་པས་མི་ངོམས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བརྟག་ཅིང་དཔྱོད་པ་ལ་ཆོག་མི་ཤེས་པའོ། །ཤེས་པས་མི་ངོམས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དོན་ཁོང་ དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་དང་།བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་ཆོག་མི་ཤེས་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་ གཟུགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བ་མ་སྤངས་པའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་དེ་ལྟར་འཁོར་བ་མ་སྤངས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་པ་དང་ཡང་མི་འགལ་ཞིང་། མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡང་མ་ཉམས་པ་སྟེ་མདོར་ན་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྟན་པའོ། །སྦྱིན་ པ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་།ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡང་གཞན་མ་ཡིན་གྱི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་འདི་རྣམས་ཏེ། །འདི་དག་སྤྱོད་པའི་ཚེ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་ལྟའོ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པ་བཞི་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲི་བ་སྟེ་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཅིའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

执持精进是为了听闻后不忘失义理而努力。宣说精进是为了将如实所闻所持之法向他人宣说而努力。专注精进是为了修习所闻所持之法而努力。远离是寻求身体远离处所。专一是寻求心的远离。寻求禅定与神通是依靠禅定获得五种神通。
依止佛智是为了获得佛智而修习，不求声闻和独觉的智慧。其中佛智是通达二无我的特征。不住断见是不执著断见。不入常见是不执著常见。不违缘起是通达一切法缘起性相。
忍受无我是对一切法空性相无所畏惧。随顺世间是如实随顺器世间和有情世间二者。或者以'世间'之声说明随顺器世间。随顺有情是随顺诸有情的心行。随顺正法是不违背正法，或成办种种成熟有情的方便。随顺智慧是修行与获得一切智智相应的道。
波罗蜜多道是布施等六波罗蜜多。地道是十地。菩提分道是三十七菩提分法，由于这些能获得菩提或到达菩提，故称为道。一切智智道是波罗蜜多、地和菩提分圆满究竟时，能获得一切智智，故是无间道。
听闻无厌足是对广闻不知足。宣说无厌足是对向他人说法无有疲厌且不知足。思维无厌足是对反复观察思维法的特征不知足。了知无厌足是对通达法义、思维和修习不知足。
为显示智慧资粮的其他分类，又说'复次智慧资粮'等。随顺一切有情是以大悲相为有情利益不舍轮回。随顺一切法是如是不舍轮回却不违背涅槃，涅槃亦不失坏，简言之，即显示不住涅槃。
'从布施'等是说随顺有情和随顺法也非他物，即是布施等六波罗蜜多，行持这些时与不住涅槃相应，应视为智慧资粮。同样也可配合慈等四无量。'何以故'是发问，意为上述诸法何以成为智慧资粮的意思。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྩོམ་པ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ ཅད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྩོམ་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དོན་ཉུང་ཞིང་བྱ་བ་ཉུང་བ་ལ་སོགས་པའི་གོང་དུ་སྨོས་པ་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་རྣམས་ལས་ཀྱང་དན་ཉུང་བ་ནས་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་བར་དུ་ནི་རྒྱུའི་རྩོམ་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ལྷུར་བྱེད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ།མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པའི་བར་དུ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་རྩོམ་པའོ། །ཡོན་ཏན་གཞན་ལ་རག་མ་ལུས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ལས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བར་དུ་ནི་འབྲས་བུའི་རྩོམ་པ་སྟེ། མིང་གིས་སྨོས་པའི་རྩོམ་པ་དེ་དག་ཀུན་ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དམིགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།གཉིས་སུ་ན་ཡེ་ཤེས་བསྒྲུབ་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། རྩོམ་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་གཙོ་བོར་ བྱེད་པའོ།།ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པའམ། ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་རྟོན་པ་འམ་ཡེ་ཤེས་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་གནས་པའོ། །ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་རྟོན་པ་ཡིན་ཞེས་ པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཏེ།ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ཞིང་འདྲིས་པར་བྱེད་པའི་གནས་ཡིན་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །བདུད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་བདུད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བར་ཆད་བྱ་བའི་སྐབས་མི་རྙེད་ པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྣོད་དུ་འགྱུར་བའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་ལས་མི་ཉམས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་མཛད་པའོ། ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཐོབ་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།བསྒོམ་པ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བཞི་བཅུར་གཅིག མེད་པས་བཤད་དེ།རང་གི་གནས་དང་ཤིན་ཏུ་ཚོར་བ་དང་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་དང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཤིན་ཏུ་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཐོབ་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པ་དང་། མོས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་ གནས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་།བརྩོན་འགྲུས་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་དང་། སེམས་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་དང་། དཔྱོད་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་དང་། དད་པའི་མཆོག་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མཆོག་དང་། དྲན་པའི་མཆོག་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཆོག་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་མཆོག་ དང་།དད་པ་མི་ཚུགས་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་མི་ཚུགས་པ་དང་། དྲན་པ་མི་ཚུགས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་ཚུགས་པ་དང་། ཤེས་རབ་མི་ཚུགས་པ་དང་། དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་པ་དང་། རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་བ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་བ་དང་། དགའ་ བ་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་བ་དང་།བག་ཡངས་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྟོག་པ་དང་། དུལ་བ་དང་། ཞི་བ་དང་། རབ་ཏུ་ཞི་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་ དང་།མཐུ་ཆེ་བ་དང་། བསྡུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་ཞུགས་པ་དང་། སྤྲོས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་ཞུགས་པའོ། །དེ་ལ་རང་གི་གནས་དང་། ཤིན་ཏུ་ཚོར་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་གནས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

菩萨的所有行为都称为智慧资粮的成就。菩萨的行为是指智慧资粮少欲少事等前面所说的那些。其中从少欲到有惭有愧之间是因的行为。从专注随顺智慧开始到现前了知为止是自性的行为。从不依赖其他功德开始到业清净智慧为止是果的行为。以上所说的这些行为都是缘于一切智智而生起的，称为智慧的成就。
其次也称为修习智慧，因为这些所有行为都是为了成就一切智智，所以是智慧资粮。智慧为先是以智慧为主。依止智慧是为了获得智慧而修行，或者依止于智慧，或者随顺智慧。安住于一切智智是通过缘于它而安住。
一切具智者都是依止，意思是智慧资粮，是一切具有智慧的众生的依止，是他们所依靠和亲近的处所。'一切魔也'是说具有智慧资粮的人，一切魔都找不到机会障碍他。'于此佛法'是说具有智慧资粮的补特伽罗将成为一切佛法的法器。'佛加持'是说佛陀加持使其不失功德。'也将获得一切智智'是说因为具足获得一切智智的因。智慧资粮无尽已经解说完毕。
入修行的菩萨有四十一种，即：自住、善受、善住、善清净、精进善对治、精进善修、获得精进、精进坚固、安住胜解的精进、安住精进、安住心、安住观察、信胜、精进胜、念胜、三摩地胜、慧胜、不动信、不动精进、不动念、不动三摩地、不动慧、念善相应、善知善相应、精进善相应、喜善相应、轻安善相应、三摩地善相应、舍善相应、无分别、善分别、调伏、寂静、极寂静、善出离、具喜、大力、入略瑜伽、入广瑜伽。
关于自住、善受、善住、善清净，尊者舍利子，又对菩萨们如是说...

།འདིར་ཡང་བསྟན་པ་དང་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་ཡང་མི་ཟད་པ་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྟན་པའི་ ཚུལ་ལ།།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བཤད་པའི་ཚུལ་ལོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ནས་སྟོབས་ལྔའི་བར་གྱིས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་བསྡུས་པའི་དོན་སྦྱོར་བའི་ལམ་བསྟན་པར་སྦྱར་རོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གོང་དུ་བཤད་པར་ཟད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་དྲན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྟེ། དྲན་པ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། །ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །དེ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒོམ་ པའི་ཡུལ་བཞི་ཡོད་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པའོ།།དེ་དག་བསྒོམ་པ་མི་ཟད་པ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡང་མི་ཟད་པའོ། །དེ་ལ་རང་གི་གནས་ཀྱི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞེ་ན།ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཐམས་ཅད་དང་ཡང་བྲལ་བར་གྱུར་ལ། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱི་ལུས་ཀྱང་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་ དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།གང་གོང་དུ་མདོར་སྨོས་པ་དེ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ལུས་ནི་གང་། ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ནི་གང་། དྲན་པ་ནི་གང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ་ལུས་ནི་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔ་ ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ནང་གི་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དང་། དབང་པོས་ཟིན་པ་དང་། དབང་པོས་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། འབྱུང་བའི་ལུས་དང་། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ལུས་དང་། མིང་གི་ལུས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ལུས་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་དང་། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་པ་དང་། ཡི་དགས་ཀྱི་ཡུལ་དང་། མིའི་དང་། ལྷའི་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་དང་། ནང་གི་ལུས དང་།ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་དང་། ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་གྱུར་པ་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་དང་། སྐྱེས་པའི་ལུས་དང་། མ་ནིང་གི་ལུས་དང་། མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ལུས་དང་། དགྲ་བོའི་ལུས་དང་། ཐ་མལ་པའི་ལུས་དང་། ལུས་ངན་པ་དང་། ལུས་འབྲིང་དང་། ལུས་ བཟང་པོའི་ལུས་དང་།གཞོན་ནུའི་ལུས་དང་། ལང་ཚོའི་ལུས་དང་། རྒན་པོའི་ལུས་ཏེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་ལུས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། དེ་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་། ལུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་ བའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་དེས་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད། ཀུན་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད། རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད། རྗེས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པའོ་། །དེ་ལ་དྲན་པ་ནི་དེས་ལུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་གང་དག་གཟུང་བའི་ ཆོས་ད་དག་ཁོ་ནའི་དོན་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།གང་དག་བསྒོམས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཚིག་འབྲུ་དང་། དོན་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་དེ་སེམས་ཀྱིས་མི་བརྗེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་བདག་གི་ཆོས་དེ་དག་ལེགས་པར་གཟུང་ངམ། འོན་ཏེ་མ་ ཡིན།ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེ་དང་དེ་དག་ལ་ལེགས་པར་བརྟགས་སམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ལེགས་པར་རེག་པར་བྱས་སམ། འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཞེས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།

此处也应当了知宣说和解释的方式。关于这点，菩萨们修习四念住也是无尽的。'什么是四种'等是宣说方式，其余是解释方式。在三十七菩提分法中，从四念住到五力都是为见道所作的加行，所以摄义为宣说加行道。'其他'的意思是上文已经说过。
菩萨们应当修习的念住是菩萨们的念住，其中'念'是智慧，'住'是禅定。由于这两者有四种所缘境，故称为修习念住。这些修习无尽是因为众生的身、受、心、法无尽，所以修习这些的念住也是无尽的。
其中，处于自地的菩萨是什么呢？是安住于身念住的，虽然远离一切身，但也圆满相好之身。基于此，所说'菩萨于身随观身念住'等。这是说明上文简略提到的就是这个的意思。
其中，什么是身？什么是于身随观身？什么是念？什么是念住？答：身有三十五种，即：内身与外身、有根身与无根身、有情数身与非有情数身、有随眠身与具轻安身、大种身与所造色身、名身与色身、地狱身、畜生身、饿鬼身、人身、天身、有识身与无识身、内身与外身、已转依身与未转依身、女身、男身、黄门身、亲友身、怨敌身、平庸身、劣身、中身、妙身、童年身、青年身、老年身，这是身的分类。
其中，随观有三种，即：依身所生的闻所生慧、思所生慧、修所生慧。以这些智慧于一切身以一切行相如实观察、思维、随入、寻思。
其中，念是对于依身所摄受的法义，以及应当通过修习现证的文句和义理，以及已经现证的内容，心不忘失。
其中，念住是指：我是否善加受持这些法？或者不是？是否以智慧善加观察这些？或者不是？是否善得这些解脱？或者不是？如是安住于念，这就是念住。

།གཞན་ཡང་དྲན་པ་ཀུན་དུ་བསྲུང་བ་དང་། ཡུལ་ གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་།དམིགས་པ་ལ་ཉེ་བར་གཏོད་པའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དྲན་པ་ཀུན་དུ་བསྲུང་བ་ནི་དྲན་པ་ཀུན་དུ་བསྲུང་པ་དང་། དྲན་པ་ལ་རྟག་འགྲུས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡུལ་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་དྲན་པས་ཡིད་ཀུན་དུ་བསྲུང་ བ་དང་།གནས་སྐབས་མཉམ་པ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། མཚན་མར་མི་འཛིན་པ་དང་། མངོན་རྟགས་སུ་མི་འཛིན་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་བསྲུང་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོས་ཀྱང་སྡོམ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ལ་ཉེ་བར་གཏོད་པ་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་ བཞི་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ།ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་དང་། དཔྱོད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་དང་། མཁས་པའི་དམིགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཏོད་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་དྲན་པ་ལེགས་པར་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཉིད་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲིས་པའོ། །དྲིས་པའི་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར་དེ་རང་གི་ལུས་དང་གཞན་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་རང་གི་ལུས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱི་ལུས་སོ། །གཞན་གྱི་ལུས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་སོ། །ཡང་ན་རང་གི་ལུས་ནི་མིག་དང་རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་ཀྱི་དབང་པོས་ཟིན་པའི་གཟུགས་སོ། །གཞན་གྱི་ལུས་ནི་གཟུགས་དང་ སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ།།ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བུ་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ་རང་དང་གཞན་གྱི་ལུས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་པའོ། །གནས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་ཆོས་དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་དམིགས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོག་ཅིང་ཏིང་ངེ་ འཛིན་གྱིས་དམིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལུས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་ཡང་རྟོག་ལུས་ཀྱི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་ཡང་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ནི་ལུས་དང་པོ་མའི་མངལ་དུ་བྱུང་བའི་དུས་ཏེ། དེ་ལ་ལུས་འདི་ལ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་རྒྱུ་བྱས་ཤིང་ཕ་མའི་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་ལ་ སོགས་པ་བྱུང་བ་མེར་མེར་པོ་དང་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་སྔོན་ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་ལ་རྟོག་པའོ།།ལུས་ཀྱི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ནི་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་སྟེ། ལུས་འདི་མཐར་རྒས་ཤིང་འཆི་བ་དང་། ཀེང་རུས་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྟོག་པའོ། །ལུས་ཀྱི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་ད་ལྟར་དངོས་ སུ་གནས་པའི་ལུས་ཏེ།དེ་ལ་ཡང་བཀྲུ་བ་དང་མཉེ་བ་དང་བཟའ་བ་དང་། བགོ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྐྱང་དགོས་སོ་ཞེས་རྟོག་པའོ། །དུས་གསུམ་གྱི་ལུས་ལ་རྟོག་པ་དེ་ཉིད་དོན་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཀྱེ་མ་ལུས་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུང་སྟེ་། དེ་ཡང་དབུགས་དབྱུང་དུ་མེད་ པ་དང་།ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། གང་ཟག་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། དཔེ་དང་བཅས་བས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཀྱེ་མ་ཞེས་བྱ་བས། དབུགས་དབྱུང་དུ་མེད་པ་བསྟན་ཏེ། ལུས་འདི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཡིད་ལ་སྡུག་བསྔལ་ བར་གྱུར་ན་ཡང་དེ་ལས་བཟློག་པའི་སྐབས་མེད་པས།ཀྱེ་མའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་ཡི་ཆད་པ་དང་མི་དགའ་བའི་ཚིག་གོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལས་བྱུང་བ་བསྟན་ཏེ། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་བྱུང་ བ་དང་།ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པའོ། །ཚོར་བ་མེད་པ་དང་། བྱེད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གང་ཟག་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་བསྟན་ཏེ། ལུས་དེའི་ནང་དུ་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་དག་གིས་བཏགས་པའི་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

此外，为了全面守护正念、远离境相的一切烦恼、专注于所缘境，故而建立念住。其中，全面守护正念是指守护一切正念，对正念精进不懈。其中，远离境相的一切烦恼是指以正念守护心意，安住于平等状态，不执著相状，不执著表征，守护意根，以意根成就律仪。其中，专注于所缘境是指专注于四种所缘境，即：遍满所缘、净治分别所缘、善巧所缘、净治烦恼所缘。由这三种因缘而善加安立正念，此即称为念住。
如何是菩萨住于观身随观？此为提问。为了回答此问，故说'于自身与他身观身而住'等。其中，自身是指菩萨自己的身体，他身是指众生的身体。或者，自身是指为眼、耳、鼻、舌、身诸根所执受的色法，他身是指色、声等外处。随观身是指以智慧观察自身与他身的自相与共相。住是指三摩地，即相续专注于以智慧所观察的法。如是显示以智慧观察、以三摩地专注。
说'观察身的前际，亦观察身的后际'，身的前际是指身体最初在母胎中形成之时，观察此身也是由颠倒为因，从父母精血等而生，具有膜疱、凝滑等相状，如是观察过去如何形成。身的后际是指衰老与死亡，观察此身最终会衰老、死亡，变成白骨等。身的现在是指当下实际存在的身体，观察此身需要以洗涤、按摩、饮食、衣着等来养护。
为广说三时中观察身体的意义，故说'呜呼此身'等。这是从无可奈何、业与烦恼所生、无人我实体、无法我实体等方面以比喻说明。其中'呜呼'显示无可奈何，此身虽是种种痛苦的来源而令心痛苦，却无法摆脱，故说'呜呼'，这是失望与不悦之词。'从颠倒而生'显示从业与烦恼而生，即从见颠倒、想颠倒、心颠倒而生，由业和烦恼的因缘所生。'无受者、无作者'等显示无人我实体，因为身体之中没有外道所计的我。

།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་བྱུང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་ བས་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་བསྟན་ཏེ།ལུས་ཉིད་ཀྱང་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་མཐུ་ལས་བྱུང་ནས་རྨི་ལམ་ན་སྣང་བ་ཙམ་དུ་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་རྟོག་པར་སྦྱར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དཔེ་བསྟན་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་འང་རྒྱུ་ རྐྱེན་ལས་བྱུང་ཞིང་བདག་དང་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དང་བདག་དང་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་འདྲ་བའོ། །ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་གཡོ་བ་ འམ།མི་གནོད་པ་འམ། མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་གྱིས་སྟོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་བདག་མི་གཡོ་མི་གནོད་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་རྟག་པ་དང་བརྟན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདག་ཏུ་བཏགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་། ལུས་དེ་ལྟ་བུའི་ མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པས་ན་ཆོས་ཅན་གྱིས་སྟོང་པའོ།།དེ་ལ་རྟག་པ་ནི་མི་རྟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྟན་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་འཇོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་། དུས་གཞན་ཡང་གནས་པའོ། །ཐེར་ཟུག་ནི་རྒྱུད་འཇམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གཡོ་བ་ནི་ཕན་པའི་དངོས་པོས་ཕན་པར་གྱུར་བ་མེད་ པའོ།།མི་གནོད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གནོད་པ་མེད་པའོ། །མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་མི་འདྲ་བ་དུ་མར་གྱུར་པ་མེད་པའོ། །ཡང་ན་ནི་མི་གཡོ་བས་རྟག་པའོ། །མི་འགྱུར་བས་ན་ཐེར་ཟུག་པའོ་། །ལུས་འདི་ལ་བདག་གིར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལུས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ལ་བསྙེགས་སོ།།བདག་གིར་མི་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དེ་ལ་བདག་གི་དོན་དུ་མི་བྱའོ། །ཡང་ན་ལུས་དེ་ལ་ཆགས་པར་མི་བྱའོ། །ཡང་ན་ལུས་དེ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པའོ། ། བདག་གི་སྙིང་པོ་མེད་པའི་ལུས་འདིས་སྙིང་པོ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བདག་གི་ལུས་སྙིང་པོ་མེད་པ་ནི་ཕ་མའི་མི་གཙང་བ་དང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དང་། བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་། ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པས་སྙིང་པོ་མེད་པ་སྟེ། སྙིང པོ་མེད་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྙིང་པོ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་པོའི་ཆོས་དེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་ཞིང་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་སྙིང་པོའི་ཆོས་ནི་སྐུ་གསུམ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་། སྤྲུལ་བའི་སྐུའོ། །གང་འདི་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བས་སྐུ་གསུམ་ཆར་ལ་བྱ་བར་འདོད་དོ།།བདག་གི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པ་དང་། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ལས་འཕགས་པར་གྱུར་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བས་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་ བུར་གྱུར་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྐུ་ཡིན་པས་སོ། །རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་འཇོམས་པར་བསྟན་ཏེ། རྡོ་རྗེ་བཞིན་དུ་བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ ཀྱི་སྐུ་དེས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་ཤིགས་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བས་དེ་གཉིས་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གློ་བུར་གྱིས་མི་གོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྟན་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བས་དུས་ ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པ་བསྟན་ཏེ།ནམས་ཀྱང་ཉམས་པ་མེད་ཅིང་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།

以因缘而生起，这是说明诸法无实体性。身体也如幻化一般从因缘力而生起，仅如梦中显现而已，并非实有，应当如此思维。
譬如外在的等等，是以譬喻来说明。外在的事物等也是从因缘而生，无有我和作者。
'如是'即是说与此相似的意思，即与从因缘生起及无我无作者相似。
'遍执'是指仅有蕴界处的特征之义。
'无动'或'无害'或'无变'之法性空，是说无有外道所说的不动、不害、不变等如是实体的意思。
或者说常、坚等是我执的特征，身体不具有如是特征，故为法性空。
其中常是因为无无常。坚是因为无刹那住，即住于其他时间。恒是因为无间断相续。不动是因为无有利益事物所利益。不害是因为无有痛苦所害。无变法性是因为无有种种不同变化。
或者说不动故为常。不变故为恒。
'于此身不应执为我所'中，'此身'是指菩萨自身。'不应执为我所'是说不应为我而用此身。或者说不应贪著此身。或者说不应执此身为我，这是远离一切身体。
'以此无实质之身证悟实质圆满菩提'中，我身无实质是指从父母不净物及业烦恼因缘而生，以及无我、无众生、无法实体故无实质，意思是依托于无实质。'证悟实质'是说要现证获得实质法，这是其意思。
其中实质法即是三身：法身、受用身和化身。此处所说如来身是指三身皆是。从'我之如来身'开始直至'应当成就'，是说明应以法获得。
法身应知有五种：成为波罗蜜果、摧毁烦恼障和所知障、不为彼二所动、恒时安住、超胜一切。
'法身'表示是地和波罗蜜果，因为诸如来法身是从修行波罗蜜法而生起的身。
'金刚身'表示摧毁烦恼障和所知障，因为如金刚般无我相的身能断除烦恼障和所知障。
'不坏身'表示不为彼二所动。法身不为烦恼障和所知障所染污故。
'坚固身'表示恒时安住，因为永不退失且住于轮回际。

།ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཞེས་བྱ་བས་ཐམས་ཅད་ལས་འཕགས་པར་གྱུར་བ་བསྟན་ཏོ། །ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ལས་འཕགས་པ་ཉན་ ཐོས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐུ་ལས་ཀྱང་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་གི་ལུས་ཉེས་པ་དུ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཏེ། བདག་གི་ལུས་ཉེས་པ་དུ་མའི་སྐྱོན་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་ཡང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཕ་མའི་ མི་གཙང་བ་ལས་བྱུང་ཞིང་།བྱུང་ནས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པས་ཉེས་པ་དུ་མའི་སྐྱོན་དང་ལྡན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འོན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དེ་ལ་ཡོན་ཏན་ཡང་འབྱུང་བར་སྟོན་པ་སྟེ། ཡོན་ཏན་འབྱུང་བས་ སྐྱོན་ཅན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བར་དྲང་ངོ་།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པར་བྱའོ། །དེས་ཕན་ཡོན་མཐོང་བས་ན་སོ་སོར་ རྟོག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་གནས་ཀྱི་ལུས་སྤོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་སྙིང་པོ་མེད་པ་འདི་སྤྱད་ལེགས་ན་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཕན་ཡོན་ནམ།ཡོན་ཏན་འབྱུང་བར་མཐོང་བར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ས་ཆུ་མེ་རླུང་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་གསོས་སུ་གྱུར་པ་འོག་ནས་བཤད་ པ་བཞིན་དུ་བདག་གི་ལུས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཟད་པར་སྤྱད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བདག་གི་ལུས་འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བ་ཇི་ཡོང་པ་རྣམས་བྱེད་པ་ལ་ལུས་འདི་ཟད་པར་བྱ། མཐར་བྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྒོ་སྣ་ཚོགས་ནི་སེམས་ ཅན་རྣམ་པ་མང་པོ་རྣམ་པ་དུ་མའི་སྒོས་སོ།།རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ནི་རྨོ་བ་དང་དཔུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་སོ། །དམིགས་པ་སྣ་ཚོགས་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ལ་ལས་ཇིར་དམིགས། ལ་ལས་ཇིར་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གྲངས་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་རྨོ་བ་དང་རྐོ་བ་ལ་སོགས་ པ་ཡང་ལ་ལས་ཇི་ལྟར་ལ་ལས་ཇི་ལྟར་ཏེ།མི་མཐུན་པ་དུ་མར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོ་བྱད་སྣ་ཚོགས་ནི་ཁ་ཅིག་གི་གནས། ཁ་ཅིག་གིས་བགོ་བ་ལ་སོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་སྣ་ཚོགས་ནི་བཟའ་བ་དུ་མ་དང་། བཏུང་བ་དུ་མའི་དངོས་པོ་བྱེད་ པས་སོ།།ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པར་གྱུར་བ་ནི་གནས་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པས་སོ། །ལོངས་སྤྱོད་དུ་གྱུར་པ་ནི་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བར་རོ། །དེས་དོན་གྱི་དབང་ནི་མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་ལུས་དེ་ལ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་དོན་གྱི་དབང་མཐོང་ནས་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ལུས་ལ་སྡུག་བསྔལ་བར་ཡང་རྟོག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་དུ་མ་དང་ལྡན་པར་རྟོག་པའོ། །སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཀྱང་མི་སྐྱོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི། སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེ་བའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པའི་ལུས་ཀྱིས་ཀྱང་སྐྱོ་བ་མེད་དེ། ལུས་འདོར་བར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་སྡུག་བསྔལ་བར་རྟོག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་གྲངས་མེད་པ་དང་ལྡན་པར་རྟོག་པའོ། །ལུས་ལ་མི་རྟག་པར་རྟོག་པ་ནི་ལུས འདི་སྐྱེ་བ་དང་།རྒ་བ་དང་། འཆི་བ་དང་ལྡན་པར་རྟོག་པའོ། །ཤི་འཕོས་པས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བར་སྐྱེ་ཞིང་འཆི་འཕོ་བསྟན་པས་ཀྱང་མི་སྐྱོ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་འཆི་འཕོ་ཡང་མི་གཏོང་བའོ། །ལུས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ལུས་འདི་ལ་མུ་སྟེགས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་དང་།སེམས་ཅན་མེད་པ་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

以'超胜三界一切'之语，说明超胜一切。超胜三界一切，是因为胜过声闻解脱身。
以'我身诸多过失'等语，说明应获得圆满受用身。'我身诸多过失过患'是指往昔由业和烦恼以及父母不净所生，生已后又生起贪欲等烦恼，成为各种痛苦生起之所依，具有诸多过失过患之义。
'然而'是说明此身也会生起功德，因功德生起而依于有过之身。'应获得远离一切过失之如来身'是说应获得远离一切烦恼障和所知障的如来圆满受用身。
'见到利益故，以择力舍大种所成身'是说若善用此无实义之身，见到下文所说利益或功德生起，以择力舍弃地水火风等众生所依，如下所说，我身也如是用尽之义。
'我此身亦'等，是说为一切众生做所能做之利益，用尽此身，最终应做完之语词。
'种种门'是指以众生种种不同方式。'种种相'是以耕种和搬运等相。'种种所缘'是因为对彼等众生，有的如何所缘，有的如何所缘故。'种种差别'是因为耕种和挖掘等也有的如何有的如何，做诸多不同故。
'种种资具'是因为有的住处，有的衣服等故。'种种受用'是因为做诸多饮食之事故。'成为受用'是成为住处等故。'成为享用'是成为饮食等故。
'彼见义力'者，是说彼菩萨见到此身如上所说之义力之义。
'于身思维苦'是思维身具有生、老、病、死等诸多痛苦。'为观众生故，于身苦亦不厌'是说虽然如此，为悲悯众生故，即使具苦之身亦无厌倦，不舍弃身之义。
或者思维苦是思维具足三苦八苦等无数苦。思维身无常是思维此身具有生、老、死。'死亡转生亦不厌'是说虽然如此，为众生利益而示现轮回生死亦不厌倦，不舍生死。
'思维身无我'是说通达此身无外道所计之我和众生之义。

།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་མི་སྐྱོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བདག་དང་སེམས་ཅན་མེད་པར་ཡང་རྟོག་མོད་ཀྱི། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་མི་སྐྱོ་སྟེ།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཀྱང་མི་གཏོང་ངོ་། །ལུས་ལ་ཞི་བར་རྟོག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་འདི་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོས་ཀྱང་སྟོང་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལུས་ཞི་བའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་སུ་ཡང་མི་ལྟུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་ལྟུང་ བ་འམ།ལུས་དང་སེམས་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་པའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་སུ་ཡང་མི་འཇོག་པའོ། །དབེན་པར་ཡང་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་ལྟུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལ་མི་གནས་ཤིང་དེ་དག་ མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པ་སྟེ།སླ་བ་དང་གོང་དུ་བཤད་པ་རྣམས་ནི་མ་བཤད་དོ། །ཚོར་བ་མེད་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཚོར་བ་པོ་མེད་པའོ། །བྱེད་པ་མེད་པ་ནི་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ལུས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་ མེད་པའོ།།བདག་པོ་མེད་པ་ནི་ནང་ན་གནས་པའི་སྐྱེས་བུ་མེད་པའོ། །ལུས་འཛིན་པ་མེད་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་བདག་ལུས་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་མེད་པ་སྟེ། ཚིག་དེ་དག་གིས་གང་ཟག་གི་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །ལུས་དབྱེར་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པས་ སོ།།ལུས་རོ་གཅིག་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པས་སོ། །ལུས་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ ངན་ལས་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་དྲི་མ་དང་མ་འདྲེས་པ་སྟེ། ཚིག་དེ་དག་གིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །མི་ལྟུང་བ་ནི་སྟོང་པའི་ཆོས་དེ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་གནས་པའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའོ།།ལུས་རྫས་དང་སྙིང་པོ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ན་ལུས་འདི་ལ་རྫས་ཡོད་པ་དང་། སྙིང་པོ་ཡོད་པར་མི་མཐོང་བའོ། །དེ་ལ་རྫས་ཡོད་པར་མི་མཐོང་བ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མི་མཐོང་བའོ། །སྙིང་པོ་ཡོད་པར་མི་མཐོང་བ་ནི་ མཆོག་དང་དམ་པ་ཡིན་པར་མི་མཐོང་བའོ།།དེ་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ནང་གི་ལུས་ནི་བདག་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་ལུས་སོ། །ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་བདག་གི་ལུས་ ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྟོང་པ་དང་།བདག་མེད་པར་ལྟ་བའོ། །གནས་པ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པའོ། །གནས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ནང་ན་གནས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ སྐབས་མི་འབྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་སྐབས་མེད་པར་བྱེད་པའོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་ལུས་སོ། །ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ནི་གོང་མ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་ལུས་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། སྟོང་པར་ལྟ་བའོ། །ཕྱི་ རོལ་གྱི་རྗེས་སུ་སོང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པ་ནི་གཞན་གྱི་ལུས་ལ་དམིགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་མ་གོས་པའོ། །དེ་ལུས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་ དབང་དུ་མ་གྱུར་བས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མི་སྤྱོད་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ལྡན་པའོ།

为了使一切众生完全成熟而不厌倦是指：虽然如此了知无我和无众生，但为了使众生完全成熟而不厌倦，也不舍弃利益众生的事业。
'观身寂静'是指了知此身也由法性空性所显现之义。
'虽观身寂静而不堕舍'是指不堕入身体空性见，或为了清净身心及积累善根而不住于舍。
'观察远离'是指了知涅槃本性之义。
'不堕'是指不住于彼等、不现证彼等，前后已说的内容不再重复。
'无受者'是指无有能感受善恶业果乐苦等的感受者。
'无作者'是指无有大自在天等能生身体的造作者。
'无主宰'是指无有内在的补特伽罗。
'无执持身者'是指无有其他的我执持此身，以上诸词说明无有补特伽罗实体。
'身无差别'是指身之法性无有差异。
'身一味'是指身之一切法性皆空性一味。
'身虚空性'是指如同虚空无实且遍一切，身体也是无实且遍一切。
'身本性涅槃'是指本性上不与烦恼障和所知障的垢染相混，以上诸词说明无有法之实体。
'不堕'是指不现证彼空性法。
'彼'是指安住于身念处的菩萨。
'不见身有实质和精华'是指如是观察安住时，不见此身有实质和精华。其中不见有实质是指不见有实体，不见有精华是指不见为殊胜和最上。
'彼于内身随观身而住'是指彼菩萨之义。内身是指属于自相续的身体。随观身是指如前所说以智慧观察自身为空性和无我。安住是指其后以三昧专一安住。'由安住'是指为了安住之义。'是故'是指由此。
'不开内住烦恼之门'是指不令执身为我等烦恼生起。
'外'是指属于他相续的身体。随观身是指如前一样观察他身无实和空性。
'不与随外烦恼俱住'是指不被缘他身而生的贪嗔等烦恼所染。
'彼由无烦恼身而具清净身业'是指如是不为烦恼所转而具足不造作罪恶不善法的身业。

།ལྷ་དང་མིའི་ནང་ན་མཚན་གྱིས་ལེགས་པར་བརྒྱན་པའི་ལུས་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ནང་ན་ཡང་མཚན་ཐམས་ཅད་ཚང་བས་བརྒྱན་པའི་ལུས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འཐོབ་པའོ། །མངོན་སུམ་དུ་འདོང་བར་འགྱུར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་གན་དུ་འགྲོ་ཞིང་དེའི་འཁོར་དུ་ཁས་ལེན་པར་འགྱུར་བའོ་།།དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་རོ། །ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྒོམ་པ་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།རབ་ཏུ་ཚོར་བ་གང་ཞེ་ན། གང་ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་གནས་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ལས་འདས་པ་ཡང་འཐོབ་ལ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཚོར་བ་དགེ་བ་ཞི་བ་ཡང་ཚོར་བར་བྱེད་པའོ། །དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོར་བའི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཚོར་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོར་བའོ་།།ཚོར་བ་རྣམས་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་དོན་དུ་བཤད་པ་བཞིན་སྦྱར་རོ། །འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ལའོ། །འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་རྟོག་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཚོར་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ་དེ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་བའི་རང་བཞིན་ཏེ། བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱང་མཐར་སྡུག་བསྔལ་དུ་འགྱུར་ཞིང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྟོགས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལས་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་སོ། །ཚོར་བ་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་དངོས་པོ་མེད་པ་འམ། ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་པར་ཕྱིན་ཅི་ མ་ལོག་ཅིང་ལེགས་པར་རྟོགས་པའོ།།ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྟོགས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུར་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཟག་པ་མེད་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་པའོ། །ཉེ་བར་ཞི་བས་རྟོགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཞི་བའི་ཤེས་པས་རྟོགས་པའོ་། ། བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཡང་བདེ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཚོར་བར་བྱེད་པའམ། བདེ་འགྲོའི་ཚོར་བ་ཉིད་མྱོང་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་བག་ལ་ཉལ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྟོང་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ དེས་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་བདེ་བའི་ཚོར་བས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་མི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བས་རེག་པ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་གྱུར་བ་ན་ཡང་ཤིན་ཏུ་བཟོད་པར་དཀའ་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ པར་རིག་ནས་ངན་སོང་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཉིད་ཀྱང་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པས་དེའི་རྒྱུ་ལས་ཁོང་ཁྲོ་བ་ཡང་མི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཡང་མྱོང་བ་དེ་དག་རང་བཞིན་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་དེའི་རྒྱུས་གཏི་མུག་ཀྱང་སྐྱེ་བར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པའི་དྲན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་ཚོར་བ་གསུམ་བསྒོམ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།ཚོར་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལས་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཚོར་བ་དེ་དག་དང་བྲལ་བ་ཡེ་ཤེས་དེ་རྟོགས་པར་བསྒོམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་བདག་གི་ཚོར་བ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚོར་བའི་རང་བཞིན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་པའོ།།ཚོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཚོར་བ་ལས་ཐར་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཚོལ་བ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པའོ།

在天人之中获得以相好庄严之身，是说在他们之中获得具足一切相好庄严之身即化身。
亲临前往是说前往他处并被纳入其眷属。
如是是指如前所说。
身念住修习无尽已说完毕。
何为殊胜受？即安住于受念住，超越三苦，并能感受无漏善妙寂静之受。
基于此而说'菩萨观受念住'等，菩萨们所应了知并修习之受即是菩萨之受。
诸受即乐受、苦受等，如为他人所说般配合。
此中是指三种受。
如是思维即是如是观察之意。
任何受皆是苦，是说一切受皆为苦性，乐受以及不苦不乐受最终也会转为痛苦，并为行苦所遍，如是了知。
彼即安住于受念住之菩萨。
极善了知受是指正确通达受无实性或一切受皆为苦。
以智慧了知即以无漏圣智通达如是。
以般若了知即以无漏般若了知。
以寂静了知即以烦恼寂静之智了知。
乐受亦令乐是说感受无漏乐受或体验善趣之受。
彼贪欲随眠亦不随眠是说通达一切受皆空性的菩萨如前所说，通达乐受亦无实性，故乐受亦不生贪欲。
当触苦受时是说当经历苦受时，了知其极难忍受，对地狱等具苦受者生起大悲心，并通达苦受自性本空，故不因此生嗔恨。
不苦不乐等，对于体验舍受时，通达其无自性，故不因此生愚痴。
彼以具受之念是说彼菩萨以修习三受相应之智慧。
修习见彼等一切受所生智慧是说修习通达远离前述诸受之智慧。
彼于一切众生之受是说菩萨为了如了知自身之受般了知一切众生之受性而精进。
出离受即是寻求解脱受的方便，了知一切皆空。

།བདག་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་ སུ་ལྡན་པའི་ཚོར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བས་ཚོར་བ་ཀུན་ཏུ་སྟོང་བ་ཉིད་དུ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཐབས་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ཐམས་ ཅད་སྟོང་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་མི་སྐྱེ་བའི་ཐབས་མཁས་པས་སོ།།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཟིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བའོ། །ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམ་གྲངས་ གཞན་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།མ་རྟོགས་པའི་ཚོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་མྱོང་བ་དངོས་པོ་མེད་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཚོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་ཚོར་བ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་མྱོང་ལ།ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྟོང་པར་རྟོགས་པའི་ཚོར་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའོ། །གང་གིས་ཀྱང་ཚོར་བར་འགྱུར་བ་མེད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་བདག་དང་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་སྨོས་པ་རྣམས་ནི་མེད་ཀྱི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོག་ ཅིང་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉིད་ཚོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བས་ན་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་སུ་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཚོར་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་ཚོར་བ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་བདག་ཡོད་པར་མངོན་པར་ཆགས་ པའོ།།ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་བདག་གིར་འཛིན་པའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡོད་པར་རྟོག་པའོ། །དམིགས་པ་ནི་ཕྱིའི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་དམིགས་པའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའོ། །རྣམ་ པར་རྟོག་པ་ནི་བདག་དང་བདག་གི་ཡོད་པར་རྟོག་པའོ།།ལྟ་བ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་བག་ལ་ཉལ་ལམ། ཉོན་མོངས་པ་གཞན་གྱི་བག་ལ་ཉལ་ལོ། །མིག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཡོད་པར་འདུ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ ཚོར་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་མིག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པའི་ཚོར་བའོ།།ཡང་ན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་ཚོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་དངོས་པོར་འཛིན་པ་ཉིད་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལེན་པ་ཉིད་ཚོར་བའོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དམིགས་པ་ནི་ཚོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཚོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚོར་བའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་རྣམ་གྲངས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སྟེ་། འོག་ནས་སྨོས་པའི་རྣམ་ གྲངས་རྣམས་ཀྱང་མིང་དུ་ཐ་དད་ཀྱི།དོན་དུ་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ། །ཚོར་བ་གཅིག་པུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་འདི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཚོར་བ་ཡིན་པ་འམ། སེམས་ཀྱི་ རྣམ་པར་རིག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བའོ།།ནང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ནི་ནང་གི་ཚོར་བའོ། །ཕྱིའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ནི་ཕྱིའི་ཚོར་བའོ། །ཚོར་བ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཉིད་ཚོར་བ་ འམ་།དངོས་པོ་རྣམ་པར་རིག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བའོ། །ཁམས་བཞི་ནི་ས་ཆུ་མེ་རླུང་བཞི་སྟེ། དེ་དག་རིག་པ་ཉིད་ཚོར་བའམ། དེ་དག་རིག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་སྟེ། ཡུལ་བཞི་ཡོད་པས་དེ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ཚོར་བ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་གཞག་གོ། །ཕུང་པོ་ལྔ་ཡིད་ ལ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད་ཚོར་བ་འམ།དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བའོ།

关于'我以智慧和智识圆满具足的感受'这句话，是指具有无漏智慧的感受，以及以具有无漏智慧的感受而了知一切感受皆空性之义。
'善巧断除一切感受的方便'是指通过通达一切感受皆空，即使经历乐受等感受也不生起贪欲和嗔恨的善巧方便。
'由大悲所摄持'是指由具足大悲心所生的善根。
为了进一步宣说感受念处的其他分类，因此说'为何称为感受'等。
'未觉悟的感受即成为痛苦'是指未能觉悟感受体验无实有的感受会成为产生痛苦的因。
'以智慧觉悟的感受'是指虽有感受体验，但以智慧通达其空性的感受会成为产生无漏安乐的因。
'无有任何能成为感受者'是指无有前述能体验感受的我和众生等，而是颠倒分别和执著即是感受之义。
因此直接说'执著即是'。或者说执著等是感受生起的因，故称其为感受。
'执著'是指对我的存在产生执著。
'执取'是指我所执。
'取'是指认为心和心所存在的分别。
'所缘'是指认为外境色等存在的所缘。
'颠倒'是指无我中执我等四种颠倒。
'分别'是指分别我和我所存在。
'见'是指我见和众生见等，即是彼等习气或其他烦恼习气。
'眼想等'是指认为诸根存在的想，由于这些也成为感受生起的因，故称为眼想感受。
或者'执取即是感受'是指将无实有执为实有即是感受之义。
关于'取的感受'，意思是取五蕴苦即是感受。
关于'所缘即是感受'，意思是缘于色等即是感受。
为了进一步宣说感受的其他分类，说'复次诸分类'等，意趣是下文所说的诸分类虽名称不同，但义理相同。
'唯一感受'是指仅此一种的意思。
关于'此心的了别'，是指具有了别性质的感受，或从心的了别所生的感受。
从内在取蕴所生的感受是内感受。从外在色等所缘因所生的感受是外感受。
'三种感受'是指了别三时事物即是感受，或从了别事物的因所生的感受。
'四界'是指地水火风四界，了别彼等即是感受，或从了别彼等的因所生的感受。由于有四种境，缘于彼等的感受也安立为四种。
'作意五蕴'是指作意五蕴即是感受，或从作意彼等的因所生的感受。

།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཉིད་ཚོར་བའམ། ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བའོ། ། ཚོར་བ་ནི་བདུན་སྟེ་། གང་འདི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བདུན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བདུན་ནི་ལུས་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་དང་། ལུས་སྣ་ཚོགས་ལ་འདུ་ཤེས་གཅིག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་དང་། ལུས གཅིག་ལ་འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་དང་།ལུས་གཅིག་ལ་འདུ་ཤེས་ཀྱང་གཅིག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ས་གསུམ་རྣམས་དང་བདུན་ནོ། །དེ་ལ་ལུས་སྣ་ཚོགས་ལ་འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་མི་ རྣམས་དང་།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་རིས་དྲུག་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པ་ཐོག་མ་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཏེ། སེམས་ཅན་དག་ལུས་ཀྱང་ཆེ་ཕྲ་བཟང་ངན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་ལ་འདུ་ཤེས་ཀྱང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་སྣ་ཚོགས་ལ་འདུ་ཤེས་ གཅིག་པ་ནི་དཔེར་ན་ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་དག་དང་པོར་བྱུང་བ་རྣམས་ཏེ།དེ་དག་ལུས་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ལ་འདུ་ཤེས་གཅིག་པ་ནི། ཐམས་ཅད་ཚངས་པས་བསྐྱེད་པར་འདུ་ཤེས་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་ལ་ལུས་གཅིག་པ་ནི་འོད་གསལ་གྱི་ལྷའི་རིས་སྔ་ཕྱིར་ སྐྱེས་པ་སྟེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ཆེ་ཕྲ་བཟང་ངན་འདྲ་ཞིང་འོད་སྣང་བ་ཅན་དུ་གཅིག་ལ། མེའི་བསྐལ་བ་བསམ་གཏན་དང་པོར་བྱུང་བའི་ཚེ་ཁ་ཅིག་འཇིག་།ཁ་ཅིག་མི་འཇིག་པའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་དོ། །ལུས་གཅིག་ལ་འདུ་ཤེས་གཅིག་པ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ ཡན་ཆད་དུ་སྐྱེས་པ་སྟེ།བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དེ་དག་དགེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་རྟོག་པའི་འདུ་ཤེས་གཅིག་གོ། །ལུས་གཅིག་པ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་ མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དེ། མི་དང་ལྷའི་རིས་མིང་གིས་སྨོས་པ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་བརྟན་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ངན་སོང་རྒྱུད་གསུམ་ནི་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གཡེན་སྤྱོ་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ བརྟན་པར་མི་གནས་པས་དེར་མི་བགྲང་ངོ་།།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་དེ་ན་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་རྣམ་པར་[(]ཤས་[,]ཤེས་[)]པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་གྱི། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་འདུ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་བརྟན་པར་མི་གནས་སོ།།ཚོར་བ་བརྒྱད་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་བརྒྱད་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་ལྟ་བ་དང་། གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། སྲོག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། ཐེར་ཟུག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། ནད་པར་ལྟ་བ་དང་། སྲིད་པར་ལྟ་བ་དང་། སྲིད་པ་མེད་པར་ལྟ་ བའོ།།ཡང་ན་ལོག་པ་བརྒྱད་ནི་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་དེ། དེ་དག་གི་ཚོར་བ་ལ་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དགུ་ནི་གོང་མའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་བདུན་གྱི་སྟེང་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་གཉིས་བསྣན་པའོ། །མི་དགེ་བ་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་བཅུ་ཡོད་པས་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ བའི་སྡུག་བསྔལ་འབྲས་བུ་ཚོར་བ་ཡང་བཅུར་གཞག་གོ།།འདི་ནི་ཚོར་བ་ཀུན་གྱི་ཚུལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་འམ་། ཚོར་བའི་དངོས་པོ་ནི་མེད་ཀྱི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཚོར་བ་ཐ་དད་དུ་གདགས་ཤིང་རྣམ་གྲངས་སུ་བྱ་བ་གོང་དུ་བཤད་པའི་རིམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དམིགས་པ་ཇི་ སྙེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཚོར་བ་མི་ཟད་པ་བསྟན་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ལ་དམིགས་ཤིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་སྙེད་དོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཇི་སྙེད་པ་སེམས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཡང་དེ་སྙེད་དོ། །ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཇི་སྙེད་པ་ཚོར་བ་ཡང་དེ་སྙེད་དེ་། དེ་བས་ན་ ཚོར་བ་ཚད་མེད་ཅིང་མི་ཟད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ཚད་མེད་པའོ།

所谓'遍计六处'是指对六处的遍计，或者是由遍计因所生的感受。感受有七种，即所说的七识住。七识住是：身体差别及想差别的识住，身体差别而想一致的识住，身体一致而想差别的识住，身体一致而想也一致的识住，以及三种无色界地，共七种。
其中身体差别而想差别的有情是指人类、欲界六天以及初禅天中除最初生者之外的众生，因为这些有情的身体有大小优劣种种差别，想也有种种差别。
身体差别而想一致的，例如初生的梵众天，他们的身体差别如前所述，而想一致是因为都有'由梵天所生'的一致想法。
想差别而身体一致的是光音天前后出生的众生，他们的身体大小优劣相同，都具有光明，但因为在火劫初禅生起时，有些会毁灭，有些不会毁灭，所以想有差别。
身体一致而想一致的是生于第三禅以上的众生，第三禅的有情都有对善受作意的一致想法。身体一致是如第二禅一样。
三种无色界是空无边处、识无边处和无所有处。上述提到名称的人天诸趣，因为其识的因稳固安住，所以称为识住。
三恶道因为被种种痛苦扰乱，识不能稳固安住，所以不计入其中。无想有情因为那里决定没有识的生起，所以不包括在内。无色界的非想非非想处，因为既非有想识也非无想识，所以不稳固安住。
所谓'八种感受'是指：我见、众生见、补特伽罗见、命见、常见、病者见、有见、无见。或者八种颠倒，即八种非暇，是指这些的感受。
九有情居是在上述七识住之上加上无想天和有顶，共九处。
所谓'十不善'是指由十种因所生的苦果感受也安立为十种。
'此是一切感受之理'是说：感受或感受事虽然实际上不存在，但在世俗谛中，可以如上所述那样差别安立感受的种种名相。
'所缘几何'等句是显示感受无尽：对色等所缘境有多少，缘虑作意就有多少。有多少作意，心的遍计就有多少。有多少遍计，感受就有多少。因此应知感受无量无尽。
'由此'是指感受无量。

།རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སོ། །ཤེས་པ་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སྐྱེ་བར་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་པ་ལ་འཇིག་པར་ ཤེས་པ་དང་།གནས་པ་ལ་གནས་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །ཚོར་བ་ལ་ཚོར་བའི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཤེས་པའི་ཚིག་སྐྱེ་ བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དང་སྦྱར་རོ།།དགེ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་ཤེས་པའོ། །ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། རབ་ཏུ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ གང་ཞེ་ན་ཞེས་གང་སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་སྟེ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་ཡང་ཐོབ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ སེམས་ལ་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མ་བརྗེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཉན་ཐོས་དང་ རང་སངས་རྒྱས་དག་སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ན་བདག་གི་སེམས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཐོག་མར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་མི་བརྗོད་པའི་གཟུངས་ཀྱིས་དྲན་པས་མི་བརྗེད་ པ་དང་།དྲན་པ་ཉིད་མ་ཉམས་པར་བསྲུང་བ་དང་། བསྲུངས་པ་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མི་གཡེང་བར་བྱེད་པ་ནི་སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་བརྗེད་པ་དེ་ཇི་རྟག་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ནས་མཉམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་དེ་སེམས་ལ་འང་ཇི་ལྟར་ རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའམ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མ་བརྗོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའོ། །སེམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལའོ། །འདི་ལྟར་རྟོག་ཅེས་ བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ལ་འོག་ནས་འབྱུང་བ་ལྟར་རྟོག་པའོ།།ཇི་ལྟར་རྟོག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ནི་སྐྱེས་ནས་ཞིག་ཅིང་ཞུ་སྟེ་མི་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ནི་སེམས་ཉིད་དམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། །སྐྱེས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུའོ། །ཞིག་ ཅིང་ཞུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་སྟེ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཞིག་པའོ།།མི་གནས་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་འདུག་པའི་མཐུ་མེད་པ་སྟེ་དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ནང་ན་ཡང་མི་འདུག་ཕྱི་རོལ་ན་ཡང་མི་འཕྲོས། གཉི་ག་མེད་པར་ཡང་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དེ་སྐད་ཅིག་མའི་རང་ བཞིན་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་ཅིང་དེངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ།ཞིག་ནས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་མི་གནས། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཡང་མ་འཕོས་། དེ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ཡང་མི་དམིགས་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གང་དག་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། འདི་ལྟར་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སྐྱེས་པ་ནི་འདས་པའི་དུས་སུ་སྐྱེས་ཟིན་ཏོ། །ཟད་ཅིང་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་གཅིག་སྟེ་མེད་པར་གྱུར་པར སྟོན་པའོ།།ཟད་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པའོ། །འགག་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པའོ། །ཡལ་བ་ནི་མེད་པར་གྱུར་ནས་ཀྱང་གང་དུ་ཡང་གནས་པར་མ་གྱུར་ཏེ་དེ་བས་ན་མེད་པར་གྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ།

所谓'随观而住'是以智慧和禅定。所谓'生起智慧'是对生起知其为生起，对灭去知其为灭去，对住立知其为住立而生起智慧。为了简要宣说受随观念住，故说'一切众生之受'等，以生起等智慧之语贯通一切。知晓由善因所生之受，知晓由不善因所生之受。受念住修习无尽已说讫。
何为安住的菩萨？即是善入于心念住，超越一切识处，并圆满无量菩萨禅定者。依此而说'何为菩萨心随观心念住'等。菩萨们所应修习的是菩萨。关于'彼菩萨不忘失菩提心'等，声闻和缘觉在修习心念住时，是忆念自心无常等，而菩萨们则是以不忘持陀罗尼忆念最初是如何发起菩提心的，并且守护不令退失，守护后不为违品所动摇，这就是所谓的心念住。
为了说明不忘失菩提心的恒常，从如是乃至平等，因此说'彼于心如何思维'等。'彼'指安住于心念住的菩萨，或不忘失菩提心的菩萨。'于心'指于菩提心。'如是思维'指如下所述般思维菩提心。
如何思维？为此说'心生已即坏灭不住'等。'心'指心本身或菩提心。'生已'指甫一生起。'坏灭'是同义语，表示刹那即灭。'不住'指毫无停留之力，故说。'内不住外不散，亦不见有二者'指此心刹那性，生即灭去之本性，灭后于内在诸法亦不住，于外在诸境亦未散，于彼二者之间亦不可得不住之义。
关于'彼等最初所发菩提心'等，不仅如上所说，也应如是了知。'已生'指过去时已生起。'尽灭'等是同义语，表示成为无有。'尽'指无因。'灭'指本性无有。'消失'指成为无有后亦不住于任何处，故称为成为无有。

།ཡུལ་དང་ཕྱོགས་ན་མི་གནས་ཏེ་དེ་ནི་གདགས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐོག་ མར་སེམས་བསྐྱེད་དེ་དེ་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཟད་ཅིང་འགགས་ཏེ་གཞན་དང་གཞན་དུ་གྱུར་ལ།ཡལ་ཞིང་མེད་པར་གྱུར་པས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་དང་། ཕྱོགས་ན་མི་གནས། མིང་དང་མཚན་མར་གདགས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་གང་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་ དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཟད་ཅིང་འགགས་ཏེ་ཡལ་ཞིང་མེད་པར་གྱུར་པས་ཞེས་བྱ་ལ།སེམས་གང་དག་གིས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་སེམས་བསྐྱེད་བ་གང་གིས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་འབྲས་བུ་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་ བའི་རྩ་བ་བསྒྲུབས་པ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསྒྲུབས་པའོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཉིད་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས། དེ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཡལ་ཞིང་མེད་པར་གྱུར་པས་སེམས་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་དང་ཕྱོགས་ན་མི་གནས་ཤིང་མིང་དང་མཚན་མར་གདགས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེམས་གང་དག་གིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོས་པ་དེ་དག་ཀྱང་དེའི་རང་བཞིན་དེའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་གང་གིས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་རྒྱུར་ གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པས་སོ།།བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོས་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོས་པའི་འོག་ཏུ་འཕེལ་བར་གྱུར་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་གོ། །དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོས་པ་ དེ་དག་ཀྱང་སེམས་དང་འདྲ་བར་ཟད་ཅིང་འགགས་ཏེ།ཡལ་ཞིང་མེད་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ལས་ཡུལ་དང་ཕྱོགས་ན་མི་གནས་ཤིང་གདགས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །སེམས་ཀྱིས་སེམས་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་དེ་རང་བཞིན་མེད་པས་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འོག་མ་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཀྱི་མཚམས་མི་སྦྱོར་བ་ནི་འདས་པའི་སེམས་དེ་མ་འོངས་པར་མི་འཕོ་ཞིང་། མ་འོངས་པའི་སེམས་དང་མཚམས་མི་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལ་གང་གིས་བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བའི་སེམས་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་སྨོས་པ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་བརྟགས་ན་གང་ཡང་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་པ་ནི་མེད་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ གང་ཡིན་པ་དེ་དགེ་བའི་རྩ་བའི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།སེམས་ལ་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ དེའོ།།དེ་ལྟར་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྒྱུ་གང་སྤྱད་པའི་འབྲས་བུ་དེ་བཞིན་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཆུད་མི་ཟ་བར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གཅིག་ཁོ་ནར་ངེས་པར་མི་མངོན་པ་དེ་ནི་བལྟ་དཀའ་བས་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་སེམས་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཚོགས་ན་མེད་པར་མི་འགྱུར་ལ།རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལས་འབྱུང་བ་དེ་དག་ཀྱང་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་དེ་དག་གིས་ཀྱང་བསྐྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་དག་ ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་རྣམ་པར་བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཡང་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བས་ན་རྒྱུ་གང་དང་གང་གིས་འབྲས་བུ་གང་དང་གང་སྒྲུབ་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于'不住于处所方位，故不可安立'这句话，首先发心，它在每一刹那都灭尽消失，转变为其他，消逝无有，因为无实体的缘故，不住于处所方位，不可安立名相，这是其义。
为菩提而善巧成就诸善根的那些心，也都灭尽消失，消逝无有。'以何等心'是指成为善根因的发心。'为菩提'是为获得彼果。'成就善根'是指成就福德智慧二资粮。
如前所说的方式，菩提心本身胜义中无自性，从彼所生的诸善根也消逝无有，如心一样无自性故，不住于处所方位，不可安立名相，这是其义。
关于'以何等心将彼等善根回向菩提，彼等也是其自性其相'，'以何等心'是指成为善根因的发菩提心。'回向菩提'是指回向菩提后增长的那些善根。这是说，由菩提心所生的善根回向无上菩提，彼等也如心一样灭尽消失，消逝无有的特性，不住于处所方位且不可安立。
'心不能知心'是因为彼心无自性，故无能知所知。下文也同样适用。'心不与心相续'是指过去心不转入未来，不与未来心相续。
关于'我当现前圆满证得无上正等正觉'等，如前所说的方式，若观察将成就菩提的菩提心和善根心等，任何自性成立都不存在，故说菩提心与善根心不共住等。
为显示观察心的其他方面，又说'复作是念，因果不失'等。'彼'指菩萨。虽然心的自性空，但在世俗谛中，随所作因得如是果，不失坏，缘起不显现为一性，难见故极为甚深，这是其义。
'虽然心性如是'等，是说虽然胜义中彼心以自性空，但世俗中因缘聚合时不成无，从因缘聚合而生起，也无外道所说的作者等，故说'彼等也动'，这是其义。
'如所欲成办彼等'是说如是无作者等，但从因缘聚合中世俗生起，故以何因成办何果，如所欲求而成就，这是其义。

།བདག་གིས་ཀྱང་རྣམ་ པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པས་བདག་གིས་ཀྱང་བདོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏང་བ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྔོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེམས་ ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འདི་ཡང་མི་སྤོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྲུབ་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་ཀྱང་།དོན་དམ་པར་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་ཡང་མི་སྤོང་བ་འམ། དེ་ཡང་ཉམས་པར་མི་བྱེད་པའོ། །སེམས་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དོན་དམ་པར་ མི་དམིགས་པ་དང་།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ངེས་པར་ཡོང་པར་བསྟན་པའོ། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ་། དེ་བས་ན་གང་ཟག་འདི་ལ་བདག་གིས་དངོས་པོ་གཏོང་བར་སྣང་བ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །བདོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བཏང་སྟེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དག་པ་ནི་བཻ་ཌཱུཪྱའི་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པའོ། །སེམས་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་ན་དངོས་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་ཡང་རང་བཞིན་སྟོང་པ་དེ་བཞིན་དུ། སེམས་ལ་གཟུང་ བ་དང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དུ་མར་སྣང་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའོ།།ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སློབ་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །ཡང་དག་པར་བླང་བར་བྱ་བ་དང་། བསླབ་པར་བྱ་བ་ནི་བསླབ་པའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཟོད་མ་ནས་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མིག་ཡོར་ཕྱིས་བརྟགས་ཏེ་རང་བཞིན་མེད་པ་ལྟར་དང་པོ་སྣང་བའི་དུས་ན་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་འདྲ་བར་སེམས་འདི་ཡང་ཐོག་མ་ནས་རང་བཞིན་མེད་ཅིང་མ་སྐྱེས་པའོ། །བཟོད་པ་ནི་གཞན་ གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ཉམས་སུ་ལེན་པའོ།།དེས་པ་ནི་སླར་གནོད་པ་མི་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་དག་བསྒྲུབས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ལ་སྐྲག་པ་མེད་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྔོ་ བའོ།།ཤིན་ཏུ་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨིག་རྒྱུ་ཆུས་སྟོང་སྟེ། དབེན་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ལ་ཡང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པས་སྟོང་སྟེ་དབེན་པའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པ་ལ་ཞེའམ། སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟན་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པའོ། །ཐོགས་པ་མེད པ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་པ་ནི་རིག་པར་བྱ་བ་དང་། རིག་པར་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །གཟུང་བ་མེད་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གཟུང་བར་ སྣང་བ་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཚན་མ་མེད་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟན་དུ་མེད་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གནས་མེད་པ་ནི་གཟུགས་དང་དབང་བོ་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲིས་པའི་ཚིག་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ གཞན་གྱིས་དྲིས་པའོ།།དབྱེ་བ་བསྟན་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པའི་གནས་ཤེས་རབ་བོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །སེམས་ནི་དམིགས་པ་མེད་པར་མི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་ རྫོབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་དམིགས་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་བསྟན་པ་ལས།སྒྲུབ་པ་ཡང་ཡོད་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་མེད་པར་སེམས་མི་སྐྱེའོ། །ཡུལ་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དོ།

我也应当精进修持，意思是说，如同所愿一般成就果位，我也应当为了清净佛土果位而精进于布施一切所有等回向等事。
也不舍弃心的法性，意思是说，虽然在世俗谛中精进修持，但在胜义谛中也不舍弃心的无生法性，或者说不令其退失。
心如幻等，说明六波罗蜜在胜义谛中无所缘，在世俗谛中因果决定。如幻是指如同幻术一样无自性，因此此补特伽罗所显现的我布施诸物也无自性。
布施一切所有是指布施一切内外诸物。清净佛土是指琉璃色等。
心如梦，如同梦中显现种种事物却无自性一样，心中显现能取所取等种种相也是自性空。
正受持和正学习是指戒律。应当正受持和应当学习是指学处。
为一切智性是指为获得一切智。
本来无成就是指如同阳焰经观察而无自性一样，最初显现时也无自性。同样，此心从本初即无自性且无生。
安忍是指忍受他人加害。调柔是指不再报复，与'修持彼等'相连。
为圆满无生法忍是指为获得于无生灭法中无所畏惧而回向。
极为远离是指如同阳焰无水而远离一样，心也远离能取所取而空。
一切善根是指于一切善根修持，或为修持之义。
佛法是指地和波罗蜜多等。
非色是指因为非有碍色之体性。不可示是指不能如青等一样示于他人。无碍是指如虚空遍一切故。无分别是指离能知所知故。
佛三昧是指无分别三昧。无所取是指心心所显现为所取不成实故。无相是指非色等体性故。不可示如前。无住是指不住色根故。
问句是指他人所问蕴界等。
了知分别开示是指如所闻法分别开示处所的智慧。佛智是指如镜等。
心不离所缘而生等，说明世俗心有所缘因缘等而有修持，无所缘境心不生。缘境而生是心之法性。

།གང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཡུལ་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས།དམིགས་ནས་ཡང་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་དམིགས་པའོ། །རྒྱུ་མེད་པར་མི་སྐྱེ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་མེད་པར་སེམས་མི་སྐྱེ་བའོ། །བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བསྐྱེད་ཅིང་འཇོག་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བསྐྱེད་པའོ།།ཡུལ་དྲུག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དྲུག་ལ་མ་བརྟེན་པར་སེམས་མི་སྐྱེ་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་ པ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་དག་ནི་ཡུལ་ནི་སྟོང་བ་ཉིད་དོ། །རྒྱུ་ནི་ཡུལ་ཏེ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཆོས་དེ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བོ། །སྒྲུབ་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྒྲུབ་པའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་དྲུག་རྣམས་སོ། །སེམས་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ནི་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པའོ། །སེམས་མི་སྤྱོད་པར་ རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ལ་སྤྱོད་པ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ལ་སྤྱོད་པ་དང་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པའོ། །མི་སྐྱོ་བ་ནི་ སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་སོ།།སེམས་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་མི་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལྟར་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་འཁོར་བའི་རྒྱུན་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མི་གཅོད་དོ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཟད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པ་ནི་ཕུང་པོ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཀྱིས་དྲན་པ་ཤེས་པ་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གོང་དུ་སྨོས་པ་ལྟ་བུའི་སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པ་དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ། དེས་མ་བྱུང་བ་དང་མི་སྐྱེ་ བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་གནས་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་དེའི་དབང་དུ་མ་གྱུར་བས་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་དག་ལྟར་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ནམ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདག་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་ པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མ་གྲུབ་ཀྱི་བར་དུ།ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་མི་གཏོང་བའོ། །སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་འཇུག་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་དང་ལྡན་པ། བདག་མེད་པ་གཉིས་ཁོང་དུ་ ཆུད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའོ།།སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞེ་ན། གང་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་སྟེ་། སྒྲིབ་པ་དང་། ཀུན་ནས་སྦྱོར་བ་དང་། འཆིང་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་བའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་ཡང་ཐོབ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་དེ་དག་ལ་སྟོང་པར་རྟོག་པའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དེ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པའོ། །གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་དངོས་པོ གང་ཡིན་པ་འདྲི་བའོ།།དེ་དག་བསྟེན་པའི་ཕྱིར། འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་མཐོང་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འཕགས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་ཅེས་སྨོས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ སྟོན་ཏོ།

所谓'缘一切善根'是指心缘于境而生起，即心缘于一切能生起善根的所缘境。
无因则不生是指若无阿赖耶识的习气，心则不生。
所谓'菩提分法'是指虽然生起心的因缘，但也生起菩提分法的因缘。
所谓'六境'是指若不依靠六境，心则不生。
一切佛法即地、波罗蜜多、力、无畏等。
彼等之境是空性。因是境，即现证之法是方便与智慧。修行是修习方便与智慧。神通是六种神通。安住心是专一安住。了知心不行。
了知众生之心如何，以及贪等烦恼行于何处。如是本性说法即是随顺所行烦恼而说不净等相应之法。不厌倦是由具足悲心。
'为尽心故不生心'等，是说不如声闻缘觉那样住于偏向寂灭的涅槃，而是由方便摄持，不断轮回相续的善根，此是其义。尽是为尽烦恼。灭是为断蕴。
'以彼了知心念'等，是说如上所说的修习心念住，通达此义，虽住于无生无起等相，但不为法性所转，故不如声闻缘觉那样完全舍离轮回，此是其义。
'乃至佛法'等，是说在自己与一切众生未成就无上菩提之前，不舍离方便智慧双运的心相续。
'与心刹那俱生的智慧'是指最后现证菩提时与一刹那心相应，通达二无我的智慧现证真如。
心念住修习无尽已说完毕。
何为极为清净的菩萨？即是善入法念住者，已超越一切障、结、缚、随眠及烦恼缠，并获得一切法自在圆满。
依此而说'于彼菩萨诸法'等。法即有为与无为、有漏与无漏。随观诸法即以智慧观察彼等诸法为空。念住即以三昧专一安住于彼。'何者'是问彼等是何事。
为修习彼等，故说'以圣智慧眼所见诸法'等。说'圣'是表无漏。说'智慧眼'是表无分别相。

།མཐོང་བ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མཐོང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་ཀྱི་བར་དུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྟོང་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ནི་ཆུང་རབ་ཙམ་ཡང་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་མ་འདུས་པའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་དོ། །དེར་མ་འདུས་པའི་ཆོས་གང་ཡང་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་གང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཆུང་ རབ་ཙམ་ཡང་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཡང་།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་གཅིག་ཀྱང་མི་མཐོང་སྟེ། དེར་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་གཅིག་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཁོ་ན་མཐོང་ གི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡང་དག་པ་ཡིན་པས་ན་ཆོས་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་མཐོང་བའོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྟེ་དེ་མི་མཐོང་བའོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཆོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཆོས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་ཡང་སྐྱེ་བས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས མ་ཡིན་པས་ཏེ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།སོ་སོར་རྟོག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཤེས་པས་སམ། སྟོང་བས་ཁྱབ་པས་སོ་། །མངོན་པར་ཞེ་ན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་བདག་དང་བདག་གིར་ཆགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལས་ཐར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་ཆོས་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སུ་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་ལུང་དང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ བྱ་བའི་ཆོས་ཏེ།དེའི་རང་བཞིན་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །གང་ལས་བྱང་ཆུབ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ནི་སྤངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ། ཆོས་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་དེའི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལམ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ལམ་ནི་ས་བཅུ་སྟེ། དེའི་རང་བཞིན་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐར་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐར་བ་མེད་པའི་རྒྱུར་མ་གྱུར་པའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཁམས་གསུམ་ལས་འབྱུང་བར་མ་གྱུར་པའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།། དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཁམས་གསུམ་ལས་འབྱུང་བ་དང་ འབྱུང་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དང་།ཐར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཤེས་པའོ། །ཡང་ན་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཤེས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་བྱུང་བའི་ དངོས་པོ་དང་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐར་པའམ་བྲལ་བ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ལ་བྱའོ། །དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་ལྟར་སྟོང་པར་ཤེས་པས་མཚན་མར་ལྟ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ལ་ཞུགས་ན་ སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་སྒོ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་འམ། དེ་ལ་འཇུག་པའི་ཐབས་ལ་བྱའོ། །སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པའོ།

见即是如下所说的方式见到有为法和无为法一切诸法空性的自性，如是所见之法直至住于果位也不会退失的意思。'空性解脱'等是与'丝毫也不见'相连，即是说在空性等之中没有任何不摄的法，意思是说不见任何不摄于其中的法。'不见丝毫离缘起的法'是说诸法虽然胜义中是空性自性，但在世俗中也不见有任何一法不是缘起，意思是说没有任何一法不属于缘起。'唯见法而不见非法'中，无我等不颠倒是真实的故称为唯法，即见到这些。所说的我见等是不真实颠倒故为非法，即不见这些。
'一切法即是法'中，法字是指空性等，由于这存在于一切法中，故一切法即是法。'一切法非法'是说于这些法本身也会生起我执和我所执，故一切法成为非法，即我执等称为非法。'以别观'是以了知空性或以空性遍及之意。'执著'是说这些法本身是我和我所贪著的因。
'无佛法'等是说通达诸法空性而得解脱和涅槃，因此意思是说没有任何依止而不成为佛法的诸法。佛法是教法和证法，意思是说没有任何法不成为其自性。'无所菩提'中，菩提是断证的特征，意思是说没有任何法依止而不成为其因。'无道'中，道是指十地，意思是说没有任何法不成为其自性。'无解脱'是说没有任何法不成为解脱之因的意思。'无出离'是说没有任何法不从三界出离的意思。
'彼知一切法决定出离'中，住于法念处的菩萨了知一切法是从三界出离、成为出离因、成为解脱因。或者，由于他了知一切法决定出离，而获得对众生无障碍大悲三摩地门，即是说对一切法所生的事物和相全部解脱或远离，即了知空性。由于如是了知一切法空，对执相的众生生起大悲，而获得三摩地门，入于何种三摩地而生起大悲的三摩地称为大悲三摩地。其门是指获得该三摩地或趋入之方便。无障碍是三摩地，即断除违品。

།དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་གྱི་སྒོ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའམ།ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ། །བཅོས་མའི་འདུ་ཤེས་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་མ་དང་ འདྲ་བར་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པའོ།།ཇི་ལྟར་འདུ་ཤེས་ཐོབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་འདི་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་འདི་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའམ། ཉོན་མོངས་པ་དང་འདྲེས་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་བས་ ན་ཆོས་འདི་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུའི་འདུ་ཤེས་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའམ། ཆོས་དེ་དག་ཅིའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་དོན་ལ་རྟོན་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ལྟར་ནི་འོག་ནས་བཤད་པ་ལྟར་རོ།།དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གམ་ཆོས་དེ་དག་གོ། །ངེས་པའི་དོན་གྱི་དོན་ལ་རྟོན་པ་ནི་ཆོས་གང་ཉོན་མོངས་པ་གོང་དུ་སྨོས་པ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་རྟོན་པའམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་ རྟོན་པ་སྟེ།ངེས་པའི་དོན་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་ཀྱང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཡིན་པས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཀྱང་མེད་ལ། ཕུང་པོར་གྱུར་པ་འང་མེད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་འདི་དག་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཚུལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པའི་ངོ་བོ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡང་སྟོང་བའི་ངོ་བོ་སྟེ། དེ་གཉིས་དོན་དམ་པ་ཉིད་དུ་རོ་ གཅིག་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།ཡང་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱང་དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པས་ན་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་ཀྱང་ཅི་ལ་ཡང་ཉེ་བར་མི་འཇོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉེ་ བར་འཇོག་གི་མཚན་མའི་སྒོ་ནས་དྲན་པ་ཉེ་བར་མི་འཇོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཙམ་དུ་དེ་ལྟར་ཉེ་བར་འཇོག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་གང་ཡང་ཉེ་བར་འཇོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཉེ་བར་མི་འཇོག་པ་ནི་ཉན་པའི་དུས་ན་ཉེ་བར་མི་འཇོག་པའོ། །རབ་ ཏུ་མི་འཇོག་པ་ནི་སེམས་པའི་དུས་ན་ཉེ་བར་མི་འཇོག་པའོ།།རྣམ་པར་མི་འཇོག་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་དུས་ན་སེམས་ལ་མི་འཇོག་པའོ། །ཆོས་ཉིད་དེ་གནས་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཡེ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་སྟེ་དེ་བས་ན་ཆོས་ ཀྱི་དབྱིངས་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་རྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སུ་མོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་རྟོན་ཅིང་གནས་པ་ཡིན་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་མཁྱེན་པ་ལ་རྟོན་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་ཐ་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཡང་སྐྱེད་དེ་འདུས་བྱས་ཀྱང་ཟད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཤེས་བྱ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ ཅད་མཚན་མར་དམིགས་པ་དོན་དམ་པར་ཤེས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ཟད་པར་མི་བྱེད་པ་མེད་པར་མི་ལྟ་བའོ།།ཡང་ན་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་བསྐྱེད་ལ། ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་ རྒྱུ་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡང་གཏོང་བར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

所谓'彼'，是指获得大悲三昧门的菩萨，或者是安住于法念处的菩萨。
一切法即是蕴、界等。
烦恼即是贪欲等。
所谓'获得虚幻想'，是指获得如幻无自性的了知。
为显示如何获得此想，故说'此等诸法无烦恼'等。此等蕴等诸法非是烦恼生起之因，或非与烦恼相杂，因此此等诸法非是有烦恼。
所谓'何以故'，是说此菩萨为何获得如是之想，或者此等诸法为何非是烦恼的意思。
'如是彼等依胜义谛义'中，'如是'即如下所说。'彼等'即是彼等菩萨或彼等诸法。依胜义谛义即是一切上述烦恼皆依空性义，或菩萨自身依空性义，胜义即是空性义。
'无烦恼聚'等，是说如是空故，烦恼自身亦无，蕴亦无。
所谓'为证知此等烦恼故为菩提'，意思是证知上述烦恼无自性即是菩提。
'烦恼自性即是菩提自性'是说烦恼自性为空性，菩提自性亦为空性，此二者胜义中一味，故如是说。
或者说烦恼自性空性即是菩提，菩提亦不异于此，故如是说。
'如是虽修念处，于一切皆不修'等，意思是以无所缘方式修习，而非以相的方式修习念处。
或者说仅于世俗相中如是修习，胜义中无有任何修习，此为其义。
'不修'是闻时不修，'全不修'是思时不修，'遍不修'是修时不于心修。
所谓'了知法性安住'，是知空性法性本来如是不变，故称法界安住。
'依止佛法，于彼一切信解为佛法'是说彼菩萨依止并安住于佛法，云何？即是依止如来所知有为无为一切诸法，如是差别，此为其义。
'彼生尽智亦不灭有为'中，安住念处的菩萨虽然胜义中了知所知障、烦恼障及一切法之相，但世俗中不灭有为法，不视为无。
或者说通达无我后，虽生断除一切烦恼的智慧，但也不舍弃能令三界受生的善业因缘，此为其义。

།མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཡང་མངོན་པར་བསྒྲུབས་ཏེ། དེ་སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བ་ཡང་སྐྱེད་ཅིང་མི་སྐྱེ་བའི་མཐའ་ཡང་མི་སྤོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པར་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ ཅན་གྱི་དོན་ལ་ལྟ་བའང་སྐྱེད་དེ།དེ་སྐྱེད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་འབའ་ཞིག་ལ་མི་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་མི་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་དོན་བསྡུ་ཞིང་། ཇི་ལྟར་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་པར་མདོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འོག་ནས་མིང་གིས་སྨོས་པ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་དྲན་པ་དེ་ལ་གནས་པས་ན་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དྲན་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་མའི་མཐའི་བར་དུ་ཡང་དྲན་པ་དེས་མི་བརྗེད་ ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།སེམས་ཅན་གྱི་མཐའ་དང་། འཁོར་བའི་མཐའ་ཇི་སྲིད་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་རྟོགས་པའི་དྲན་པ་དེ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་ཞེས་ཚིག་ཕྱི་མ་དང་སྦྱར་རོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཚད་མེད་ བ་ཤིན་ཏུ་བསྟན་པའི་ཚིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་དེ་ནི་ཚད་མེད་པ་ཤིན་ཏུ་བསྟན་པའི་ཚིག་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཚད་མེད་པ་ཤིན་ཏུ་བསྟན་པའི་ཚིག་ཡིན་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་སོ་ཞེས་སྔར་ཡང་བཤད་ལ། ཀུན་དུ་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཚིག་གིས་ཀྱང་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་མདོར་ན་དྲན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཚད་མེད་དེ་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་རམ། ཕྱི་མའི་མཐའི་བར་དུ་ཡང་དྲན་པ་དེ་མི་བརྗེད་ཅིང་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པའི་དོན་ཏོ། །ཀུན་དུ་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ ཀྱང་དྲན་པ་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་སྟེ།ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པར་དམིགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་། ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འདུ་བ་ནི་དྲན་པ་དེར་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འདུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ནི་ སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་ཤིང་སེམས་ཅན་དང་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ།ཕམ་པར་བྱེད་པ་ནི་བདུད་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་པའོ། །རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་རང་གིས་རིག་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་བྱེད་པའི་ཚིག་དེ་ནི་ཆོས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་ སུ་ལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདི་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་མི་ཟད་པ་བསྒོམ་པ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།བརྩོན་འགྲུས་ཤིན་ཏུ་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཐོབ་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་ཡང་མི་ཟད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འདིར་ཡང་བསྟན་པ་དང་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ རིག་པར་བྱ་སྟེ།བཞི་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཞིང་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ནི་བསྟན་པའི་ཚུལ་ལོ། །དེ་མན་ཆད་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བཤད་པའི་ཚུལ་ལོ། །བཞི་པོ་དེ་དག་མི་ཟད་པ་ཡང་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་ བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒལ་བ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་སྤོང་བ་ལ་ནི་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བར་འོས་ན། དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་གནས་པར་བྱ་བ་ལ་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་ཞེས་ཇི་ ལྟར་གདགས་ཤེ་ན་།དེ་གཉིས་ལ་གདགས་པར་མི་རིགས་པ་འདྲ་མོད་ཀྱི། དགེ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་གནས་པར་བྱ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པ་དང་། བསྐྱེད་ཅིང་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བ་ལ་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བས་ཉེས་པ་མེད་དོ།

证得了无生智慧，虽然对众生生起观照但也不舍离无生边际，这是说虽然获得了本来无生的智慧，但在世俗谛中也观照众生利益，虽然生起这种观照但不仅仅倾向于生起，也不舍弃无生法性的意思。
为了总结法念住的意义，为了简要显示如何是法念住，所以说'法念住'等，声闻和缘觉的法，下文中以名称所说的一切都通达为空性的念住，安住于此故称为法念住。
为了显示念住的意义，所以说'乃至最后边际也不忘失此念'等，是说乃至众生边际和轮回边际存在之间，不会失坏所证悟的念住的意思。因此'一切诸法无余'与后文相连。
'此法念住'是极为显示无量的词句，是说'法念住'这个词句是极为显示无量的词句。如何是极为显示无量的词句，如前所说'缘一切法'，以及下文所说'所行境界'等词句也显示。虽然如此，简言之，所念住的诸法无量是因为无尽的缘故，或者乃至最后边际也不忘失此念住且不会衰退的缘故，是无量的意思。
'所行境界'是说一切所知也成为此念住的行境，是说遍及一切处的意思。'一切圆满汇聚'是说在此念住中圆满汇聚力、无畏等一切佛法的缘故。'令满足'是利益众生并令众生欢喜。'降伏'是摧毁一切魔。'证悟'是自己证知无分别智慧。
如是作一切的词句即称为于法随观法念住。这是修习不尽法念住，已经说完修习四念住不尽。
为了显示精进极为对治、精进极为修习、获得精进、精进极为坚固，所以说'具寿舍利子，复次菩萨们的四正断也是不尽'等。此中也应当了知是以显示和解释的方式。
问：'何为四'等乃至'摄持心而正安住'是显示的方式。其后余者是解释的方式。彼四不尽也是因为所断和所修的诸法不尽的缘故。
问：对于遮止未生恶不善法令不生，已生者断除，称为正断是合理的，但对于未生善法令生起，已生者令住，如何安立为正断呢？答：虽然似乎不应安立于这两者，但因为断除善法生起和安住的违品，而且会生起并安住，所以对于断除违品称为正断是无过的。

། བརྩོན་འགྲུས་ཤིན་ཏུ་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞེ་ན། གང་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་དང་པོ་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ། མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ལ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའོ། །དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི ཆོས་གང་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ་།།སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་བསྐྱེད་ཅེས་ཀྱང་བྱ། ཚུལ་བཞིན་དུ་ ཡིད་ལ་བྱེད་ཅེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ།འདུན་པ་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ། །དེ་ལ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ནི་གང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་དང་། དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཉོན་ མོངས་པ་རྣམས་སོ།།མ་སྐྱེས་པ་ན་ཆོས་དེ་མངོན་དུ་མ་གྱུར་ཅིང་ཉེ་བར་མ་གྱུར་པའོ། །མི་སྐྱེད་པ་ནི་མངོན་དུ་མི་འབྱུང་བ་དང་། ཉེ་བར་མི་འགྱུར་བར་བྱའོ། །འདུན་པ་བསྐྱེད་པ་ནི་དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཞི་གནས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་མི་བརྟེན་པར་མི་ གཙང་བ་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་ཉི་ཚེ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་བས་ན་འདུན་པ་བསྐྱེད་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ། །འབད་པས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་འདོར་བའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ཡང་སྡིག་པ་མི་དགེ་ བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།འབད་པས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་འདོར་མི་གཏོང་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་འབད་པས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་འདོར་བའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ། དེ་ལ་སྡིག་ པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་འདས་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པ་དང་།མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་ཡུལ་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེའོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་བའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། གང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའོ། །ད་ལྟར་གྱི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའོ། །དེ་ལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་ནི འབད་དོ།།མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ། །སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཞིང་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཚུལ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།འདིར་ཡང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཞིང་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་ཅེས་ཀྱང་བྱ། ཚུལ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཞིང་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་ཚིག་ བླ་དགས་སོ།།དེ་ལ་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཞུམ་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། དེ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་དང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སེམས་གཟུང་བ་སྟེ། གཟུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་འཕགས་པའི་ལམ་ དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བསམས་ནས་སེམས་གཟེངས་བསྟོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་དག་པར་འཇོག་རབ་ཏུ་འཇོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒོད་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེས་པ་ན་སེམས་ནང་དུ་བསྡུ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཞག་པ་སྟེ། དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་གཞག་ཅིང་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སྐྱོ་བ་བསྐྱེད་པའོ།

什么是精进成为极大对治的菩萨呢？即是入于第一正断，对未生起的不善法修习对治。关于这一点，如经中所说：'为了不生起未生的罪恶不善法而生起欲求'，这是如理作意的异名。
所谓'为了不生起未生的罪恶不善法而生起欲求'也称为'如理作意'，'生起欲求'是如理作意的异名。其中，罪恶不善法是指欲界中身、语、意的恶行所摄的业，以及能生起这些的烦恼。
'未生'是指这些法尚未显现、尚未接近。'不生起'是指不令其显现、不令其接近。'生起欲求'是指不依止止观等相的作意，而是专修不净观等对治，因此生起欲求是如理作意的异名。
'发起精进'是不舍如理作意的异名。这里也要配合'未生的罪恶不善法'来理解。所谓'发起精进'也称为'不舍不离如理作意'，因此'发起精进'是不舍如理作意的异名。
其中，这些罪恶不善法缘于过去事物、未来事物和现在境界而生。如是，它们缘于隐蔽境界和现前境界，其中缘于过去和未来事物的是缘于隐蔽境界，缘于现在境界的是缘于现前境界。
对于缘于隐蔽境界的未生罪恶不善法令其不生起而精进，对于缘于现前境界的未生罪恶不善法令其不生起而发起精进。
'摄持心并善安住'是如理了知的异名。这里也要配合'未生的罪恶不善法'来理解。所谓'摄持心并善安住'也称为'如理了知'，'摄持心并善安住'是如理了知的异名。
其中，'摄持心'是指当生起沉没随烦恼时，为了去除它而作意净信等摄持心，'摄持'的意思是思维圣道和如来功德等对治，提升心的状态。'善安住'是指当生起掉举随烦恼时，以收摄心的方式使其专注安住，即反复安住于所缘，以作意轮回过患等生起厌离。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲི་བ་སྟེ། འདུན་པ་སྐྱེད་པ་དང་། འབད་དེ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང་། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཞིང་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་དེ་དག་ལ ཅིའི་ཕྱིར་ཚུལ་བཞིན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ལན་དུ་ཚུལ་བཞིན་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་དང་། ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པའི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་རྣམས་ནི་དེ་དང་མི་མཐུན་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་ འཇུག་སྟེ།དེ་བས་ན་དེ་དག་ནི་ཚུལ་བཞིན་གྱི་ཚིག་བླ་དགས་སོ། །དེ་ལ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་གང་ཞེ་ན། གང་བསླབ་པ་གསུམ་མཐར་དབྱུང་བར་བྱ་བ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །དེ་དག་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཡན་ལག་དྲུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་ཉིད་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སོ། །གང་དག་གཞན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་ཉམས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་དག་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་ཆོས་རྣམས་ ཀྱང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་བཅུ་སྟེ། དང་པོ་ནས་ལེགས་པར་མ་བླངས་པ་དང་། ལྷོད་པར་བྱེད་པ་ལོག་པར་འཛིན་པ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། ལེ་ལོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། ལོག་པར་སྨོན་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་ཉམས་པར་གྱུར་པ་དང་། འཚོ་བ་ཉམས་ པར་གྱུར་པ་དང་།མཐའ་གཉིས་སུ་ལྟུང་བ་དང་། འབྱུང་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཡི་དམ་བླངས་པ་ཉམས་པའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་དང་པོ་ནས་ལེགས་པར་མ་བླངས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་རྒྱལ་པོའི་འཇིགས་པས་སམ། རྐུན་པོའི་འཇིགས་པས་སམ། འཚོ་བ་མེད་པའམ། དེ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གཞན་གྱི་ ཕྱིར་བླངས་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་ལྷོད་པར་བྱེད་པ་ཞེ་ན་། འདི་ལ་ཁ་ཅིག་ཚུལ་ཁྲིམས་བླངས་ནས་ཀྱང་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། འགྱོད་པ་ཆུང་བ་དང་། བསླབ་པའི་གནས་རྣམས་ལ་ལྷོད་པར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ལོག་པར་འཛིན་པ་གང་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ལོག་པར་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་འགྱོད་པར་ གྱུར་ཅིང་འགྱོད་པ་དེས་དགེ་བའི་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་བག་མེད་པ་དང་། ལེ་ལོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ལ་ལ་དག་དང་པོ་ནས་ཉེས་པ་མི་འབྱུང་བར་དམ་བཅའ་བ་མེད་ཅིང་ཉེས་པ་བྱུང་ནས་ཡང་སླར་ཆོས་བཞིན་གསོ་བར་མི་བྱེད་ལ། ཉལ་བ་དང་འཕྲེས་པ་དང་། གཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་ རྣམས་ལྷུར་ལེན་པར་བྱེད་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་ལོག་པར་སྨོན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་སམ་བརྟུལ་ཞུགས་སམ། དཀའ་ཐུབ་འདིས་ལྷ་འམ། ལྷ་གང་ཡང་རུང་བ་འམ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྤྱོད་ལམ་ཉམས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཁ་ཅིག་སྤྱོད་ ལམ་དང་།འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་དང་། དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དང་མི་མཐུན་ཞིང་འཇིག་རྟེན་དང་འགལ་བ་དང་། འདུལ་བ་དང་མི་མཐུན་ཞིང་འདུལ་བ་དང་འགལ་བར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་འཚོ་བ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཁ་ཅིག་ཆོག་མི་ཤེས་པ། འདོད་པ་མང་བ་དང་། གསོ་ དཀའ་བ་དགང་དཀའ་བ་སྟེ།ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྷུང་བ་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཁ་ཅིག་འདོད་པའི་བསོད་ནམས་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་ནས། འདོད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བག་མེད་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ལ་ལ་དག་ཚེར་མ་ལ་གནས་འཆའ་ བ་དང་།ཐལ་བའི་ནང་ན་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་དཀའ་ཐུབ་མི་བཟད་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་འབྱུང་བར་མི་བྱེད་པ་ཞེ་ན། ལ་ལ་དག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་སམ་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་འདི་ཉིད་དམ། བརྟུལ་ཞུགས་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཐར་པ་དང་། གྲོལ་བར་འགྱུར་ཞེས་ ལྟ་བའོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཡི་དམ་བླངས་པ་ཉམས་པ་ཞེ་ན་ལ་ལ་དག་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་ངོ་ཚ་མེད་ཅིང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་བྱེད་པ་ལ་མི་འཛེམ་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་ཚིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཁོང་དུ་རུལ་བ། ལུང་བོང་ལྟར་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ། དགེ་སྦྱོང་མ་ཡིན་པར་དགེ་སྦྱོང་དུ་ཁས་འཆེ་བ་དག་གོ།

如果问为什么的话，这是一个问题，即对于生起欲乐、精进努力、摄持心意并如理安住等这些，为什么称为如理呢？这就是其含义。
作为回答，说到'如理精进'等。对治罪恶不善法，以及对治怯弱和掉举的修行，这些与罪恶不善法不相应，因此这些称为如理的修饰语。
其中，什么是罪恶不善法呢？就是与三学相违背的诸法。为了说明这些的具体内容，所以说到'戒律的违品'等。
'破戒'是指破坏六支戒律本身就是罪恶不善法。'令他人破戒'是指，导致他人破戒的因法也称为罪恶不善法。
这又是什么呢？有十种因：最初未善受持、放逸、邪执、不慎重、为懈怠所缚、邪愿、行为退失、生计退失、堕入二边、不出离以及毁坏誓言。
其中，如何是最初未善受持呢？即因为畏惧国王、畏惧盗贼、无有生计或其他类似因缘而受持。
如何是放逸呢？有些人虽受持戒律却无惭愧、少有悔意，对学处放逸。
如何是邪执呢？有些人具有邪执，对非处生起悔意，以此悔意障碍善法。
如何是不慎重和为懈怠所缚呢？有些人从一开始就没有不犯过失的决心，犯了过失后也不如法忏悔，而是贪著睡眠、懒散和睡眠之乐。
如何是邪愿呢？以此戒律、禁行或苦行，愿成为天神或任何天神，或愿获得利养恭敬等。
如何是行为退失呢？有些人的威仪、日常行为和善法修持与世间不相应且违背世间，与律不相应且违背律。
如何是生计退失呢？有些人不知足、欲望多、难以满足、难以供养，以非法寻求钵盂、法衣等。
如何是堕入二边呢？有些人过分执著欲乐福德，放逸享受欲法；有些人则住于荆棘上，或住于灰中等，执持难忍的苦行。
如何是不出离呢？有些人执著戒律、禁行或见解为最胜，认为仅凭此戒律或此禁行就能获得解脱。
如何是毁坏誓言呢？有些人完全无惭，不避讳造作罪恶不善法，破戒腐败，内心败坏，如驴子般行事，非沙门而自称沙门。

།ཆོ་ ག་ཉམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པའོ།།གང་དག་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱང་རྣམ་པར་གཡེང་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཉམས་པར་བྱེད་ཅིང་། སེམས་གཡེང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་གང་ཡང་རུང་བ་རྣམས་ཀྱང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ ཆོས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་ཆོས་གོས་དང་ལྷུང་བཟེད་ལ་སོགས་པའི་ཡོ་བྱད་ལ་ཆགས་པ་མང་བ་དང་། ལུས་ལ་ནད་མང་བ་དང་། ཁ་ཟས་ལ་མང་དུ་བརྐམ་པ་དང་། འདུ་འཛི་མང་པོའི་ནང་ན་གནས་པར་དགའ་བ་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་བྱ་བ་མང་པོ་ལ་དགའ་བ་དང་། སྨྲ་བ་མང་པོ་ལ་མོས་པ་དང་། ཉལ་བ་དང་འཕྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དགའ་བའོ། གང་འདི་ལྟར་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་འམ་ཆད་པར་ལྟ་བར་གྱུར་བའོ། །གང་དག་གཞན་གྱི་ལྟ་བ་ཡང་ཉམས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞན་དག་ལོག་པའི་ལྟ་བ་ལ་ཞེན་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་མངོན་དུ་འབྱུང་བ་དང་། སྒྲིབ་པ་དང་ཚོར་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་གོང་དུ་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། །བརྩོན་འགྲུས་རབ་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞེ་ན། གང་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་གཉིས་པ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་སྟེ། མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྒོམ་པར་བྱེད པའོ།།དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གང་ཡང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་རྣམས་སོ། །སྐྱེས་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་བའོ། །གོང་དུ་བཤད་པ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་འདིར་མ་བཤད་དེ། སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར། འདུན་པ་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་སེམས་ལ་ཕུང་པོར་གྱུར་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་ པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་དེ་དག་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འགགས་ཏེ་མེད་པར་གྱུར་བས་སེམས་ལ་བཅེར་ཞིང་ཕུང་པོར་གྱུར་པ་མེད་དེ་།དེ་བས་ན་ཕྱི་ནང་གི་ཡུལ་དང་ཕྱོགས་ན་མི་གནས་ཤིང་མིང་དང་མཚན་མར་གདགས་པར་མི་ནུས་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་དེ་དག་མེད་པ་ཡིན་ན། དེ་ དག་མེད་པས་སྤང་བའི་རྩོལ་བ་མི་དགོས་ལ།སྤང་བ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་སྙམ་པ་ལ། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་སེམས་ལས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ལས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་དེ་དག་སེམས་ལས་སྐྱེས་པའོ། །ཇི་ལྟར་སྤང་བར་ཤེས་པ་ནི་སྤང་བར་ཤེས་ པའོ།།ཇི་ལྟར་སྤང་བ་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་དམིགས་པ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འམ། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་སོ། །དམིགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་རྣམས་སོ། །གང་གིས་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་འདོད་ཆགས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་དང་དམིགས་པ་གང་གིས་རྒྱུ་དང་དམིགས་པ་བྱས་ནས་སྡུག་པར་འཛིན་པའི་རྣམ་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སྦྱར་རོ།།དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་དང་དམིགས་པ་ལའོ། །འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་ མོངས་པ་དག་ཡིན་ནོ།།ཐ་སྙད་བཏགས་པའི་གཟུང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྡུག་པས་འདོད་ཆགས་ཞི་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ན་དེ་ལ་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། སྤོང་བར་བྱེད་པ་གཉི་ག་མེད་དོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཉམ་པར་གནས་ཤིང་། འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པས་ན་སྤང་བར་བྱ་བ་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་སྙད་ལ་སྙེགས་ཏེ། གཉེན་པོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་གསུམ་པ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་སྟེ། དགེ བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཐོབ་པའི་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ལ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའོ།

所谓'仪轨退失'是指禅定退失。'任何使他人心散乱的法'是指使他人退失禅定，令心散乱的任何法，这些都称为罪恶不善法。
这些包括对法衣、钵盂等资具过分贪著，身体多病，对饮食贪求过多，喜欢处在众多喧闹之中，喜好世间诸多事务，喜好多言，喜好睡眠和懈怠等。
'如是退失'是指堕入常见或断见。'使他人见解退失'等，是指令他人执著邪见的因缘、烦恼现行、障碍和感受等法，如上所说的这些也称为罪恶不善法。
什么是精进修习的菩萨？即是入于第二正断，对已生起的不善法极为修习对治。因此说'已生起的罪恶不善法'等，罪恶不善法即如上所说。'已生起'是指现前。与上述相符的内容此处未说，应如前所说理解。
'为何'是指为断除已生起的罪恶不善法而生起欲求等，为何称为如理作意的意思。'这些不善法不会在心中积聚'是指已生起的罪恶不善法生起即灭，成为无有，故不会在心中积压成堆，因此不住于内外境处，无法安立名相。
若已生起的罪恶不善法是无，则因其无而不需断除的努力，又何来'断除'之说？对此说'这些罪恶不善法从心而生'等。'从心而生'是指这些法从心所生。'知如何断除'即是了知断除之法。
为显示如何了知断除，故说'以何因缘所缘'等。因是非理作意或烦恼习气。所缘是能生烦恼的境界。'以何生起可爱相的贪欲'是指以烦恼的因缘和所缘为因缘所缘，而生起执著可爱相的贪欲等。
'于彼等'是指于能生烦恼的境界和所缘。'此等'是指贪欲等烦恼。'以假名安立所执'是指以不净对治贪欲等仅是假名安立而已，胜义中既无所断亦无能断，一切法平等空性，以圣智现证故无所断。
'为何'是就世俗而言，意为以对治断除违品。精进成就的菩萨是入于第三正断，即对未生起的善法修习获得。

།དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གང་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དགེ་བའི་ཆོས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་མངོན་དུ་མ་གྱུར་བའོ། །བསྐྱེད་ པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ནི་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར། ཚད་མེད་པའི་ཚིག་ཤིན་ཏུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དགེ་བའི་ཆོས་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་སོ། །འདུན་ པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲུབ་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ནི་ཚད་མེད་དེ། དེ་སྒྲུབ་པར་འདུན་པ་ཡང་ཚད་མེད་པས་དེ་བས་ན། དེ་ནི་ཚད་མེད་པའི་ཚིག་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པའོ། །དགེ་བའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པར་འདུན་པ་ལས་བསྒྲུབ་པ་འབྱུང་ ཞིང་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་ན།འདུན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཉམས་སུ་ལེན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་སྤྱོད་ཅིང་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་སོ་སོའི་མཚན་ ཉིད་ལ་རྟོག་ཅིང་ཕྱིས་ཀྱང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བར་སེམས་པའོ།།བརྩོན་འགྲུས་རབ་ཏུ་བརྟན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གང་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་པ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་སྟེ། དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྟན་པའི་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ལ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའོ། །དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གང་ཡང་དགེ་བའི་ ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གནས་པ་ནི་སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལས་དེ་ལས་ཆུང་བར་མི་བྱའོ། །བསྒོམ་པ་ནི་སྔར་སྐྱེས་པ་ལས་ཤས་ཆུང་ཟད་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའོ། །ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་ཤས་འབྲིང་དུ་བསྐྱེད་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་ཆུང་ངུ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའོ།།ཆུད་ཟ་བ་དང་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དོན་གཅིག་སྟེ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཉམས་པར་མི་བྱེད་པའོ། །ཡང་ན་ཆུད་ཟ་བར་མི་འགྱུར་བ་ནི་ཉམས་པར་མི་བྱེད་པའོ། །ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་བརྗེད་པར་མི་བྱ་བའོ་། །ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་བྱ་བ་ནི་དགེ་ བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་མཐར་ཐུག་ཅིང་རྫོགས་པར་བྱ་བའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་འདུག་པ་ལ་སོགས་པར་བྱེད་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཐར་ཐུག་གི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སྙིང་པོ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཆུད་མི་ཟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པར་མི་འགྱུར། ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། འཕེལ་བར་འགྱུར་ཞིང་རྒྱ་ཆེར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོའི་ བར་དུ་མཐར་མ་ཐུག་གི་བར་དུ་བར་མ་དོར་ཅིའི་ཕྱིར་ཆུད་ཟ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡོངས་སུ་ཟད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་འབྲས་བུ་རྣས་པར་ སྨིན་པ་མྱོང་ནས་ཟད་པར་འགྱུར་བའོ།།ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞིན་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།འདུན་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་དང་། སེམས་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་དང་། དཔྱོད་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་མི་ཟད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་མི་ཟད་པ་ཡང་འདུན་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པའོ། །དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་ནི་གོང་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་བསྟན་པ་འམ། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་ནང་ན་རྫུ་ འཕྲུལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་བཤད་པའོ།

关于这个方面，所说'为了生起未生起的善法'等等。善法即是戒律等三学，未生起是指尚未显现。为了生起是为了使其显现。
若问为何如此，即是为了生起未生起的善法而生起欲求等，为何称为无量坚固语？善法即是布施等诸波罗蜜多。欲求是一切善法之根本。
菩萨们所修行的善法无量，为修行而生起的欲求也无量，因此称为无量坚固语。由于从欲求善法而生起修行并生起善法，故说欲求是一切善法之根本。
所谓修习即是指圆满完成之意。对于这些善法行持并分别，即是对已生起的愿力善法，观察各自特征并思维未来也应生起。
精进坚固的菩萨即是已入四正断者，对已生起的善法修习禅定。
关于这方面，所说'已生起的善法'等等。安住即是不令先前所生起的减少。修习即是为了使先前所生起的稍微增长而反复修习。再次生起即是为了使其更进一步增长而对已生起的小部分反复修习。
不退失与不衰减意义相同，即是不令已生起的衰减。或者说不退失即是不令衰减，不衰减即是不忘失。极为增长即是使一切善根达到究竟圆满。
若问为何如此，即是对已生起的善法安住等，为何称为回向菩提的善根？究竟即是直至获得菩提心要之意。
不退失即是不消失、不衰减的同义词，意即增长并广大。
若问为何如此，即是回向菩提的善根，为何在未到达菩提心要之前的中间不会退失？
不住三界一切即是不造作三界投生之因。圆满穷尽即是三界所生之法在果报成熟后穷尽。
已说四正断不尽。
为显示安住于欲求、安住于精进、安住于心、安住于观察，因此对具寿舍利子说'复次，菩萨们的神通足不尽'等等。
其不尽即是因为欲求等诸法不尽而不尽。其中神通即是如前所说的五神通，或在五神通中所说的神变通。

།རྐང་པ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་དེ་དག་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་འམ་གཞིའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྒྱུ་དང་། གཞི་དང་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། འདུན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དཔྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ།།དེ་དག་གི་རྩ་བའི་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལས་སུ་རུང་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་རྒྱུ་བསྟན་ཏོ་། །དེ་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཡང་བ་མ་ཐོབ་པ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་གཞི་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལུས་དང་སེམས་ཡང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ནམ་ མཁའི་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་འདུན་པ་ནི་གང་གུས་པར་བྱེད་པ་དང་། དད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ལ་རེག་པར་བྱེད་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི། གང་རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ལ་རེག་པར་བྱེད་པའོ། ། སེམས་ནི་གང་ཚེ་རབས་གཞན་དང་གཞན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ཚེ་འདིར་སེམས་ནི་སྔོན་གྱི་སེམས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གྱུར་ཏེ། མྱུར་དུ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ལ་རེག་པར་གྱུར་པའོ། །དཔྱོད་པ་ནི་བདག་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་རྣམ པར་དཔྱོད་པ་ལས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ལ་རེག་པར་གྱུར་པའོ།།དེ་དག་གི་རྩ་བའི་རྟེན་དང་གནས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་དག་ནི་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དག་གམ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་གི་རྩ་བའི་གཞི་འམ། རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཚད་མེད་པ་བཞི་དག་གོ། །དེ་ལ་རྩ་ བའི་སྒྲ་ནི་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྙེགས་ཏེ།དེ་དག་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་སྐྱེ་བའི་རྩ་བ་ཡིན་པས་སོ། །འདུན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་དང་གནས་ནི་ཚད་མེད་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་བསྒོམས་དགོས་པས་སོ། །ཚད་མེད་པ་བཞི་ཇི་ལྟར་ན་རྩ་བའི་རྟེན་དང་གཞིར་འགྱུར་ སྙམ་པ་ལ།དེ་ཚད་མེད་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ཅིང་བསྒོམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ལ་བསྒོམ་པར་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་སོ། །བསྟན་པ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཚད་མེད་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་ལ་བརྟེན་པའོ། །བསྒོམ་ པ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའོ།།མང་དུ་བྱས་པ་ནི་ཚད་མེད་པ་བཞི་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པའོ། །སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་སུ་བཏུབ་བ་ཐོབ་བར་འགྱུར་བའོ། །བསམ་གཏན་དང་ པོ་ལ་མཉམ་པར་གཞོག་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྫུ་འཕྲུལ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལུས་དང་སེམས་ཡང་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཡང་བ་ཐོབ་བ་ནི་། རང་གི་དོན་སྒྲུབ་པ་ལ་མྱུར་དུ་འཇུག་ཏུ་བཏུབ་ཅིང་གཉིད་དང་རྨུགས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ཐོབ་པའོ། ། སེམས་ཡང་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་བྱ་བ་མྱུར་དུ་འཇུག་ཏུ་བཏུབ་པའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་འཇུག་པ་ལ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་བསྒྲུབ་པའོ། །འདུན་པ་ལས་སམ་བརྩོན་འགྲུས་ལས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་པ་དང ལྡན་པ་དེ་ནི་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་རྫུ་འཕྲུལ་ཉིད་ལ་བྱ་བར་འདོད་དོ། །ཡང་ན་འདུན་པ་ལས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་དེ་བཞིས་དེ་དག་གི་འབྲས་བུའི་གནས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་དོན་ ཏོ།།རྐང་པ་ནི་འདིར་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་གནས་ལྟ་བུ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་འདུན་པ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་པོ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལ་འདུན་པ་ནི་གང་ཆོས་དེ་དག་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཞེས་ བྱ་བས་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏམ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། འདུན་པ་ནི་ཆོས་དེ་རྣམས་ལ་ཕྱོགས་ཤིང་མོས་པ་དང་དད་པ་བྱེད་པའོ།

足即是获得这些神通的因或基础。这也应当了知为四种，即分类、因、基础和果实成就。其中从'欲'到'观察'为止是显示分类。从'它们的根本所依'到'获得堪能性'为止是显示因。从'获得心的堪能性'到'未获得轻安'为止是显示基础。从'获得身心轻安'到'乃至虚空边际'为止是显示果实成就。
其中欲是以恭敬和信心为依而触及专注心。精进是依靠持续修习而触及专注心。心是依靠在其他生世中修习禅定，今生的心与往昔的心相应，迅速触及专注心。观察是通过观察自心相续中是否有罪恶不善法而触及专注心。
所谓'它们的根本所依和住处'中，'它们'是指欲等四种或神足，它们的根本基础或所依是四无量。其中'根本'一词指向欲等，因为它们是神通生起的根本。欲等的所依和住处是四无量，因为需要以具足四无量的心来修习。
对于四无量如何成为根本所依和基础的疑问，说到'依止并修习这四无量'等。'彼'指想要修习四神足的菩萨。'依止'是首先依止修习四无量。'修习'是之后反复现前。'多修'是为圆满四无量而不间断修习。'获得心堪能性'是指获得心能安住一境性。
提到初禅等至等是因为依靠第四禅生起神通。所谓'获得身心轻安'中，获得身轻安是指能迅速投入自利，无有昏沉睡眠等。心轻安同样是指能迅速投入自己的事业。'趣入神通而成就'是指成就获得神通。
关于'从欲或从精进'等，如是具足修习者依止欲等任何一种生起神足，这里'神足'是指神通本身。或者'从欲'等是指以这四法获得其果位的意思。此处'足'是指如获得果位的处所。
其中安住于欲的菩萨是趣入第一神足者，依此而说'于彼欲是趣向诸法'，'法'指欲三摩地或佛法，欲是趣向这些法并生起信解信心。

།བརྩོན་འགྲུས་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་བ་གཉིས་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བརྩོན་འགྲུས་ནི་གང་ཆོས་དེ་ དག་སྒྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།ཆོས་དེ་དག་སྒྲུབ་པ་ནི་ཚད་མེད་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོས་རྣམས་སྒྲུབ་བའོ། །སེམས་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ནི་གང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་གསུམ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སེམས་ནི་གང་ཆོས་དེ་དག་ལ་རྟོག་པའོ་ཞེས་ གསུངས་སོ།།ཆོས་དེ་དག་ལ་རྟོག་པ་ནི་གང་དུ་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡིན་ནམ། མ་ཡིན་ཞེས་འཇོག་པའམ། རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པའོ། །དཔྱོད་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ནི་གང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དཔྱོད་པ་ནི་གང་ཆོས་དེ་དག་ལ་ མཁས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དཔྱོད་ན་ཤེས་རབ་སྟེ། དེ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཞི་བསྒོམ་པ་ལ་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདུན་པ་ནི་ནམ་ཞིག་ན་བདག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་། སྡིག་ པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་སྤོང་བར་འགྱུར་ཞིག་གྲུ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ།།རྩོལ་བ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ལ་སྦྱོར་བ་མི་གཏོང་བའོ། །དད་པ་ནི་སྦྱོར་བ་མ་བཏང་བའི་གོང་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་དད་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་དགའ་བ་སྟེ། ཡིད་དགའ་ བར་གྱུར་པའི་རིམ་གྱིས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་སྦྱངས་པའོ།།དྲན་པ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་སེམས་ཟིན་པའོ། །ཤེས་བཞིན་ནི་ལྷག་མཐོང་ངོ་། །སེམས་པ་ནི་སྤངས་པ་དང་། མ་སྤངས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དང་། མཐུན་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལུས་ཀུན་ནས་སློང་ བའོ་།།བཏང་སྙོམས་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་མཐུན་པ་དག་ལ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཅིང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་རྫུ་ འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྫུ་འཕྲུལ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ།དེ་བས་ན་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འདུན་པ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པས་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་སྒྲུབ་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པས་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་མཐར་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ། ། སེམས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པས་ནི་མཐར་དབྱུང་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་རྣམས་མི་ཉམས་པར་བྱེད་དོ། །དཔྱོད་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པས་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་དེ་དག་གཏན་ལ་འབེབས་ཤིང་གང་དང་གང་བྱ་བ་མངོན་པར་བྱེད་པའོ། །མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་དང་པོ་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་རྣམས ནི་དེ་ཁོ་ན་མ་རྟོགས་པས་དངོས་པོ་འདི་ལྟར་གྱུར་ཅིག་ཅེས།མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པ་ལ་སེམས་ཀྱིས་མོས་པ་བསྐྱེད་ནས་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་གི་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་རྣམས་གདོད་སྨོན་ཅིང་འབད་པ་དང་བརྩལ་མི་དགོས་པར་བསམས་པ་ཙམ་གྱིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་ རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བས་ན་རང་གི་སེམས་པ་སྐྱེད་པས་དབང་བྱེད་པ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པར་དངོས་པོ་འདི་འདི་ལྟར་བྱའོ་སྙམ་དུ་རང་གི་ སེམས་བསྐྱེད་པ་ཙམ་གྱིས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་དབང་དུ་འགྱུར་བའོ།།ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་ལེགས་པར་བྱས་པས་ནི་མཐར་ཕྱུང་ཞིང་ལས་སུ་རུང་བར་བྱས་པའོ། །རྩ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའམ། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མེད་པ་བཞིའི་རྩ་བ་ལ་གནས་པའོ། །ཐམས་ཅད་ དུ་རྒྱུ་བ་ནི་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་ཅིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའོ།།རླུང་དམར་བཞིན་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ནི་རླུང་དམར་དང་འདྲ་བར་ཐགས་ཐོགས་མེད་པར་འགྲོ་བའོ། །ནམ་མཁའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་ཕྱི་མའི་མཐའི་བར་དུ་ཡང་ཉམས་པ་མེད་པའོ།

安住于精进是已经进入神足二者，关于这个，所说'精进即是成就那些法'。成就那些法即是成就无量、禅定和神通诸法。安住于心是已经进入神足三者，关于这个，所说'心即是观察那些法'。观察那些法即是对所说诸法进行是与非的观察或一心安住。安住于观察是已经进入神足四者，关于这个，所说'观察即是通达那些法'。观察即是智慧，即是通达前述诸法的特征。
如是修习四种禅定时会生起八种断行：欲即是思维'何时我的禅定圆满，断除罪恶不善法的习气'。精进即是不舍对治的修习。信即是在未舍精进之前对所证悟的法生起信解。轻安即是以信为先导的喜悦，由心生欢喜而次第净除罪恶不善法的习气。正念即是把握止的心。正知即是观。思即是对已断未断的行持以及止观相应的身语发起。舍即是对随顺罪恶不善法的心无有烦恼而保持平等性。
关于'以神足成就者'，菩萨以欲等神足成就而成就神通，因此称欲等为神足。其中欲神足即是成就神通。精进神足即是令神通究竟。心神足即是令究竟的神通不退失。观察神足即是抉择那些神通并显现所作。
'从胜解生起无功用'是说，初学者的神通是由于未证实相，对'愿此事如是'这样非现量的事物生起胜解而修习所生；已经圆满清净的菩萨则无需祈愿和努力，仅仅作意即可任运成就神足。因此说'由自心生起而得自在，随欲而行'，即是不依赖禅定等其他因缘，仅仅由生起'当如是作'的自心，即能随欲自在。
善净即是已经究竟且堪能。安住根本即是安住于信等或慈等四无量的根本。遍行即是遍满并前往一切佛土。如疾风无碍即是如同疾风般无有障碍地行进。究竟虚空即是如同虚空般乃至最后际亦无退失。

།རྫུ་འཕྲུལ་ གྱི་རྐང་པ་བཞི་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དད་པའི་མཆོག་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མཆོག་དང་། དྲན་པའི་མཆོག་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཆོག་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་མཆོག་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ། གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་མི་ཟད་པ སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་དག་མི་ཟད་པ་ཡང་དད་པར་བྱ་བ་ཆོས་དང་དངོས་པོ་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དད་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མི་ཟད་པའོ། །འདིར་ཡང་བསྟན་པ་དང་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དབང་པོ་ལྔ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ནི་བསྟན་པའི་ཚུལ་ལོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བཤད་པའི་ཚུལ་ལོ། །དད་པ་མཆོག་གི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དད་པའི་དབང་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་དད་པའི་ནང་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དད་པ་མཆོག་དམ་པ། ཁྱད་ཞུགས་པ། བླ་ མར་གྱུར་པ།བླ་ན་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལ་དད་པའི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དད་པའི་མཆོག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཆོག་གི་བར་དུ་སྦྱར་རོ། །དད་པ་ཉིད་དབང་པོ་ཡིན་པས་ན་དད་པའི་དབང་པོ་སྟེ། དབང་པོའི་དོན་ནི་ཕྱིས་ བཤད་དོ།།དད་པ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། སེམས་དང་བ་དང་། ཡིད་ཆེས་པར་གྱུར་པ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་བཞི་ལ་འདོད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པར་བྱ་བ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཆེས་པའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་འཁོར་བ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ ནས་བརྩམས་ཏེ་།སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པ་ཡན་ཆད་ཆོས་གཅིག་གོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་དད་པས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཐེག་པ་གཞན་ལ་འདོད་པ་མི་སྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཆོས་གཉིས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དོན་དམ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བག་ལ་ཉལ་ བར་མི་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཆོས་གསུམ་མོ།།སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཆོས་དེ་དག་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཆོས་བཞིའོ། །འཁོར་བ་ན་ཡོད་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་དད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་མ་ཡིན་ པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་།དཀོན་མཆོག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡོད་པར་ལྟ་བ་དེ་ལ་དད་པའོ། །དེ་བས་ན་དེ་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་རྟོན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་དད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའོ།།ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་རྟོན་པ་ནི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོད་པར་ལྟ་བའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་དད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་དང་། དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་ལ་དད་ཅིང་ཡིད་ ཆེས་པའོ།།སྤྱོད་པ་དེ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པའོ། །ནས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུགས་ཕན་ཆད་དོ། །ཐེག་པ་གཞན་ལ་འདོད་པ་མི་སྐྱེད་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཐེག་པ་ལ་མི་སྤྱོད་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཉིད་དོན་དམ་པར་ངེས་པའི་དོན་ཟབ་མོ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པར་དད་པའོ། །དོན་དམ་པར་ནི་སྟོང་པའོ། །ངེས་པའི་དོན་ཟབ་མོ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་གཞན་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དཀའ་བའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་ བས་མ་སྐྱེས་པའོ།།དད་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་པའོ། །ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བག་ལ་ཉལ་བར་མི་བྱེད་པ་ནི་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་སྩོགས་པར་མི་བྱེད་པའོ། །སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་ཡོད་པར་ ཡིད་ཆེས་ཤིང་དད་པའོ།།དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ལ་སྙེགས་པའོ།

已经讲述完毕四种神通足的无尽。为了显示最胜信、最胜精进、最胜念、最胜定、最胜慧，对具寿舍利子说：'复次，菩萨有五种无尽根'等等。
这些无尽是因为所信之法和事物无尽，所以能生信等也无尽。此处也应当了知是以宣说和解释的方式，从'什么是五根'开始直到'慧根'为止是宣说的方式。其余的是解释的方式。
最胜信的菩萨是善入信根者，即在世间信中具足出世间最胜、殊胜、最上、无上的信。依此而说'什么是信根'等等。如同最胜信一样，乃至最胜慧都应当如是配合。
信即是根故称信根，根的含义后面将解释。'以何信'是指所缘，即心净及所生起的信解之义。'欲求四法'是指所缘境，即如是信解彼等。
从'从轮回'开始直到'乃至为命亦不造恶'为第一法。从'以信菩萨行'直到'不生求余乘欲'为第二法。从'胜义于一切法'直到'不令随眠'为第三法。从'于力无畏等'直到'如实修习彼等法'为第四法。
'信轮回中世间正见'是指信解非圣凡夫的行为、业果、三宝等存在的世间正见。因此说'彼于业异熟起信解'等。'彼'指信世间正见的菩萨。'信解业异熟'是见业果存在。
'信菩萨行'是指信解地和波罗蜜等法及其功德。'入彼行'是入地和波罗蜜行。'乃至'是指入后。'不生求余乘欲'是不行声闻等乘。
'胜义于一切法'应当连接'信'字，即信一切法即是胜义深细的缘起等。胜义即是空性。深细决定义是不颠倒义且他人难以通达。缘起是从因缘生故无生。信是如是确信。
'不令一切见随眠'是不积集颠倒见的习气。'信力无畏等'是信解如来功德确实存在。'彼等'是指趣向力无畏等。

།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མཆོག་གི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པས་ཏེ་། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དད་པར་གྱུར་པ་ན་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་པར་གྱུར་པའོ། །དྲན་པའི་མཆོག་ནི་གང་དྲན་པའི་དབང་པོ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་དྲན་པའི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཆུད་མི་གསོན་པ་ཉིད་ནི་ཉམས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་ བརྗེད་པར་མི་བྱེད་པའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཆོག་ནི། གང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པས་ནི་རྩེ་གཅིག་ཏུ་དམིགས་པར་བྱེད་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ མཆོག་ནི་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་སྟེ།དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི་ཆོས་དེ་དག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའོ། །ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི་ཆོས་དེ་དག་གི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ པའོ།།གཞན་གྱི་དྲིང་ལ་མི་འཇོག་པ་ནི་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ལ་བརྟེན་མི་དགོས་པར་ཤེས་པའོ། །སོ་སོ་རང་གིས་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་དེ་དག་རང་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའོ་། །དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་རོ། །ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་ཤིང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་ པའི་དབང་པོ་དེ་ལྔ་པོ་གཅིག་གི་གྲོགས་གཅིག་གིས་བྱས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ།།ལུང་བསྟན་པའི་སར་ཡང་གཞོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམས་དང་ལྡན་ན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ལུང་བསྟན་དུ་མངོན་ཞིང་། ལུང་བསྟན་ པར་འོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་ནི་དབང་པོའི་དོན་ཏེ། དད་པའི་དབང་བོས་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བ་ ལ་དབང་བྱེད་དེ།དེའི་དབང་གིས་དགེ་པའི་ཆོས་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོས་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་དེ། དེའི་མཐུས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་སོ། །དྲན་པའི་དབང་པོས་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་བ་ལ་དབང་བྱེད་དེ། དེས་ མི་བརྗེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོས་ནི་གཞན་དུ་མི་གཡེང་བ་ལ་དབང་བྱེད་དེ། དེས་དམིགས་པའི་ཡུལ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོས་ནི་མཐར་འབྱིན་པ་ལ་དབང་བྱེད་དེ། དེས་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཐར་འབྱིན་པར་བྱེད་པས་སོ། །དབང་ པོ་ལྔ་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དད་པ་མི་ཚུགས་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་མི་ཚུགས་པ་དང་། དྲན་པ་མི་ཚུགས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་ཚུགས་པ་དང་། ཤེས་རབ་མི་ཚུགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་ལྔ་མི་ཟད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།འདིར་ཡང་བསྟན་པ་དང་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་ལྔ་མི་ཟད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ནི་བསྟན་པའི་ཚུལ་ལོ། ། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བཤད་པའི་ཚུལ་ལོ་། །དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་ལ་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དབང་པོའི་ཚེ་ན་ནི་དད་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྟོབས ཀྱི་དུས་ན་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྒོམས་ཤིང་སྦྱངས་ཏེ་མཐུ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པས།མ་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པ་ལ་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ།

精进第一的菩萨是深入精进根者，为此而说'什么是精进根'等。
信解是确信而有信心。
念第一是深入念根者，为此而说'什么是念根'等。
不忘失即是不退失也不忘记。
禅定第一是深入禅定根者，为此而说'什么是禅定根'等。
专注即是专一缘念。
智慧第一是深入智慧根者，为此而说'什么是智慧根'等。
通达是分别诸法自相。
完全通达是了知诸法共相。
不依赖他人是不需依靠他人教导而了知。
自己证知是自己亲证诸法。
'如是'即如上所说。
相伴相随是信等五根互为助伴而圆满一切佛法。
'授记地亦近'是说具足这些则将现前圆满证得无上菩提，成为应受授记者之义。
出世间根是因为是证悟出世间法之根。
所谓根的含义是主导之义，信根主导趣入善法，因为由其力量趣入善法。
精进根主导生起善法，因为由其力量生起善法。
念根主导不失善法，因为使之不忘失。
禅定根主导不散乱，因为使心专注于所缘境。
智慧根主导究竟，因为使一切善法达到究竟。
五无尽根已说完。
为显示不动摇信、不动摇精进、不动摇念、不动摇禅定、不动摇智慧，故说'具寿舍利子，复次菩萨有五无尽力'等。
此中也应知是以宣说和解释的方式，其中从'菩萨有五无尽力'乃至'智慧力'是宣说方式。
其余是解释方式。
这五种信等称为力，是因为在根位时只是主导显现和成就所信等诸法而已，不能不被违品所动摇。
在力位时则是由于这些信等已经修习、锻炼而具有力量，不被不信等违品所动摇，故称为力。

།དེ་མི་ཟད་པ་ཡང་དེ་དག་གིས་དད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་ཟད་པས་དེ་ལ་དད་པར་བྱེད་པ་མི་ཟད་པའམ། མ་དད་པ་ལ་སོགས་པས་མེད་པར་བྱ་ཞིང་ཟད་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་པས་ན་མི་ཟད་པའོ། །དད་པ་མི་ཚུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དད་པའི་སྟོབས་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་ཤིང་། མ་དད་པ་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་དད་པའི་སྟོབས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དད་པ་མི་ཚུགས་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་རབ་མི་ཚུགས་པའི་བར་དུ་ཡང་སྦྱར་རོ། །མོས་པ་ནི་གང་སྒྲུབ་པ་དང་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པ་དང་། བྱ་བར་འདོད་པའོ། །དད་པ་ནི་བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་ལ་སེམས་དང་ཞིང་ཡིད་ཆེས་པའོ། །མི་བརྫི་བ་ནི་ གཞན་གྱིས་མི་ཟློགས་ཤིང་མི་ཚུགས་པ་དང་།དེའི་དད་པའི་སྟོབས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་། གལ་ཏེ་བདུད་སྡིག་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟུགས་སུ་བསྒྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གང་ལ་སེམས་པའི་མོས་པ་དང་དད་པའོ། །འབྲལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཏོང་དུ་འཇུག་པའོ། །འདུན་པ་ཟློག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ལྟ་བ་གཞན་ལ་འཇུད་པར་བྱེད་པའོ། །བསྐྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ནི་མོས་པ་ ལས་བཟློག་བར་མི་ནུས་པའི་རྣམ་གྲངས་སོ།།ཡང་ན་ཉན་པའི་དུས་ན་མོས་པ་བཟློག་པར་མི་ནུས་པ་ནི་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་པའོ། །སེམས་པའི་དུས་ན་དད་པ་བཟློག་པར་མི་ནུས་པ་ནི་བསྒུལ་བར་མི་ནུས་པའོ། །བསྒོམ་པའི་དུས་ན་དད་པ་བཟློག་པར་མི་ནུས་པ་ནི་བསླང་བར་མི་ནུས་པའོ། ། བརྩོན་འགྲུས་མི་ཚུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་གང་དང་གང་རྩོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་བརྒྱད་པོ་སྔར བསྟན་པ་གང་དང་གང་གིས་དགེ་བ་གང་ལ་རྩོམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དགེ་བའི་ཆོས་གང་དང་གང་ལ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་གང་དང་གང་བྱེད་པ་སྟེ། །རྩོམ་པ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་དགེ་བའི་ཆོས་རྩོམ་པར་བྱེད་པའོ། །སྦྱོར་བ་ནི་དེ་ཕན་ཆད་རྒྱུན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ དང་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་བརྩམས་ཤིང་སྦྱར་བ་དེ་དང་དེ་ལའོ།།སྟོབས་སྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མཐུ་སྐྱེད་པའོ། །སྲ་བ་འཐོབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་བརྟེན་ཞིང་མི་ཟློགས་པ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྟོབས་སྐྱེད་པ་དེ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མཐུ་སྐྱེད་པ་ དེ་དེ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གནས་དེ་ལས་མ་བརྒལ་གྱི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་གནས་དེ་མཐར་ཕྱིན་གྱི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྷར་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་ལྷ་ལས་གཞན་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཀྱང་རུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དྲན་པ་མི་ཚུགས་པ་ནི་ གང་དྲན་པའི་སྟོབས་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་སྟེ།དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་དྲན་པའི་སྟོབས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའོ། །ཆོས་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་པའོ། །དྲན་པའི་གནས་ གང་དང་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་གང་དང་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེམས་འཇོག་པ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་ཤིང་མི་བརྗེད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ལ་དམིགས་ཤིང་མི་བརྗེད་པར་བྱེད་པའི་དྲན་པ་ད་ལས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡང་རུང་ བས་སྟོང་པར་མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ཉམས་པ་དང་།གཉིད་དང་། རྨུགས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡང་རུང་བས་མེད་པར་བྱ་ཞིང་བར་དུ་གཅོད་པར་མི་ནུས་པའོ། །དེའི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་འོ། །དྲན་པའི་སྟོབས་སྐྱེད་པ་ནི་དྲན་པའི་མཐུ་དང་ ལྡན་པའོ།

此外，由于他们所应信仰的诸法无尽，故对此的信仰无尽，或者说不能被不信等所毁灭和穷尽，因此称为无尽。
不退信的菩萨是已深修信力，具有不与不信相混杂之法性，基于此而说'何为信力'等。
如同不退信一般，乃至不退智慧也是如此。
胜解是对所修行和所作诸法欲求修行和欲求实行。
信是对真谛和三宝心生净信和确信。
不被摧伏是不被他人阻碍和动摇，这是信力。
为了明显显示其义，故说'若魔波旬'等。
'以佛之身'是指变现如来之身的意思。
'于法决定思维胜解'是指对任何法的思维胜解和信心。
'令离'是指令舍弃。
'退志'是指以种种方便令入于其他见解。
'动'等词是不能从胜解中退转的异名。
或者说，在听闻时不能令胜解退转是不能动摇，在思维时不能令信心退转是不能摇动，在修习时不能令信心退转是不能令起。
精进不退的菩萨是善入精进力者，基于此而说'何为精进力'等。
'所发起的任何精进'是指以前所说八种精进中任何一种对善法所作的精进之意。
'于任何善法所修'是指对布施等任何善法所作，发起是最初开始行善法，修习是此后相续修行。
'于彼彼'是指于所发起和修习的彼彼善法。
'生起力'是指生起精进力。
'获得坚固'是指获得坚固不退的精进之意。
'具足彼生起力'是指具足彼精进力之意。
'乃至未度彼处'是指直至圆满所应成办之处的意思。
'及天世间'是指天及天以外的世间皆可之意。
念不退是善入念力者，基于此而说'何为念力'等。
'彼'是指具念力的菩萨。
'法'是指蕴界等任何法。
'于任何念处'是指任何念所缘境之意。
'安住心'是指缘于彼而不忘失。
'于彼'是指于缘法而不忘失的念中。
'任何烦恼皆不能空'是指不能被念失、睡眠、昏沉、贪欲、嗔恚等任何烦恼所断除和障碍。
'其'是指彼菩萨的。
'念力生起'是指具足念力。

།འཇོམས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའོ། །མི་བརྫི་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་ཚུགས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གང་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སྙེགས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འདུ་འཛི་ཐམས་ཅད་ལས་དབེན་པར་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་མང་བའི་ནང་ན་གནས་པ་སྤངས་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་སྟེ། འདིར་ཡང་དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེའི་སྒྲ་དང་ཚིག་གི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྒྲ་ཅ་ཅོ་རྣམས་བར་དུ་གཅོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུ་དང་ལྡན་པས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་ཚེ། དེའི་བར་དུ་གཅོད་པའི སྒྲ་ཅ་ཅོ་རྣམས་འདོན་ཀྱང་།དེ་དག་བསམ་གཏན་དེ་ལ་བར་དུ་གཅོད་ཅིང་སྒྲིབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དག་ཡོད་ཀྱང་། དེ་དག་གིས་མི་ཚུགས་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དགེ་བ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པར་སྤྱོད་ཀྱང་དེའི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ སྒྲིབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་གཉིས་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཏེ། དེ་བས་ན་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་གཉིས་སྤངས་ཏེ་མེད་པར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་ལ།རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་སྤྱོད་ཀྱང་དེ་དེ་ལ་སྒྲིབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་དག་དགའ་བ་དང་མགུ་བ་ཡང་སྐྱེས་པ་ཡིན་ལ། དེའི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་སྒྲིབ་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགའ་བ་དང་མགུ་བ་ལ་ཆགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ སྒྲིབ་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུ་དང་ལྡན་པས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་ལ། ཆོས་ལ་དགའ་ཞིང་མགུ་བ་ལ་ཡང་སྤྱོད་མོད་ཀྱི། དགའ་ཞིང་མགུ་བ་དེ་བསམ་གཏན་དེ་ལ་སྒྲིབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་།དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བཏང་སྙོམས་སུ་མི་འཇོག་པར་དཔྱོད་པ་དང་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སྒྲིབ་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུ་དང་ལྡན་པས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ཡང་ཞུགས་ལ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་ཀྱང་དེ་དེ་ལ་སྒྲིབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བསམ་གཏན་བཞི་པོ་དེ་དག་གི་གནས་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཐུལ་བར་མི ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ལ།བསམ་གཏན་དེ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྒྲ་ཅ་ཅོ་དང་། རྟོག་དཔྱོད་དང་། དགའ་ཞིང་མགུ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ བར་དུ་གཅོད་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་གནས་ཀྱང་མི་གཏོང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཉམ་པར་བཞག་པ་རྣམས་ལ་རྒྱུན་དུ་སྤྱོད་ཀྱང་བསམ་གཏན་དེ་དག་གི་དབང་དུ་གྱུར་ནས། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་འབའ་ ཞིག་ཏུ་ཡང་མི་སྐྱེ་སྟེ་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུས་འོག་མ་རྣམས་སུ་ཡང་བསམས་བཞིན་ནི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་རབ་མི་ཚུགས་པ་ནི་གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་སོ།།འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ལ་མི་མཐུན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ནི་རིག་པའི་གནས་བཞིའོ།

摧毁是断除烦恼。不被压制是不被烦恼所控制。禅定不可动摇是深入禅定力量，基于此，所说'什么是禅定力'等。'什么'是指具有禅定力的菩萨，与'彼菩萨'相连。'远离一切喧嚣而住'是指远离众多人群，一心专注于禅定，此处虽如是，但应理解为'具有禅定威力'。'以其一切声音和言语之道'是指，在初禅时，喧闹声音不会成为障碍，因为菩萨具有禅定威力，当入初禅时，即使发出干扰的喧闹声音，这些也不会障碍或遮蔽该禅定，此为其义。如是虽有违品，因具有不可动摇之力，故称为力。
'虽行善寻伺，亦不障碍其第二禅'中，寻伺二者是第二禅的违品，因此在第二禅中要断除寻伺使之不存在。具有菩萨禅定力者虽正入第二禅，即使行寻伺二者，也不会对其造成障碍，此为其义。
'虽生喜悦，亦不障碍其第三禅'中，执著喜悦是第三禅的障碍，具有禅定威力的菩萨虽正入第三禅，虽也行于法喜与悦，但此喜悦不会障碍该禅定，此为其义。
'为令一切众生成熟及受持正法'等中，不住舍而行观察及事业是第四禅的障碍，具有禅定威力的菩萨虽入第四禅，但为成熟众生及受持正法等而行诸种行为，也不会对其造成障碍，此为其义。
'彼住于四禅，亦不为与禅定相违诸法所胜'是说，该菩萨因具有禅定力而安住于初禅等四禅，与这些禅定相违的喧闹声、寻伺、喜悦及非舍等也不能造成障碍，此为其义。
'于此不舍等持住'等是说，虽常行于初禅等诸等持，但不为这些禅定所控而唯生于色界，而是以愿力为众生利益故于下界中也能随意转生，此为其义。
智慧不可动摇是深入智慧力者，基于此，所说'什么是智慧力'等。'于世间和出世间法不相违地了知'中，世间法是指四明处。

།བཟོ་དང་། གསོ་བ་དང་། གཏན་ཚིགས་དང་། སྒྲ་རིག་པ་རྣམས་སོ། །འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ནི་ནང་རིག་པ་སྟེ།གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སོ། །མི་ཐུལ་བར་ཤེས་རབ་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲིབ་ཅིང་བར་དུ་གཅོད་མི་ནུས་པར་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པའོ། །ཆོས་དེ་རྣམས་ལ་མི་ཐུལ་ བར་ཤེས་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཚེ་རབས་ཚེ་རབས་སུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ལ་མི་ཐུལ་བར་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ། །གང་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ བརྩམས་ཏེ།རྗེས་སུ་རྟོགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ལ་མི་ཐུལ་བར་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཚེ་རབས་ཚེ་རབས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་མིའི་གནས་དེ་དག་ཏུ་བདག་གི་ཕུང་པོ་སྐྱེས་ཤིང་ཚེ་བླངས་པའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའོ། །བཟོའི་ལས་ནི་ དྲ་བ་བཅོམ་པ་ལ་སོགས་ཏེ་།བཟོ་རིག་པ་རང་གི་མིང་གིས་བསྟན་ཏོ། །རིག་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་རིག་པའི་གནས་ལྷག་མ་གསུམ་བསྟན་ཏོ། །སྔགས་ནི་གཞན་གྱི་དམག་གི་སྡེ་མནན་པ་དང་། སྦྲུལ་ལ་སོགས་པའི་དུག་མེད་པར་བྱ་བའི་ཐབས་སོ། །སྟོབས་ནི་མཚོན་ཆ་འཕང་བ་དང་། གླང་ པོ་ཆེ་འདེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྩལ་ལོ།།མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་ཤེས་པར་གྱུར་པའོ། །དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་སུ་བྱ་བ་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་སྟེ། བྱ་དཀའ་བ་ནི་བསྒྲུབ་ཅིང་ཤེས་པར་བྱ་དཀའ་བའོ། །བཟོད་པར་དཀའ་བ་ནི་དེ་དག་སྒྲུབ་པ་ན་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་བླང་དཀའ་ བའོ།།ཐོབ་པར་དཀའ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་དཀའ་བའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་གང་དང་གང་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གང་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་དེ་དག་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །བཅས་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་མི་དང་བདུད་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།མི་བརྫི་བ་ནི་དེ་དག་གི་ཤེས་པས་མི་ཐུབ་པའོ། །སྟོབས་ལྔ་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་པ་དང་། རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་པ་དང་། དགའ་བ་ཤིན་ཏུ་ འབྲེལ་པ་དང་།བག་ཡངས་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཙུན་བ་ཤ་རདྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདི་བསྡུས་པའི་དོན་མཐོང་བའི་ལམ་ བསྟན་པར་ཡང་སྦྱར་རོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ནི་ཟད་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ལ་བྱའོ། །དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་བདུན་པོ་འདི་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་འམ། གྲོགས་ཡིན་པས་ན་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཡན་ ལག་ཡིན་པར་ནི་ཕྱིས་བཤད་དོ།།དེ་དག་མི་ཟད་པ་ཡང་དྲན་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པའོ། །དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཡང་དག་པའི་ངེས་པ་ཉམས་འོག་ཏུ་ཆུད་ཅིང་། དྲན་པ་ཡང་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཐོབ་པ་སྟེ། དེའི་དབང་ དུ་བྱས་ནས།དེ་ལ་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཞེན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན། བཏང་སྙོམས་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་པའི་བར་དུ་ཅི་རིགས་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་ཡང་བསྟན་པ་དང་བཤད་པའི་ཚུལ་ནི་གོང་མ་བཞིན་དུ་ལྟའོ། །དྲན་པ་གང་ གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་སེམས་ལ་གསལ་ཞིང་མ་བརྗེད་པའི་དྲན་པ་གང་གིས་སོ།།ཆོས་རྣམས་རྟོག་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྟན་པའི་ཚིག་སྟེ། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བཤད་པའི་ཚིག་གོ། །དྲན་པས་རྟོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པ་དང་ དེའི་ལམ་རྟོགས་པ་དང་།ལམ་དེ་སྟོན་པའི་གཞུང་རྟོགས་པའོ།

工巧明、医方明、因明、声明等。出世间法即内明，为十二分教。以不被智慧违品所障碍遮蔽，能无碍了知世间和出世间诸法。为广说于诸法中无碍了知故，说'生生世世'等文。'现前于菩萨'以上，显示于世间法无碍了知。从'出世间'开始，至'随觉'为止，显示于出世间法无碍了知。'生生世世'即于天人诸处受生取蕴。'彼'即是彼菩萨。工巧业即编织等，以工巧明自名而说。说'明'即显示其余三种明处。咒即降伏他军及解除蛇毒等方便。力即投掷兵器及举起大象等技能。'现前'即了知。'殊胜'即所作及所知最胜，'难作'即难修难知。'难忍'即修行时难以忍受痛苦。'难得'即难得果报。'以何等出世间法出离世间'即以何圣道得涅槃之道，应知彼等。'及'字亦摄人与魔等。'不能摧伏'即彼等智不能胜。已说五力无尽。念极相应、慧极相应、精进极相应、喜极相应、轻安极相应、三摩地极相应、舍极相应，为显示此故，'具寿舍利子，复次菩萨之菩提分'等。此摄义亦配见道之说。关于'菩提分'，菩提即无漏无生智无分别自性。此七念等为得彼菩提之因或伴，故名为分。如何为分，后当广说。彼等无尽亦因念等诸法无尽故无尽。念极相应菩萨即证得正确决定，获得正念菩提分，依此而说'于彼何为正念菩提分'。如念极相应，乃至舍极相应，随应当知。此中说明方式如前。'以何念'即以何明记不忘诸法之念。'观察诸法'为略说之语，余为广说之语。念所观察之法亦有三种：观察法界、观察其道、观察显示彼道之教法。

།ཆོས་རྣམས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པ་བསྟན་ཏེ། སོ་སོར་གྱི་སྒྲ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་སྒྲར་འགྲོ་བས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའོ། །ཆོས་རྣམས་ལ་དཔྱོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བས་ དེའི་ལམ་རྟོགས་པ་བསྟན་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །ཆོས་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བས་ལམ་དེ་སྟོན་པའི་གཞུང་རྟོགས་པ་བསྟན་ཏེ། ལམ་དེ་སྟོན་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་གང་དང་གང་གི་ཕྱོགས་སུ་རྟོགས་པ་སེམས་ལ་ རྟོགས་ཤིང་གཞན་ལ་སྟོན་པ་ལ་ཡང་ནོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེ་། ཆོས་རྣམས་ལ་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བས་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་བསྟན་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྒོམ་པའི་ ཤེས་རབ་བསྟན་ཏེ།བསམ་པས་རྙེད་པའི་ཆོས་ལ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་ནི་དྲན་པའོ་། །རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་པ་ནི་གང་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་ཤིན་ཏུ་ཞུགས་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་སོ།།རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཤེས་པ་ནི། རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཤེས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གང་དང་གང་། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟ་བུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་གང་དང་གང་། གང་གི་ཆ་དང་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟ་བུར་དེའི་ཟླ་དང་ ཕྱོགས་སུ་བསླན་ཞིང་།དབྱེ་བར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་དང་དེ་དག་ལ་འདི་ནི་འདིའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། གང་དང་གང་གི་ཟླ་ལ་གཏོགས་པ་ཤེས་ཤིང་། ཆ་ཆར་སོ་སོར་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཤེས་པའོ། །བརྡ་དང་རྣམ་པར་ངེས་པ་ནི་ཐ་སྙད་དང་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་དོན་ལ་བྱ་ སྟེ།ངེས་པའི་དོན་ནས་རྣམ་པར་ངེས་པའི་བར་གྱི་ཆོས་གང་དང་གང་གསུངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་དེ་དག་སོ་སོའི་སྡེ་ཚན་དུ་གཏོགས་པར་ཤེས་པའོ་། །བརྩོན་འགྲུས་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་ཏེ། དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་བརྩོན་ འགྲུས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།འདི་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གོང་དུ་བསྟན་པ་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྙེགས་སོ། །རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ཆོས་དེ་དག་སེམས་ལ་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པ་སྟེ་། ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཐམས་ཅད་དང་སྦྱར་རོ། །སྤྲོ་ བ་ནི་ཆོས་དེ་དག་སྒྲུབ་པར་འདོད་པའོ།།སྟོབས་ནི་ལེ་ལོའི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བའོ། །བརྟུལ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་གྱིས་མི་ཚུགས་པའོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ནི་དགེ་བ་བསྒྲུབ་པ་མི་འདོར་བའོ། །འདུན་པ་ནི་ཆོས་དེ་དག་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཆེས་ནས་བྱེད་པའོ། །མཐུ་ནི་བདུད་ལ་སོགས་པས་མི་ཟློགས་ པའོ།།བརྩོན་འགྲུས་མི་གཏོང་བ་ནི་བསྒོམ་པ་རྒྱུན་དུ་བྱ་བ་མི་གཏོང་བའོ། །ལམ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་། ས་བཅུའི་ལམ་རྟོགས་པར་བྱ་བའོ་། །ཕྱིར་ནི་དེ་དག་གི་དོན་དུའམ། ཆེད་དུའོ། །བརྩོན་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབད་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དགའ་བ་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་པ་ནི་དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་དགའ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་གང་གིས་གང་བསྒྲུབས་ཤིང་། དེའི་མཐུན་པ་སྤངས་པ་ནི་དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དགའ་བ་ཇི་ལྟ་བུས་ནི། དུས་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཐོབ་པར་དགའ་བའི་དགའ་བ་སྟེ། ཆོས་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས། སེམས་ལ་མོས་པ་སྐྱེས་པ་ནི་ཆོས་ལ་དགའ་བའོ། །མ་འོངས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ནས། སེམས་ལ་མོས་པ་སྐྱེས་པ་ནི་ཆོས་ལ་མོས་པའོ། །ད་ལྟར་གྱི་ཆོས་ལ་དམིགས་ནས། སེམས་ལ་མོས་པ་སྐྱེས་པ་ནི་ཆོས་ལ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའོ།

以'观察诸法'说明通达法界，因'各别'之声成为无颠倒之声，故诸法之法界成为现前。
以'思维诸法'说明通达其道，即通达证悟法界之道。
以'遍行诸法'说明通达显示彼道之论典，因为通达显示彼道之经典诸法于任何方面皆能于心中通达，并且向他人宣说亦无错误。
此亦以思维和修习智慧，以'思维诸法'说明思维智慧，因为通达诸法之义。
以'随觉诸法'说明修习智慧，因为对以思维所得之法反复修习，此即是念。
极为相应之殊胜智慧，即是深入择法觉支，依此而说'何为择法觉支'等。
殊胜分别智慧即是分别智慧。为显示其义故说'何等何等，如何如何'等，即是对任何法，属于何种类别和方面，如何如何地与其相对方面对照，对所分别之诸法说'此属于此方面'等，了知属于何等之对应，了知分别诸部分。
名相和决定即是名言和抉择之义，即了知所说决定义乃至决定之间的任何诸法，皆属于各自类别。
精进极为相应即是深入精进正觉支，为显示此故说'何为精进正觉支'等。
'此'字指前文所说择法等。殊胜执持即是不忘持此等法于心中。'为'字与一切相连。
勇悦即是欲求成就此等法。力即是不为懈怠所转。坚固即是不为其他烦恼所胜。不退即是不舍修善。胜解即是如是深信此等法而行。威力即是不为魔等所阻。
不舍精进即是不舍持续修习。现证道即是证悟八圣道支和十地之道。'为'即是为此等之故或目的。'此精进'即是此努力之意。
喜极为相应即是深入喜正觉支，为显示此故说'何为喜正觉支'等。
此即是何等喜以何成就，断其违品即是喜正觉支。其中以何等喜，即是对三世法获得欢喜之喜，以'于法极喜'等三句显示。
其中缘过去诸法而于心生信解即是于法欢喜。缘未来诸法而于心生信解即是于法胜解。缘现在诸法而于心生信解即是于法最胜欢喜。

།དགའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུ་བྱས་ནས་སེམས་ཞུམ་པ དང་སྤྲོས་པར་གྱུར་པ་སྟེ།སེམས་མ་གོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །སེམས་མ་གོང་བ་ནི་མི་ནུས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཞུམ་ཞིང་དགའ་བ་སྲོ་ཤི་བར་མ་གྱུར་པའོ། །དད་ཅིང་འདུན་པ་ནི་དགའ་བ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་སྐྱེས་ཤིང་ལྷག་པར་འཇུག་པར་སེམས་མོས་པའོ། ། གང་བསྒྲུབ་པ་ནི་དགའ་བ་དེས་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་བསྒྲུབས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྟེན་དུ་གྱུར་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མི་བྱེད་ཅིང་། ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པར་གནས པའོ།།སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ནི་ཞུམ་པ་དང་། རྒོད་པའི་དབང་དུ་མ་གྱུར་ལ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བས་དོན་རྟོགས་ཤིང་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པར་ནུས་པའོ། །དེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྦོང་བ་ནི་དགའ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སམ། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བ་སྟེ།དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་བ་ནི། གང་ཤིན་ཏུ་སྐྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ཡང་གང་གིས་གང་སྤངས་ནས། དམིགས་པའི་ཡུལ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པར་ནུས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱའོ། །གང་གིས་སྤངས་ཤེ་ན། གང་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་པའི་ལུས་ དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བས་སྤངས་སོ།།གང་སྤངས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་སོ། །དམིགས་པའི་ཡུལ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པར་ནུས་པ་ནི། ཞི་གནས་ལ་འཇུག་པའི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པར་ནུས་པའོ། །ཞི་གནས་ཀྱི་དམིགས་པའི་དམིགས་པ་ནི། ཞི་གནས་ ལ་དམིགས་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་པ་ནི། གང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་གིས་ དེ་བཞིན་ཉིད་སོ་སོར་རང་གིས་རིག་ཅིང་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱའོ།།སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཞག་པས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་འཚང་རྒྱའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་ སོར་རང་གིས་རིག་པར་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མཉམ་པར་མི་གཞག་པས་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སེམས་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པས་ནི་རང་བཞིན་རིག་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་དེ་དག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཚིག་དེ་དག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པའོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལྟ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་འདོར་བ་ཙམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་རང་གིས་རིག་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་སུམ་དུ་མི་འགྱུར་གྱི། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དུ་སྟོང་པ ཉིད་དུ་མཉམ་པ་དང་།ཐ་དད་མེད་པར་ཤེས་ནས་དེ་གཉིས་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཏང་སྙོམས་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་པ་ནི། གང་བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་སོ།།སེམས་ཡོངས་སུ་མི་གཏུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་མི་བདེ་བ་གང་གི་དབང་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཞིང་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བས་སེམས་ཀུན་དུ་མི་ཟིན་པའོ།

由于那种欢喜作为因缘而导致心生怯弱和散乱，以'心不坚固'等两个词语来说明。心不坚固是指认为自己不能做到而心生怯弱，欢喜变得冷淡。信心和意乐是指生起殊胜的欢喜，心对此深信趋入。
所成就的是由那欢喜使身心调柔，这也由'身心极为轻安'来说明。身调柔是指色蕴作为所依不会成为烦恼生起的因，而与烦恼生起相违。心调柔是指不被怯弱和掉举所控，由止观双运而能通达义理并能专一安住。
对治违品是断除欢喜的违品或见道的障碍违品，这也由'断除诸烦恼'来说明。轻安极为相关是指已入于轻安觉支，为此而说'何为轻安觉支'等。
由何所断而能专注所缘境即是轻安觉支。由何所断呢？如说'身极轻安'等，由前述身心调柔所断。所断的是烦恼等。能专注所缘境是指能专一趋入止观所缘。止观所缘即是止所缘。
三摩地极为相关是指已入于三摩地觉支，为此而说'何为三摩地觉支'等。由三摩地而能各自证知真如并现证真如即是三摩地觉支。
'心等住'是指心专一安住于空性。'现证法智'是指现证无分别智自证的意思。'非不等住'是指散乱心无法证知自性的意思。
'现证诸法'是指现证空性的异名，这些词是就凡夫而言。就声闻等而言说'见'等，仅仅断除烦恼的智慧自证而不能现证法界，了知有为无为诸法皆空平等无别而现证这二者的意思。
舍极为相关是指已入于舍觉支，为此而说'何为正舍'等。'心不系著'是指不为喜不喜所转，心不被贪嗔所执。

།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་། རྙེད་པ་ལ་ སོགས་པ་དང་ལྡན་ཡང་མཐོ་བར་མི་སེམས།མ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་ཡང་དམའ་བར་མི་སེམས་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་གིས་མི་སྒུལ་བ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱའོ། །གནོད་པ་མེད་པ་ནི་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་གནོད་པར་མི་ཚོར་བའོ། །འཕྲོགས་པ་མེད་པ་ནི་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བའོ།།རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་འགྲས་པ་མེད་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་མེད་པའོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པའི་ལམ་དང་མཐུན་པ་ནི། དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་མ་གྱུར་པ་སྟེ། བཏང་སྙོམས་པ་ལས་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གཞག་པ་ཡང་། དེ་ལ་དྲན་པ་ནི་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན། དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ལ་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི། རང་བཞིན་གྱི་ཡན་ལག་སྟེ། དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན འགྲུས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་སྟེ།དེས་ཇི་སྲིད་འགྲོ་བར་བྱ་བར་ཕྱིན་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་སྟེ། དེས་རྒྱུད་ལ་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཡན་ལག་གོ། །དེ་ལ་ཤིན་ ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་སྟེ།དེས་གནས་ངན་ལེན་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་གནས་པའི་གནས་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་སྟེ། དེའི་དུས་ན་ཆགས་སེམས་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་བྲལ་བའི་ ཕྱིར་རོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་མི་ཟད་པ་བདུན་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྟོག་པ་དང་། དུལ་བ་དང་། ཞི་བ་དང་། རབ་ཏུ་ཞི་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། མཐུ་ཆེ་བ་དང་། བསྡུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། སྤྲོས་པའི་ རྣལ་འབྱོར་ལ་སྤྱོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་མི་ཟད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་དག་ལས་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པས་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་བསྒོམ་པའི་ལམ་བསྟན་ལ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གིས་ནི་སྦྱོར་བ་ བསྟན་པ་སྦྱར་རོ།།དེ་མི་ཟད་པ་ཡང་དེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར། །སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་རྣམས་ཀྱང་མི་ཟད་པའོ། །འདིར་ཡང་བསྟན་པ་དང་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ནི་ བསྟན་པའི་ཚུལ་ལོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བཤད་པའི་ཚུལ་ལོ། །ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཕགས་པ་རྣམས་ཡེ་ཤེས་གང་གིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་འགྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་ལམ་ཞེས་བྱའོ། །ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་རྣམས་ལམ་ གྱི་ཡེ་ཤེས་དེའི་གྲོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལས་བཟློག་པས་ན་ཡང་དག་པའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ན་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཐོབ་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།གང་འདི་འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟག་པ་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའོ། །དེ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་ཀུན་ནས་ལངས་པ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལས་བྱུང་ཞིང་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་དང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ཡང་མཚན་མར་ལྟ་བ་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཡོད་པར་ལྟ་བ ལས་ཀྱང་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པའོ།

'不被世间法夺'是指不被八世间法所左右，即使具有获得等，也不会认为高傲；即使具有未得等，也不会认为低下，因此，不被这些所动摇，这就是称为平等正觉支。无害是指即使受到伤害也不觉得受伤害。无夺是指不被违品所左右。无贪著与无嗔恨是指无贪欲和无嗔怒。随顺圣谛之道是指如此不被烦恼所左右，因为从平等中成就圣道支。
这些觉支的建立是：其中念是所依支，因为若正念安住，则一切善法于心明显。择法是自性支，因为它就是菩提的性相。精进是出离支，因为由此到达所应到达之处。喜是功德支，因为它令相续满足。轻安、定、舍是无烦恼支。
其中轻安是无烦恼，因为它能断除习气。定是无烦恼，因为依止它而转变其他住处。舍是无烦恼，因为此时远离贪心和喜乐。七种无尽觉支已说完毕。
为显示无分别、极分别、调伏、寂静、极寂静、最胜、具喜、大力、修习略瑜伽、修习广瑜伽故，说'具寿舍利子，复次，菩萨道无尽'等。其中以八支圣道显示修习略义之道，以止观显示加行。
其无尽是因为所应成就之法无尽，能成就之道也无尽。此中也应了知是宣说与解释的方式：从'所谓道'开始直至'即正定'是宣说方式。其余是解释方式。'所谓道即八支圣道'中，圣者以何智慧成就无上菩提，彼智慧称为道。
见等八者是彼道智的助伴，故称为支分。因违背世间邪见故称为正。无分别菩萨是修道中获得正见者，依此而说'何为正见'等。'此圣出世间'中，无漏无二智即是正见。为广说其义故，说'非从我见而起'等，意为非从我见而生起。
关于'善与不善'等，见到善与不善等业及业果存在也是有相见，故非出世间正见，即非从见彼等存在而生起。

།འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཇི་ཙམ་དུ་མཚན་མར་ལྟ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པར་ལྟ་ན། དངོས་པོར་ལྟ་བ་ཡིན་པས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་ པར་རྟོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ན་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ཐོབ་པ་སྟེ།དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་མི་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་དེ་དག་ལ་མི་རྟོག་པ་འམ། ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ དུ་རྟོག་པ་མི་སྐྱེད་པའོ།།དུལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ན་། ཡང་དག་པའི་ངག་གིས་བསྡུས་པ། འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐོབ་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །བདག་ལ་ཡང་ ཡོངས་སུ་གདུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ལ་འགྱོད་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་ཚིག་དེས་བདག་དང་གཞན་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་མི་བྱེད་པའོ། །མི་གནོད་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་སེམས་དང་ལུས་ལ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་མི་ བྱེད་པའོ།།ལམ་ལ་ལེགས་པར་འཇུག་པ་ནི་ལམ་དང་མཐུན་པའོ། །མཉམ་པར་གཞག་པ་ལ་བརྩོན་པའི་ངག་དེ་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་བདག་དང་གཞན་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་མི་གནོད། འཕགས་པའི་ལམ་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ངག་དེ་ནི། འཁྲུགས་ པའམ་མ་སྙོམས་པ་མེད་པས་ན།མཉམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞི་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ན་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་བསྡུས་པ། འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐོབ་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ལས་གནག་པ་ནི་མི་དགེ་བ་བཅུའོ། །ལས་དཀར་བ་ནི་དགེ་བ་བཅུའོ། །ལས་དཀར་གནག་ནི་དགེ་བ་བཅུ་མི་དགེ་བ་དང་འདྲེས་པའོ། །ལས་གང་མི་གནག་མི་དཀར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཟག་པ་མེད་པ་ལས་འཁོར་བའི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་བ་ མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ལས་ལ་རྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཀྱང་། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པར་ཡང་མི་རྟོན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་ཏུ་ཞི་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ན་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བས་བསྡུས་པ། འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐོབ་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་ཟིན་པ་རྣམས་ནི་འདིར་མ་བཤད་པའོ་། །དགང་སླ་བ་ནི་ཆོས་གོས་དང་བསོད་སྙོམས་ངན་དོན་གྱིས་མགུ་བའོ། །གསོ་སླ་བ་ནི་ཅུང་ཟད ཙམ་གྱིས་ཆོག་པའོ།།ཆོ་ག་གང་བཟང་པོའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་པའི་ཆོ་ག་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་བཅོས་པ་མ་ཡིན་གྱི། རང་བཞིན་གྱིས་ཤིན་ཏུ་དག་པའོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ནི་ཉེས་པ་ཕྲ་མོ་ཡང་མེད་པའོ། །འཕགས་པས་གནང་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་འཚོ་བ་དེ། འཕགས་པས་གནང་བའི་འཚོ་བ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཏུ་འབྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ན་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་ཐོབ་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རྩོལ་བ་གང་ཡང་དག་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྩོལ་བ་གང་བྱས་ཤིང་བརྩལ་ན་འཕགས་པའི་ལམ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ཞིང་བདེན་པ་བཞི་དང་མཐུན་པ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་དུ་གཏོད་པའི་རྩོལ་བ་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གང་བསྒོམ པའི་ལམ་ན་ཚིག་དང་དོན་མི་བརྗེད་པ་ཐོབ་པ་སྟེ།དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་རྟག་ཏུ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཞག་པའོ། །མི་སྒུལ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་པའོ།

关于所谓轮回和涅槃等，显示一切执著于相的见解都不是从中产生的。如果执著涅槃为实有，那就是执著实体的见解，不会成为正见。
极为分别的菩萨是指在修道位中获得正确分别的菩萨，针对他而说'什么是正确分别'等。
其中'不分别'是指对那些能生烦恼的境界不分别，或者不生起能引发烦恼的分别。
调伏的菩萨是指在修道位中获得正语所摄的圣者欢喜戒的菩萨，针对他而说'什么是正确分别'等。
'于自身也不热恼'等是指不会在自他心中生起悔恨。
'不令烦恼'是指以此言语不使自他生起贪欲等烦恼。
'无害'是指不令自他身心生起痛苦。
'善入道'是指与道相应。
'具足等持精进语'是指如前所说的方式，对自他双方都无害，能成为获得圣道之因的语言，因为没有混乱或不平等，所以称为等持。
寂静的菩萨是指在修道位中获得正业所摄的圣者欢喜戒的菩萨，针对他而说'什么是正业'等。
'黑业'是指十不善业。'白业'是指十善业。'黑白业'是指十善业与不善业混杂。
'非黑非白业'等是指造作无漏业，不会成为轮回之因。
'依止业'是指虽然如此了悟无漏界，但也不执著业果无有。
极寂静的菩萨是指在修道位中获得正命所摄的圣者欢喜戒的菩萨，针对他而说'什么是正命'等。前面已经解释过的在此不再重复。
'易养'是指对粗劣的法衣和乞食心生满足。'易满'是指以少许为足。
'具足善良威仪'是指行为威仪和戒律不是造作的，而是自然清净。'无过失'是指连细微过失也没有。'圣者所许'是指如前所说的生活方式是圣者所允许的生活方式。
出离的菩萨是指在修道位中获得正精进的菩萨，针对他而说'什么是正精进'等。
关于'何为正精进'，是指若作精进、努力时，与圣道相顺，符合四谛，引导趣向涅槃之道的精进，随顺并契合于此的精进称为正精进。
具喜的菩萨是指在修道位中获得不忘失文义的菩萨，针对他而说'什么是正念'等。
'极为安住'是指恒常专一安住。'不动'是指不被违品所动摇。

།དྲན་པ་ནི་ཡང་དག་ པའི་ལྟ་བ་དང་མཐུན་པས་སོ།།གྱ་གྱུ་མེད་པ་ནི་ལོག་པའི་ལྟ་བ་སྤངས་པས་སོ་། །འཁོར་བའི་སྐྱོན་གྱི་ཉེས་དམིགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟོག་པའོ། །འདྲེན་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པའོ། །དྲན་པ་ནི་བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་མ་བརྗེད་པའོ། །གཞུངས་པ་ནི་ བཤད་པའི་ཚིག་གི་དོན་མ་བརྗེད་པའོ།།འཕགས་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་མ་བརྗེད་པ་བསྟན་པའོ། །མཐུ་ཆེ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ན་བསམས་པའི་དོན་རྫོགས་པར་ཐོབ་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་མཉམ་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་ཅིང་མཉམ་པར་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ལ་གནས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རབ་ཏུ་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཁོ་ན་ཡེ་ནས་དག་པས་མི་འགྱུར་བ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །ངེས་པར་གྱུར་བ་ལས་ འཇུག་པའི་དོན་དམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འཇུག་པའོ།།དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེས་ཇི་ལྟར་མྱོང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ལ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ནི་གཞན་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེས་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སེམས་ལ་བརྟགས་ན་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ ཕྱིར་རོ།།ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་དང་། འཚོ་བ་གསུམ་ནི་གཞན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེ་དག་གིས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་པས་སོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ངག་གིས་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དྲིས་པ་ལ་ལུང་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་འདིའི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་ གོ་ཞེས་གཞན་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ནི་མི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་དང་། འོང་བ་དང་ལྡོག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་། སྤྱོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པར་ཡིད་ཆེས་སོ། །ཡང་དག་པའི་འཚོ་བས་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་བཞིན་དུ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར། འཚོ་ བ་རྣམ་པར་དག་པར་ཡིད་ཆེས་སོ།།ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྦྱོང་བའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མ་ལུས་པར་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྦྱོང་བའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་ མཐོང་གི་མཚན་མ་མ་བརྗེད་པས་ཞུམ་པ་དང་།རྒོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་སྦྱོང་བའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེས་སྒྲིབ་པ་སྦྱངས་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་ པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།བསྡུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དང་། སྤྲོས་པའི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཡང་མི་ཟད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ གསུངས་སོ།།དེ་གཉིས་མི་ཟད་པ་ཡང་དེ་གཉིས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཞག་པའི་ཆོས་དང་། རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མི་ཟད་པས་ན། དེ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་མི་ཟད་པའོ། །བསྡུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གང་སྦྱོར་བ་ དང་མཐོང་བ་དང་།བསྒོམ་པའི་ལམ་ན་ཞི་གནས་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་སྟེ་། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་ཞི་གནས་མི་ཟད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཞི་གནས་མི་ཟད་པ་ཡང་ཞི་གནས་ཀྱི་ཚོགས་མི་ཟད་པ་དང་། ཞི་གནས་ཉིད་མི་ཟད་པ་སྟེ། རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་གང་སེམས་ཞི་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། བཏང་སྙོམས་སྒོམ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཚོགས་སོ།

正念是与正见相应的。无有偏邪是因为断除了邪见。观察轮回过患的过失是思维烦恼、老死等。引导是趋入涅槃之道。正念是不忘所说法的文句。总持是不忘所说文句的意义。所谓圣道是指不忘修行之法的教示。大力菩萨是指在修道位中圆满获得所思维的意义，依此而说'于彼何为正等持'等。
正等及一切法平等是指胜义中一切法无有差别，于空性中一味平等而心专注一境，是为正等持。为显示此义，故说'住于何等持'等。为令一切有情从烦恼障中获得解脱，于本来清净不变专注一境，是为正等持。从决定而入胜义三摩地。
其中正见是抉择支分，因为以此抉择如所证的真实义。正思维是令他了解的支分，因为以此观察内心所证而说为言语。正语、正业、正命三者是令他生信的支分，因为以此等依次令人信解见等清净。其中以正语对所问如实宣说，令他相信'此人见解清净'。
正业是不作不当作之事，于往来等行为圆满，令人信其戒律清净。以正命如法寻求衣等资具，令人信其活命清净。正精进是净除烦恼障的支分，因为以此断除一切结缚。正念是净除随烦恼的支分，因为以此不忘止观之相而无有沉掉烦恼生起的机会。
三摩地是净除障碍获得殊胜功德的支分，因为以此净障而成就神通等功德。八支圣道无尽已说竟。
为显示略修瑜伽行与广修瑜伽行，故说'具寿舍利子，复次菩萨们的止观亦是无尽'等。此二无尽是因为专注及所证之法无尽，故能专注及能证亦无尽。
入略修瑜伽的菩萨是指在加行道、见道及修道位中修习止的，依此而说'于彼何为止无尽'等。止无尽亦应知有二种：止的资粮无尽与止本身无尽。其中从'心寂静'乃至'修习舍'是止的资粮。

།བསམ་གཏན་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ་དགུ་པོ་འདི་དག་ནི་ཞི་གནས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཞི་གནས་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །ཞི་གནས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས ཏེ།གཙོ་བོར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་དང་། གཙོ་བོའི་ཚོགས་སོ། །གཙོ་བོར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སེམས་ཞི་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ནང་དུ་སེམས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་མང་བ་ནི་སེམས་ཞི་བའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་རྣམས་ལ་རྟོག་པར་མི་དགའ་བ་ ནི་རབ་ཏུ་ཞི་བའོ།།ཕྱི་ནང་གཉིས་ལ་རྟོག་པ་མེད་པའམ། གཉིད་དང་རྨུགས་པ་མེད་པ་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བའོ། །ནང་དུ་སེམས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་མང་བ་སྟེ་ཞི་བས་ན། རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའོ་། །ཕྱི་རོལ་དུ་རྟོག་པ་མེད་དེ་རབ་ཏུ་ཞི་བས་ན། དབང་པོ་ལེགས་པར་བསྡོམས་པའོ། །ཕྱི་ནང་གཉི་གར་ རྟོག་པ་མེད་པས་ན་མི་རྒོད་པ་དང་མི་འཕྱར་བའོ།།རྒྱལ་པོ་དང་རྐུན་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་མང་པོ་ལ་མི་འཇུག་པས་ན་མུ་ཅོར་མི་སྨྲ་བའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བས་ན་ཡབ་ཡབ་པོ་མ་ཡིན་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་པས་ན་མི་འགྱུར་བའོ། ། གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་ཅིང་ཞེ་སྡང་བའི་སེམས་མེད་པས་ན་ཞི་དེས་སོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་ཡུལ་ལ་མི་འཇུག་པར་སྡོམ་པས་ན་བསྲུངས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པས་ན་ཅང་ཤེས་པའོ། །གཉིད་དང་རྨུགས་པ་མེད་པས་ན་ལས་སུ་རུང་བའོ། །དམིགས་པའི ཡུལ་ལ་སེམས་གཞན་དུ་མི་འགྲོ་བས་ན་རྩེ་གཅིག་པའོ།།གཅིག་པུར་གནས་པར་མོས་པས་ན་མོས་པའོ། །འགྲོ་བ་མང་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པས་ན་འདུ་འཛི་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའོ། །སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ལ་མོས་པའི་ཕྱིར་དབེན་པར་དགའ་བའོ། །གཅིག་པུ་དགའ་ཞིང་འདུ་འཛིན་སྤོང་བས་ན་ ལུས་དབེན་པའོ།།ཉོན་མོངས་པས་སེམས་དཀྲུགས་པ་མེད་པས་ན་སེམས་མ་བསླད་པའོ། །རི་དང་བྲག་ཕུག་ལ་སོགས་པར་གནས་པར་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་ན་དགོན་པར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ཆོས་གོས་དང་ལྷུང་བཟེད་ལ་སོགས་པ་ཉི་ཚེ་ཙམ་འཆང་བས་ན་ འདོད་པ་ཉུང་བའོ།།དེ་ལས་ལྷག་པར་མི་འདོད་པས་ན་འདོད་པ་མེད་པའོ། །ངན་པས་ཆོག་པར་འཛིན་པས་ན་འདོད་ཆེན་མེད་པའོ། །བཟང་པོ་མི་ཚོལ་བས་ན་ཆོག་ཤེས་པའོ། །ལོག་པའི་འཚོ་བ་མེད་པས་ན་འཚོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པས་ན་ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པའོ།།སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་མི་[(]སྐྱ་[,]སྐྱེ་[)]ཞིང་སྤྱོད་ལམ་མཛེས་པས་སྤྱོད་ལམ་བསྲུངས་པའོ། །དུས་དང་ཚོད་དང་། དུས་མིན་ཤེས་པ་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་ལྟའོ་། །ཁ་ཟས་མང་དུ་ཡང་མི་ཟ་ཉུང་དུ་ཡང་མི་ཟ་སྟེ་རན་པར་བྱེད་པས་ན་རན་དྲོད་ཤེས་པའོ། །ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་ ཤེས་པར་འཛིན་པས་ན་དགང་སླ་བ་དང་།གསོ་སླ་བའོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མི་མཐོ་མི་དམའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཐུས། ཆོས་རྣམས་ཇི་ཡང་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་བསྟོད་པ་ལ་སོགས་པས་མཐོ་བར་ཡང་མི་འགྱུར། སྨད་པ་ལ་སོགས་པས་དམས་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །ངན་དུ་བརྗོད་པ་ནི་སྔོན་འདས་པའི་དུས་སུའོ། །ངན་དུ་སྨྲས་པ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཉིད་ནའོ། །གཙོ་བོའི་ཚོགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣལ་འབྱོར་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང བསྒོམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པའོ།།ཡང་དག་འཇོག་ལ་མངོན་པར་དགའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ལ་མོས་པའོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་རྟོག་དཔྱོད་ དང་བཅས་པ་དང་།རྟོག་དཔྱོད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་སྔ་ནས་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་རྩོམ་པའོ། །བྱམས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྩ་བར་གྱུར་པ་ཚད་མེད་པ་གཉིས་སྔ་ནས་སྐྱེད་ཅིང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ།

从所谓第一禅定开始，这九种称为止，以上说明了止本身。止的资粮有两种：非主要资粮和主要资粮。就非主要资粮而言，说'心寂静'等。内心分别念不多即是心寂静。对外境不乐于分别即是极寂静。对内外二者无分别，或无昏沉睡眠即是近寂静。内心分别念不多而寂静，故不散乱。外无分别而极寂静，故善护诸根。内外二者皆无分别，故不掉举不轻躁。不涉入国王、盗贼等诸多言谈，故不说绮语。不为烦恼所转，故不轻浮。不为三摩地违品所动，故不变异。随顺他人且无嗔心，故调柔。不趣入眼等诸根境而守护，故防护。入于断除烦恼之道，故善解。无昏沉睡眠，故堪能。心不趣向所缘境以外，故专一。喜好独处，故爱乐。不与众多众生共住，故远离喧闹。由于爱乐专一心，故乐于寂静。独自欢喜且远离喧闹，故身远离。心不为烦恼所扰，故心无染。心向往住于山岩洞窟等处，故作意趣向闲寂。仅持有衣钵等少许，故少欲。不贪求过多，故无欲。以劣质知足，故无大欲。不寻求优质，故知足。无邪命，故活命清净。戒律清净，故轨则圆满。一切威仪中不生烦恼且威仪庄严，故守护威仪。时与非时的了知如前所说。饮食不多不少而适量，故知量。以少许知足，故易养易满。以择法力而不高不低是指：以具足三摩地的智慧力，通达诸法皆非实有，故不因赞叹等而高，不因诽谤等而低。恶言指过去时。恶语指现在时。为显示主要资粮，说'发起趣向瑜伽之心'等。发起修习止观之心即是发起趣向瑜伽之心。'喜乐正住'是指爱乐修习彼等三摩地。'作意禅支'是指从前即作意修习具有寻伺及无寻伺等禅定等支分。'生起慈心，成就悲心'是指从前即生起、成办作为三摩地根本的两种无量。

།དགའ་བ་ལ་གཞོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་འཁྲུག་པར་བྱེད་པ་དགའ་བ་ཚད་མེད་པ་ལ་སེམས་གཞོག་ཅིང་བཏང་སྙོམས་ཚད་མེད་པ་བསྒོམ་ལ།དེ་གཉིས་ཀྱི་སེམས་དང་རྟག་པར་ལྡན་པར་བྱེད་པའོ། །ཞི་གནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མཐར་གྱིས་སྙོམས་པར་ འཇུག་པ་འདི་དག་གི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་པར་ཟད་དོ།།ཞི་གནས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ཚད་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཞི་གནས་བསྒོམ་པའི་རྒྱུའི་ཆོས་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་ཚད་མེད་དེ། ཞི་གནས་ཀྱི་ཚོགས་དེ་དག་ལ་གང་བརྩོན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཞི་གནས་ཚད་མེད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་ན། ཞི་གནས་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སྤྲོས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། གང་ལམ་དེ་དག་ཉིད་ན་ལྷག་མཐོང་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་མཐོང་མི་ཟད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པ་གསུངས་སོ།།གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་དང་མཐུན་པར་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷག་མཐོང་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་དང་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ལ་གོམས་པར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་རྣམས་ལ་གཡོ་བ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི། ཆོས་ཐམས་ ཅད་ལ་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་ཤེས་པ་སྟེ།གོང་དུ་བཤད་པ་རྣམས་ནི་འདིར་མ་བཤད་དོ། །བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་མཐོང་བའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་རྣམས་ལ། བདེན་པ་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ པར་རྟོགས་ཤིང་མཐོང་བ་ནི།ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་མཐོང་བའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བར་མཐོང་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་མི་འགལ་བར་མཐོང་བའི་ཤེས་པའོ། །ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ ཐམས་ཅད་རྟག་པ་དང་།ཆད་པ་དང་། བདག་དང་། སེམས་ཅན་མེད་པར་མཐོང་བ་ནི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་མཐོང་བའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་གང་བསྐྲུན་ན་འབྲས་བུ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལས་གང་བྱས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མྱོང་བར་ འགྱུར་བ་མཐོང་བ་ནི།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་མཐོང་བའི་ཤེས་པའོ། །འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པའི་འབྲས་བུ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ་ཞེས་མཐོང་བ་ནི། འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ལ་རྟོག་པར་མཐོང་བའི་ཤེས་པའོ།།ཡང་དག་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་སོ་ཞེས་མཐོང་བ་ནི། ཡང་དག་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་མཐོང་བའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལྷག་མཐོང་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་པར་མཐོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཐོང་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་ངོ་། །ཆོས་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་ཙམ་དུ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་མཐོང་བའོ། །ཆོས་རྣམས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་མཐོང་བའོ། །ཆོས་རྣམས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ ནི་སྟོང་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི།དེ་ལས་དེ་ཁོ་ན་གཞན་མེད་པར་མཐོང་བའོ། །ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དབེན་པར་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཡིན་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པས་སྟོང་པ་ཡིན་པར་མཐོང་ བའོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཡོད་པའི་རྣམ་པ་ཡང་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་དང་ངོ་བོ་ཡང་མི་མཐོང་བའོ།

关于'安住于喜'等，是为了令禅定不动摇而修持无量喜和无量舍，使心常与这两者相应。
为了说明止，所说'初禅'等，这些渐次等持的意义前已说过。
'止的资粮是无量'等，是说修止的因法如虚空般无量，精进于这些止的资粮者，也将生起无量的止，故称为无尽止。
入于广大瑜伽的菩萨，即是在这些道中精进修习观，为此而说'于此菩萨们的无尽观是什么'等。
关于'修习随顺般若分的道'，观是般若的本性，故一切修习属于般若分的法都称为观。
'无动摇地了知诸法'，是了知一切法无作者，上述内容此处未说。
'通达诸谛的智见'是指对苦、集、灭、道四谛，如实通达了知各谛的特征，这称为通达智见。
关于'缘起'，见一切法从因缘生，是不违背缘起的智见。
关于'一切见'，见一切法非常非断、无我无众生，是远离一切见的智见。
关于'因果'，见何因造作则生如是果，造何业则感如是异熟，是见因果及异熟不失的智见。
关于'获得果'，见积累福慧资粮的果即是现证无住涅槃并通达，是见现证获得果的智见。
'入真实性'是智慧，见由智慧通达空性，这称为见入真实性的智见。
为显示观的其他分类，说'观即是如实见诸法'等，即于一切法无颠倒地见补特伽罗无我和法无我的特征即是观。
关于'如实见诸法'，是见世俗中一切法如幻如阳焰般显现。
'见诸法真如'是见蕴等诸法如虚空般无变异的本性。
'见诸法非他性'是见唯有空性是真实，除此之外别无真实。
'如实见、清净见、远离见'是见一切法本性光明，远离能取所取相。
为显示其他分类，说'观即是'等。'不见有相'即是不见有的自性和本质。

།མེད་པའི་རྣམ་པ་ཡང་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པའི་རང་བཞིན་དང་ངོ་བོར་ཡང་མི་མཐོང་ བའོ།།དམིགས་པ་དང་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་དང་། དཀར་པོ་དང་དམར་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་ཡང་མི་མཐོང་བའོ། །དེ་མཐོང་མོད་ཀྱི་ཅི་ཡང་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྷག་མཐོང་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དེ་གོང་དུ་མིང་གིས་སྨོས་པའི་ཆོས་རྣམས་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་དུ་མཐོང་མོད་ཀྱི་དམིགས་པ་དང་།ཡོད་པའི་རྣམ་པ་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཚེ་མཐོང་བ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ཅི་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ། དོན་དམ་པར་ཅི་ཡང་མ་མཐོང་བ་ ནི།ཆོས་ཉིད་མཐོང་ཞིང་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྷག་མཐོང་གིས་ཀྱང་མཐོང་བ་མ་ཡིན། མ་མཐོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་སྟོང་པར་མཐོང་བའི་དུས་ན་དངོས་པོ་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མ་མཐོང་བས་མཐོང་བ་ཡང་མ་ཡིན། དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བས་ན་མ་མཐོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་འམ། དོན་ དམ་པར་དངོས་པོ་གང་ཡང་མ་མཐོང་བས་ན།མཐོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་མཐོང་བས་ན་། མ་མཐོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །ཡང་དག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྷག་མཐོང་ལ་མཁས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པའི་ལྷག་མཐོང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་མཐོང་ཡང་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པར་མི་ལྟུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་དམ་པར་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུར་ཆོས་རྣམས་མི་དམིགས་པར་མཐོང་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐར་ཡང་མི་ལྟུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་ཀྱང་ མི་ལྡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ལས་དང་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་ལྟ་བས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡང་མི་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།སོ་སོར་རྟེན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འདི་གཉིས་ཀྱི་བསྡུས་པའི་དོན་ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པར་བསྟན་ཏོ། །གཟུངས་དང་སྤོབས་པ་གཉིས་མི་ཟད་པར་ཡང་གཟུངས་ཀྱིས་དྲན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། སྤོབས་པས་རྟོགས་པར་བྱ་ཞིང་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་ཟད་པས་ན་དྲན་པར་ བྱེད་པ་དང་།འཆད་པར་བྱེད་པ་ཡང་མི་ཟད་པའོ། །སོ་སོར་རྟེན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཐོས་པ་མི་བརྗེད་པ་དང་། མ་ཐོས་པ་འདོད་པའོ། །ཐོས་པ་མི་བརྗེད་པ་གང་ཞེ་ན། གང་གསུངས་པ་སོ་སོར་ཐོབ་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་གཟུངས་ནི་མི་བརྗེད་པ་གང་ ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ཡང་གང་གིས་མི་བརྗེད་པ་དང་། གང་མི་བརྗེད་པ་དང་། མི་བརྗེད་པ་ཉམས་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་གང་གིས་མི་བརྗེད་པ་ནི། དགེ་བའི་རྩ་བའི་ཚོགས་བསགས་པའི་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བསྟན་ཏོ། །གང་མི་བརྗེད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་ སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།འདི་ནི་གཟུངས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །མི་བརྗེད་པ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི། གང་གི་ཚེ་བསྐལ་པ་གཞན་གྱི་རྗེས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲུ་འདུག་པ་བཞིན་དུ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ཚོགས་ བསགས་པའི་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་རབས་སྔ་མའི་དུས་ན་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་དྲན་པས་སོ།།འཛིན་པ་ནི་ཡི་གེ་རྣམས་སོ། །ཀུན་འཛིན་པ་ནི་དོན་རྣམས་སོ། །མི་བརྗེད་པ་ནི་ཕྱིས་ཀྱང་ཡི་གེ་མི་བརྗེད་པར་བྱེད་པའོ། །དྲན་པས་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་ནི་ཕྱིས་ཀྱང་དོན་ མི་བརྗེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་དག་གིས་ནི་གཟུངས་ཀྱི་གསུང་རབ་འཇིག་རྟེན་དུ་བཤད་དེ་གཞག་པ་རྣམས་མི་བརྗེད་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཕྲལ་དུ་གསུངས་པའི་དོན་དང་། ཚིག་མི་བརྗེད་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ།

所谓'不见无的形相'是指不见无的自性和本体。关于'所缘和相'，是指不见色声等所缘和白红等相的自性。'虽见却什么也不见'是指，具有胜观的菩萨虽然以无所缘的方式见到上述所说的诸法，但连微尘许的所缘和有的形相也不见，这是其义。'当无所见时即是见'是指，如是什么也不缘，胜义中什么也不见，即是见到并了悟法性，这是其义。'以胜观非见非不见而见'是指当见空性时，因为连微尘许的事物也不见，所以非见；因为见到了真如，所以也非不见。或者，因为胜义中不见任何事物，所以非见；因为世俗中见到仅是假立，所以也非不见。'真实性'是指诸法的无颠倒相，这是其义。'将获得善巧胜观'是指将获得通达诸法相的胜观。'如是虽见却不堕入造作'是指，胜义中虽如上所说见诸法无所缘，但也不堕入空性的边际，这是其义。'也不离开造作善根'是指，世俗中由于见有业果，也不舍弃修集福慧资粮，这是其义。止观无尽已经解说完毕。
为了宣说择法菩萨，因此说'具寿舍利子，复次'等。此二者所摄的内容表明获得授记。关于总持和辩才二无尽，由于总持所应忆持的诸法和辩才所应了悟及宣说的诸法无尽，因此能忆持和能宣说也无尽。择法菩萨有二种：不忘所闻和希求未闻。何为不忘所闻？即是各别获得所说，依此而言，说'何为不忘总持'等。其中包括以何不忘、何者不忘、不忘无损三个方面。其中以何不忘，从'积集善根资粮的念'开始说明。何者不忘，从'八万四千法蕴'到'此即名为总持'说明。不忘无损，从'当于其他劫中随'开始直到'如见掌中庵摩罗果'说明。
'往昔积集善根资粮的念'是指依靠前世时积集福慧资粮因所生的念力。'执持'是指文字。'遍执持'是指义理。'不忘'是指后来也不忘失文字。'以念正持'是指后来也不忘失义理。这些说明总持不忘失世间所说的经典。'一切佛所说'等说明不忘失当下所说的义理和文句。

།ཆུད་ཟ་བར་མི་འགྱུར་ བ་ནི་ཆོས་དང་དོན་དྲན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་མེད་པར་མི་འགྱུར་བའོ།།བརྗེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ནི་ཁ་ཅིག་དྲན་པ་ཁ་ཅིག་མི་དྲན་པ་སྟེ་། དྲན་པ་དྲི་མ་ཅན་དུ་མ་གྱུར་པའོ། །འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མིག་དང་འདྲ་བས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མ་ཐོས་ པ་འདོད་པ་གང་ཞེ་ན།གང་སྤོབས་པ་སོ་སོར་ཐོབ་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་སྤོབས་པ་མི་ཟད་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གང་ལ་ཡང་བརྟེན་མི་དགོས་པར་བསྟན་པས་ན་། ཐོགས་པ་མེད་པའི་སྤོབས་པའོ། །བསྐལ་པའམ་དེ་ལས་ལྷག་པར་ཡང་སྟོན་པས་ན་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ སྤོབས་པའོ།།བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་ཅིང་ནམས་ཀྱང་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པས་ན་མི་འཕྲོགས་པའི་སྤོབས་པའོ། །ཆོས་དང་དོན་མི་བརྗེད་པས་ན་མ་རྨོངས་པའི་སྤོབས་པའོ། །དྲིས་པ་རྣམས་ལ་ལན་གློན་པས་ན་མྱུར་བའི་སྤོབས་པའོ། །གང་དང་གང་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ ཀྱི་དབང་པོ་ལ་དགའ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན་དགའ་བའི་སྤོབས་པའོ།།གཞན་དག་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་བྱེད་པས་ན་ལ་གོར་དུ་སྤོབས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཁས་བླངས་པ་ལས་བསྒྱུར་ཏེ་གཞན་དུ་འཆད་པར་བྱེད་པས་ན་མི་འགྱུར་བའི་སྤོབས་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དོན་མྱུར་དུ་རྟོགས་པས་ན་རྣོ་བའི་སྤོབས་པའོ། །ཟབ་མོའི་དོན་ རྟོགས་པར་བྱེད་པས་ན་མགྱོགས་པའི་སྤོབས་པ་སྟེ།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤོབས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་འོ་། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་སྤོབས་པ་དེའོ། །ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་། ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ ཡོངས་སུ་དག་པས་དེའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རང་བཞིན་སྤོབས་པ་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་བསྟངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲིས་པའི་ལན་གདབ་པ་དང་། བཤད་པ་ལ་སོགས་ པ་རྫོགས་ཤིང་མ་ལུས་པར་སྟོན་པའམ་ཟུར་ཆག་ཅིང་ཉམས་པ་མེད་པར་སྟོན་ནུས་པའོ།།འབྲས་བུ་ཡོད་པར་ཆོས་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གང་དང་གང་གི་ཕྱིར། ཆོས་བསྟན་པའི་དོན་དེ་དང་དེ་དག་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤོབས་པས་ཆོས་བཤད་པ་རྣམས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་དང་མཐུན་པར་འགྱུར་བའོ། །དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤོབས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའོ། །དེ་ལྟར་སྤོབས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུར་ན་སྤོབས་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུགས སུ་སྣང་བ་ཇི་སྙེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་སུ་སྣང་བའི་ཆོས་ཇི་སྙེད་པ་རྣམས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་སུན་འབྱིན་པ་དང་།ཆོས་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་སྦྱར་ཏེ་བསྟན་པར་ནུས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་དེ་སྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །དེ་དང་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ དེ་དང་དེ་དག་ཏུའོ།།དེའི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་སྤོབས་པ་རྩོལ་བ་དང་འབད་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དད་པ་ནི་དེ་དག་ཇི་ལྟར་འདོད་པའོ། །དབང་པོ་རྣམས་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་དང་། འབྲིང་དང་། ཐ་མ་རྣམས་སོ། །ཆོས་སྤོབས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དད་པ་དང་།དབང་པོ་དང་མཐུན་མཐུན་དུ་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་འདོད་ན་ཚེ་གཞན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་། སྤོབས་པ་མི་ཟད་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་འདོད་ན་ཚེ་དུ་མ་དང་། བསྐལ་པ་དུ་མ་འདས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་འདུག་པའི་སྤྱོད་ལམ་ལས་མི་ལྡང་ཞིང་བསམ་མི་ དགོས་པར་ཆོས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

不会损失，是指法和义的忆念智慧不会消失。也不会忘记，是指不会有一些记得一些不记得的情况，即忆念不会有污垢。所谓'以圣者智慧眼'，意思是如同无漏智慧眼。
什么是所希求的未闻？即是获得各别辩才，以此为根据，所以说'什么是无尽辩才'等等。由于显示不需依靠任何，故为无碍辩才。由于能宣说一劫或更多，故为相续不断辩才。
由于不被魔和外道等所胜，且永不会衰退，故为不夺辩才。由于不忘法和义，故为不迷辩才。由于能回答所问，故为迅速辩才。由于能以所说一切令心生欢喜，故为欢喜辩才。
由于能胜伏他人，故为自在辩才。由于不违背所承诺而作其他解释，故为不变辩才。由于迅速通达法义，故为敏锐辩才。由于能通达甚深义理，故为迅捷辩才，这是菩萨辩才的特征。
'其'是指那位菩萨。'彼'是指前面所说的辩才。'业报清净'是指身语意业清净，因此其智慧本性的辩才也清净的意思。'佛所加持'是指由佛力所摄受的意思。
'诸天守护'是指能完整无缺地宣说问答和解释等，或能无缺陷地宣说。'说法有果'是指为何等目的而说法，其目的如实成就。'趣向涅槃道'是指以辩才所说诸法，与获得涅槃的道路相应。
'彼'是指具有清净辩才的菩萨。'如是辩才圆满'是指如前所说那样辩才究竟的意思。'所有色相'是指能破斥一切色法为无常等，并能以偈颂宣说这些法的特征的智慧也如是多的意思。声等也同样适用。
'彼彼'是指在那些众会中。'其自然成就'是指那位菩萨的辩才无需勤勉努力的意思。信解是指他们各自的意乐。诸根是指利根、中根和钝根。
'说法成就'是指随顺信解和根器而说法的意思。'若欲尽未来际'等，是指具有无尽辩才的菩萨，如果自己愿意，即使经过多生多劫，也能不离坐姿而无需思考地说法的意思。

།དེའི་ཆོས་བསྟན་པ་དེས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་སྤོབས་པས་ཆོས་བསྟན་པ་དེས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དག་པར་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དག་པར་ཟད་པར་བྱེད་ ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཟུངས་དང་སྤོབས་པ་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།སྟོན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་དང་། ཞི་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞི་མི་ཟད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་གི་བསྡུས་པའི་དོན་དེ་ཐོབ་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་མདོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་བཞི མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཆོས་ཀྱི་མདོ་ཞེས་བྱའོ། །མི་ཟད་པ་ནི་དེས་བསྡུ་པར་བྱ་བའི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཟད་མི་ཤེས་པས་ན་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིར་ཡང་བསྟན་པ་དང་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། མི་ཟད་པའི་ཤེས་བ་རབ་ཏུ་ འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ནི་བསྟན་པའི་ཚུལ་ལོ།།དེ་མན་ཆད་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བཤད་པའི་ཚུལ་ལོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་མི་ཟད་པའི་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ ཤེས་པ་འབྱུང་བ་སྟེ།མི་ཟད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་མི་ཟད་པ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར། དེ་བསྟན་པའམ་ཤེས་པ་ཡང་མི་ཟད་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལ་ མི་རྟག་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།མི་རྟག་པའི་དོན་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མེད་པའི་དོན་དང་། འཇིག་པའི་དོན་ཏོ། །འདིར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡིན་པར་དགོངས་པས། མེད་པའི་དོན་ལ་མི་རྟག་པའི་དོན་དུ་དགོངས་ཀྱི་འཇིག་པའི་དོན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་མེད་པའི་དོན་ དང་མི་ཆགས་པའི་དོན་ཏེ་།དངོས་པོ་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་མེད་པའི་དོན་ནི། དོན་དམ་པར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་གང་ཡང་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་མི་རྟག་པའི་དོན་ཏོ། །མི་ཆགས་པའི་དོན་ནི་བདག་དང་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་ཆགས་པ་སྟེ།དེ་ནི་མི་རྟག་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་དངོས་པོ་འཇིག་པའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དངོས་སུ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་མི་རྟག་པར་གྲགས་པ་དང་། དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལས་ཞིག་སྟེ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ལས་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་ མ་ཡིན་གྱི་ཡེ་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་རྟག་པ་མེད་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དོན་དེ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའི་དོན་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་མེད་པ་ཉིད་མི་རྟག་པའི་དོན་ཏེ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དེ་རྟག་ ཏུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་དེ་ལ་འཇིག་པ་གང་ཡང་མེད་དེ་གང་འཇིག་པ་མེད་ཅིང་རྟག་ཏུ་སྟོང་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པའི་དོན་ཏོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དོན་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སྡུག་ བསྔལ་གྱི་དོན་ཀྱང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་དགའ་བ་ལས་བཟློག་པའི་དོན་དང་དགའ་བ་དང་བྲལ་བའི་དོན་དང་།དགའ་བའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དང་། སྒྲ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་དོན་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་དོན་ཏོ།

关于'其说法也'等词，菩萨以其辩才所说之法，也能使众生为了完全灭尽痛苦而出离，即是说能够完全灭尽痛苦的意思。陀罗尼和无尽辩才已经讲完。
教导的菩萨了知一切有为法的特征、了知一切有漏法的特征、了知一切法的特征，以及无有寂静我慢，基于此，'尊者舍利子，复次菩萨有四种无尽法门'等所说。对此总义获得的建立已经宣说。所谓法门，是因为将有为法和无为法的无常等四法简略宣说，故称为法门。无尽是因为其所摄的有为法和无为法无法穷尽，故称为无尽。
此处也应当了知是以宣说和解释的方式，何为四种呢？从'即是'开始直到'无尽智慧趣入'为止是宣说的方式。其后余下的是解释的方式。'菩萨宣说一切有为法无常的无尽智慧趣入'，意思是菩萨们宣说'一切有为法无常'的智慧生起，是无尽的。其无尽是因为有为法无尽，故其宣说或智慧也无尽，同样也适用于下文的苦等。
基于宣说了知一切有为法特征，因此说'何为无常义'等。无常义有二种：即无有义和坏灭义。此处是基于一切法皆空的意趣，将无有义理解为无常义，而非坏灭义。因此说'无有义和无执著义，而非诸法坏灭义'。
其中无有义是，胜义中所取能取遍计法皆非恒有故为无有，此即无常义。无执著义是因为无有可执著的我和我所等事物，故为无执著，此即无常义。因此明确说'非是诸法坏灭义'，即不是世间所知的无常，不是从有法坏灭成为无的无常，而是本来就自性无常。
为显示此义，说'无常义即是法无我'等。诸蕴界等法无有自性即是无常义，即法无我，因为恒时离能取所取自性故为空性，于彼无有任何坏灭，无有坏灭而恒时空性，此即无常义。
基于宣说了知一切有漏法特征，因此说'何为苦义'等。苦义有五种：即违背喜乐义、离喜乐义、非喜乐境义、仅是名言义和自性空义。

།དེ་ལ་དགའ་བ་མེད་པའི་དོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་དགའ་བ་ལས་བཟློག་པའི་དོན་རྣམ་ པར་བསྟན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་ནི་དགའ་བ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ་གང་དགའ་བའམ་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་དེ་ལས་བཟློག་པའི་དོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དོན་ཏོ། །དགའ་བ་ཟད་པའི་དོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་དགའ་བ་དང་བྲལ་བའི་དོན་བསྟན་ཏེ། དགའ་བའི་ཡུལ་དང་བྲལ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་ བས་དགའ་བ་དང་ཆགས་པ་རྣམས་དང་བྲལ་བའི་དོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དོན་ཏོ།།སྨོན་པ་མེད་པའི་དོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དགའ་བའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་དོན་བསྟན་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དང་གཞི་ཡིན་པས་དེ་ལ་སྨོན་ཅིང་དགའ་བར་བྱ་བའི་ཡུལ་མ་ ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དོན་ཏོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྒྲ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བས་སྒྲ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་དོན་བསྟན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཞེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བརྗོད་པ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་དུ་ཟད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དངོས་པོ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ནམ་མཁའ་རབ་ཏུ་བརྗོད་པའི་དོན་ནི་ཞེས་བྱ་བས་རང་བཞིན་ གྱིས་སྟོང་པའི་དོན་བསྟན་ཏེ།གང་སྟོང་པ་དེ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་བ་སྟེ། ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་སྟོང་པར་བརྗོད་པའི་དོན་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལ་བདག་མེད་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །བདག་ནི་ ཤིན་ཏུ་བདག་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བདག་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཞན་གྱིས་བརྟགས་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པར་སྣང་བའོ། །བདག་དེ་གཉིས་ལ་བདག་གི་དངོས་པོ་མེད་པས་ན་བདག་མེད་པའོ། །གང་བདག་མེད་པའི་དོན་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་རྣམ་པ་གཉིས་མེད་དེ་སྟོང་པའི་དོན་དེ་ནི་གསོབ་ བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སྦྱར་རོ།།སྙིང་པོ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་གསོབ་བོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་བརྟག་མི་བཟོད་པའི་ཕྱིར་གསོག་གོ། །སྣང་བ་ཙམ་ཡང་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཡ་མ་བརླའོ་། །ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཀུན་ཡང་སྟོང་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པའོ། །སྟོང་པའི་དོན་ནི་བདག་མེད་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བས་ན་བདག་དང་ཆོས་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བདག་མེད་པའི་དོན་ཏོ། །ཞི་བའི་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལ་ཞི་བའི་དོན་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཞི་བ་ནི་ཞི་བས་ཞི་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཞི་བ་ཉིད་ཞི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པའམ། མྱ་ངན་ལས འདས་པ་ལ་བྱ་སྟེ།སྟོང་པའམ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དེའི་རང་བཞིན་ཞི་བར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཞི་བ་དང་སྟོང་པར་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡེ་ནས་ཞི་ཞིང་སྟོང་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མ་ཞི་བ་ཡང་ཞི་བས་ཞི་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་ཆོས་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ཡེ་ ཤེས་ཀྱིས་ཞི་བ་དང་སྟོང་པར་རྟོགས་ནས་ཞི་ཞིང་མེད་པར་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་།དེ་དག་ཀྱང་ཡེ་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་ཤིང་ཞི་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཞི་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཞི་བའི་དོན་དེ་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཞི་སྟེ་མེད་པ་དེ་ནི་ཞི་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཞི་བ་དངོས་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཞི་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཕུང་པོ་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ་ཞི་བའོ། །ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞི་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།ལྷུན་གྱིས་གྲུབ པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གཅིག་པུ་བགྲོད་པའི་ལམ་མི་ཟད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིས་བསྡུས་པའི་དོན་རང་བྱང་ཆུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ལ་མི་ལྟོས་བར་བདག་གཅིག་པུས་བླ་ན་མེད་པའི་ བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་གཅིག་པུས་བགྲོད་པ་སྟེ།གང་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་ཉིད་ལ་མ་ཡིན་ནོ།

其中'无有欢喜'的含义就是苦的含义，这是以与欢喜相反的含义来显示的。苦是与欢喜相反的，即无有可欢喜或贪著的事物，与此相反的含义就是苦的含义。
'欢喜穷尽'的含义就是苦的含义，这是显示远离欢喜的含义。由于远离欢喜的对境而生起痛苦，所以远离欢喜和贪著的含义就是苦的含义。
'无有希求'的含义就是苦的含义，这是显示非欢喜对境的含义。一切有漏法都是各种痛苦生起的因和基础，因此不是应当希求和欢喜的对境，这就是苦的含义。
'宣说苦声'是显示仅仅是声音的含义。即仅仅以'苦'这个声音来表述，而实际上并没有任何苦的实体，这就是其含义。
'宣说虚空'的含义是显示本性空的含义。凡是空性即是苦，如同虚空般空的表述含义即是苦的含义。
依据了知一切法相的意趣而说'于此无我的含义是什么'等。
关于'我即是极无我'，我有两种：一是他人所计度的，二是能取所取显现的。这两种我都无有我的实体，所以是无我。
'凡是无我的含义即是'，是指两种我都不存在、空性的含义，与'虚幻'等相连。
因为无有自性的精要故是虚幻。因为不能经受智慧眼的观察故是假立。因为仅仅显现也依赖因缘故是不实。因为一切显现皆是空性故是空。
'空性的含义即是无我的含义'，因此，凡是以二我空性的含义，即是无我的含义。
依据无有寂静我慢而说'于此寂静的含义是什么'等。
关于'寂静非由寂静而成寂静，寂静即是寂静'，寂静是指空性或涅槃。空性或涅槃的自性，并非通过了悟寂静的智慧而使其成为寂静和空性，而是本来就自性寂静且空，这就是其含义。
'非寂静也非由寂静而成寂静'是说，轮回的有为法等，也并非通过智慧了悟寂静和空性后而使其寂静和消失，而是它们本来就自性不生且寂静，这就是其含义。
为显示'寂静'这个声音的含义而说'凡是寂静的含义即是一切相的止息'，即业和烦恼以及能取所取的一切相都止息、不存在，这就称为寂静。
为显示寂静的实际是什么而说'寂静即是涅槃'，即断除烦恼和蕴的涅槃就是寂静。
四种法门已经解说完毕。
为显示任运成就的菩萨而说'具寿舍利子，复次，菩萨们的独一行道是无尽的'等，这所摄的含义是显示自觉悟。不依赖他人而仅仅自己获得无上菩提即是独一行道，并非对如是行者而言是无尽的。

།མི་ཟད་པ་ཡང་བགྲོད་ཅིང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་བགྲོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་མི་ཟད་པའོ། །ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མི་གཡེང་བ་དང་། བཟོད་ པ་ཐོབ་པ་དང་།མཉམ་པ་ཉིད་ལ་གནས་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་མི་གཡེང་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བདག་འབའ་ཞིག་གིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྩོམ་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གཅིག་པུ་བགྲོད་པའི་ལམ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གཅིག་ པུ་བགྲོད་པའི་ལམ་ནི་ཐེག་པ་གཅིག་པའི་ལམ་སྟེ།ལམ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གཞན་སུ་ལ་ཡང་མི་རྟེན་པར་བདག་གཅིག་པུས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །ཐེག་པ་གཅིག་གི་ལམ་དངོས་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཅིག་པུ་བགྲོད་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ ཏུ་གོ་ཆ་གྱོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ཅིང་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བདག་གིས་རྩོན་འགྲུས་ནི་དགེ་བ་བྱེད་པ་ལ་སེམས་སྤྲོ་བའོ། །མཐུ་ནི་བདུད་ལ་སོགས་པས་བར་ཆད་བྱེད་མི་ནུས་པའོ། །སྟོབས་ནི་ལེ་ལོས་མི་ཚུགས་པའོ། །གཞན་གྱི་གོ་ སྐབས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གཞན་གྱིས་གྲོགས་བྱ་མི་དགོས་པར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདག་གི་མཐུ་སྟོབས་ཀྱིས་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་མཐུས་འབྱུང་ཞིང་ཀུན་ལ་ཁྱད་ཞུགས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ནི་གང་རིག་པའི་གནས་དང་། བཟོའི་ གནས་དང་།ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པའོ། །གང་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་ལ་ཞུགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དག་གོ། །ཐེག་པ་ལ་གསར་དུ་ཞུགས་པ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའམ། མོས་པས་སྤྱོད་ པའི་ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ།།ཐོབ་པར་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་དྲན་བ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་ པའོ།།བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སྦྱིན་པ་ནི་བདག་གི་གྲོགས་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེའི་དོན་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་གིས་བདག་བསྒྲུབ་ཅིང་ལས་སུ་རུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ གྱི།བདག་གིས་དེ་དག་བསྒྲུབ་ཅིང་མཐར་དབྱུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ལ་གནས་པས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་བསྒྲུབས་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བདག་ལ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་ཏེ།དེ་དག་གི་དོན་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ལྟའོ་། །སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ནི་བདག་གཅིག་པུས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་བགེགས་རྣམས་འཇོམས་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གང་འདི་ལྟ་བུའི་ཆོས་ལ་གྲོགས་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། འདི་ལྟ་བུའི་ཆོས་ནི་ གོང་དུ་བཤད་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་འོག་ནས་འབྱུང་བ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། གཅིག་པུ་བགྲོད་པའི་ལམ་མི་ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།བྱ་བ་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྟོན་པ་དང་། འཇུག་པ་དང་། གཅོད་པ་དང་། འདོགས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་སྟོན་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་བཞིན་མོས་ཤིང་སྐྱེས་བུའི་བྱ་བའི་ཐབས་ཤེས་པའོ། ། འཇུག་པ་ནི་རྟོགས་པར་ཆུད་པའི་ཐབས་ཤེས་པའོ། །གཅོད་པ་ནི་དྲང་བའི་ཐབས་ཤེས་པའོ།

无尽亦是所趋所得之法，因无尽故，能趋能得亦无尽。自然成就菩萨有四种：不散乱、得忍、住于平等性、无障。其中不散乱者，为独自获得出世间和世间功德而精进，为此而说'独一趋行道'等。独一趋行道即是一乘之道，于修此道时，诸菩萨不依赖任何他人，唯独自己修行。为显示一乘道之实际，故说'独一趋行道'等。
'披甲趣菩提'是为获得无上菩提而发菩提心并精进之意。自己的精进是对行善心生欢喜。力量是魔等不能作障碍。力是懈怠不能侵害。'他无机会'是不需他人助力之意。'以自力胜出'是以自力生起并超胜一切之意。一切众生所应获得者，即是明处、工巧处、受用等。'一切圣者'是声闻、缘觉、入地菩萨及如来等。
新入乘者是初次发菩提心或入加行地之诸菩萨。所应获得是彼等应得之功德：四念住、四正断等三十七菩提分法，以及地、波罗蜜多、力、无畏等。得忍是自身圆满诸波罗蜜多，为此而说'布施非我友'等。其义是不应由彼等波罗蜜多成就我而使我堪能，而是我应成就彼等并令究竟。
住于平等性是成就令一切众生成熟之四摄事，为此而说'于我以诸摄事'等，其义如前所说。无障是唯独自己摧毁障碍证得无上菩提之诸魔障，为此而说'于如是法无伴'等。如是法即是前说之世间功德、出世间功德、波罗蜜多、四摄事等，以及下文所说趣入无上菩提之诸法。'以智慧'即是无分别智。独一趋行道无尽已说竟。
作事菩萨有四种：示现、引导、断除、安立。其中示现是对诸众生如大丈夫般胜解并了知丈夫事业方便。引导是了知证悟方便。断除是了知引导方便。

། འདོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཐབས་ཤེས་པ་སྟེ། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་མི་ཟད་པ་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིས་བསྡུས་པའི་དོན་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བ་བསྟན་ཏོ། །ཐབས་མི་ཟད་པ་ཡང་ཐབས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར། དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཀྱང་མི་ཟད་པའོ། །ཐབས་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྒྲུབ་ཅིང་སློང་བ་སྟེ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའོ། །རྣམ་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་མ་གྲུབ་པའམ། མ་སྐྱེས་པ་ལ་སྒྲུབ་བ་འམ། སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །སློང་བ་ནི་སྐྱེས་པ་རྣམས་གོང་དུ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ་། དེས་ན་ཐབས་ སོ།།ཚིག་འདི་ནི་མདོར་བསྟན་པ་སྟེ། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྒྲུབ་ཅིང་སློང་བར་བྱེད་པའི་བཤད་པའོ། །ཐབས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་གཞོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ནི་ལྷ་དང་མིར་སྐྱེ་བའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་གནས་པའམ། དེ་ལ་གོམས་པར་བྱེད་ པའི་དོན་ཏོ།།བསམ་པ་ངེས་པར་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ལ་རྟོག་ཅིང་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་དོན་ཏོ། །སྦྱོར་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་གིས་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཕགས་པའི་ཆོས་འདོད་ཅེས་ བྱ་བའི་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཕགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་སེམས་ཐག་པ་ནས་དད་པའི་དོན་ཏོ། །ཐབས་ནི་སྦྱིན་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཅིག་པུས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པར་བྱེད་པ་ནི་ཐབས་ཏེ།དེ་ལ་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པས་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ་། །མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། །ཆོས་སྦྱིན་པས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དེ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་འཛིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཐོ་རིས་སུ་ངེས་ཀྱང་ཐབས་ཀྱི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་མཐོ་རིས་འབའ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེ་བར་མ་ཟད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བའོ། །ཐབས་ནི་བཟོད་ པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བཟོད་པ་དང་ལྡན་པས། ལུས་བཟང་བ་དང་། ངག་སྙན་པ་དང་། སེམས་དང་བར་འགྱུར་ཏེ། ལུས་དང་ངག་ཡིད་དང་བ་དེ་སེམས་ཅན་གཞན་གྱིས་མཐོང་ཞིང་ཐོས་ན་དད་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར། །ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ ཀྱི་རྒྱུན་ཅེས་བྱའོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་འཇུག་པ་དང་། གནས་པ་ལ་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇུག་པ་ལ་བརྩོན་པ་དང་། གནས་པ་ལ་བརྩོན་པ་ཞེས་བརྩོན་པའི་ཚིག་གཉི་ག་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་འཇུག་པ་ལ་བརྩོན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་པོ་རྩོམ་པའོ། །གནས་ པ་ལ་བརྩོན་པ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བརྩམས་པ་མཐར་ཕྱིན་པའོ།།བསམ་གཏན་གྱིས་བསམ་གཏན་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཤེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཁམས་གོང་མ་དག་ཏུ་སྐྱེས་ཀྱང་། ཐབས་ཀྱི་དབང་གིས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ལེན་པར་བྱེད་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་འདུས་མ་བྱས་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ ཀྱིས་འདུས་མ་བྱས་རྟོགས་ཀྱང་།ཐབས་ཀྱིས་ཟིན་པས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མི་གནས་ཤིང་འདུས་བྱས་ཀྱི་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱང་བྱེད་པའོ། །བྱམས་པས་དཔུང་གཉེན་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མཐོང་བ་ནི་དཔུང་གཉེན་མེད་པ་སྟེ། དེ་དག་སྐྱེ་འགྲོ་ དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བདེ་བ་ཐོབ་པའི་སྐྱབས་བྱེད་པ་ནི་ཐབས་སོ།

所谓执著，是了知通过教法方式令众生成熟的方便，依此而言，'具寿舍利子，复次菩萨方便无尽'等所说，此所摄义即是宣说转妙法轮。方便无尽者，由所修法无尽故，能修方便亦无尽。
菩萨以何等方便成办并增长一切佛法，所谓佛法即是波罗蜜多、菩提分等。成办即是对未成就或未生起者令其成就或生起。增长即是令已生起者增上，故为方便。
此句为总说，余者为解说如何成办并增长佛法。方便即是菩萨一切善法所依，意即住于或修习天人善法。
'决定思维'意即以心观察并抉择诸法。'相续不断加行'意即身语不断行持善法之义。'增上意乐欲求殊胜法'意即深心信仰超胜声闻缘觉法之大乘法。
方便即以布施圆满一切波罗蜜多，即是仅以布施波罗蜜多一法圆满六波罗蜜多即是方便。其中以财施圆满布施波罗蜜多，以无畏施圆满持戒、忍辱波罗蜜多，以法施圆满精进、禅定、智慧波罗蜜多。
以戒律摄持一切生，即是清净戒律之异熟虽定生天界，然以方便力为利有情故，不仅生于天界，而是生于一切处。
方便即以忍辱为菩提故，具足忍辱者，身相庄严、语言悦耳、心意清净，其他有情见闻其身语意清净则生信并发菩提心，故为菩提之身语意相续。
于精进之趣入与安住精进，即与'精进'二字皆相连。其中趣入精进即是初始修习菩提因之善根。安住精进即是令已修善根圆满。
以禅定了知从禅定退转，即是虽生上界禅定境界，然以方便力而取生欲界。
以智慧舍离无为，即是以智慧虽证无为，然为方便所摄故不住无为界，亦行有为诸事。
以慈悲作无依怙者之怙主，即是见受恶趣苦及解脱者为无依怙，令彼等获得善趣及解脱安乐即是方便。

།སྙིང་རྗེས་འཁོར་བ་ལ་མི་སྨོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་སྙིང་རྗེས་འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་ཡིན་ཡང་སྨོད་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་ཐབས་སོ། །དགའ་བས་དགའ་བ་དང་མི་དགའ་བ་ལ་མི་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་ལ་དགའ་བ་དང་། འཁོར་བའི་རང་བཞིན་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་མི་དགའ་བ་ཅན་ཡིན་ཡང་ཐབས་ཀྱི་དབང་གིས་དེ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པ་ནི་ཐབས་སོ། །བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། ཚོགས་ཐམས་ཅད་འཕེལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་འང་མི་སྤྱོད་པ་ཡིན་པ་ལས། ཐབས་ ཀྱི་དབང་གིས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དུས་ན་བཏང་སྙོམས་ལས་ཀྱང་མ་ཉམས་ལ།དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། བསོད་ནམས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་སྤྱོད་པ་ཡང་མི་གཏོང་བའོ། །ལྷའི་མིག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷའི་མིག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ ཐོབ་པ་ཡང་ཐབས་ཏེ།ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཐབས་ནི་སེམས་ཅན་དག་གི་བསམ་པ་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་ཇི་འདྲ་བར་ཤེས་པ་ནི་ཐབས་སོ། །ཐབས་ནི་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཤེས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཆེ་ཆུང་གི་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཤེས་པ་ནི་ཐབས་སོ།།རྒལ་ནས་འཇུག་པ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པས་གོང་མ་རྣམས་སུ་ཕྱིན་ཀྱང་ཐབས་ཀྱི་དབང་གིས་དེ་ནས་སླར་ལྡོག་ཅིང་ས་འོག་མ་དག་ཏུ་འཇོག་ ཅིང་སྤྱོད་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་གྱུར་ཀྱང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བ་ན་སྤྱོད་ཅིང་ཉོན་མོངས་པའོ། །ཁུར་བོར་བས་ཁུར་ཁྱེར་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་ཁུར་བོར་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པར་གྱུར་ཀྱང་ཐབས་ཀྱི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྤྱོད་ཅིང་ཕུང་པོའི་ཁུར་ལེན་པའོ། །ཚད་ཡོད་པར་ཚད་མེད་པར་སྟོན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཚད་ཡོད་པ་དག་ལས་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པར་སྟོན ཅིང་འཆད་པའོ།།ཚད་མེད་པ་ཚད་ཡོད་པར་སྟོན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ལ་སོགས་པ་ཡང་། ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞིར་ཉུང་ངུར་བསྡུས་ནས་འཆད་པའོ། །དབང་པོ་ཞན་པ་རྣམས་ལ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་སྟོན། མཁས་པའི་ཐབས་ཀྱིས་དོན་དཀའ་བ་རྣམས་ གསལ་བར་གོ་བར་བྱེད་པའམ།དབང་པོ་རྣོ་བར་བྱེད་པའོ། །དུས་དང་དུས་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པ་ནི་བྱ་བ་དང་མི་བྱ་བའི་དུས་ལ་མཁས་པའོ། །ལམ་ནས་ལམ་ངན་པར་འགྲོ་བ་ནི། འཕགས་པའི་ལམ་ལ་གནས་ཀྱང་འཁོར་བའི་ལམ་དུ་ཡང་འགྲོ་བའོ། །མྱུར་དུ་ལས་མང་པོ་བྱེད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ དངོས་པོ་ཆུང་ངུ་ཡང་བསམ་པ་དག་པས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བས་མང་པོ་དང་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ།།མང་པོ་ལས་ཚད་མེད་པར་བྱེད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཆེན་པོ་བསྔོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཚད་མེད་པར་བྱེད་པའོ། །བྱེ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་འདུམ་པར་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ ཅན་ཕན་ཚུན་བྱེ་བ་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་འདུམ་པར་བྱེད་ཅིང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པའོ། །ཐ་མ་དང་འབྲིང་དང་རབ་ལ་གནས་པ་ནི་སེམས་ཅན་རབ་འབྲིང་གསུམ་དང་མཐུན་པར་སྤྱོད་ཅིང་སྟོན་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རིག་པ་ལས་འཁོར་བའི་ རིགས་པར་ལྟུང་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་སྦྱོར་བའམ།སྤྱོད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཐོབ་ཀྱང་། དེ་ནི་མི་གནས་པར་འཁོར་བ་ཡང་སྤྱོད་ཅིང་འཇུག་པའོ་། །རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་འདིར་སྦྱོར་བ་འམ་སྤྱོད་པ་ལ་བྱའོ། །ཐར་པ་ལས་བཅིངས་པ་ཚོལ་བ་ནི་ ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་བཅིངས་པ་ལས་ཐར་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྤྱོད་པ་ལ་ཐབས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པར་སྟོན་པའོ།

关于'以悲悯心不诽谤轮回'，虽然轮回是痛苦之处，但以能够消除众生痛苦的悲悯心而不诽谤轮回，这是方便。
关于'以欢喜心不分别喜与不喜'，虽然对法的喜悦是欢喜的，而轮回的本性是痛苦且不可喜的，但以方便力而对此无所谓，这是方便。
关于'以舍心增长一切善根和资粮'，舍心的本性是不造作任何行为，但以方便力在舍心时既不失舍心，又不舍弃能增长善根、福德和智慧资粮的行为。
关于'以天眼获得佛眼'，菩萨以天眼获得佛眼也是方便，其余诸项也同样适用。
关于'方便是通达众生诸意乐'，了知众生的意乐和习气如何，这是方便。
关于'方便是善知行为的特征'，如此了知众生意乐后，了知众生贪等烦恼大小的行为，这是方便。
'超越后趣入'是指虽以禅定等达到上界，但以方便力从彼返回，安住并行持下地。
'以无烦恼而有烦恼'是指虽已断除所知障和烦恼障而无烦恼，但为众生利益而行于轮回中示现有烦恼。
'舍弃重担而担负重担'是指虽已舍弃五蕴重担成为无漏，但以方便力为众生利益而行持并担负蕴的重担。
'以有量显示无量'是指从四法要等有限的法门中结合心的行持，显示和解说八万四千法蕴等无量法门。
'以无量显示有量'是指将八万四千法蕴等无量法门归纳为四法要等少数法门来解说。
'对根器薄弱者令明了'是指对钝根者也教导，以善巧方便使其明白难解之义或令其根器变利。
'了知时与非时'是指善巧于应做与不应做的时机。
'从道路趣入恶道'是指虽住于圣道中但也趣入轮回之道。
'迅速成办众多'是指虽是微小的布施等事物，以清净发心回向无上菩提而获得众多广大果报。
'以众多成无量'是指以完全清净的回向使广大的布施等成为无量。
'令分离的众生和合'是指令互相分离和远离善根的众生和合，并安置于善根中。
'安住于下中上'是指随顺上中下三种根器的众生而行持教导。
'从涅槃智堕入轮回智'是指虽修行或行持获得涅槃，但不住于此而仍趣入轮回中行持。此处'智'是指修行或行持。
'从解脱中寻求束缚'是指虽已从烦恼等束缚中解脱，但为利益众生而以方便示现有烦恼。

།ཤེས་བྱ་ཟད་པར་བྱེད་དེ། ཤེས་བྱ་ཟད་པར་ཡང་མི་ལྟུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཤེས་པར་བྱ་བ་རྣམས་ཟད་ཅིང་སྟོང་པར་ ཆུད་ཀྱང་ཐབས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་སྤྱད་པ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པའི་མཐར་ཡང་མི་ལྟུང་བའོ།།སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་འཁྲུག་པར་བྱེད་པ་ལ་སྤྱོད་ལམ་རྣམས་ལས་ཀྱང་མི་ཉམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྤྱོད་པའི་ཚེ་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ པ་ལས་ལངས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དོན་ལས་ཉམས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བའོ། །སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལམ་ཡིན་པ་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ཐབས་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཐོང་ན།སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ལ་མི་ལྟའོ་། །བསྡུ་བས་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ཅིང་རྩོད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྡུ་ཞིང་དྲང་བའི་ཕྱིར་དོན་མཐུན་པར་སྤྱད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་འདུལ་ཞིང་དྲང་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ ལྟ་བ་ཡང་ཕྱོགས་ཤིང་རྟེན་གྱི་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ལྟ་བ་དེས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་རྩོད་པ་ནི་མ་ཡིན་པའོ།།སྒྲ་འབྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པར་རྟོགས་ཀྱང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཐབས་ཀྱིས་སྒྲ་དང་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་ཆོས་སྟོན་པའོ། །ཁམས་གསུམ་ པ་སྤྱོད་ཡུལ་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཏེ་ཁམས་གསུམ་ལས་འདས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའོ།།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་སྤྱོད་ཡུལ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་སྤྱོད་པའོ། ། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེ་བོ་དང་འདྲེས་ཀྱི་འཕགས་པའི་སྐྱེ་བོ་དང་མ་འདྲེས་པ་ནི། བདག་ཉིད་འཕགས་པར་གྱུར་ཀྱང་འཕགས་པའི་ས་ན་མི་གནས་པར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ན་གནས་ཤིང་སྤྱོད་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ས་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་ཤིང་འཁོར་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ནི། །མྱ ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་ཀྱང་དེ་ལ་མི་ཕྱོགས་མི་གནས་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བ་ལ་ཕྱོགས་ཤིང་སྤྱོད་པའོ།།བདུད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ན་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་སྣང་བ་ནི། འདོད་པའི་ཁམས་བདུད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ན་འདུག་ཀྱང་འདོད་པ་དང་། བདུད་ཀྱི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བའོ། །ཐམས་ ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དེ་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་ཐབས་མཁས་པས།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཤེས་ཤིང་འབྱུང་བར་ཡང་ནུས་ལ། དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གང་ལས་ཀྱང་གཅིག་ཀྱང་མི་སྐྱེ་བར་རྟོགས་པའོ། །ཐབས་མི་ ཟད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དབང་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། སེང་གེའི་སྒྲ་ཆེན་པོ་ཅན་དང་། ཤིན་ཏུ་དམ་བཅས་པ་ཅན་དང་། མི་བརྗེད་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །སེམས་ཅན་གྱི་མཆོག་དམ་པ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ བ་ནི།གང་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །སེང་གེའི་སྒྲ་ཆེན་པོ་ཅན་ནི་གང་སྟོབས་བཅུ་ཐོབ་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤོབས་པ་དང་། ཁྱུ་མཆོག་གི་གནས་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་ཚངས་པའི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བ་དང་། འཁོར་དུ་སེང་གེའི་སྒྲ་ཡང་དག་པར་སྒྲོག་པར་བྱེད་པའོ། །ཤིན་ཏུ་དམ་བཅས་པ་ནི་མི་འཇིགས་པ་བཞི་ཐོབ་པ་དག་གིས་ཤེས་པ་དང་། སྤོང་བ་ཡང་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ། གཞན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། །མི་བརྗེད་པའི ཆོས་ཅན་སེམས་ཅན་མཆོག་དམ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཐོབ་པ་སྟེ།སྤྱོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རྙེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ནན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།

能尽所知，虽尽所知亦不堕者，谓虽已了知有为法和无为法等所知诸法皆尽空，然因不舍方便善巧之行，故亦不堕于空性之边。
虽扰乱一切威仪而不离诸威仪者，谓以方便行持众生利益时，虽从禅定、三昧等行中起，然不离禅定、三昧之义。
观待众生之戒律道者，并非如声闻等圣者无有方便，而是为利众生而行持即是菩萨戒，故见众生利益时，不观待别解脱戒。
依止见解而非诤论者等，为摄受引导，以同义行持等门而调伏引导彼等所化众生，亦依止其见解，而非如外道等执著见解而诤论。
发出声音者，谓虽证悟一切法不可言说，然为利众生以方便通过声音言词而说法。
三界为所行境者，谓虽离三界贪欲超越三界，然为利众生而行于三界中。
三解脱门所获相为所行境者，谓行持空性等解脱相。
与非圣者相杂而不与圣者相杂者，谓虽自成圣者，然不住圣者地而住于凡夫地中行持。
背向涅槃地而面向轮回者，谓虽已获得涅槃，然不趣向、不安住其中，为利众生而趣向轮回行持。
于魔之行境中无烦恼而显现者，谓虽处于欲界魔之行境中，然不为欲和魔所转。
一切中一切然非一切中一切者，谓以善巧方便，世俗中知一切法从一切法生起且能生起，胜义中证悟一切法无一从任何处生。
已说毕无尽方便。
获得自在之菩萨有四种：成为大丈夫者、具大狮子吼者、极坚誓愿者、具不忘失法者。
众生中最胜大丈夫者，谓具足相好者。
具大狮子吼者谓获得十力者，断除一切烦恼障和所知障，善知最胜处大境界并转妙梵轮，于眷属中如实宣说狮子吼。
极坚誓愿者谓以获得四无畏而善知智慧和断除，并善知他人之违品及对治。
具不忘失法之最胜众生者，谓获得十八不共佛法者，具足行为圆满、获得圆满、精进圆满。

།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་གཞན་ཡང་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ཀྱི་མི་ཟད་པ་བརྒྱད་ཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་ཐབས་ཀྱི་བར་དུ་མིང་གིས་སྨོས་པ་དེ་རྣམས་མི་ཟད་པ་བརྒྱད་ཅུ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དག་མི་ཟད་པ་ཡང་རྟག་ཏུ་དགེ་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་མི་ཉམས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་མི་གཏོང་བ་དང་། བདག་གི་ལས་ བྱེད་པ་དང་།རྟག་ཏུ་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། རྒྱུ་ཡོངས་སུ་མི་ཟད་པ་དང་། དོན་དམ་པར་མི་ཟད་པའོ། །དེ་ལ་རྟག་ཏུ་དགེ་བས་མི་ཟད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་ཅུ་པོ་དེ་རྣམས་ནམ་ཡང་མི་དགེ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། རྟག་ཏུ་དགེ་བའི་རྒྱུན་མི་འཆད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ངོ་བོ་ཉིད་མི་མཉམ་པ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་བྲི་ཞིང་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་མི་གཏོང་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་ཅུ་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའམ། གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པའོ། ། བདག་གི་ལས་བྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་ཅུ་པོ་དེ་རྣམས་རང་རང་གི་དམིགས་པའམ་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ལས་མི་འགྱུར་བའོ། །རྟག་པར་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་དེ། འབྲས་བུ་མེད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པའོ། །རྒྱུ་ཡོངས་སུ་མི་ཟད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་སོགས་པ་དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། དམིགས་པར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་མི་ཟད་པས་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་མི་ཟད པའོ།།དོན་དམ་པར་མི་ཟད་པ་ནི། དོན་དམ་པར་བརྒྱད་ཅུ་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ནམས་ཀྱང་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པའོ་། །མི་ཟད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་མན་ཆད་བསྟན་པ་རྫོགས་པས་དོན་བཅུ་གཅིག་བསྟན་ཏེ། བསྟན་ པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་དང་།སྟོན་པ་ལ་མཆོད་ཅིང་བསྟོད་པ་དང་། སྟོན་པས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་། བསྟན་པ་ལ་དྲིན་གཟོ་ཞིང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། སྟོན་པ་དང་བསྟན་པ་གཅེས་པར་བྱ་བ་དང་། དེའི་རྒྱུ་བརྗོད་པ་དང་། བསྟན་པ་བསྲུང་ བར་དམ་བཅས་པ་དང་།བསྟན་པ་གཏད་པ་དང་། འགལ་བ་སྟོན་པ་ལ་བཟོད་པར་གསོལ་བ་དང་། མཚན་དྲི་བ་དང་། བཙུན་དུ་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་མི་ཟད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། བཟོད་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་བསྟན་ ཏོ།།ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་འཁོར་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། མི་ཟད་པ་འདི་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ཆེད་དུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་སྟོན་པ་ལ་མཆོད་ཅིང་བསྟོད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་མཆོད་རྟེན་ལགས་སོ་ཞེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་སྟོན་པས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་ཕྱོགས་བཅུ་ཀུན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། དགའ་བ་འདི་དག་བཏང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་བསྟན་པ་ལ་དྲིན་གཟོ་ཞིང རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ནས་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་འཁོར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། རྒྱ་ཆེར་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་སྟོན་པ་དང་བསྟན་པ་གཅེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཁོར་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ ཏེ།དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གཞོལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་དེའི་རྒྱུ་བརྗོད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། བག་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་བར་ཆད་བགྱིད་དུ་མི་མཆིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན་པ་བསྲུང་བར་དམ་བཅས་པ་ བསྟན་ཏོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན་པ་གཏང་བ་བསྟན་ཏོ།

尊者舍利子，此外这些是菩萨们的八十种无尽，从发菩提心到方便之间所说的那些名称，称为八十种无尽。它们无尽是因为：永远是善的、本性不衰减、本性不舍弃、做自己的事业、永远摄持果报、因永不穷尽、胜义无尽。
其中，永远是善而无尽是指：从发菩提心等八十种法永远不会变成不善，因为永远是善的相续不断。本性不衰减是指：这八十种法的自性不会减少和衰败。本性不舍弃是指：菩提心等八十种法的本性不会消失或改变，所以无尽。做自己的事业是指：菩提心等八十种法不会偏离各自的所缘或作用。永远摄持果报是指：菩提心等各自的果报必定获得，因为不会无果而无尽。
因永不穷尽是指：菩提心等生起的因是缘众生，由于所缘的众生无尽，所以菩提心等也无尽。胜义无尽是指：胜义中这八十种法都是真如的本性，因为真如永远不会改变所以无尽。
从'无尽法门'以下所说圆满宣说了十一种义：即大教体性、供养赞叹导师、导师随喜、善知识、感恩随喜教法、珍惜导师与教法、说其因缘、誓护教法、付嘱教法、向违教者请宽恕、问名号及恭敬。
其中从'无尽法门'开始直到'获得忍'为止宣说了大教体性。从'具一切眷属'开始直到'宣说具足此无尽'为止宣说了供养赞叹导师。从'尔时世尊'开始直到'是世间塔庙'为止宣说了导师随喜。从'尔时十方'开始直到'舍此欢喜'为止宣说了善知识与感恩随喜教法。
从'尔时具一切眷属'开始直到'何况广大宣说'为止宣说了珍惜导师与教法。从'尔时世尊于彼眷属'开始直到'趣向一切佛法'为止宣说了其因缘。从'大王'开始直到'乃至少分亦不障碍'为止宣说了誓护教法。从'尔时世尊告具寿阿难'开始直到'善哉善哉'为止宣说了付嘱教法。

།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ།ཁྱོད་འདྲ་བའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་བཟོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས། འགལ་བ་སྟོན་པ་ལ་བཟོད་པར་གསོལ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། འདི་ཇི་ལྟ་བུར་གཟུང་བར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ མཚན་དྲི་བ་བསྟན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བས་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་མཚན་དུ་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ། །མི་ཟད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་འདི་ལས་མི་ ཟད་པར་གཏོགས་པའི་ཆོས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འབྱུང་བ་ན་མི་ཟད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ཞེས་བྱའོ།།ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ཆེད་དུ་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་དང་། གཟེངས་མཐོས་པའི་ཚིག་འདི་སྐད་དུ་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་ཟད་པའི་རྣམ་པས་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཟད་པའི་ཚུལ་ གྱིས་བསྟན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཆོས་ཀྱི་དགབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བཤད་པས། དེའི་ཕྱིར་བྱིན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དགབ་པའི་ཕྱིར་བྱིན་པའོ། །ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་ལན་གཉིས་སུ་སྨྲས་པ་ནི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཏོ། གདོན་མི་ཟད་བ་དང་གཞན་ མ་ཡིན་པའོ།།གདོན་མི་ཟ་བ་ནི་ངེས་པར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་། ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་པོ་གསུངས་སོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བཤད་དེ་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པས་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་པ་གསུངས་སོ། །ལེགས་པར་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ ལོག་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གསོལ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་ལ་གསོལ་བའོ། །མཆོད་རྟེན་ལགས་སོ་ཞེས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དགེ་བ་བསགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་བསྐོར་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་འོ། །ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་ནི་དེའི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་བརྗོད་པའོ། །ལྟ་བ་ནི་ཤའི་མིག་གིས་སོ། །ཕྱག་འཚལ་བ་ནི་ལུས་འདུད་པའོ། །མཆོད་པ་ནི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པས་སོ། །བསྙེན་ བཀུར་ནི་བསྐོར་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཉན་པ་ནི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཉན་པའོ། །མོས་པ་ནི་སེམས་དང་ཞིང་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའོ། །ཡོངས་སུ་འདྲི་བ་ནི་གཞུང་ཐམས་ཅད་གླེབས་བམ་དུ་འདྲི་བའོ། །འཛིན་པ་ནི་ཡི་གེ་དང་དོན་གཉིས་སེམས་ཀྱིས་བླངས་པའོ། །འཆང་བ་ ནི་དེ་ལྟར་བཟུང་ནས་བརྗེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་བརྗེད་པར་འཆང་བའོ། །ཀློག་པ་ནི་དེ་ལྟར་མི་བརྗེད་པར་གཟུང་བ་དང་། དེ་ཕྱིར་ཞིང་ཡི་གེ་ལྟ་ཞིང་ཀློག་པའོ། །སྟོན་པ་ནི་ཇི་ལྟར་གཟུང་བའི་ཆོས་གཞན་ལ་ཡང་འཆང་པའོ། །ཀུན་ཆུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་གཟུང་བ་ དང་འཆང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་།ཀློག་པ་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་མགོ་འཇུག་ཏུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །གཞན་དག་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ནི། དོན་དང་ཚིག་དེ་དག་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་རྒྱ་ཆེར་སྤྲོས་ཏེ་བཤད་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ལྔ་ལས་ཐེག་ པ་ཆེན་པོའི་རིགས་དང་ལྡན་པ་ལ་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།བསྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པར་གནས་པ་ནི་བདག་ཉིད་མི་ཟད་པའི་དོན་བསྒོམ་པ་ལ་རྒྱུན་དུ་བརྩོན་བའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མ་བརྗེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པར་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པའོ། །བསྐྱོད་ པར་མི་ནུས་པ་ནི་བཟོད་པ་དེ་དཀྲུགས་ཤིང་མེད་པར་བྱར་མི་ནུས་པའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཟད་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་མཐུན་པར་བཟོད་པའོ། །སྦྱོར་བ་ནི་སེམས་པའོ། །ངེས་པར་སེམས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པའོ། །མི་གཡེང་བ་ནི་ གཡེང་བ་མེད་པའོ།།གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པར་ཤེས་པ་ནི་གཞན་ལ་བརྟེན་མི་དགོས་པར་ཤེས་པའོ། །རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་ཤེས་པ་ནི་མི་ཟད་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་མ་འདྲེས་པར་དབྱེ་བཤེས་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའོ།

其后，从'世尊'开始直至'对如您这样的圣者极为忍受'为止，表明对说过错者的忍受请求。
从'对世尊'开始直至'应当如何受持'为止，表明询问经名。
从'世尊宣说'开始直至'以佛事而住'为止，表明经名。
'无尽法门'是指在此经中出现无量无尽之法，故称无尽法门。
'说偈'是指说欢喜和赞叹之语的意思。
'以无尽相而说'是指以无尽方式而说的意思。
'为法覆护'是指因为如实说法，所以给予是为法覆护而给予。
两次说'善哉善哉'是因为两种意义。必定和非他。
必定是指必定成为无上菩提之因而说第一个'善哉'。
因为如实说而非他义故说第二个'善哉'。
'善说'是指如实说的意思。
'供养'是指供养世尊身。
'是塔'是指为求涅槃的众生积累善业而成为礼拜和绕行处所的意思。
'此'是指无尽慧的。
'说真实功德'是指说其具有威力的大士。
'见'是指以肉眼见。
'礼拜'是指身体顶礼。
'供养'是指以花等供养。
'承事'是指绕行等。
'听闻'是指实际听闻文句。
'信解'是指心意相信。
'书写'是指将全部经文抄写成册。
'受持'是指以心领受文字和义理二者。
'执持'是指如是受持后不忘失，而是始终不忘地持守。
'读诵'是指如是不忘地受持后，再次看文而读。
'开示'是指将所受持之法传授他人。
'通达'是指受持、执持、领受、读诵等任何一种从始至终圆满完成。
'广为他人演说'是指将义理和文句广泛详细地向一切众生宣说。
'善男子善女人'是指在五种种姓中具有大乘种姓者。
'安住修习瑜伽精进'是指自身经常精进于修习无尽义。
'不忘失菩提心'是指具有利他意乐的菩提心。
'不能动摇'是指不能扰乱和破坏其忍。
'随顺一切法忍'是指与无尽诸法相应的忍。
'思惟'是指思维。
'决定思惟'是指如实了悟。
'不散乱'是指无有散乱。
'不依他而知'是指不需依靠他人而了知。
'善能分别'是指能分别了知无尽诸法各自不混杂的特征。
'佛法'是指力、无畏等。

།རྒྱ་ ཞེས་བྱ་བ་ནིས་བཅུར་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་གཞི་དང་རྟེན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྒྱ་འདི་ལ་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་བསྒྲུབས་ན་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་བསྲུང་བ་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་འཆད་པ་ལ་བར་ཆད་མེད་པར་ བསྲུང་བའོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བཟུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་བཏགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྟོབས་ནི་བདུད་ཀྱི་འཁོར་གྱི་གཡོག་རྣམས་སོ། །བསྲུང་བ་དང་བསྐྱབ་པ་དང་སྦ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་སོ། །དེ་ལ་མཐོང་བའི་ ཆོས་ལ་མྱོང་བའི་ལས་ལས་ནི་བསྲུང་བའོ།།སྐྱེས་ནས་མྱོང་བའི་ལས་ལས་ནི་བསྐྱབ་པའོ། །ཚེ་རབས་གཞན་དུ་མྱོང་བའི་ལས་ལས་ནི་སྦ་བའོ། །ཡང་ན་གནོད་པ་གཉིས་འབྱུང་སྟེ། རང་གི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བ་དང་། གཞན་གྱི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བའོ། །གཞན་གྱི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བ་ཡང་ རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་གྲངས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བའོ། ། བདག་གི་ལས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བ་ལས་ནི་བསྲུང་བའོ། །སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་གྲངས་ཀྱི་གནོད་པ་རླུང་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ནི་བསྐྱབ་པའོ། །སེམས་ཅན་ གྱི་གྲངས་ཀྱི་གནོད་པ་བརྡེག་པ་དང་བཅིང་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ནི་སྦ་བའོ།།སྙིང་ལས་ཆུང་ངུར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པར་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་ཁྱོད་འབད་མི་དགོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དམ་པའི་ཆོས་བཟུང་བ་འཇིག་རྟེན་དུ་རིང་དུ་གནས་ཤིང་མི་ནུབ་པར་བྱའོ། །སླད་མའི་ དུས་ལྔ་བརྒྱ་ཐ་མ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་འཕེལ་བ་དང་།འགྲིབ་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པའོ། །དེ་ཡང་དཔེར་ན་མིའི་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པ་ལ་ལོ་ལྔ་བཅུའི་བར་དུ་ནི་འཕེལ་བའི་དུས་ཏེ། ལུས་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྩལ་ལ་སོགས་པ་འཕེལ་ཞིང་ སྐྱེ་བའོ།།དེ་ལྟར་ལོ་ལྔ་བཅུ་འདས་ནས་དེའི་ཕྱི་མའི་ལྔ་བཅུ་ནི་འགྲིབ་པའི་དུས་ཏེ། ལུས་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྩལ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཉམས་ཤིང་བྲི་ནས་ཐ་མར་རྒ་ཤི་ལ་ཐུག་སྟེ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་ལ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་ པའི་དུས་ནི་ལོ་སྟོང་ཤིག་འཛམ་བུའི་གླིང་ན་གནས་སོ།།དེའི་ཕྱེད་དུ་བགོས་ཏེ་ལྔ་བརྒྱ་སྔ་མ་ནི་འཕེལ་བའི་དུས་སུ་གཞག་ལ། ལྔ་བརྒྱ་ཕྱི་མ་ནི་འགྲིབ་པའི་དུས་སུ་གཞག་གོ། །འཕེལ་བ་ནི་ལོ་བརྒྱད་ཅུའི་བར་དུ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་ཏེ་། དེའི་དུས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཉན་ཐོས་ ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་ཕྱོགས་བཅུ་ནས་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྨིན་ཏེ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ལྷག་པར་རྣམ་པར་གྲོལ།གཞན་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཀའ་བསྟན་ཅིང་མངོན་སུམ་དུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་བཀྲོལ་བས་ལྷག་པར་འབྲས་བུ་འཐོབ་པོ། །དེ་ནས་སངས་ རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ཀྱང་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་སྔ་མ་འདས་ཀྱི་བར་དུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་།ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་འཛིན་ཅིང་འཛམ་བུའི་གླིང་ན་ཁྱབ་པར་གྲངས་མང་དུ་གནས་ཏེ། དེ་དག་གིས་ཀྱང་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ གྲོལ་བར་བྱས་ཏེ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ།།དཔེར་ན་དུས་དེའི་ཚེ་ན་གཏམ་དུ་བརྗོད་པ། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཨུ་པ་གུཔྟ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་གིས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་བཟུང་ནས་སེམས་ཅན་གྲངས་མེད་པ་བསྒྲལ་ཏེ། ཇི་སྙེད་ཅིག་བསྒྲལ་བ་དེ་དག་བྱང་བུ་ལ་བྲིས་ཏེ་བསགས་པས་རང་གི་ཁང་པ་གང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ དང་།དགེ་སློང་དེས་བདུད་ཀྱང་བཏུལ་ཏེ་དེ་དགེ་སློང་དེ་དུས་གཞན་ཞིག་ན། བསམ་གཏན་བྱེད་པའི་ཚེ་དེའི་ཐད་དུ་བདུད་ཅིག་འོངས་པས་མཚོར་བར་མགོ་ལ་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་གཞག་གོ།

所谓'广'是指作为引导十方的基础和依处的意思。所谓'专注于此广'是指若修持此法门，即是修持一切法门的意思。所谓'守护正法'是指无碍地守护说法。所谓'将摄受一切众生'是指将利益一切众生的意思。'力'是指魔众眷属。'守护、救护和隐藏'是指从三种不善业。其中，从现世感受的业中守护；从来世感受的业中救护；从他世感受的业中隐藏。
或者，有两种损害生起：从自身因缘生起和从他缘生起。从他缘生起又有两种：从非情数因缘生起和从有情数因缘生起。从自业因缘生起者为守护；从非情数损害如风热等为救护；从有情数损害如打击捆绑等为隐藏。
所谓'请略说'是指不需要你通过广泛分别的方式努力的意思。应当使所受持的正法在世间长久住世而不衰落。所谓'后五百年末期'是为显示如来法增长和衰减的方式而说明时间的差别。
譬如人寿百岁，五十岁以内是增长期，身体、智慧和能力等增长生起。如是过了五十年后的五十年是衰减期，身体、智慧和能力等极度衰退减损，最后至老死而尽。如是释迦牟尼佛的教法获得果位和极度兴盛的时期在阎浮提住世一千年。
分为两半，前五百年立为增长期，后五百年立为衰减期。增长是指释迦牟尼在世八十年间未入涅槃，其时菩萨和声闻等圣者从十方善根成熟，其余诸人也极度解脱，其他天人等也由如来亲自教导并现前成熟，由遍解脱而获得殊胜果位。
其后，佛涅槃后直至前五百年过去期间，菩萨和大声闻等极善持守佛陀教法并遍满阎浮提而众多安住，他们也使无量天人等成熟解脱而获得果位。
例如当时传说，有一位名为优波鞠多的圣者声闻，持守佛陀教法度化无数众生，将所度化的数量书写于木板积累，竟然堆满了自己的房屋。又说该比丘也降伏了魔，在他另一时候修禅定时，魔来到他面前，不恰当地在他头上放置了花鬘。

།དེ་ནས་དགེ་སློང་དེས་ཀྱང་ཚོར་ཏེ་བདུད་དེ་ལ་གདུལ་བའི་སྐབས་སྣང་ངོ་སྙམ་ནས། ཁྱི་རོ་འབུ་ཅན་ཞིག་ཏུ་སྤྲུལ་ཏེ་བདུད་ཀྱི་ལུས་ལ་སེ་མོ་ དོར་བཏགས་ནས།བདུད་ཀྱིས་དོར་དུ་མི་ནུས་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་སོ། །དེ་ནས་བདུད་དེ་རང་གིས་དོར་མ་ནུས་ནས། བརྒྱ་བྱིན་གྱི་ཐད་དུ་ཕྱིན་ཏེ་གསོལ་བ་བཏབ་ན་དེས་ཀྱང་གྲོགས་མ་བྱས་སོ། །དེ་ཚངས་པའི་ཐད་དུ་ཕྱིན་ཏེ། གསོལ་བ་བཏབ་ན་ཡང་ཚངས་པས་ཀྱང་མ་བཀྲོལ་ཏེ། ཐ་མ་དགེ་སློང་གི་མགོ་ལ་མེ་ཏོག་ བཞག་པས་ཉེས་སོ་ཞེས་དགེ་སློང་གི་ཐོག་ཏུ་བཏང་ངོ་།།དེ་ནས་དགེ་སློང་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་གསོལ་བ་བཏབ་ནས་དགེ་སློང་ཨུ་བ་གུཔྟ་སྔོན་སངས་རྒྱས་མ་མཐོང་བ་དེ་བདུད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་མཚན་དང་ལྡན་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཅིག་སྤྲུལ་ཏེ་བསྟན་ན་ཁྱི་རོ་དགྲོལ་བར་དམ་བཅས་ཏེ་ཁྱི་རོ་བཀྲོལ་ནས་སངས་ རྒྱས་འཁོར་དང་བཅས་པར་སྤྲུལ་ནས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།དེ་བས་ན་ལྔ་བརྒྱ་སྔ་མ་ནི་དུས་བཟང་པོ་སྟེ་དུས་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་ཁྱད་པར་སྨྲས་པ་ནི་ལྔ་བརྒྱ་ཕྱི་མ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ལྔ་བརྒྱ་ཕྱི་མའི་དུས་དེ་ན་ཡང་ལོ་ལྔ་བརྒྱའི་བར་དུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་ གྲངས་མང་དུ་འཛམ་བུའི་གླིང་ན་གནས་ཏེ།དེ་དག་གིས་ཀྱང་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བཀྲོལ་ཏེ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱས་སོ། །དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་ཀྱང་། ལྔ་བརྒྱ་སྔ་མ་དང་སྦྱར་ན་དེའི་དུས་ངན་པའི་ཕྱིར་ལྔ་བརྒྱ་ཕྱི་མ་ཞེས་ སྨོས་ཏེ།ལྔ་བརྒྱ་ཕྱི་མའི་མགོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ནམ་འཛམ་བུའི་གླིང་ན་མེད་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་ལྔ་བརྒྱ་ཕྱི་མ་ཞེས་བྱ་བའི་དུས་སུ་བསྡུའོ། །ལྔ་བརྒྱ་ཕྱི་མའི་དང་པོ་ཚུན་ཆད་དུས་ངན་པར་གཞག་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ལོ་ལྔ་བརྒྱའི་བར་དུ་ནི་དུས་ངན་པའི་ནད་ནས་ཀྱང་འབྲས་ བུ་ཐོབ་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་དཀའ་བའི་ཕྱིར།དུས་ངན་པའི་ཡང་ངན་པ་ཁྱད་པར་དུ་སྨོས་པའོ། །ལྔ་བརྒྱ་ཕྱི་མའི་ལོ་འདས་ཕྱིན་ཆད་ནས་ཆོས་མེད་ཀྱི་བར་དུ་དུས་ངན་པའི་ཡང་ངན་པར་གཞག་མོད་ཀྱི། དེའི་ཚེ་ན་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ནན་ཏན་བྱས་ནས་འབྲས་བུ་མི་ཐོབ་པ་ཡང་མ་ཡིན། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་།ཉན་ཐོས་འགའ་ཙམ་འཇིག་རྟེན་དུ་མི་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་བློ་ཞན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཆུང་བས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འགོག་པ་ལ་ཡང་འཁྲུལ་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ལ་ཡང་འཁྲུལ་བ་ མེད་པའོ།།རྟོགས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །ཡང་དག་པའི་དོན་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་། གཏན་ལ་ཕབ་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་སྟོན་ནུས་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།དམ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ། །མཆོག་ཐོབ་པ་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་པས་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །མིང་ཅི་ལགས་ཞེས་པ་ནི་བདག་གི་དོན་དུ་བྲིས་ པ་སྟེ།བདག་གི་མིང་ཇི་ལྟར་འཚལ་བར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་བུར་གཟུང་བར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་དུ་དྲིས་པ་སྟེ། བདག་གི་བཟུང་ནས་གཞན་ལ་འཆང་ཅིང་ཐ་སྙད་དུ་བགྱིད་པའི་ཚེ་ན་ཡང་། ཇི་ལྟར་འཛིན་དུ་སྩལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འཕགས་ པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་རིམ་གྱིས་མི་ཟད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་བསྟན་ཏེ་དེར་བལྟ་བར་བྱའོ།།འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།

此后，那位比丘也察觉到并想到这是调伏魔的机会，于是化现为一具有虫的狗尸，将其系在魔的身上，并加持使魔无法摆脱。
之后，魔自己无法摆脱，便前往帝释天处祈求，但帝释天也未相助。
他又前往梵天处祈求，但梵天也未解开。最后说是因在比丘头上放置花朵而有过错，便被送到比丘处。
于是向比丘顶礼祈求，从未见过佛陀的比丘优波笈多与魔约定，若魔能显现具足相好、与声闻眷属俱在的佛陀，就为其解开狗尸。解开狗尸后，魔便化现佛陀与眷属显示给他看。
因此，前五百年是殊胜时期，相对于那个时期而言所说的差别即是后五百年。
虽然如此，在后五百年时期中，五百年间菩萨和声闻等众多圣者仍住于瞻部洲，他们也令无量天人等获得成熟解脱而证得果位。
虽然如此获得果位等，但与前五百年相比，因为是恶劣时期，故称为后五百年。
从后五百年开始直至佛法在瞻部洲消失为止，都归入所谓的后五百年时期。
虽然从后五百年初期就被确立为恶劣时期，但在五百年间，即使在恶劣时期也极易获得果位，因此特别提到是恶劣中的恶劣。
虽然从后五百年过去之后直至无法时期被确立为恶劣中的恶劣，但那时若精进努力也并非不能获得果位，菩萨和声闻也并非完全不出现于世间。
'我智慧浅薄'是指我的智慧和智识微小之意。
'于遮止亦无错乱'是指于空性教示亦无错乱。
'通达领悟'是指无颠倒地领悟。
'获得真实义之决定'是指通达并能宣说一切法无颠倒及究竟之意。
'殊胜'是指超胜于声闻等各别正智。
'获得最胜'是指较其他获得各别正智的菩萨更为殊胜。
'名为何'是为自己而写，即'应如何称呼我'之意。
'应如何受持'是为他人而问，即'我受持后为他人宣说称谓时应如何持有'之意。
《圣者无尽慧经》中关于无尽等身之安立次第在《瑜伽师地论》中已说明，应当于彼处观看。
《圣者无尽慧所说释》圆满。

། །།




。
